https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

SỔ TAY

TRỒNG RAU

AN TOÀN

https://thuviensach.vn

LêI NHμ XUÊT B¶N

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Rau xanh cung cÊp cç vitamin, chÊt kho¸ng, protein, ®−êng, vi l−îng cÇn thiÕt cho c¬ thÓ con Chñ tÞch Héi ®ång

ng−êi, lμm t¨ng tû lÖ tiªu hãa thøc ¨n, kh¶ n¨ng ®ång TS. NguyÔn ThÕ Kû

hãa vμ hÊp thu dinh d−ìng cña c¬ thÓ, t¨ng khÈu vÞ

®Ó ¨n ngon miÖng cç mãn ¨n khç. Tuy nhiªn, trong Phã Chñ tÞch Héi ®ång

nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nh÷ng vô ngé ®éc rau xanh cã TS. NguyÔn Duy Hïng

xu h−íng gia t¨ng vμ rÊt khã kiÓm so¸t, ¶nh h−ëng

®Õn søc kháe con ng−êi. Nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn

®Õn rau xanh kh«ng an toμn lμ do ng−êi s¶n xuÊt Thμnh viªn

ch−a tu©n thñ quy tr×nh kü thuËt trång ®· ®−îc TS. NguyÔn An Tiªm

khuyÕn c¸o, tËp huÊn (nhÊt lμ vÒ bãn ph©n, t−íi n−íc, TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

phßng trõ s©u bÖnh), rau nhiÔm khuÈn trong qu¸

NguyÔn Vò Thanh H¶o

tr×nh thu ho¹ch, b¶o qu¶n, l−u th«ng, ph©n phèi.

S¶n xuÊt vμ sö dông rau an toμn hiÖn ®ang lμ

yªu cÇu bøc thiÕt cña x· héi. §Ó ngμy cμng cã nhiÒu s¶n phÈm rau an toμn cung øng cho thÞ tr−êng, tr−íc hÕt ®ßi hái ng−êi trång rau ph¶i nhËn thøc râ trçh nhiÖm cña m×nh ®èi víi søc kháe céng ®ång vμ n¾m v÷ng kü thuËt trång rau an toμn ®Ó thùc hiÖn ®óng;

®ång thêi mçi ng−êi chóng ta còng cÇn ph¶i thÊy viÖc sö dông rau an toμn lμ b¶o vÖ søc kháe cho b¶n th©n vμ gia ®×nh m×nh. Cç c¬ quan kü thuËt vμ qu¶n lý nhμ n−íc cç cÊp cÇn cã chñ tr−¬ng vμ nhiÒu biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó khuyÕn khÝch viÖc s¶n xuÊt, cung 5

https://thuviensach.vn

SỔ TAY

TRỒNG RAU

AN TOÀN

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

https://thuviensach.vn

NÔNG NGHIỆP

https://thuviensach.vn

LêI NHμ XUÊT B¶N

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Rau xanh cung cÊp cç vitamin, chÊt kho¸ng, protein, ®−êng, vi l−îng cÇn thiÕt cho c¬ thÓ con Chñ tÞch Héi ®ång

ng−êi, lμm t¨ng tû lÖ tiªu hãa thøc ¨n, kh¶ n¨ng ®ång TS. NguyÔn ThÕ Kû

hãa vμ hÊp thu dinh d−ìng cña c¬ thÓ, t¨ng khÈu vÞ

®Ó ¨n ngon miÖng cç mãn ¨n khç. Tuy nhiªn, trong Phã Chñ tÞch Héi ®ång

nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nh÷ng vô ngé ®éc rau xanh cã TS. NguyÔn Duy Hïng

xu h−íng gia t¨ng vμ rÊt khã kiÓm so¸t, ¶nh h−ëng

®Õn søc kháe con ng−êi. Nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn

®Õn rau xanh kh«ng an toμn lμ do ng−êi s¶n xuÊt Thμnh viªn

ch−a tu©n thñ quy tr×nh kü thuËt trång ®· ®−îc TS. NguyÔn An Tiªm

khuyÕn c¸o, tËp huÊn (nhÊt lμ vÒ bãn ph©n, t−íi n−íc, TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

phßng trõ s©u bÖnh), rau nhiÔm khuÈn trong qu¸

NguyÔn Vò Thanh H¶o

tr×nh thu ho¹ch, b¶o qu¶n, l−u th«ng, ph©n phèi.

S¶n xuÊt vμ sö dông rau an toμn hiÖn ®ang lμ

yªu cÇu bøc thiÕt cña x· héi. §Ó ngμy cμng cã nhiÒu s¶n phÈm rau an toμn cung øng cho thÞ tr−êng, tr−íc hÕt ®ßi hái ng−êi trång rau ph¶i nhËn thøc râ trçh nhiÖm cña m×nh ®èi víi søc kháe céng ®ång vμ n¾m v÷ng kü thuËt trång rau an toμn ®Ó thùc hiÖn ®óng;

®ång thêi mçi ng−êi chóng ta còng cÇn ph¶i thÊy viÖc sö dông rau an toμn lμ b¶o vÖ søc kháe cho b¶n th©n vμ gia ®×nh m×nh. Cç c¬ quan kü thuËt vμ qu¶n lý nhμ n−íc cç cÊp cÇn cã chñ tr−¬ng vμ nhiÒu biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó khuyÕn khÝch viÖc s¶n xuÊt, cung 5

https://thuviensach.vn

øng còng nh− sö dông rau an toμn. Ph¸t triÓn rau an toμn lμ trçh nhiÖm vμ quyÒn lîi cña mäi ng−êi, mäi cÊp. ChÝnh v× vËy, phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn nh÷ng n¨m tr−íc ®©y ®· ®−îc khëi x−íng tõ Thμnh phè Hå ChÝ Minh vμ Hμ Néi, hiÖn ®ang ®−îc nhiÒu Ch−¬ng I

®Þa ph−¬ng trong c¶ n−íc quan t©m. S¶n phÈm rau

®¹t tiªu chuÈn an toμn ®ang t¨ng, song sè l−îng cung

§¹i c−¬ng vÒ rau vμ kü thuËt trång øng vÉn cßn rÊt thÊp so víi yªu cÇu sö dông, ®ßi hái sù cè g¾ng lín cña toμn x· héi.

I. Vai trß dÜnh d−ìng cña c©y rau

§Ó gióp b¹n ®äc cã thªm tμi liÖu tham kh¶o vÒ

Rau lμ nh÷ng c©y ®−îc sö dông ®Ó lμm thùc nh÷ng vÊn ®Ò trªn, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia -

Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp phÈm ¨n cïng víi l−¬ng thùc trong b÷a ¨n cña con xuÊt b¶n cuèn sçh Sæ tay trång rau an toμn.

ng−êi. Bé phËn cña c©y rau ®−îc sö dông cã thÓ lμ

Néi dung cuèn sçh ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò

l¸, th©n, hoa, qu¶ hoÆc cñ. Rau cã thÓ chÕ biÕn lμm c¬ b¶n vÒ rau, kü thuËt trång rau an toμn, tæ chøc thùc phÈm theo nhiÒu cçh khç nhau nh− ¨n s¶n xuÊt rau an toμn... Cuèn sçh sÏ lμ tμi liÖu sèng, luéc, xμo, nÊu, muèi mÆn, ®ãng hép, sÊy kh«.

tham kh¶o cÇn thiÕt kh«ng chØ cho nh÷ng ng−êi Mét sè c©y rau cßn ®−îc chÕ biÕn thμnh kÑo, møt trång rau, cho c¸n bé kü thuËt, mμ cßn cho c¶ cç hoÆc n−íc gi¶i kh¸t nh− bÝ ®ao, cμ rèt, cμ chua...

nhμ qu¶n lý, cung øng s¶n phÈm n«ng nghiÖp vμ

Ngoμi thμnh phÇn chÝnh lμ n−íc chiÕm tõ 70-95%

ng−êi tiªu dïng.

tïy theo bé phËn c©y (qu¶, lçhøa nhiÒu n−íc h¬n Trång rau an toμn cã liªn quan chÆt chÏ ®Õn sù cñ, h¹t), cç c©y rau chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt trong n«ng nghiÖp, rÊt cÇn thiÕt cho c¬ thÓ con ng−êi.

nªn mÆc dï tç gi¶ vμ nh÷ng ng−êi biªn tËp ®· cè Cç chÊt bét, ®−êng, ®¹m vμ chÊt bÐo cã trong g¾ng nh−ng khã tr¸nh khái cßn thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc.

rau kh«ng nhiÒu nh− cç lo¹i l−¬ng thùc vμ mét sè Xin giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

thùc phÈm khç, nh−ng còng lμ nguån bæ sung dinh d−ìng quan träng. Trong ®iÒu kiÖn thiÕu Th¸ng 2 n¨m 2013

NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - Sù THËT

l−¬ng thùc, rau cã thÓ cung cÊp n¨ng l−îng ®Ó duy tr× cuéc sèng trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh.

6

7

https://thuviensach.vn

øng còng nh− sö dông rau an toμn. Ph¸t triÓn rau an toμn lμ trçh nhiÖm vμ quyÒn lîi cña mäi ng−êi, mäi cÊp. ChÝnh v× vËy, phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn nh÷ng n¨m tr−íc ®©y ®· ®−îc khëi x−íng tõ Thμnh phè Hå ChÝ Minh vμ Hμ Néi, hiÖn ®ang ®−îc nhiÒu Ch−¬ng I

®Þa ph−¬ng trong c¶ n−íc quan t©m. S¶n phÈm rau

®¹t tiªu chuÈn an toμn ®ang t¨ng, song sè l−îng cung

§¹i c−¬ng vÒ rau vμ kü thuËt trång øng vÉn cßn rÊt thÊp so víi yªu cÇu sö dông, ®ßi hái sù cè g¾ng lín cña toμn x· héi.

I. Vai trß dÜnh d−ìng cña c©y rau

§Ó gióp b¹n ®äc cã thªm tμi liÖu tham kh¶o vÒ

Rau lμ nh÷ng c©y ®−îc sö dông ®Ó lμm thùc nh÷ng vÊn ®Ò trªn, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia -

Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp phÈm ¨n cïng víi l−¬ng thùc trong b÷a ¨n cña con xuÊt b¶n cuèn sçh Sæ tay trång rau an toμn.

ng−êi. Bé phËn cña c©y rau ®−îc sö dông cã thÓ lμ

Néi dung cuèn sçh ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò

l¸, th©n, hoa, qu¶ hoÆc cñ. Rau cã thÓ chÕ biÕn lμm c¬ b¶n vÒ rau, kü thuËt trång rau an toμn, tæ chøc thùc phÈm theo nhiÒu cçh khç nhau nh− ¨n s¶n xuÊt rau an toμn... Cuèn sçh sÏ lμ tμi liÖu sèng, luéc, xμo, nÊu, muèi mÆn, ®ãng hép, sÊy kh«.

tham kh¶o cÇn thiÕt kh«ng chØ cho nh÷ng ng−êi Mét sè c©y rau cßn ®−îc chÕ biÕn thμnh kÑo, møt trång rau, cho c¸n bé kü thuËt, mμ cßn cho c¶ cç hoÆc n−íc gi¶i kh¸t nh− bÝ ®ao, cμ rèt, cμ chua...

nhμ qu¶n lý, cung øng s¶n phÈm n«ng nghiÖp vμ

Ngoμi thμnh phÇn chÝnh lμ n−íc chiÕm tõ 70-95%

ng−êi tiªu dïng.

tïy theo bé phËn c©y (qu¶, lçhøa nhiÒu n−íc h¬n Trång rau an toμn cã liªn quan chÆt chÏ ®Õn sù cñ, h¹t), cç c©y rau chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt trong n«ng nghiÖp, rÊt cÇn thiÕt cho c¬ thÓ con ng−êi.

nªn mÆc dï tç gi¶ vμ nh÷ng ng−êi biªn tËp ®· cè Cç chÊt bét, ®−êng, ®¹m vμ chÊt bÐo cã trong g¾ng nh−ng khã tr¸nh khái cßn thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc.

rau kh«ng nhiÒu nh− cç lo¹i l−¬ng thùc vμ mét sè Xin giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

thùc phÈm khç, nh−ng còng lμ nguån bæ sung dinh d−ìng quan träng. Trong ®iÒu kiÖn thiÕu Th¸ng 2 n¨m 2013

NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - Sù THËT

l−¬ng thùc, rau cã thÓ cung cÊp n¨ng l−îng ®Ó duy tr× cuéc sèng trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh.

6

7

https://thuviensach.vn

Rau lμ nguån cung cÊp vitamin vμ chÊt kho¸ng Víi cç thμnh phÇn dinh d−ìng phong phó, quan träng nhÊt cho c¬ thÓ. Cç chÊt kho¸ng trong rau lμ yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi ®êi sèng rau gåm nhiÒu lo¹i nh− Kali, Canxi, S¾t, Ièt...

con ng−êi.

Kali tham gia vμo qu¸ tr×nh trao ®æi n−íc trong c¬

B¶ng 1: Thμnh phÇn dinh d−ìng cña thÓ, cã nhiÒu trong cμ chua, ®Ëu rau. Canxi cÇn cho mét sè rau vμ thùc phÈm (chøa trong sù v÷ng ch¾c cña hÖ x−¬ng, cã nhiÒu trong rau c¶i 100 gam s¶n phÈm t−¬i)

vμ cç rau ¨n l¸. Tuy c¬ thÓ cÇn Ýt chÊt s¾t nh−ng chÊt s¾t còng rÊt quan träng, gióp cho viÖc t¹o hång Lo¹i

N¨ng

ChÊt

ChÊt ChÊt Canxi

S¾t

Vit.A

Vit.C

cÇu, chøa nhiÒu trong rau c¶i, rau dÒn, rau muèng, thùc

l−îng

bét

®¹m

bÐo

(mg)

(mg)

(mg)

(mg)

phÈm

(calo)

(g)

(g)

(g)

cμ chua... ChÊt Ièt chøa nhiÒu trong ®Ëu b¾p, hμnh t©y, m¨ng t©y... gióp cho ho¹t ®éng thÇn kinh vμ

B¾p c¶i

30

5,4

1,8

-

48,0

1,1

VÕt

36,0

ng¨n ngõa bÖnh b−íu cæ. Cç chÊt kho¸ng trong Rau muèng

23

2,5

3,2

-

100,0

1,4

2,9

23,0

Cµ chua

20

4,2

0,6

-

12,0

1,4

2,0

10,0

rau th−êng lμ d¹ng ion kiÒm nªn gióp cho viÖc D−a leo

16

3,0

0,8

-

23,0

1,0

0,3

5,0

trung hßa ®é pH trong m¸u vμ dÞch tÕ bμo.

Cñ c¶i

21

3,7

1,5

-

40,0

1,1

-

30,0

Trong rau cßn chøa nhiÒu lo¹i vitamin quan Cµ rèt

39

8,0

1,5

-

43,0

0,8

1,9

8,0

träng nh− vitamin A, vitamin B, vitamin C... Cç

§Ëu c«ve

75

13,3

5,9

-

26,0

0,7

1,0

25,0

lo¹i vitamin nμy rÊt cÇn thiÕt cho cç ho¹t ®éng Hµnh cñ

25

4,8

1,3

-

32,0

0,7

0,03

10,0

trao ®æi chÊt, t¨ng c−êng sù sinh tr−ëng, ph¸t Tái 121

23,5

6,0

-

24,0

1,5

-

-

triÓn vμ søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ.

ThÞt lîn

563

-

11,2

35,0

10,0

-

-

0,5

ChÊt x¬ chiÕm phÇn lín l−îng chÊt kh« cña rau, S÷a 67

4,8

3,4

3,7

120,0

-

0,03

1,7

gióp cho viÖc tiªu hãa ®−îc thuËn lîi, do ®ã nã gãp B¸nh m×

346

52,0

7,5

1,0

15,0

VÕt

VÕt

2,0

phÇn quan träng t¨ng c−êng dinh d−ìng cho c¬ thÓ.

II. Tiªu THô Vμ S¶N XUÊT RAU

NhiÒu lo¹i rau cßn chøa nh÷ng chÊt cã tç dông d−îc lý nh− nh÷ng vÞ thuèc. ChÊt Phitoxit trong tái Theo −íc tÝnh cña cç nhμ dinh d−ìng häc, nhu cã tç dông nh− thuèc kh¸ng sinh, chÊt vitamin U

cÇu rau cña mét ng−êi trung b×nh lμ 250-350 g/ngμy trong c¶i b¾p cã thÓ gióp lμm lμnh cç vÕt loÐt bao (kho¶ng 7,5-10 kg mét th¸ng). Ngoμi ra, nhu cÇu tö, chÊt Papaverin trong rau bå ngãt gióp an thÇn, xuÊt khÈu, yªu cÇu ph¸t triÓn ch¨n nu«i còng cÇn c©y hμnh dïng ®Ó trÞ c¶m l¹nh vμ ¨n khã tiªu.

mét sè l−îng rau rÊt lín.

8

9

https://thuviensach.vn

Rau lμ nguån cung cÊp vitamin vμ chÊt kho¸ng Víi cç thμnh phÇn dinh d−ìng phong phó, quan träng nhÊt cho c¬ thÓ. Cç chÊt kho¸ng trong rau lμ yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi ®êi sèng rau gåm nhiÒu lo¹i nh− Kali, Canxi, S¾t, Ièt...

con ng−êi.

Kali tham gia vμo qu¸ tr×nh trao ®æi n−íc trong c¬

B¶ng 1: Thμnh phÇn dinh d−ìng cña thÓ, cã nhiÒu trong cμ chua, ®Ëu rau. Canxi cÇn cho mét sè rau vμ thùc phÈm (chøa trong sù v÷ng ch¾c cña hÖ x−¬ng, cã nhiÒu trong rau c¶i 100 gam s¶n phÈm t−¬i)

vμ cç rau ¨n l¸. Tuy c¬ thÓ cÇn Ýt chÊt s¾t nh−ng chÊt s¾t còng rÊt quan träng, gióp cho viÖc t¹o hång Lo¹i

N¨ng

ChÊt

ChÊt ChÊt Canxi

S¾t

Vit.A

Vit.C

cÇu, chøa nhiÒu trong rau c¶i, rau dÒn, rau muèng, thùc

l−îng

bét

®¹m

bÐo

(mg)

(mg)

(mg)

(mg)

phÈm

(calo)

(g)

(g)

(g)

cμ chua... ChÊt Ièt chøa nhiÒu trong ®Ëu b¾p, hμnh t©y, m¨ng t©y... gióp cho ho¹t ®éng thÇn kinh vμ

B¾p c¶i

30

5,4

1,8

-

48,0

1,1

VÕt

36,0

ng¨n ngõa bÖnh b−íu cæ. Cç chÊt kho¸ng trong Rau muèng

23

2,5

3,2

-

100,0

1,4

2,9

23,0

Cµ chua

20

4,2

0,6

-

12,0

1,4

2,0

10,0

rau th−êng lμ d¹ng ion kiÒm nªn gióp cho viÖc D−a leo

16

3,0

0,8

-

23,0

1,0

0,3

5,0

trung hßa ®é pH trong m¸u vμ dÞch tÕ bμo.

Cñ c¶i

21

3,7

1,5

-

40,0

1,1

-

30,0

Trong rau cßn chøa nhiÒu lo¹i vitamin quan Cµ rèt

39

8,0

1,5

-

43,0

0,8

1,9

8,0

träng nh− vitamin A, vitamin B, vitamin C... Cç

§Ëu c«ve

75

13,3

5,9

-

26,0

0,7

1,0

25,0

lo¹i vitamin nμy rÊt cÇn thiÕt cho cç ho¹t ®éng Hµnh cñ

25

4,8

1,3

-

32,0

0,7

0,03

10,0

trao ®æi chÊt, t¨ng c−êng sù sinh tr−ëng, ph¸t Tái 121

23,5

6,0

-

24,0

1,5

-

-

triÓn vμ søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ.

ThÞt lîn

563

-

11,2

35,0

10,0

-

-

0,5

ChÊt x¬ chiÕm phÇn lín l−îng chÊt kh« cña rau, S÷a 67

4,8

3,4

3,7

120,0

-

0,03

1,7

gióp cho viÖc tiªu hãa ®−îc thuËn lîi, do ®ã nã gãp B¸nh m×

346

52,0

7,5

1,0

15,0

VÕt

VÕt

2,0

phÇn quan träng t¨ng c−êng dinh d−ìng cho c¬ thÓ.

II. Tiªu THô Vμ S¶N XUÊT RAU

NhiÒu lo¹i rau cßn chøa nh÷ng chÊt cã tç dông d−îc lý nh− nh÷ng vÞ thuèc. ChÊt Phitoxit trong tái Theo −íc tÝnh cña cç nhμ dinh d−ìng häc, nhu cã tç dông nh− thuèc kh¸ng sinh, chÊt vitamin U

cÇu rau cña mét ng−êi trung b×nh lμ 250-350 g/ngμy trong c¶i b¾p cã thÓ gióp lμm lμnh cç vÕt loÐt bao (kho¶ng 7,5-10 kg mét th¸ng). Ngoμi ra, nhu cÇu tö, chÊt Papaverin trong rau bå ngãt gióp an thÇn, xuÊt khÈu, yªu cÇu ph¸t triÓn ch¨n nu«i còng cÇn c©y hμnh dïng ®Ó trÞ c¶m l¹nh vμ ¨n khã tiªu.

mét sè l−îng rau rÊt lín.

8

9

https://thuviensach.vn

Theo thèng kª n¨m 2008, tæng diÖn tÝch rau n¨ng suÊt cao, do ®ã giçòng rÎ. Vμo cç th¸ng cña c¶ n−íc lμ 722.000 ha, n¨ng suÊt trung b×nh mïa m−a (tõ th¸ng 5 ®Õn th¸ng 10) diÖn tÝch rau

®¹t 159 t¹/ha víi s¶n l−îng h¬n 11,4 triÖu tÊn.

gi¶m, lóc nμy cç lo¹i rau nhiÖt ®íi nh− rau S¸u th¸ng ®Çu n¨m 2009, c¶ n−íc s¶n xuÊt gÇn muèng, rau dÒn, bÇu, bÝ, d−a leo... ®−îc trång lμ

500.000 ha rau, ®Ëu cç lo¹i, trong ®ã miÒn B¾c lμ

chñ yÕu.

240.000 ha. Vïng s¶n xuÊt rau tËp trung ë ®ång

§Çu t− cho trång rau nãi chung cao h¬n so víi b»ng s«ng Hång chiÕm kho¶ng 30% diÖn tÝch vμ

trång lóa vμ cç c©y l−¬ng thùc khç. Lao ®éng sö 35% s¶n l−îng rau cña c¶ n−íc. §©y còng lμ vïng dông cho trång rau cao h¬n trång lóa vμ b¾p trung rau hμng hãa víi nhiÒu lo¹i rau «n ®íi cã kh¶

b×nh tõ 2 ®Õn 4 lÇn. Chi phÝ còng cao h¬n nhiÒu.

n¨ng xuÊt khÈu tèt nh− c¶i b¾p, sóp l¬, su hμo, cμ

Tuy vËy, lîi nhuËn trång rau còng cao, so víi rèt, m¨ng t©y, cμ chua, hμnh t©y, khoai t©y...

trång lóa hoÆc b¾p gÊp tõ 3-5 lÇn. MÆc dï s¶n Theo Côc Trång trät (Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t l−îng rau chØ chiÕm kho¶ng 5% tæng s¶n l−îng triÓn n«ng th«n), n¨m 2009 diÖn tÝch trång rau an n«ng nghiÖp nh−ng ®· gãp phÇn t¨ng thu nhËp toμn míi chØ chiÕm 8-8,5% tæng diÖn tÝch trång

®¸ng kÓ cho n«ng d©n. Trong t−¬ng lai, ®Ó ®¸p rau cña c¶ n−íc.

øng yªu cÇu n©ng cao chÊt l−îng cuéc sèng vμ sù ë cç tØnh phÝa nam, vïng trång rau tËp ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa, viÖc ®Èy trung chñ yÕu ë L©m §ång vμ Thμnh phè Hå ChÝ

m¹nh s¶n xuÊt rau cμng cã ý nghÜa quan träng.

Minh. N¨m 2011, Së N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn III. §Æc ®iÓm t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn n«ng th«n Thμnh phè Hå ChÝ Minh cho biÕt, cña c©y rau

thμnh phè cã 102 x·, ph−êng trång rau an toμn trªn diÖn tÝch canh tç 2.735 ha, s¶n l−îng ®¹t 1. Ph©n lo¹i rau

284.336 tÊn/n¨m. Ngμnh n«ng nghiÖp thμnh phè a) Ph©n lo¹i theo hä thùc vËt

®ang triÓn khai cç gi¶i ph¸p ®Ó më réng diÖn tÝch HiÖn nay cã trªn 200 loμi ®−îc coi lμ rau, gieo trång rau an toμn trªn ®Þa bμn thμnh phè, nh−ng th−êng chØ cã kho¶ng gÇn 100 loμi ®−îc phÊn ®Êu ®Õn n¨m 2015 lμ 16.890 ha.

trång. PhÇn lín cç c©y rau thuéc 5 hä thùc vËt Rau chñ yÕu ®−îc s¶n xuÊt trong vô §«ng Xu©n chÝnh lμ:

v× cã ®iÒu kiÖn thêi tiÕt thÝch hîp. Trong vô nμy,

- Hä hμnh tái (Alliaceae): gåm cç c©y hμnh ta, cç lo¹i rau phong phó, chÊt l−îng ngon vμ

hμnh t©y, tái, hÑ, kiÖu.

10

11

https://thuviensach.vn

Theo thèng kª n¨m 2008, tæng diÖn tÝch rau n¨ng suÊt cao, do ®ã giçòng rÎ. Vμo cç th¸ng cña c¶ n−íc lμ 722.000 ha, n¨ng suÊt trung b×nh mïa m−a (tõ th¸ng 5 ®Õn th¸ng 10) diÖn tÝch rau

®¹t 159 t¹/ha víi s¶n l−îng h¬n 11,4 triÖu tÊn.

gi¶m, lóc nμy cç lo¹i rau nhiÖt ®íi nh− rau S¸u th¸ng ®Çu n¨m 2009, c¶ n−íc s¶n xuÊt gÇn muèng, rau dÒn, bÇu, bÝ, d−a leo... ®−îc trång lμ

500.000 ha rau, ®Ëu cç lo¹i, trong ®ã miÒn B¾c lμ

chñ yÕu.

240.000 ha. Vïng s¶n xuÊt rau tËp trung ë ®ång

§Çu t− cho trång rau nãi chung cao h¬n so víi b»ng s«ng Hång chiÕm kho¶ng 30% diÖn tÝch vμ

trång lóa vμ cç c©y l−¬ng thùc khç. Lao ®éng sö 35% s¶n l−îng rau cña c¶ n−íc. §©y còng lμ vïng dông cho trång rau cao h¬n trång lóa vμ b¾p trung rau hμng hãa víi nhiÒu lo¹i rau «n ®íi cã kh¶

b×nh tõ 2 ®Õn 4 lÇn. Chi phÝ còng cao h¬n nhiÒu.

n¨ng xuÊt khÈu tèt nh− c¶i b¾p, sóp l¬, su hμo, cμ

Tuy vËy, lîi nhuËn trång rau còng cao, so víi rèt, m¨ng t©y, cμ chua, hμnh t©y, khoai t©y...

trång lóa hoÆc b¾p gÊp tõ 3-5 lÇn. MÆc dï s¶n Theo Côc Trång trät (Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t l−îng rau chØ chiÕm kho¶ng 5% tæng s¶n l−îng triÓn n«ng th«n), n¨m 2009 diÖn tÝch trång rau an n«ng nghiÖp nh−ng ®· gãp phÇn t¨ng thu nhËp toμn míi chØ chiÕm 8-8,5% tæng diÖn tÝch trång

®¸ng kÓ cho n«ng d©n. Trong t−¬ng lai, ®Ó ®¸p rau cña c¶ n−íc.

øng yªu cÇu n©ng cao chÊt l−îng cuéc sèng vμ sù ë cç tØnh phÝa nam, vïng trång rau tËp ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa, viÖc ®Èy trung chñ yÕu ë L©m §ång vμ Thμnh phè Hå ChÝ

m¹nh s¶n xuÊt rau cμng cã ý nghÜa quan träng.

Minh. N¨m 2011, Së N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn III. §Æc ®iÓm t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn n«ng th«n Thμnh phè Hå ChÝ Minh cho biÕt, cña c©y rau

thμnh phè cã 102 x·, ph−êng trång rau an toμn trªn diÖn tÝch canh tç 2.735 ha, s¶n l−îng ®¹t 1. Ph©n lo¹i rau

284.336 tÊn/n¨m. Ngμnh n«ng nghiÖp thμnh phè a) Ph©n lo¹i theo hä thùc vËt

®ang triÓn khai cç gi¶i ph¸p ®Ó më réng diÖn tÝch HiÖn nay cã trªn 200 loμi ®−îc coi lμ rau, gieo trång rau an toμn trªn ®Þa bμn thμnh phè, nh−ng th−êng chØ cã kho¶ng gÇn 100 loμi ®−îc phÊn ®Êu ®Õn n¨m 2015 lμ 16.890 ha.

trång. PhÇn lín cç c©y rau thuéc 5 hä thùc vËt Rau chñ yÕu ®−îc s¶n xuÊt trong vô §«ng Xu©n chÝnh lμ:

v× cã ®iÒu kiÖn thêi tiÕt thÝch hîp. Trong vô nμy,

- Hä hμnh tái (Alliaceae): gåm cç c©y hμnh ta, cç lo¹i rau phong phó, chÊt l−îng ngon vμ

hμnh t©y, tái, hÑ, kiÖu.

10

11

https://thuviensach.vn

- Hä c¶i (Cruciferae): gåm c¶i b¾p, sóp l¬ (c¶i ë c©y rau 2 n¨m th× n¨m tr−íc cho rau, sang b«ng), su hμo, c¶i cñ, c¶i xanh, c¶i tr¾ng, c¶i th¶o, n¨m sau míi træ hoa, kÕt tr¸i vμ cho h¹t gièng.

rau diÕp, xμ lçh...

§iÓn h×nh cho nhãm nμy lμ c¶i b¾p, su hμo, c¶i cñ,

- Hä bÇu bÝ (Cucurbitaceae): gåm d−a leo, d−a cμ rèt, dÒn cñ, hμnh t©y...

hÊu, bÇu, bÝ, m−íp, su su, khæ qua (m−íp ®¾ng)...

2. Sù t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña rau

- Hä ®Ëu (Fabaceae): gåm ®Ëu ®òa, ®Ëu c«ve,

®Ëu hßa lan, ®Ëu rång, ®Ëu v¸n...

Sù t¨ng tr−ëng lμ sù gia t¨ng vÒ kÝch th−íc vμ

- Hä cμ (Solanaceae): gåm cμ chua, cμ tÝm, ít, träng l−îng c©y, tøc lμ nh÷ng thay ®æi vÒ l−îng.

khoai t©y...

Cßn sù ph¸t triÓn lμ sù h×nh thμnh cç c¬ quan sinh s¶n, ra hoa, ®Ëu tr¸i, lμ sù thay ®æi vÒ chÊt b) Ph©n lo¹i theo bé phËn sö dông bªn trong c©y.

Trong s¶n xuÊt th−êng ph©n lo¹i rau theo bé

§èi víi rau sö dông c¬ quan dinh d−ìng (l¸, phËn sö dông.

th©n, cñ) nh− rau c¶i, rau muèng, su hμo, cñ c¶i...

- Rau ¨n l¸: cç lo¹i rau c¶i, rau muèng, rau cÇn t¹o ®iÒu kiÖn cho c©y ph¸t triÓn m¹nh th©n, l¸

dÒn, xμ lçh...

vμ h¹n chÕ ra hoa sím. §èi víi cç c©y rau ¨n tr¸i

- Rau ¨n tr¸i: cμ chua, cμ tÝm, d−a leo, d−a mét n¨m nh− cμ chua, d−a leo, ®Ëu rau, bÇu bÝ...

hÊu, bÇu, bÝ, m−íp, ®Ëu c« ve, ®Ëu ®òa...

cÇn t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c©y sinh tr−ëng m¹nh, tõ ®ã

- Rau ¨n cñ: c¶i cñ, cμ rèt, khoai t©y, hμnh, tái...

cho tr¸i nhiÒu, n¨ng suÊt cao. ViÖc kÝch thÝch hay Ngoμi ra cã mét sè rau ¨n hoa (sóp l¬), ¨n h¹t h¹n chÕ sù t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau (®Ëu hßa lan), cç lo¹i rau dïng lμm gia vÞ (rau

®−îc thùc hiÖn b»ng cç biÖn ph¸p canh tç (ph©n hóng, rau ngß, hμnh hoa). Mét sè c©y nh− bÝ ®á, bãn, n−íc), b»ng cçh ®iÒu chØnh nhiÖt ®é, ¸nh

®Ëu rång cã thÓ ¨n c¶ ®ät non, l¸, hoa vμ tr¸i.

s¸ng hoÆc cç chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng.

c) Ph©n lo¹i theo chu kú sèng 3. Sù ngñ nghØ (miªn tr¹ng)

- Rau hμng n¨m: c©y ra hoa, kÕt tr¸i mét lÇn Trong suèt chu kú ®êi sèng, c©y rau cã mét trong ®êi sèng vμ c¶ ®êi sèng chØ trong vßng mét giai ®o¹n t¹m ngõng sinh tr−ëng, gäi lμ giai ®o¹n n¨m (sóp l¬, d−a leo, d−a hÊu, ®Ëu...).

ngñ nghØ. Sù ngñ nghØ cã thÓ lμ do cç ®iÒu kiÖn

- Rau hai n¨m: c©y ra hoa kÕt tr¸i mét lÇn trong ngo¹i c¶nh kh«ng thÝch hîp cho sù sinh tr−ëng

®êi sèng nh−ng c¶ ®êi sèng hoμn thμnh trong 2 n¨m.

nh− nhiÖt ®é, n−íc, ¸nh s¸ng. Còng cã thÓ do cç 12

13

https://thuviensach.vn

- Hä c¶i (Cruciferae): gåm c¶i b¾p, sóp l¬ (c¶i ë c©y rau 2 n¨m th× n¨m tr−íc cho rau, sang b«ng), su hμo, c¶i cñ, c¶i xanh, c¶i tr¾ng, c¶i th¶o, n¨m sau míi træ hoa, kÕt tr¸i vμ cho h¹t gièng.

rau diÕp, xμ lçh...

§iÓn h×nh cho nhãm nμy lμ c¶i b¾p, su hμo, c¶i cñ,

- Hä bÇu bÝ (Cucurbitaceae): gåm d−a leo, d−a cμ rèt, dÒn cñ, hμnh t©y...

hÊu, bÇu, bÝ, m−íp, su su, khæ qua (m−íp ®¾ng)...

2. Sù t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña rau

- Hä ®Ëu (Fabaceae): gåm ®Ëu ®òa, ®Ëu c«ve,

®Ëu hßa lan, ®Ëu rång, ®Ëu v¸n...

Sù t¨ng tr−ëng lμ sù gia t¨ng vÒ kÝch th−íc vμ

- Hä cμ (Solanaceae): gåm cμ chua, cμ tÝm, ít, träng l−îng c©y, tøc lμ nh÷ng thay ®æi vÒ l−îng.

khoai t©y...

Cßn sù ph¸t triÓn lμ sù h×nh thμnh cç c¬ quan sinh s¶n, ra hoa, ®Ëu tr¸i, lμ sù thay ®æi vÒ chÊt b) Ph©n lo¹i theo bé phËn sö dông bªn trong c©y.

Trong s¶n xuÊt th−êng ph©n lo¹i rau theo bé

§èi víi rau sö dông c¬ quan dinh d−ìng (l¸, phËn sö dông.

th©n, cñ) nh− rau c¶i, rau muèng, su hμo, cñ c¶i...

- Rau ¨n l¸: cç lo¹i rau c¶i, rau muèng, rau cÇn t¹o ®iÒu kiÖn cho c©y ph¸t triÓn m¹nh th©n, l¸

dÒn, xμ lçh...

vμ h¹n chÕ ra hoa sím. §èi víi cç c©y rau ¨n tr¸i

- Rau ¨n tr¸i: cμ chua, cμ tÝm, d−a leo, d−a mét n¨m nh− cμ chua, d−a leo, ®Ëu rau, bÇu bÝ...

hÊu, bÇu, bÝ, m−íp, ®Ëu c« ve, ®Ëu ®òa...

cÇn t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c©y sinh tr−ëng m¹nh, tõ ®ã

- Rau ¨n cñ: c¶i cñ, cμ rèt, khoai t©y, hμnh, tái...

cho tr¸i nhiÒu, n¨ng suÊt cao. ViÖc kÝch thÝch hay Ngoμi ra cã mét sè rau ¨n hoa (sóp l¬), ¨n h¹t h¹n chÕ sù t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau (®Ëu hßa lan), cç lo¹i rau dïng lμm gia vÞ (rau

®−îc thùc hiÖn b»ng cç biÖn ph¸p canh tç (ph©n hóng, rau ngß, hμnh hoa). Mét sè c©y nh− bÝ ®á, bãn, n−íc), b»ng cçh ®iÒu chØnh nhiÖt ®é, ¸nh

®Ëu rång cã thÓ ¨n c¶ ®ät non, l¸, hoa vμ tr¸i.

s¸ng hoÆc cç chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng.

c) Ph©n lo¹i theo chu kú sèng 3. Sù ngñ nghØ (miªn tr¹ng)

- Rau hμng n¨m: c©y ra hoa, kÕt tr¸i mét lÇn Trong suèt chu kú ®êi sèng, c©y rau cã mét trong ®êi sèng vμ c¶ ®êi sèng chØ trong vßng mét giai ®o¹n t¹m ngõng sinh tr−ëng, gäi lμ giai ®o¹n n¨m (sóp l¬, d−a leo, d−a hÊu, ®Ëu...).

ngñ nghØ. Sù ngñ nghØ cã thÓ lμ do cç ®iÒu kiÖn

- Rau hai n¨m: c©y ra hoa kÕt tr¸i mét lÇn trong ngo¹i c¶nh kh«ng thÝch hîp cho sù sinh tr−ëng

®êi sèng nh−ng c¶ ®êi sèng hoμn thμnh trong 2 n¨m.

nh− nhiÖt ®é, n−íc, ¸nh s¸ng. Còng cã thÓ do cç 12

13

https://thuviensach.vn

nguyªn nh©n s©u xa bªn trong, chñ yÕu lμ sù tÝch Nh÷ng lo¹i rau chÞu Êm nh− cμ chua, cμ tÝm, ít luü mét l−îng lín cç chÊt øc chÕ sinh tr−ëng.

ngät, d−a leo... cã nhiÖt ®é thÝch hîp kho¶ng 20-30oC

HiÖn t−îng ngñ nghØ th−êng thÊy ë h¹t hoÆc cç vμ kh«ng sèng ®−îc ë nhiÖt ®é thÊp d−íi 0oC hoÆc c¬ quan dù tr÷ nh− rÔ, cñ, th©n ngÇm. Khi gÆp cao trªn 40oC.

®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh thÝch hîp hoÆc khi cç chÊt Nh÷ng lo¹i rau chÞu nãng gåm rau muèng, øc chÕ gi¶m ®Õn møc tèi thiÓu th× cç bé phËn bÇu, bÝ, ®Ëu ®òa... sinh tr−ëng tèt ë nhiÖt ®é 20-ngñ nghØ sÏ trë l¹i sinh tr−ëng. Thêi gian ngñ 30oC vμ chÞu ®−îc nãng trªn 40oC.

nghØ dμi, ng¾n khç nhau tïy tõng lo¹i c©y. Cç Víi ®Æc ®iÓm khÝ hËu n−íc ta, cç lo¹i rau h¹t rau c¶i cã thêi gian ngñ nghØ sau khi chÝn chÞu l¹nh th−êng trång nhiÒu ë vïng cao nguyªn kho¶ng 1-3 th¸ng, cñ khoai t©y tõ 2-5 th¸ng, cñ vμ mïa ®«ng ë phÝa b¾c, rau chÞu Êm vμ chÞu nãng hμnh tõ 1,5-2 th¸ng. Sù ngñ nghØ gióp cho viÖc dù trång ®−îc quanh n¨m ë phÝa nam vμ mïa hÌ ë tr÷ h¹t gièng vμ cñ gièng ®−îc thuËn lîi. Khi cÇn phÝa b¾c.

ph¶i ph¸ sù ngñ nghØ ®Ó gieo trång cã thÓ t¹o cç

§èi víi mét sè c©y rau 2 n¨m nh− c¶i b¾p, su

®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh thÝch hîp, hoÆc dïng cç hμo, hμnh t©y... tr−íc khi træ hoa, kÕt tr¸i cÇn cã chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng.

mét thêi gian chÞu nhiÖt ®é thÊp d−íi 100C tõ 2-6 tuÇn.

4. Cç ®iÒu kiÖn sinh th¸i cña rau b) ¸nh s¸ng

Cç ®iÒu kiÖn m«i tr−êng chñ yÕu ¶nh h−ëng Nãi chung, c©y rau −a ¸nh s¸ng khuÕch t¸n

®Õn sù sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau lμ

vμo buæi s¸ng h¬n lμ ¸nh s¸ng trùc tiÕp vμo buæi nhiÖt ®é, ¸nh s¸ng, n−íc vμ ®Êt.

tr−a. Tuy vËy, yªu cÇu víi c−êng ®é ¸nh s¸ng còng a) NhiÖt ®é

kh«ng gièng nhau. Cç c©y bÇu, bÝ, m−íp, d−a hÊu, d−a leo... cÇn c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh nªn Mçi lo¹i rau yªu cÇu ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é nhÊt ph¶i trång n¬i cã ®ñ ¸nh s¸ng, Ýt bãng r©m. C©y

®Þnh ®Ó sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn.

rau c¶i, ®Ëu... yªu cÇu c−êng ®é ¸nh s¸ng trung Nh÷ng lo¹i rau chÞu ®−îc l¹nh nh− m¨ng t©y, b×nh, cßn cç c©y nh− xμ lçh, c¶i cóc, ngß... thÝch c¶i b¾p, cμ rèt, xμ lçh, khoai t©y... nhiÖt ®é thÝch hîp c−êng ®é ¸nh s¸ng yÕu.

hîp nhÊt víi nhãm rau nμy kho¶ng 17-20oC vμ cã

§Ó ra hoa, kÕt tr¸i, cç c©y rau còng yªu cÇu thÓ sèng ë nhiÖt ®é d−íi 0oC.

thêi gian chiÕu s¸ng hoÆc ®é dμi ngμy khç nhau.

14

15

https://thuviensach.vn

nguyªn nh©n s©u xa bªn trong, chñ yÕu lμ sù tÝch Nh÷ng lo¹i rau chÞu Êm nh− cμ chua, cμ tÝm, ít luü mét l−îng lín cç chÊt øc chÕ sinh tr−ëng.

ngät, d−a leo... cã nhiÖt ®é thÝch hîp kho¶ng 20-30oC

HiÖn t−îng ngñ nghØ th−êng thÊy ë h¹t hoÆc cç vμ kh«ng sèng ®−îc ë nhiÖt ®é thÊp d−íi 0oC hoÆc c¬ quan dù tr÷ nh− rÔ, cñ, th©n ngÇm. Khi gÆp cao trªn 40oC.

®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh thÝch hîp hoÆc khi cç chÊt Nh÷ng lo¹i rau chÞu nãng gåm rau muèng, øc chÕ gi¶m ®Õn møc tèi thiÓu th× cç bé phËn bÇu, bÝ, ®Ëu ®òa... sinh tr−ëng tèt ë nhiÖt ®é 20-ngñ nghØ sÏ trë l¹i sinh tr−ëng. Thêi gian ngñ 30oC vμ chÞu ®−îc nãng trªn 40oC.

nghØ dμi, ng¾n khç nhau tïy tõng lo¹i c©y. Cç Víi ®Æc ®iÓm khÝ hËu n−íc ta, cç lo¹i rau h¹t rau c¶i cã thêi gian ngñ nghØ sau khi chÝn chÞu l¹nh th−êng trång nhiÒu ë vïng cao nguyªn kho¶ng 1-3 th¸ng, cñ khoai t©y tõ 2-5 th¸ng, cñ vμ mïa ®«ng ë phÝa b¾c, rau chÞu Êm vμ chÞu nãng hμnh tõ 1,5-2 th¸ng. Sù ngñ nghØ gióp cho viÖc dù trång ®−îc quanh n¨m ë phÝa nam vμ mïa hÌ ë tr÷ h¹t gièng vμ cñ gièng ®−îc thuËn lîi. Khi cÇn phÝa b¾c.

ph¶i ph¸ sù ngñ nghØ ®Ó gieo trång cã thÓ t¹o cç

§èi víi mét sè c©y rau 2 n¨m nh− c¶i b¾p, su

®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh thÝch hîp, hoÆc dïng cç hμo, hμnh t©y... tr−íc khi træ hoa, kÕt tr¸i cÇn cã chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng.

mét thêi gian chÞu nhiÖt ®é thÊp d−íi 100C tõ 2-6 tuÇn.

4. Cç ®iÒu kiÖn sinh th¸i cña rau b) ¸nh s¸ng

Cç ®iÒu kiÖn m«i tr−êng chñ yÕu ¶nh h−ëng Nãi chung, c©y rau −a ¸nh s¸ng khuÕch t¸n

®Õn sù sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau lμ

vμo buæi s¸ng h¬n lμ ¸nh s¸ng trùc tiÕp vμo buæi nhiÖt ®é, ¸nh s¸ng, n−íc vμ ®Êt.

tr−a. Tuy vËy, yªu cÇu víi c−êng ®é ¸nh s¸ng còng a) NhiÖt ®é

kh«ng gièng nhau. Cç c©y bÇu, bÝ, m−íp, d−a hÊu, d−a leo... cÇn c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh nªn Mçi lo¹i rau yªu cÇu ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é nhÊt ph¶i trång n¬i cã ®ñ ¸nh s¸ng, Ýt bãng r©m. C©y

®Þnh ®Ó sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn.

rau c¶i, ®Ëu... yªu cÇu c−êng ®é ¸nh s¸ng trung Nh÷ng lo¹i rau chÞu ®−îc l¹nh nh− m¨ng t©y, b×nh, cßn cç c©y nh− xμ lçh, c¶i cóc, ngß... thÝch c¶i b¾p, cμ rèt, xμ lçh, khoai t©y... nhiÖt ®é thÝch hîp c−êng ®é ¸nh s¸ng yÕu.

hîp nhÊt víi nhãm rau nμy kho¶ng 17-20oC vμ cã

§Ó ra hoa, kÕt tr¸i, cç c©y rau còng yªu cÇu thÓ sèng ë nhiÖt ®é d−íi 0oC.

thêi gian chiÕu s¸ng hoÆc ®é dμi ngμy khç nhau.

14

15

https://thuviensach.vn

C©y ng¾n ngμy nh− d−a hÊu, d−a leo, bÇu, bÝ... træ HiÖn nay, b»ng nhiÒu biÖn ph¸p tiªn tiÕn con hoa, kÕt tr¸i trong ®iÒu kiÖn thêi gian chiÕu s¸ng ng−êi cã thÓ t¹o ra cç ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh thÝch trong ngμy tõ 10-12 giê. Cç c©y dμi ngμy nh− c¶i hîp ®Ó ph¸t triÓn viÖc trång rau nh− sö dông nhμ

b¾p, su hμo, hμnh, tái, cμ rèt... cÇn thêi gian chiÕu l−íi, cç thiÕt bÞ ®iÒu hßa nhiÖt ®é vμ ®é Èm, ®Êt s¸ng trong ngμy tõ 14-16 giê. Cñ c¶i t¹o cñ trong h÷u c¬, n−íc dinh d−ìng, mμng phñ ®Êt...

®iÒu kiÖn ngμy ng¾n cßn hμnh t©y l¹i t¹o cñ trong

®iÒu kiÖn ngμy dμi.

IV. MéT Sè VÊN §Ò C¥ B¶N TRONG Kü THUËT TRåNG RAU

c) N−íc

V× c©y rau chøa nhiÒu n−íc nªn n−íc ¶nh 1. Thêi vô

h−ëng rÊt lín ®Õn n¨ng suÊt vμ phÈm chÊt rau.

Thêi vô trång thÝch hîp chñ yÕu lμ b¶o ®¶m cç Nh÷ng c©y rau cã bé rÔ ¨n s©u, ph©n nh¸nh nhiÒu

®iÒu kiÖn vÒ nhiÖt ®é, l−îng m−a, ¸nh s¸ng theo nh− cμ chua, ít, d−a hÊu... cã søc hót n−íc m¹nh.

yªu cÇu sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau.

Nh÷ng c©y cã bé rÔ ¨n n«ng nh− c¶i b¾p, rau c¶i, Cç lo¹i rau yªu cÇu nhiÖt ®é t−¬ng ®èi thÊp xμ lçh, d−a leo... kh¶ n¨ng hót n−íc yÕu h¬n vμ thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n th−êng trång trong nh−ng l¹i tiªu hao n−íc nhiÒu. Søc chÞu h¹n vμ

mïa ®«ng vμ vïng cao. Mïa hÌ chñ yÕu trång cç lo¹i rau −a nhiÖt ®é cao vμ thêi gian chiÕu chÞu óng cña cç c©y rau còng khç nhau. Cç c©y s¸ng dμi. Rau trång thêi vô thÝch hîp cho sinh hä c¶i, cμ chua... yÕu chÞu ®ùng víi ®iÒu kiÖn n−íc tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt, n¨ng suÊt vμ chÊt vμ m−a nhiÒu, v× vËy Ýt ®−îc trång trong mïa l−îng cao.

m−a. N¨ng suÊt rau trong mïa kh« trªn ®Êt cã

§Ó chñ ®éng thêi vô nªn bè trÝ mét v−ên −¬m, t−íi n−íc ®Çy ®ñ th−êng cao h¬n trong mïa m−a.

gieo h¹t gièng. V−ên −¬m cã m¸i che ®Ó phßng, d) §Êt

chèng m−a, n¾ng, giã, b·o.

Nãi chung, ®Êt trång rau cÇn cã cÊu tróc tèt, Ngoμi ra, viÖc trång xen hoÆc trång gèi vô tho¸ng khÝ vμ ®é ph× cao. Mét sè rau nh− cμ chua, còng lμ biÖn ph¸p b¶o ®¶m thêi vô cho c©y rau d−a leo, bÝ ®á... chÞu ®−îc ®Êt t−¬ng ®èi mÆn. Tuy trång ngoμi ®ång. Khi trång xen, trång gèi cÇn chó vËy ®iÒu kiÖn ®Êt cã thÓ c¶i thiÖn ®−îc qua viÖc ý t¹o ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng thÝch hîp cho cç c©y rau bãn ph©n h÷u c¬ vμ ph©n kho¸ng.

®Òu ph¸t triÓn tèt.

16

17

https://thuviensach.vn

C©y ng¾n ngμy nh− d−a hÊu, d−a leo, bÇu, bÝ... træ HiÖn nay, b»ng nhiÒu biÖn ph¸p tiªn tiÕn con hoa, kÕt tr¸i trong ®iÒu kiÖn thêi gian chiÕu s¸ng ng−êi cã thÓ t¹o ra cç ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh thÝch trong ngμy tõ 10-12 giê. Cç c©y dμi ngμy nh− c¶i hîp ®Ó ph¸t triÓn viÖc trång rau nh− sö dông nhμ

b¾p, su hμo, hμnh, tái, cμ rèt... cÇn thêi gian chiÕu l−íi, cç thiÕt bÞ ®iÒu hßa nhiÖt ®é vμ ®é Èm, ®Êt s¸ng trong ngμy tõ 14-16 giê. Cñ c¶i t¹o cñ trong h÷u c¬, n−íc dinh d−ìng, mμng phñ ®Êt...

®iÒu kiÖn ngμy ng¾n cßn hμnh t©y l¹i t¹o cñ trong

®iÒu kiÖn ngμy dμi.

IV. MéT Sè VÊN §Ò C¥ B¶N TRONG Kü THUËT TRåNG RAU

c) N−íc

V× c©y rau chøa nhiÒu n−íc nªn n−íc ¶nh 1. Thêi vô

h−ëng rÊt lín ®Õn n¨ng suÊt vμ phÈm chÊt rau.

Thêi vô trång thÝch hîp chñ yÕu lμ b¶o ®¶m cç Nh÷ng c©y rau cã bé rÔ ¨n s©u, ph©n nh¸nh nhiÒu

®iÒu kiÖn vÒ nhiÖt ®é, l−îng m−a, ¸nh s¸ng theo nh− cμ chua, ít, d−a hÊu... cã søc hót n−íc m¹nh.

yªu cÇu sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau.

Nh÷ng c©y cã bé rÔ ¨n n«ng nh− c¶i b¾p, rau c¶i, Cç lo¹i rau yªu cÇu nhiÖt ®é t−¬ng ®èi thÊp xμ lçh, d−a leo... kh¶ n¨ng hót n−íc yÕu h¬n vμ thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n th−êng trång trong nh−ng l¹i tiªu hao n−íc nhiÒu. Søc chÞu h¹n vμ

mïa ®«ng vμ vïng cao. Mïa hÌ chñ yÕu trång cç lo¹i rau −a nhiÖt ®é cao vμ thêi gian chiÕu chÞu óng cña cç c©y rau còng khç nhau. Cç c©y s¸ng dμi. Rau trång thêi vô thÝch hîp cho sinh hä c¶i, cμ chua... yÕu chÞu ®ùng víi ®iÒu kiÖn n−íc tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt, n¨ng suÊt vμ chÊt vμ m−a nhiÒu, v× vËy Ýt ®−îc trång trong mïa l−îng cao.

m−a. N¨ng suÊt rau trong mïa kh« trªn ®Êt cã

§Ó chñ ®éng thêi vô nªn bè trÝ mét v−ên −¬m, t−íi n−íc ®Çy ®ñ th−êng cao h¬n trong mïa m−a.

gieo h¹t gièng. V−ên −¬m cã m¸i che ®Ó phßng, d) §Êt

chèng m−a, n¾ng, giã, b·o.

Nãi chung, ®Êt trång rau cÇn cã cÊu tróc tèt, Ngoμi ra, viÖc trång xen hoÆc trång gèi vô tho¸ng khÝ vμ ®é ph× cao. Mét sè rau nh− cμ chua, còng lμ biÖn ph¸p b¶o ®¶m thêi vô cho c©y rau d−a leo, bÝ ®á... chÞu ®−îc ®Êt t−¬ng ®èi mÆn. Tuy trång ngoμi ®ång. Khi trång xen, trång gèi cÇn chó vËy ®iÒu kiÖn ®Êt cã thÓ c¶i thiÖn ®−îc qua viÖc ý t¹o ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng thÝch hîp cho cç c©y rau bãn ph©n h÷u c¬ vμ ph©n kho¸ng.

®Òu ph¸t triÓn tèt.

16

17

https://thuviensach.vn

B¶ng 2: Yªu cÇu nhiÖt ®é vμ ¸nh s¸ng

®é thuÇn vμ ®é n¶y mÇm. §é thuÇn tèt tøc lμ ph¶i cña mét sè lo¹i rau

®óng gièng, kh«ng t¹p gièng vÒ mÆt di truyÒn, kh«ng lÉn h¹t cña lo¹i c©y khç. §é n¶y mÇm tèt NhiÖt ®é (oC)

Thêi gian

chiÕu

lμ tû lÖ h¹t n¶y mÇm cao, ®Òu vμ cho c©y con tèt.

Lo¹i rau

Tèi

Tèi

Tèi

s¸ng

Nãi chung h¹t gièng tèt ph¶i cã ®é thuÇn trªn 98%

cao thÝch thÊp (giê/ngμy)

vμ ®é n¶y mÇm trªn 85%.

C¶i b¾p, su hμo, c¶i cñ,

cμ rèt, xμ lçh, hμnh 27-30 13-16 -

1-2

8-10

3. Xö lý h¹t vμ gieo h¹t gièng t©y, ®Ëu hßa lan...

a) Xö lý h¹t

Hμnh l¸, tái ta, cμ chua, 33-36 19-22 5-8

10-12

Xö lý h¹t (khö h¹t) lμ ®Ó lo¹i bá cç h¹t xÊu vμ

bÇu, bÝ, ®Ëu c« ve...

tiªu diÖt s©u bÖnh tån t¹i lan truyÒn qua h¹t gièng.

Cμ tÝm, cμ ph¸o, ít

cay, d−a leo, d−a hÊu, 37-39 23-25 9-11

12-14

Lo¹i bá h¹t xÊu b»ng sμng s¶y, nhÆt tay hoÆc rau muèng

läc qua n−íc.

§Ó diÖt s©u bÖnh, khi ®ãng gãi cç nhμ chuyªn 2. Gièng vμ h¹t gièng

s¶n xuÊt gièng rau th−êng xö lý h¹t b»ng thuèc a) Cïng mét lo¹i rau cã thÓ cã nhiÒu lo¹i gièng hãa häc, cã thÓ gieo th¼ng mμ kh«ng cÇn xö lý khç nhau. Muèn cã s¶n phÈm rau tèt tr−íc hÕt thªm. §èi víi h¹t gièng tù s¶n xuÊt, tr−íc khi cÇn cã lo¹i gièng tèt. Mét gièng tèt lμ gièng thÝch ng©m, ñ hoÆc gieo cã thÓ xö lý b»ng cçh ng©m hîp víi ®iÒu kiÖn ®Þa ph−¬ng (thêi tiÕt, ®Êt ®ai, h¹t 15-30 phót trong n−íc nãng 3 s«i 2 l¹nh tËp qu¸n canh tç, tiªu dïng...), cã tÝnh chèng (kho¶ng 50-52oC). Cã thÓ trén h¹t gièng tr−íc khi chÞu s©u bÖnh cao, cho n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng gieo víi mét trong cç lo¹i thuèc trõ bÖnh nh−

tèt. HiÖn nay cç chñng lo¹i gièng rau rÊt phong Benomyl, Carbendazim, Thiram, Zineb víi nång phó, ®−îc t¹o ra bëi nhiÒu nguån. §Ó chän lo¹i

®é 3-5 g thuèc cho 1 kg h¹t.

gièng rau thÝch hîp nªn dùa vμo khuyÕn c¸o cña c¬ quan kü thuËt, cña nhμ s¶n xuÊt vμ cung øng b) Ng©m, ñ h¹t

gièng, vμo kinh nghiÖm thùc tÕ ®· ®−îc gieo trång Ng©m, ñ h¹t lμ biÖn ph¸p ®−îc ¸p dông réng ë ®Þa ph−¬ng.

r·i tõ l©u ®êi, môc ®Ých ®Ó h¹t gièng n¶y mÇm b) Cã gièng rau tèt còng cÇn ph¶i cã h¹t gièng nhanh vμ ®Òu, cã thÓ cho thu ho¹ch sím tõ 2-7

tèt. PhÈm chÊt cña h¹t gièng thÓ hiÖn chñ yÕu qua ngμy so víi gieo h¹t kh« kh«ng ng©m, ñ.

18

19

https://thuviensach.vn

B¶ng 2: Yªu cÇu nhiÖt ®é vμ ¸nh s¸ng

®é thuÇn vμ ®é n¶y mÇm. §é thuÇn tèt tøc lμ ph¶i cña mét sè lo¹i rau

®óng gièng, kh«ng t¹p gièng vÒ mÆt di truyÒn, kh«ng lÉn h¹t cña lo¹i c©y khç. §é n¶y mÇm tèt NhiÖt ®é (oC)

Thêi gian

chiÕu

lμ tû lÖ h¹t n¶y mÇm cao, ®Òu vμ cho c©y con tèt.

Lo¹i rau

Tèi

Tèi

Tèi

s¸ng

Nãi chung h¹t gièng tèt ph¶i cã ®é thuÇn trªn 98%

cao thÝch thÊp (giê/ngμy)

vμ ®é n¶y mÇm trªn 85%.

C¶i b¾p, su hμo, c¶i cñ,

cμ rèt, xμ lçh, hμnh 27-30 13-16 -

1-2

8-10

3. Xö lý h¹t vμ gieo h¹t gièng t©y, ®Ëu hßa lan...

a) Xö lý h¹t

Hμnh l¸, tái ta, cμ chua, 33-36 19-22 5-8

10-12

Xö lý h¹t (khö h¹t) lμ ®Ó lo¹i bá cç h¹t xÊu vμ

bÇu, bÝ, ®Ëu c« ve...

tiªu diÖt s©u bÖnh tån t¹i lan truyÒn qua h¹t gièng.

Cμ tÝm, cμ ph¸o, ít

cay, d−a leo, d−a hÊu, 37-39 23-25 9-11

12-14

Lo¹i bá h¹t xÊu b»ng sμng s¶y, nhÆt tay hoÆc rau muèng

läc qua n−íc.

§Ó diÖt s©u bÖnh, khi ®ãng gãi cç nhμ chuyªn 2. Gièng vμ h¹t gièng

s¶n xuÊt gièng rau th−êng xö lý h¹t b»ng thuèc a) Cïng mét lo¹i rau cã thÓ cã nhiÒu lo¹i gièng hãa häc, cã thÓ gieo th¼ng mμ kh«ng cÇn xö lý khç nhau. Muèn cã s¶n phÈm rau tèt tr−íc hÕt thªm. §èi víi h¹t gièng tù s¶n xuÊt, tr−íc khi cÇn cã lo¹i gièng tèt. Mét gièng tèt lμ gièng thÝch ng©m, ñ hoÆc gieo cã thÓ xö lý b»ng cçh ng©m hîp víi ®iÒu kiÖn ®Þa ph−¬ng (thêi tiÕt, ®Êt ®ai, h¹t 15-30 phót trong n−íc nãng 3 s«i 2 l¹nh tËp qu¸n canh tç, tiªu dïng...), cã tÝnh chèng (kho¶ng 50-52oC). Cã thÓ trén h¹t gièng tr−íc khi chÞu s©u bÖnh cao, cho n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng gieo víi mét trong cç lo¹i thuèc trõ bÖnh nh−

tèt. HiÖn nay cç chñng lo¹i gièng rau rÊt phong Benomyl, Carbendazim, Thiram, Zineb víi nång phó, ®−îc t¹o ra bëi nhiÒu nguån. §Ó chän lo¹i

®é 3-5 g thuèc cho 1 kg h¹t.

gièng rau thÝch hîp nªn dùa vμo khuyÕn c¸o cña c¬ quan kü thuËt, cña nhμ s¶n xuÊt vμ cung øng b) Ng©m, ñ h¹t

gièng, vμo kinh nghiÖm thùc tÕ ®· ®−îc gieo trång Ng©m, ñ h¹t lμ biÖn ph¸p ®−îc ¸p dông réng ë ®Þa ph−¬ng.

r·i tõ l©u ®êi, môc ®Ých ®Ó h¹t gièng n¶y mÇm b) Cã gièng rau tèt còng cÇn ph¶i cã h¹t gièng nhanh vμ ®Òu, cã thÓ cho thu ho¹ch sím tõ 2-7

tèt. PhÈm chÊt cña h¹t gièng thÓ hiÖn chñ yÕu qua ngμy so víi gieo h¹t kh« kh«ng ng©m, ñ.

18

19

https://thuviensach.vn

Tr−íc khi ng©m, ñ ®Ó gieo nªn kiÓm tra søc Gieo theo hμng th−êng ¸p dông cho cç lo¹i ®Ëu n¶y mÇm cña h¹t gièng ®Ó quyÕt ®Þnh l−îng h¹t rau. Gieo hèc ®−îc ¸p dông cho cç lo¹i rau cã thêi gièng gieo thÝch hîp. §èi víi cç h¹t gièng nhá gian sinh tr−ëng t−¬ng ®èi dμi, bé rÔ ¨n s©u, th©n nh− h¹t c¶i, su hμo, hμnh... th× dïng mét c¸i ®Üa l¸ lín cÇn ph¶i trång th−a vμ vun xíi nhiÒu nh−

nhá, lãt mét líp b«ng hoÆc giÊy thÊm n−íc ®· cho d−a, bÇu, bÝ, m−íp, su su...

n−íc ®ñ Èm råi r¶i ®Òu lªn ®ã kho¶ng 100-200

- ¦¬m c©y con trong v−ên −¬m th−êng ¸p h¹t gièng (®· ®−îc ®Õm tõng h¹t), ®Ëy ®Üa b»ng dông víi cç lo¹i rau cã h¹t nhá, h¹t mäc chËm vμ

miÕng v¶i hoÆc giÊy vμ th−êng xuyªn gi÷ Èm. §èi yÕu trong thêi gian ®Çu, sau ®ã rÔ cã kh¶ n¨ng t¸i víi lo¹i h¹t to nh− ®Ëu, b¾p... th× gieo h¹t trªn sinh m¹nh, nh− cç lo¹i c¶i b¾p, sóp l¬, cμ chua,

®Üa hoÆc khay c¸t ®ñ Èm. Tõ ngμy thø 3 ®Õn ngμy cμ tÝm, ít, hμnh t©y... Cç lo¹i rau nμy th−êng thø 10 ®Õm sè h¹t n¶y mÇm, nÕu h¹t n¶y mÇm

®−îc gieo h¹t trong v−ên −¬m sau ®ã cÊy c©y con sím vμ nhiÒu lμ tèt. L−îng h¹t gièng cÇn gieo ra ®ång sÏ rót ng¾n thêi gian sinh tr−ëng ngoμi ph¶i tÝnh thªm c¶ l−îng h¹t kh«ng n¶y mÇm.

®ång, gi¶m c«ng ch¨m sãc, tiÕt kiÖm h¹t gièng.

Ng©m h¹t cã thÓ dïng n−íc s¹ch hoÆc n−íc tro L−îng h¹t gièng gieo tïy theo h¹t nhá hay lín ®Ó

bÕp. LÊy kho¶ng 200 g tro bÕp ng©m vμo 5 lÝt n−íc cã kho¶ng 250-350 c©y con/m2. Víi cç lo¹i h¹t b¾p trong 2 ngμy ®ªm råi g¹n lÊy n−íc trong ®Ó ng©m h¹t gièng. H¹t gièng ng©m trong n−íc tõ 4-6 giê c¶i, su hμo, sóp l¬, c¶i bÑ kho¶ng 3-4 g h¹t/m2.

cho hót tr−¬ng n−íc råi ®em gieo. Còng cã thÓ ñ

§Êt v−ên −¬m cÇn lμm kü, tho¸t n−íc tèt, h¹t cho n¶y mÇm ®Òu råi ®em gieo. H¹t ñ mÇm cã s¹ch cá, bãn nhiÒu ph©n h÷u c¬ ñ hoai vμ tro thÓ r¶i mét líp dμy trªn khay hoÆc gãi trong tói trÊu, nªn cã m¸i che m−a, che n¾ng khi cÇn thiÕt.

v¶i, th−êng xuyªn gi÷ Èm ®Òu vμ ®Ó n¬i Êm ¸p.

Gieo h¹t xong nªn phñ mét líp ®Êt bét máng, tro hoÆc r¬m r¹. DiÖn tÝch v−ên −¬m chØ 1-3% so víi c) Gieo h¹t

diÖn tÝch s¶n xuÊt ®¹i trμ.

§Êt gieo h¹t ph¶i b¶o ®¶m ®ñ Èm vμ t¬i xèp.

Chó ý tØa bá bít c©y xÊu vμ chç c©y con cã mËt Tïy theo ®Æc ®iÓm canh tç tõng lo¹i rau mμ gieo

®é qu¸ dμy, kh«ng nªn t−íi ph©n thóc, nhÊt lμ

h¹t trùc tiÕp ngoμi ®ång hoÆc gieo trong v−ên −¬m.

- Gieo h¹t trùc tiÕp cã cç cçh gieo s¹, gieo theo ph©n §¹m vμ ph¸t hiÖn phßng trõ s©u bÖnh kÞp hμng hoÆc gieo hèc. Gieo s¹ th−êng ¸p dông víi thêi, triÖt ®Ó tr¸nh lan truyÒn sang ruéng trång.

cç lo¹i rau cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n nh− rau V× vËy, cã thÓ gieo h¹t trong khay hoÆc tói c¶i, cμ rèt, c¶i cñ, rau dÒn, mång t¬i, rau muèng...

nil«ng nhá ®Ó dÔ ch¨m sãc.

20

21

https://thuviensach.vn

Tr−íc khi ng©m, ñ ®Ó gieo nªn kiÓm tra søc Gieo theo hμng th−êng ¸p dông cho cç lo¹i ®Ëu n¶y mÇm cña h¹t gièng ®Ó quyÕt ®Þnh l−îng h¹t rau. Gieo hèc ®−îc ¸p dông cho cç lo¹i rau cã thêi gièng gieo thÝch hîp. §èi víi cç h¹t gièng nhá gian sinh tr−ëng t−¬ng ®èi dμi, bé rÔ ¨n s©u, th©n nh− h¹t c¶i, su hμo, hμnh... th× dïng mét c¸i ®Üa l¸ lín cÇn ph¶i trång th−a vμ vun xíi nhiÒu nh−

nhá, lãt mét líp b«ng hoÆc giÊy thÊm n−íc ®· cho d−a, bÇu, bÝ, m−íp, su su...

n−íc ®ñ Èm råi r¶i ®Òu lªn ®ã kho¶ng 100-200

- ¦¬m c©y con trong v−ên −¬m th−êng ¸p h¹t gièng (®· ®−îc ®Õm tõng h¹t), ®Ëy ®Üa b»ng dông víi cç lo¹i rau cã h¹t nhá, h¹t mäc chËm vμ

miÕng v¶i hoÆc giÊy vμ th−êng xuyªn gi÷ Èm. §èi yÕu trong thêi gian ®Çu, sau ®ã rÔ cã kh¶ n¨ng t¸i víi lo¹i h¹t to nh− ®Ëu, b¾p... th× gieo h¹t trªn sinh m¹nh, nh− cç lo¹i c¶i b¾p, sóp l¬, cμ chua,

®Üa hoÆc khay c¸t ®ñ Èm. Tõ ngμy thø 3 ®Õn ngμy cμ tÝm, ít, hμnh t©y... Cç lo¹i rau nμy th−êng thø 10 ®Õm sè h¹t n¶y mÇm, nÕu h¹t n¶y mÇm

®−îc gieo h¹t trong v−ên −¬m sau ®ã cÊy c©y con sím vμ nhiÒu lμ tèt. L−îng h¹t gièng cÇn gieo ra ®ång sÏ rót ng¾n thêi gian sinh tr−ëng ngoμi ph¶i tÝnh thªm c¶ l−îng h¹t kh«ng n¶y mÇm.

®ång, gi¶m c«ng ch¨m sãc, tiÕt kiÖm h¹t gièng.

Ng©m h¹t cã thÓ dïng n−íc s¹ch hoÆc n−íc tro L−îng h¹t gièng gieo tïy theo h¹t nhá hay lín ®Ó

bÕp. LÊy kho¶ng 200 g tro bÕp ng©m vμo 5 lÝt n−íc cã kho¶ng 250-350 c©y con/m2. Víi cç lo¹i h¹t b¾p trong 2 ngμy ®ªm råi g¹n lÊy n−íc trong ®Ó ng©m h¹t gièng. H¹t gièng ng©m trong n−íc tõ 4-6 giê c¶i, su hμo, sóp l¬, c¶i bÑ kho¶ng 3-4 g h¹t/m2.

cho hót tr−¬ng n−íc råi ®em gieo. Còng cã thÓ ñ

§Êt v−ên −¬m cÇn lμm kü, tho¸t n−íc tèt, h¹t cho n¶y mÇm ®Òu råi ®em gieo. H¹t ñ mÇm cã s¹ch cá, bãn nhiÒu ph©n h÷u c¬ ñ hoai vμ tro thÓ r¶i mét líp dμy trªn khay hoÆc gãi trong tói trÊu, nªn cã m¸i che m−a, che n¾ng khi cÇn thiÕt.

v¶i, th−êng xuyªn gi÷ Èm ®Òu vμ ®Ó n¬i Êm ¸p.

Gieo h¹t xong nªn phñ mét líp ®Êt bét máng, tro hoÆc r¬m r¹. DiÖn tÝch v−ên −¬m chØ 1-3% so víi c) Gieo h¹t

diÖn tÝch s¶n xuÊt ®¹i trμ.

§Êt gieo h¹t ph¶i b¶o ®¶m ®ñ Èm vμ t¬i xèp.

Chó ý tØa bá bít c©y xÊu vμ chç c©y con cã mËt Tïy theo ®Æc ®iÓm canh tç tõng lo¹i rau mμ gieo

®é qu¸ dμy, kh«ng nªn t−íi ph©n thóc, nhÊt lμ

h¹t trùc tiÕp ngoμi ®ång hoÆc gieo trong v−ên −¬m.

- Gieo h¹t trùc tiÕp cã cç cçh gieo s¹, gieo theo ph©n §¹m vμ ph¸t hiÖn phßng trõ s©u bÖnh kÞp hμng hoÆc gieo hèc. Gieo s¹ th−êng ¸p dông víi thêi, triÖt ®Ó tr¸nh lan truyÒn sang ruéng trång.

cç lo¹i rau cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n nh− rau V× vËy, cã thÓ gieo h¹t trong khay hoÆc tói c¶i, cμ rèt, c¶i cñ, rau dÒn, mång t¬i, rau muèng...

nil«ng nhá ®Ó dÔ ch¨m sãc.

20

21

https://thuviensach.vn

4. Trång c©y con cμ chua...) vμ c©y lÊy cñ (hμnh, khoai t©y...) viÖc vun gèc rÊt cÇn thiÕt ®Ó chèng ®æ ng· vμ h×nh a) Chän c©y con

thμnh cñ thuËn lîi.

C©y con trong v−ên −¬m sau khi ®ñ lín ®−îc nhæ hoÆc bøng ra ®Ó trång. Nªn chän trång nh÷ng 6. Lμm giμn leo

c©y tèt, rÔ th¼ng kh«ng bÞ s©u bÖnh hoÆc dËp n¸t.

Mét sè c©y cã th©n dμi mÒm, yÕu, dÔ ®æ ng·

NÕu trång 2-3 lÇn th× nªn chän c©y ®ñ tuæi vμ lín (nh− cμ chua) hoÆc cã tËp tÝnh cÇn leo b¸m (nh−

®Ó trång tr−íc. Tuæi c©y con trong v−ên −¬m cã

®Ëu ®òa, ®Ëu c« ve leo, d−a leo, bÇu, bÝ, m−íp...

thÓ nhæ trång ®−îc kho¶ng 20-35 ngμy víi cç lo¹i cÇn lμm giμn. Dông cô lμm giμn chñ yÕu lμ cμnh c¶i, cμ chua..., sè l¸ thËt tõ 4-6 l¸, kho¶ng 30-50

tre, tróc. Víi cμ chua th−êng lμm giμn ph¼ng trªn ngμy víi ít vμ cç lo¹i cμ.

toμn mÆt luèng hoÆc cho tõng hèc, cao kho¶ng 60-80 cm. Víi c©y leo nh− ®Ëu ®òa, d−a leo... lμm b) MËt ®é trång

giμn chÐo kiÓu ch÷ A. Víi bÇu, bÝ, m−íp lμm giμn MËt ®é trång tïy theo tõng lo¹i rau vμ theo ph¼ng hoÆc kiÓu m¸i nhμ, cao kho¶ng 1,5-2,0 m.

nguyªn t¾c ®Êt tèt trång th−a, ®Êt xÊu trång dμy Khi c©y ®· leo lªn giμn cÇn ph©n bæ d©y leo cho h¬n. Kho¶ng cçh c©y trång víi c¶i b¾p, sóp l¬

®Òu vμ söa vÞ trÝ tr¸i ®Ó tr¸i th¼ng vμ ®Ñp. Dông kho¶ng 50x60 cm, c¶i bÑ: 50x35 cm, cμ tÝm, cμ

cô lμm giμn cã thÓ b¶o qu¶n sö dông 2-3 vô.

ph¸o: 80x50 cm, ®Ëu ®òa: 60x30 cm, d−a leo 40x25 cm...

7. BÊm ngän, tØa cμnh

Sau khi c©y trång ®−îc 3-5 ngμy nÕu ph¸t hiÖn

§©y lμ mét biÖn ph¸p kü thuËt th©m canh cao, c©y chÕt nªn trång dÆm ngay ®Ó b¶o ®¶m mËt ®é.

nh»m ®iÒu chØnh sù sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y mét cçh c©n ®èi, hμi hßa, cho n¨ng suÊt cao.

5. Xíi x¸o, vun gèc

Tïy lo¹i c©y mμ cã cçh bÊm ngän, tØa cμnh khç Xíi x¸o vμ vun gèc sau khi trång ®Ó ph¸ v¸ng nhau. §èi víi cμ tÝm, ®Ëu b¾p nªn tØa bá hÕt cç mÆt ®Êt, lμm cho ®Êt t¬i xèp, tho¸ng khÝ, gi÷ Èm, nh¸nh tõ gèc ®Õn cμnh tr¸i ®Çu tiªn. §èi víi cμ

t¹o ®iÒu kiÖn cho rÔ ph¸t triÓn, c©y kh«ng ®æ ng·, chua gièng h÷u h¹n th× kh«ng cÇn bÊm ngän, tØa

®ång thêi lμ biÖn ph¸p diÖt cá tèt. §Êt vun thμnh cμnh, nh−ng ®èi víi gièng v« h¹n th× chØ ®Ó 1-2

hμng theo luèng hoÆc vun tõng gèc. Trong mét vô th©n chÝnh vμ ®Õn chïm hoa thø 5 hoÆc thø 7 (tïy Ýt nhÊt ph¶i xíi x¸o, vun gèc 1-2 lÇn. Mét sè c©y gièng) th× bÊm ngän, cø 5-7 ngμy ph¶i tØa nh¸nh t−¬ng ®èi cao, nhiÒu cμnh l¸ (nh− ®Ëu b¾p, cμ tÝm, mét lÇn. Víi cç c©y bÇu, bÝ, m−íp cÇn ng¾t ngän 22

23

https://thuviensach.vn

4. Trång c©y con cμ chua...) vμ c©y lÊy cñ (hμnh, khoai t©y...) viÖc vun gèc rÊt cÇn thiÕt ®Ó chèng ®æ ng· vμ h×nh a) Chän c©y con

thμnh cñ thuËn lîi.

C©y con trong v−ên −¬m sau khi ®ñ lín ®−îc nhæ hoÆc bøng ra ®Ó trång. Nªn chän trång nh÷ng 6. Lμm giμn leo

c©y tèt, rÔ th¼ng kh«ng bÞ s©u bÖnh hoÆc dËp n¸t.

Mét sè c©y cã th©n dμi mÒm, yÕu, dÔ ®æ ng·

NÕu trång 2-3 lÇn th× nªn chän c©y ®ñ tuæi vμ lín (nh− cμ chua) hoÆc cã tËp tÝnh cÇn leo b¸m (nh−

®Ó trång tr−íc. Tuæi c©y con trong v−ên −¬m cã

®Ëu ®òa, ®Ëu c« ve leo, d−a leo, bÇu, bÝ, m−íp...

thÓ nhæ trång ®−îc kho¶ng 20-35 ngμy víi cç lo¹i cÇn lμm giμn. Dông cô lμm giμn chñ yÕu lμ cμnh c¶i, cμ chua..., sè l¸ thËt tõ 4-6 l¸, kho¶ng 30-50

tre, tróc. Víi cμ chua th−êng lμm giμn ph¼ng trªn ngμy víi ít vμ cç lo¹i cμ.

toμn mÆt luèng hoÆc cho tõng hèc, cao kho¶ng 60-80 cm. Víi c©y leo nh− ®Ëu ®òa, d−a leo... lμm b) MËt ®é trång

giμn chÐo kiÓu ch÷ A. Víi bÇu, bÝ, m−íp lμm giμn MËt ®é trång tïy theo tõng lo¹i rau vμ theo ph¼ng hoÆc kiÓu m¸i nhμ, cao kho¶ng 1,5-2,0 m.

nguyªn t¾c ®Êt tèt trång th−a, ®Êt xÊu trång dμy Khi c©y ®· leo lªn giμn cÇn ph©n bæ d©y leo cho h¬n. Kho¶ng cçh c©y trång víi c¶i b¾p, sóp l¬

®Òu vμ söa vÞ trÝ tr¸i ®Ó tr¸i th¼ng vμ ®Ñp. Dông kho¶ng 50x60 cm, c¶i bÑ: 50x35 cm, cμ tÝm, cμ

cô lμm giμn cã thÓ b¶o qu¶n sö dông 2-3 vô.

ph¸o: 80x50 cm, ®Ëu ®òa: 60x30 cm, d−a leo 40x25 cm...

7. BÊm ngän, tØa cμnh

Sau khi c©y trång ®−îc 3-5 ngμy nÕu ph¸t hiÖn

§©y lμ mét biÖn ph¸p kü thuËt th©m canh cao, c©y chÕt nªn trång dÆm ngay ®Ó b¶o ®¶m mËt ®é.

nh»m ®iÒu chØnh sù sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y mét cçh c©n ®èi, hμi hßa, cho n¨ng suÊt cao.

5. Xíi x¸o, vun gèc

Tïy lo¹i c©y mμ cã cçh bÊm ngän, tØa cμnh khç Xíi x¸o vμ vun gèc sau khi trång ®Ó ph¸ v¸ng nhau. §èi víi cμ tÝm, ®Ëu b¾p nªn tØa bá hÕt cç mÆt ®Êt, lμm cho ®Êt t¬i xèp, tho¸ng khÝ, gi÷ Èm, nh¸nh tõ gèc ®Õn cμnh tr¸i ®Çu tiªn. §èi víi cμ

t¹o ®iÒu kiÖn cho rÔ ph¸t triÓn, c©y kh«ng ®æ ng·, chua gièng h÷u h¹n th× kh«ng cÇn bÊm ngän, tØa

®ång thêi lμ biÖn ph¸p diÖt cá tèt. §Êt vun thμnh cμnh, nh−ng ®èi víi gièng v« h¹n th× chØ ®Ó 1-2

hμng theo luèng hoÆc vun tõng gèc. Trong mét vô th©n chÝnh vμ ®Õn chïm hoa thø 5 hoÆc thø 7 (tïy Ýt nhÊt ph¶i xíi x¸o, vun gèc 1-2 lÇn. Mét sè c©y gièng) th× bÊm ngän, cø 5-7 ngμy ph¶i tØa nh¸nh t−¬ng ®èi cao, nhiÒu cμnh l¸ (nh− ®Ëu b¾p, cμ tÝm, mét lÇn. Víi cç c©y bÇu, bÝ, m−íp cÇn ng¾t ngän 22

23

https://thuviensach.vn

th©n chÝnh khi c©y cã 4-5 l¸ thËt cho c©y sím ra Lμm giμn che vμ nhÊt lμ lμm nhμ l−íi lμ

nh¸nh cÊp 1, cÊp 2 ®Ó mang nhiÒu hoa c¸i h¬n, nh÷ng biÖn ph¸p phßng ngõa ®iÒu kiÖn ngo¹i sau ®ã th−êng xuyªn c¾t bá cç nh¸nh phô míi c¶nh bÊt lîi mét cçh tÝch cùc, chñ ®éng.

mäc tõ gèc. Víi d−a leo, d−a hÊu, d−a gang cÇn 10. T−íi n−íc

bÊm ngän th−êng xuyªn vμ c¾t bá bít cç nh¸nh phô th× n¨ng suÊt míi æn ®Þnh.

Cç c©y rau ®Òu rÊt cÇn n−íc ®Ó sinh tr−ëng vμ

ph¸t triÓn tèt, cho n¨ng suÊt cao. Tuy vËy, n−íc 8. Chèng rông hoa, rông qu¶

ph¶i ®−îc t−íi ®óng cçh míi ®¹t hiÖu qu¶ tèt.

§èi víi mét sè c©y nh− bÇu, bÝ, m−íp, d−a, cμ

Cç nguyªn t¾c chñ yÕu trong viÖc t−íi n−íc chua... ®Ó ®Ëu tr¸i nhiÒu th−êng ¸p dông cçh thô cho rau lμ t−íi ®Òu ®ñ Èm vμ nhÑ ®Ó kh«ng lμm dËp phÊn nh©n t¹o bæ sung b»ng cçh lÊy nhÞ ®ùc hoÆc n¸t rau, kh«ng ®−îc ®Ó ®äng n−íc l©u trªn ruéng.

hoa ®ùc råi r¾c hoÆc chôp lªn vßi nhôy hoa c¸i. Thô Cã nhiÒu ph−¬ng ph¸p t−íi nh−: t−íi b»ng phÊn bæ sung tiÕn hμnh tèt nhÊt tõ 8-10 giê s¸ng.

thïng, t−íi phun m−a, t−íi theo r·nh, t−íi ngÇm, Ngoμi ra, mét sè chÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng t−íi nhá giät... T−íi b»ng thïng ®¬n gi¶n nh−ng c©y trång cã thÓ ®−îc sö dông ®Ó lμm t¨ng tû lÖ

tèn c«ng vμ dÔ lμm mÆt ®Êt ®ãng v¸ng. T−íi phun

®Ëu tr¸i, kÝch thÝch tr¸i lín vμ Ýt h¹t, th−êng dïng m−a b»ng m¸y lμ cçh t−íi phæ biÕn nhÊt hiÖn nay, cç chÊt nhãm auxin (nh− NAA, Nitrophenolate, tèn Ýt n−íc, Ýt c«ng, b¶o ®¶m ®é Èm cho c¶ ®Êt vμ

2,4 D...), chÊt Gibberelline, amino acide (Zeatin, kh«ng khÝ, tuy vËy cÇn chó ý ®iÒu chØnh giät n−íc Adenin...). Sö dông chÊt Ethephon cho bÇu, bÝ, cho thÝch hîp. T−íi theo r·nh lμ b¬m n−íc cho tù d−a lμm t¨ng sè l−îng hoa c¸i vμ t¨ng tû lÖ ®Ëu ch¶y vμo r·nh ®Ó n−íc thÊm vμo luèng tíi rÔ c©y.

tr¸i rÊt râ rμng.

Cçh t−íi nμy tèn nhiÒu n−íc vμ th−êng ¸p dông cho nh÷ng c©y trång theo hμng thμnh luèng cao 9. Chèng cç ®iÒu kiÖn bÊt lîi

nh− cμ chua, d−a hÊu, khoai t©y, rau c¶i...; ph−¬ng

§Ó chèng l¹nh vμ s−¬ng gi¸, dïng biÖn ph¸p ph¸p t−íi r·nh th−êng kÕt hîp víi phñ mμng nhùa bãn thªm ph©n chuång, ñ hoai vμo gèc. Sau mét trªn mÆt luèng. T−íi ngÇm lμ dïng hÖ thèng èng

®ªm s−¬ng gi¸, s¸ng sím t−íi n−íc ®Òu lªn l¸ ®Ó

®ôc lç theo kho¶ng cçh nhÊt ®Þnh ®Æt ngÇm trong röa s−¬ng.

luèng rau, n−íc trong èng sÏ rØ qua cç lç nhá nμy Chèng nãng b»ng t−íi ®ñ n−íc vμ bãn ®ñ ph©n.

mμ thÊm ®Õn bé rÔ c©y. NÕu èng ®Æt trªn mÆt Ng¨n ngõa óng n−íc b»ng cçh lªn luèng cao luèng th× n−íc ®−îc nhá giät vμo gèc c©y, gäi lμ

vμ xÎ r·nh tho¸t n−íc.

ph−¬ng ph¸p t−íi nhá giät. T−íi ngÇm vμ t−íi nhá 24

25

https://thuviensach.vn

th©n chÝnh khi c©y cã 4-5 l¸ thËt cho c©y sím ra Lμm giμn che vμ nhÊt lμ lμm nhμ l−íi lμ

nh¸nh cÊp 1, cÊp 2 ®Ó mang nhiÒu hoa c¸i h¬n, nh÷ng biÖn ph¸p phßng ngõa ®iÒu kiÖn ngo¹i sau ®ã th−êng xuyªn c¾t bá cç nh¸nh phô míi c¶nh bÊt lîi mét cçh tÝch cùc, chñ ®éng.

mäc tõ gèc. Víi d−a leo, d−a hÊu, d−a gang cÇn 10. T−íi n−íc

bÊm ngän th−êng xuyªn vμ c¾t bá bít cç nh¸nh phô th× n¨ng suÊt míi æn ®Þnh.

Cç c©y rau ®Òu rÊt cÇn n−íc ®Ó sinh tr−ëng vμ

ph¸t triÓn tèt, cho n¨ng suÊt cao. Tuy vËy, n−íc 8. Chèng rông hoa, rông qu¶

ph¶i ®−îc t−íi ®óng cçh míi ®¹t hiÖu qu¶ tèt.

§èi víi mét sè c©y nh− bÇu, bÝ, m−íp, d−a, cμ

Cç nguyªn t¾c chñ yÕu trong viÖc t−íi n−íc chua... ®Ó ®Ëu tr¸i nhiÒu th−êng ¸p dông cçh thô cho rau lμ t−íi ®Òu ®ñ Èm vμ nhÑ ®Ó kh«ng lμm dËp phÊn nh©n t¹o bæ sung b»ng cçh lÊy nhÞ ®ùc hoÆc n¸t rau, kh«ng ®−îc ®Ó ®äng n−íc l©u trªn ruéng.

hoa ®ùc råi r¾c hoÆc chôp lªn vßi nhôy hoa c¸i. Thô Cã nhiÒu ph−¬ng ph¸p t−íi nh−: t−íi b»ng phÊn bæ sung tiÕn hμnh tèt nhÊt tõ 8-10 giê s¸ng.

thïng, t−íi phun m−a, t−íi theo r·nh, t−íi ngÇm, Ngoμi ra, mét sè chÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng t−íi nhá giät... T−íi b»ng thïng ®¬n gi¶n nh−ng c©y trång cã thÓ ®−îc sö dông ®Ó lμm t¨ng tû lÖ

tèn c«ng vμ dÔ lμm mÆt ®Êt ®ãng v¸ng. T−íi phun

®Ëu tr¸i, kÝch thÝch tr¸i lín vμ Ýt h¹t, th−êng dïng m−a b»ng m¸y lμ cçh t−íi phæ biÕn nhÊt hiÖn nay, cç chÊt nhãm auxin (nh− NAA, Nitrophenolate, tèn Ýt n−íc, Ýt c«ng, b¶o ®¶m ®é Èm cho c¶ ®Êt vμ

2,4 D...), chÊt Gibberelline, amino acide (Zeatin, kh«ng khÝ, tuy vËy cÇn chó ý ®iÒu chØnh giät n−íc Adenin...). Sö dông chÊt Ethephon cho bÇu, bÝ, cho thÝch hîp. T−íi theo r·nh lμ b¬m n−íc cho tù d−a lμm t¨ng sè l−îng hoa c¸i vμ t¨ng tû lÖ ®Ëu ch¶y vμo r·nh ®Ó n−íc thÊm vμo luèng tíi rÔ c©y.

tr¸i rÊt râ rμng.

Cçh t−íi nμy tèn nhiÒu n−íc vμ th−êng ¸p dông cho nh÷ng c©y trång theo hμng thμnh luèng cao 9. Chèng cç ®iÒu kiÖn bÊt lîi

nh− cμ chua, d−a hÊu, khoai t©y, rau c¶i...; ph−¬ng

§Ó chèng l¹nh vμ s−¬ng gi¸, dïng biÖn ph¸p ph¸p t−íi r·nh th−êng kÕt hîp víi phñ mμng nhùa bãn thªm ph©n chuång, ñ hoai vμo gèc. Sau mét trªn mÆt luèng. T−íi ngÇm lμ dïng hÖ thèng èng

®ªm s−¬ng gi¸, s¸ng sím t−íi n−íc ®Òu lªn l¸ ®Ó

®ôc lç theo kho¶ng cçh nhÊt ®Þnh ®Æt ngÇm trong röa s−¬ng.

luèng rau, n−íc trong èng sÏ rØ qua cç lç nhá nμy Chèng nãng b»ng t−íi ®ñ n−íc vμ bãn ®ñ ph©n.

mμ thÊm ®Õn bé rÔ c©y. NÕu èng ®Æt trªn mÆt Ng¨n ngõa óng n−íc b»ng cçh lªn luèng cao luèng th× n−íc ®−îc nhá giät vμo gèc c©y, gäi lμ

vμ xÎ r·nh tho¸t n−íc.

ph−¬ng ph¸p t−íi nhá giät. T−íi ngÇm vμ t−íi nhá 24

25

https://thuviensach.vn

giät tiÕt kiÖm n−íc, kh«ng t¹o líp v¸ng trªn mÆt tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau. VÒ mÆt lý

®Êt nh−ng tèn chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu.

thuyÕt, l−îng ph©n bãn vμo ®Êt ®−îc tÝnh trªn c¬

Trong kü thuËt canh tç tiªn tiÕn vμ ®Ó tiÕt kiÖm së bï ®¾p ®ñ sè l−îng cç chÊt dinh d−ìng mμ

n−íc t−íi, ng−êi ta c¨n cø vμo nhu cÇu n−íc trong c©y lÊy ®i cña ®Êt. Trong thùc tÕ, l−îng ph©n bãn tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng cña c©y vμ ®é Èm cña ®Êt c©y phô thuéc vμo chÊt ®Êt, vμo mïa vô vμ kinh hiÖn t¹i ®Ó tÝnh to¸n l−îng n−íc t−íi cÇn thiÕt.

nghiÖm cña ng−êi trång rau.

11. Bãn ph©n

b) Lo¹i ph©n

C©y rau cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n nh−ng

- Ph¶i lÊy ph©n h÷u c¬ lμ c¬ b¶n, trong ®ã chó l¹i cho mét khèi l−îng s¶n phÈm lín, tõ 20-50

ý ph©n chuång. Trong ph©n h÷u c¬, nhÊt lμ ph©n tÊn/ha. V× vËy, l−îng ph©n bãn trªn mét ®¬n vÞ

chuång ñ hoai, chøa ®ñ cç chÊt dinh d−ìng ®a diÖn tÝch rau cao h¬n l−îng ph©n bãn cho cç c©y l−îng vμ vi l−îng, cã tç dông lμm cho ®Êt t¬i xèp, l−¬ng thùc vμ nhiÒu c©y khç. VÝ dô: mét hÐcta c¶i t¨ng c−êng ho¹t ®éng cña cç vi sinh vËt cã lîi ®Ó

b¾p cho n¨ng suÊt 40 tÊn ®· lÊy ®i cña ®Êt 140 kg h¹n chÕ vi sinh vËt g©y h¹i trong ®Êt.

®¹m nguyªn chÊt (t−¬ng ®−¬ng 304 kg ph©n §¹m

- Bãn ph©n hãa häc ph¶i c©n ®èi c¶ §¹m, L©n Urª), 52 kg P O (t−¬ng ®−¬ng 325 kg Super L©n), vμ Kali. Mét sè tr−êng hîp cÇn bãn thªm v«i.

2

5

172 kg K O (t−¬ng ®−¬ng 358 kg ph©n Kali th−¬ng

- Bãn bæ sung cç chÊt vi l−îng, th−êng cã 2

phÈm). Râ rμng lμ, c©y cÇn mét sè l−îng cç chÊt trong mét sè lo¹i ph©n bãn qua l¸.

dinh d−ìng rÊt lín mμ dï lμ lo¹i ®Êt rÊt mμu mì c) Cçh bãn ph©n

còng kh«ng cung cÊp ®ñ, v× vËy cÇn mét l−îng

- Bãn lãt: th−êng dïng ph©n h÷u c¬ kÕt hîp ph©n bãn bæ sung rÊt lín.

ph©n v« c¬ chËm tan nh− L©n, Kali, v«i vμ cã thÓ

BÊt cø mét lo¹i rau nμo còng cÇn cã ®ñ cç mét phÇn nhá ph©n §¹m. Cçh bãn lãt cã thÓ lμ bãn chÊt dinh d−ìng c¬ b¶n lμ §¹m, L©n vμ Kali cïng vμo hèc, vμo hμng trång c©y hoÆc r¶i ®Òu trªn mÆt mét sè nguyªn tè vi l−îng khç. Tuy vËy, mçi lo¹i luèng råi trén ®Òu víi ®Êt, tïy theo cçh trång c©y.

rau vμ mçi giai ®o¹n sinh tr−ëng cña c©y cã nhu

- Bãn thóc: th−êng dïng cç lo¹i ph©n dÔ tiªu cÇu cç chÊt dinh d−ìng khç nhau.

nh− ph©n chuång n−íc, n−íc tiÓu pha lo·ng, ph©n a) L−îng ph©n bãn

§¹m, ph©n Kali... Cçh bãn thóc còng cã thÓ lμ

Bãn ®ñ sè l−îng cç lo¹i ph©n ®Ó cung cÊp ®ñ r¾c hoÆc hßa n−íc t−íi quanh gèc c©y. Phun ph©n cç chÊt dinh d−ìng trong c¶ qu¸ tr×nh sinh bãn qua lçòng lμ cçh bãn thóc hiÖn ®ang ®−îc 26

27

https://thuviensach.vn

giät tiÕt kiÖm n−íc, kh«ng t¹o líp v¸ng trªn mÆt tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña c©y rau. VÒ mÆt lý

®Êt nh−ng tèn chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu.

thuyÕt, l−îng ph©n bãn vμo ®Êt ®−îc tÝnh trªn c¬

Trong kü thuËt canh tç tiªn tiÕn vμ ®Ó tiÕt kiÖm së bï ®¾p ®ñ sè l−îng cç chÊt dinh d−ìng mμ

n−íc t−íi, ng−êi ta c¨n cø vμo nhu cÇu n−íc trong c©y lÊy ®i cña ®Êt. Trong thùc tÕ, l−îng ph©n bãn tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng cña c©y vμ ®é Èm cña ®Êt c©y phô thuéc vμo chÊt ®Êt, vμo mïa vô vμ kinh hiÖn t¹i ®Ó tÝnh to¸n l−îng n−íc t−íi cÇn thiÕt.

nghiÖm cña ng−êi trång rau.

11. Bãn ph©n

b) Lo¹i ph©n

C©y rau cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n nh−ng

- Ph¶i lÊy ph©n h÷u c¬ lμ c¬ b¶n, trong ®ã chó l¹i cho mét khèi l−îng s¶n phÈm lín, tõ 20-50

ý ph©n chuång. Trong ph©n h÷u c¬, nhÊt lμ ph©n tÊn/ha. V× vËy, l−îng ph©n bãn trªn mét ®¬n vÞ

chuång ñ hoai, chøa ®ñ cç chÊt dinh d−ìng ®a diÖn tÝch rau cao h¬n l−îng ph©n bãn cho cç c©y l−îng vμ vi l−îng, cã tç dông lμm cho ®Êt t¬i xèp, l−¬ng thùc vμ nhiÒu c©y khç. VÝ dô: mét hÐcta c¶i t¨ng c−êng ho¹t ®éng cña cç vi sinh vËt cã lîi ®Ó

b¾p cho n¨ng suÊt 40 tÊn ®· lÊy ®i cña ®Êt 140 kg h¹n chÕ vi sinh vËt g©y h¹i trong ®Êt.

®¹m nguyªn chÊt (t−¬ng ®−¬ng 304 kg ph©n §¹m

- Bãn ph©n hãa häc ph¶i c©n ®èi c¶ §¹m, L©n Urª), 52 kg P O (t−¬ng ®−¬ng 325 kg Super L©n), vμ Kali. Mét sè tr−êng hîp cÇn bãn thªm v«i.

2

5

172 kg K O (t−¬ng ®−¬ng 358 kg ph©n Kali th−¬ng

- Bãn bæ sung cç chÊt vi l−îng, th−êng cã 2

phÈm). Râ rμng lμ, c©y cÇn mét sè l−îng cç chÊt trong mét sè lo¹i ph©n bãn qua l¸.

dinh d−ìng rÊt lín mμ dï lμ lo¹i ®Êt rÊt mμu mì c) Cçh bãn ph©n

còng kh«ng cung cÊp ®ñ, v× vËy cÇn mét l−îng

- Bãn lãt: th−êng dïng ph©n h÷u c¬ kÕt hîp ph©n bãn bæ sung rÊt lín.

ph©n v« c¬ chËm tan nh− L©n, Kali, v«i vμ cã thÓ

BÊt cø mét lo¹i rau nμo còng cÇn cã ®ñ cç mét phÇn nhá ph©n §¹m. Cçh bãn lãt cã thÓ lμ bãn chÊt dinh d−ìng c¬ b¶n lμ §¹m, L©n vμ Kali cïng vμo hèc, vμo hμng trång c©y hoÆc r¶i ®Òu trªn mÆt mét sè nguyªn tè vi l−îng khç. Tuy vËy, mçi lo¹i luèng råi trén ®Òu víi ®Êt, tïy theo cçh trång c©y.

rau vμ mçi giai ®o¹n sinh tr−ëng cña c©y cã nhu

- Bãn thóc: th−êng dïng cç lo¹i ph©n dÔ tiªu cÇu cç chÊt dinh d−ìng khç nhau.

nh− ph©n chuång n−íc, n−íc tiÓu pha lo·ng, ph©n a) L−îng ph©n bãn

§¹m, ph©n Kali... Cçh bãn thóc còng cã thÓ lμ

Bãn ®ñ sè l−îng cç lo¹i ph©n ®Ó cung cÊp ®ñ r¾c hoÆc hßa n−íc t−íi quanh gèc c©y. Phun ph©n cç chÊt dinh d−ìng trong c¶ qu¸ tr×nh sinh bãn qua lçòng lμ cçh bãn thóc hiÖn ®ang ®−îc 26

27

https://thuviensach.vn

dïng ngμy cμng phæ biÕn. Tuy vËy, ph©n bãn l¸

Tïy ®Æc ®iÓm tõng vïng ®Êt vμ qua kinh chØ ph¸t huy hiÖu qu¶ cao trªn c¬ së ®· bãn lãt nghiÖm thùc tÕ cã thÓ s¾p xÕp nhiÒu c«ng thøc ph©n h÷u c¬ vμ cç lo¹i ph©n hãa häc ®a l−îng lu©n canh tèt ®Ó cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

khç (§¹m, L©n, Kali, Canxi...).

- Xen canh lμ gieo trång 2-3 lo¹i c©y cïng mét thêi gian trªn cïng mét m¶nh ®Êt. Cç c©y trång 12. Lu©n canh, xen canh, gèi vô xen kh«ng ®−îc ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn sinh tr−ëng

§©y lμ biÖn ph¸p kü thuËt th−êng ®−îc ¸p dông cña nhau vμ cho tæng thu nhËp cao h¬n trång mét trong viÖc trång rau ®Ó t¨ng thu nhËp do diÖn tÝch lo¹i c©y. Cã thÓ trång xen c©y cã thêi gian thu trång rau th−êng kh«ng lín vμ chØ canh tç trong ho¹ch ng¾n víi c©y cã thêi gian thu ho¹ch dμi, thêi gian ng¾n, thÝch hîp.

hoÆc c©y cã rÔ ¨n s©u víi c©y cã rÔ n«ng. Trong

- Lu©n canh lμ thay ®æi lo¹i c©y trång gi÷a thùc tÕ th−êng trång xen c¶i xanh, c¶i tr¾ng, rau cç mïa vô trªn mét m¶nh ®Êt. Mçi lo¹i c©y trång dÒn vμo luèng trång b¾p c¶i, ®Ëu ®òa, ®Ëu c« ve, cã nh÷ng lo¹i s©u bÖnh riªng, thay c©y trång khç d−a leo; xen c¶i xanh, c¶i tr¾ng vμo luèng trång cμ

trong mét vμi vô sÏ ng¨n chÆn nguån s©u bÖnh chua, cμ ph¸o võa tËn dông ®Êt t¨ng thu nhËp tån t¹i l©y lan. Ngoμi ra, lu©n canh c©y trång cßn võa h¹n chÕ s©u t¬ h¹i c¶i.

cã tç dông kh«i phôc sù c©n b»ng cç chÊt dinh

- Gèi vô lμ gieo trång tiÕp mét c©y trång khç d−ìng trong ®Êt, gãp phÇn b¶o vÖ ®é ph× nhiªu trªn ®Êt ®· cã c©y trång gÇn ®Õn kú thu ho¹ch, môc cña ®Êt. Trång liªn tôc mét lo¹i c©y trong nhiÒu

®Ých ®Ó b¶o ®¶m thêi vô cho c©y trång sau (c©y vô sÏ lμm s©u bÖnh tÝch lòy g©y h¹i nhiÒu.

trång gèi). ë ®©y, c¶ c©y trång tr−íc vμ c©y trång Th−êng lu©n canh cç lo¹i c©y trång khç hä sau ®Òu lμ c©y trång chÝnh. VÝ dô, ruéng trång thùc vËt vμ kh«ng cã cïng loμi s©u bÖnh quan khoai t©y cuèi th¸ng 1 thu ho¹ch th× gi÷a hoÆc cuèi träng. Sau tõ mét ®Õn hai n¨m nªn lu©n canh víi th¸ng 12 trång gèi ®Çu su hμo ®Ó thu ho¹ch vμo c©y trång n−íc nh− lóa, rau muèng n−íc.

th¸ng 2 (nÕu ®Ó thu ho¹ch xong khoai t©y míi ë cç vïng ®Êt chuyªn canh rau nªn lu©n canh trång su hμo sÏ trÔ thêi vô).

cç c©y hä c¶i nh− b¾p c¶i, su hμo, c¶i xanh víi cç c©y hä cμ nh− cμ chua, khoai t©y, hoÆc c©y hä ®Ëu 13. Trõ cá

nh− ®Ëu c« ve, ®Ëu xanh...

Cá c¹nh tranh n−íc, chÊt dinh d−ìng vμ ¸nh Vïng b¸n chuyªn canh cã thÓ lu©n canh rau s¸ng víi c©y trång, lμ n¬i Èn nÊp tån t¹i cña s©u víi lóa n−íc, b¾p, khoai t©y...

bÖnh ph¸ h¹i c©y nªn trong ruéng rau cã nhiÒu cá 28

29

https://thuviensach.vn

dïng ngμy cμng phæ biÕn. Tuy vËy, ph©n bãn l¸

Tïy ®Æc ®iÓm tõng vïng ®Êt vμ qua kinh chØ ph¸t huy hiÖu qu¶ cao trªn c¬ së ®· bãn lãt nghiÖm thùc tÕ cã thÓ s¾p xÕp nhiÒu c«ng thøc ph©n h÷u c¬ vμ cç lo¹i ph©n hãa häc ®a l−îng lu©n canh tèt ®Ó cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

khç (§¹m, L©n, Kali, Canxi...).

- Xen canh lμ gieo trång 2-3 lo¹i c©y cïng mét thêi gian trªn cïng mét m¶nh ®Êt. Cç c©y trång 12. Lu©n canh, xen canh, gèi vô xen kh«ng ®−îc ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn sinh tr−ëng

§©y lμ biÖn ph¸p kü thuËt th−êng ®−îc ¸p dông cña nhau vμ cho tæng thu nhËp cao h¬n trång mét trong viÖc trång rau ®Ó t¨ng thu nhËp do diÖn tÝch lo¹i c©y. Cã thÓ trång xen c©y cã thêi gian thu trång rau th−êng kh«ng lín vμ chØ canh tç trong ho¹ch ng¾n víi c©y cã thêi gian thu ho¹ch dμi, thêi gian ng¾n, thÝch hîp.

hoÆc c©y cã rÔ ¨n s©u víi c©y cã rÔ n«ng. Trong

- Lu©n canh lμ thay ®æi lo¹i c©y trång gi÷a thùc tÕ th−êng trång xen c¶i xanh, c¶i tr¾ng, rau cç mïa vô trªn mét m¶nh ®Êt. Mçi lo¹i c©y trång dÒn vμo luèng trång b¾p c¶i, ®Ëu ®òa, ®Ëu c« ve, cã nh÷ng lo¹i s©u bÖnh riªng, thay c©y trång khç d−a leo; xen c¶i xanh, c¶i tr¾ng vμo luèng trång cμ

trong mét vμi vô sÏ ng¨n chÆn nguån s©u bÖnh chua, cμ ph¸o võa tËn dông ®Êt t¨ng thu nhËp tån t¹i l©y lan. Ngoμi ra, lu©n canh c©y trång cßn võa h¹n chÕ s©u t¬ h¹i c¶i.

cã tç dông kh«i phôc sù c©n b»ng cç chÊt dinh

- Gèi vô lμ gieo trång tiÕp mét c©y trång khç d−ìng trong ®Êt, gãp phÇn b¶o vÖ ®é ph× nhiªu trªn ®Êt ®· cã c©y trång gÇn ®Õn kú thu ho¹ch, môc cña ®Êt. Trång liªn tôc mét lo¹i c©y trong nhiÒu

®Ých ®Ó b¶o ®¶m thêi vô cho c©y trång sau (c©y vô sÏ lμm s©u bÖnh tÝch lòy g©y h¹i nhiÒu.

trång gèi). ë ®©y, c¶ c©y trång tr−íc vμ c©y trång Th−êng lu©n canh cç lo¹i c©y trång khç hä sau ®Òu lμ c©y trång chÝnh. VÝ dô, ruéng trång thùc vËt vμ kh«ng cã cïng loμi s©u bÖnh quan khoai t©y cuèi th¸ng 1 thu ho¹ch th× gi÷a hoÆc cuèi träng. Sau tõ mét ®Õn hai n¨m nªn lu©n canh víi th¸ng 12 trång gèi ®Çu su hμo ®Ó thu ho¹ch vμo c©y trång n−íc nh− lóa, rau muèng n−íc.

th¸ng 2 (nÕu ®Ó thu ho¹ch xong khoai t©y míi ë cç vïng ®Êt chuyªn canh rau nªn lu©n canh trång su hμo sÏ trÔ thêi vô).

cç c©y hä c¶i nh− b¾p c¶i, su hμo, c¶i xanh víi cç c©y hä cμ nh− cμ chua, khoai t©y, hoÆc c©y hä ®Ëu 13. Trõ cá

nh− ®Ëu c« ve, ®Ëu xanh...

Cá c¹nh tranh n−íc, chÊt dinh d−ìng vμ ¸nh Vïng b¸n chuyªn canh cã thÓ lu©n canh rau s¸ng víi c©y trång, lμ n¬i Èn nÊp tån t¹i cña s©u víi lóa n−íc, b¾p, khoai t©y...

bÖnh ph¸ h¹i c©y nªn trong ruéng rau cã nhiÒu cá 28

29

https://thuviensach.vn

sÏ lμm gi¶m n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng rau. ViÖc xíi 14. Phßng trõ s©u bÖnh

x¸o vμ vun gèc cã tç dông diÖt cá rÊt c¬ b¶n. §Ó

C©y rau th−êng bÞ nhiÒu lo¹i c«n trïng, nhÖn ch¨m sãc cç c©y rau, cá còng th−êng ®−îc nhæ c¾n ph¸ vμ cç lo¹i vi sinh vËt g©y bÖnh nh−

b»ng tay. Ngoμi ra, hiÖn cã mét sè lo¹i thuèc hãa nÊm, vi khuÈn, vi rót, tuyÕn trïng. S©u bÖnh lμm häc cã thÓ dïng trõ cá cho ruéng trång rau.

gi¶m n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng rau rÊt nÆng nÒ.

Thuèc hãa häc trõ cá cho ruéng trång rau cã Phßng trõ s©u bÖnh cho rau còng ph¶i ¸p dông thÓ lμ thuèc tç ®éng tiÒn n¶y mÇm hoÆc hËu n¶y tæng hîp nhiÒu biÖn ph¸p.

mÇm. Thuèc tiÒn n¶y mÇm cã thÓ diÖt ®−îc nhiÒu a) BiÖn ph¸p canh tç

lo¹i cá l¸ hÑp vμ l¸ réng, dïng phun lªn mÆt luèng sau khi lμm ®Êt lÇn cuèi, tr−íc khi gieo trång rau.

Vai trß cña cç biÖn ph¸p canh tç lμ h¹n chÕ sù LiÒu l−îng thuèc vμ thêi gian phun tïy theo tõng ph¸t triÓn cña dÞch h¹i ngay tõ ®Çu vμ t¨ng c−êng lo¹i thuèc vμ ®−îc ghi trªn nh·n thuèc. §iÓn h×nh søc chèng chÞu cña c©y trång. V× vËy, ®©y lμ biÖn cho nhãm thuèc tiÒn n¶y mÇm hiÖn nay lμ chÊt ph¸p phßng trõ s©u bÖnh rÊt c¬ b¶n. Cç biÖn ph¸p Alachlor (thuèc Lasso), chÊt Metolachlor (thuèc canh tç chñ yÕu th−êng ®−îc ¸p dông, gåm cã: Dual), chÊt Lactofen (thuèc Cobra). Thuèc hËu n¶y

- Gieo trång theo thêi vô thÝch hîp ®Ó c©y rau mÇm dïng khi trªn ruéng cã c¶ c©y cá vμ c©y rau.

sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt, tr¸nh nh÷ng thêi HÇu hÕt cç lo¹i rau lμ c©y trång l¸ réng nªn ®Ó

gian s©u bÖnh th−êng ph¸t sinh, g©y h¹i nhiÒu.

kh«ng h¹i rau th× cç thuèc nμy chØ cã tç ®éng diÖt

- Xö lý h¹t gièng, c©y gièng tr−íc khi trång ®Ó

cá l¸ hÑp hä hßa b¶n (nh− cá mÇn trÇu, lång vùc, h¹n chÕ nguån s©u bÖnh tån t¹i l©y lan.

b«ng tua, ch©n gμ, cá chØ...) mμ kh«ng diÖt ®−îc cç

- Bãn ph©n ®Çy ®ñ, c©n ®èi, chó ý bãn ph©n cá l¸ réng (nh− rau sam, dÒn gai, cá mùc...). §iÓn h÷u c¬ ñ hoai, tro bÕp, v«i, bæ sung ph©n vi l−îng.

h×nh cho nhãm nμy lμ chÊt Sethoxydim (thuèc Nabu-S).

- T−íi n−íc hîp lý, kh«ng ®Ó ruéng ®äng n−íc l©u.

Ngoμi ra, chÊt Paraquat (thuèc Gramoxon), chÊt

- Gieo trång víi mËt ®é võa ph¶i cho v−ên rau Glyphosate (thuèc Lyphoxim), còng lμ nh÷ng thuèc th«ng tho¸ng.

trõ cá hËu n¶y mÇm, cã thÓ diÖt ®−îc cç lo¹i cá

- Lμm ®Êt kü, xíi x¸o vμ vun gèc, diÖt cá vμ

nh−ng ph¶i phun lªn ruéng cã cá tr−íc khi lμm ®Êt thu dän tμn d− c©y trång sau khi thu ho¹ch.

trång rau. Nh÷ng lo¹i thuèc hËu n¶y mÇm cßn

- Lu©n canh c©y trång ®Ó ng¨n ngõa nguån dïng trõ cá cho bê ruéng rau.

bÖnh tån t¹i trong ®Êt.

30

31

https://thuviensach.vn

sÏ lμm gi¶m n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng rau. ViÖc xíi 14. Phßng trõ s©u bÖnh

x¸o vμ vun gèc cã tç dông diÖt cá rÊt c¬ b¶n. §Ó

C©y rau th−êng bÞ nhiÒu lo¹i c«n trïng, nhÖn ch¨m sãc cç c©y rau, cá còng th−êng ®−îc nhæ c¾n ph¸ vμ cç lo¹i vi sinh vËt g©y bÖnh nh−

b»ng tay. Ngoμi ra, hiÖn cã mét sè lo¹i thuèc hãa nÊm, vi khuÈn, vi rót, tuyÕn trïng. S©u bÖnh lμm häc cã thÓ dïng trõ cá cho ruéng trång rau.

gi¶m n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng rau rÊt nÆng nÒ.

Thuèc hãa häc trõ cá cho ruéng trång rau cã Phßng trõ s©u bÖnh cho rau còng ph¶i ¸p dông thÓ lμ thuèc tç ®éng tiÒn n¶y mÇm hoÆc hËu n¶y tæng hîp nhiÒu biÖn ph¸p.

mÇm. Thuèc tiÒn n¶y mÇm cã thÓ diÖt ®−îc nhiÒu a) BiÖn ph¸p canh tç

lo¹i cá l¸ hÑp vμ l¸ réng, dïng phun lªn mÆt luèng sau khi lμm ®Êt lÇn cuèi, tr−íc khi gieo trång rau.

Vai trß cña cç biÖn ph¸p canh tç lμ h¹n chÕ sù LiÒu l−îng thuèc vμ thêi gian phun tïy theo tõng ph¸t triÓn cña dÞch h¹i ngay tõ ®Çu vμ t¨ng c−êng lo¹i thuèc vμ ®−îc ghi trªn nh·n thuèc. §iÓn h×nh søc chèng chÞu cña c©y trång. V× vËy, ®©y lμ biÖn cho nhãm thuèc tiÒn n¶y mÇm hiÖn nay lμ chÊt ph¸p phßng trõ s©u bÖnh rÊt c¬ b¶n. Cç biÖn ph¸p Alachlor (thuèc Lasso), chÊt Metolachlor (thuèc canh tç chñ yÕu th−êng ®−îc ¸p dông, gåm cã: Dual), chÊt Lactofen (thuèc Cobra). Thuèc hËu n¶y

- Gieo trång theo thêi vô thÝch hîp ®Ó c©y rau mÇm dïng khi trªn ruéng cã c¶ c©y cá vμ c©y rau.

sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt, tr¸nh nh÷ng thêi HÇu hÕt cç lo¹i rau lμ c©y trång l¸ réng nªn ®Ó

gian s©u bÖnh th−êng ph¸t sinh, g©y h¹i nhiÒu.

kh«ng h¹i rau th× cç thuèc nμy chØ cã tç ®éng diÖt

- Xö lý h¹t gièng, c©y gièng tr−íc khi trång ®Ó

cá l¸ hÑp hä hßa b¶n (nh− cá mÇn trÇu, lång vùc, h¹n chÕ nguån s©u bÖnh tån t¹i l©y lan.

b«ng tua, ch©n gμ, cá chØ...) mμ kh«ng diÖt ®−îc cç

- Bãn ph©n ®Çy ®ñ, c©n ®èi, chó ý bãn ph©n cá l¸ réng (nh− rau sam, dÒn gai, cá mùc...). §iÓn h÷u c¬ ñ hoai, tro bÕp, v«i, bæ sung ph©n vi l−îng.

h×nh cho nhãm nμy lμ chÊt Sethoxydim (thuèc Nabu-S).

- T−íi n−íc hîp lý, kh«ng ®Ó ruéng ®äng n−íc l©u.

Ngoμi ra, chÊt Paraquat (thuèc Gramoxon), chÊt

- Gieo trång víi mËt ®é võa ph¶i cho v−ên rau Glyphosate (thuèc Lyphoxim), còng lμ nh÷ng thuèc th«ng tho¸ng.

trõ cá hËu n¶y mÇm, cã thÓ diÖt ®−îc cç lo¹i cá

- Lμm ®Êt kü, xíi x¸o vμ vun gèc, diÖt cá vμ

nh−ng ph¶i phun lªn ruéng cã cá tr−íc khi lμm ®Êt thu dän tμn d− c©y trång sau khi thu ho¹ch.

trång rau. Nh÷ng lo¹i thuèc hËu n¶y mÇm cßn

- Lu©n canh c©y trång ®Ó ng¨n ngõa nguån dïng trõ cá cho bê ruéng rau.

bÖnh tån t¹i trong ®Êt.

30

31

https://thuviensach.vn

- Xen canh cç c©y trång khç nhau còng cã Trong viÖc sö dông thuèc trõ s©u cÇn chó ý b¶o vÖ

hiÖu qu¶ phßng ngõa mét sè dÞch h¹i nh− xen c¶i cç loμi thiªn ®Þch nh− kh«ng dïng cç lo¹i thuèc b¾p víi cμ chua hoÆc hμnh, tái h¹n chÕ s©u t¬.

qu¸ ®éc, chØ phun thuèc khi cÇn thiÕt. Sö dông cç

- Sö dông mμng nil«ng phñ ®Êt gióp ®iÒu hßa lo¹i thuèc trõ s©u vi sinh nh− cç chÕ phÈm cña vi nhiÖt ®é, ®é Èm cña ®Êt, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn tç h¹i khuÈn Bacillus thuringiensis (BT), nÊm Beauveria cña nhiÒu vi sinh vËt vμ cç lo¹i s©u tån t¹i trong ®Êt.

bassiana võa b¶o vÖ thiªn ®Þch, võa Ýt h¹i ®Õn søc kháe con ng−êi vμ m«i tr−êng.

b) BiÖn ph¸p vËt lý, thñ c«ng

- Dïng bÉy b¶ ®Ó diÖt b−ím. Cç lo¹i b−ím s©u d) BiÖn ph¸p hãa häc

x¸m, s©u khoang, s©u xanh da l¸ng... rÊt thÝch mïi Trong t×nh h×nh s©u bÖnh ph¸t sinh nhiÒu cã vÞ chua ngät. Dïng bÉy b¶ b»ng hçn hîp dÊm chua thÓ ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng, n¨ng suÊt vμ chÊt vμ ®−êng thªm mét Ýt thuèc s©u cho vμo ®Üa ®Æt ban l−îng rau th× biÖn ph¸p dïng thuèc hãa häc ®Ó

®ªm thu hót nhiÒu b−ím ®Õn ¨n vμ sÏ bÞ chÕt.

phßng trõ lμ rÊt cÇn thiÕt vμ mang l¹i nh÷ng hiÖu

- B¾t giÕt æ trøng vμ s©u non cã tç dông rÊt tèt, qu¶ râ rÖt. Tuy vËy, nÕu sö dông thuèc hãa häc h¹n chÕ s©u trªn v−ên rau mμ kh«ng cÇn dïng thuèc.

qu¸ nhiÒu vμ kh«ng ®óng kü thuËt sÏ dÉn ®Õn nhiÒu hËu qu¶ kh«ng tèt nh− lμm « nhiÔm rau, c) BiÖn ph¸p sinh häc

g©y h¹i ®Õn søc kháe ng−êi tiªu dïng, « nhiÔm

- Gieo trång cç gièng kh¸ng s©u bÖnh lμ biÖn m«i tr−êng, diÖt mÊt nhiÒu loμi c«n trïng thiªn ph¸p sinh häc cã hiÖu qu¶ lín. HiÖn nay ®· cã

®Þch cã Ých vμ t¹o cho s©u tÝnh kh¸ng thuèc lμm nhiÒu lo¹i gièng rau cã tÝnh chèng chÞu hoÆc h¹n chÕ hiÖu qu¶ phßng trõ. Kü thuËt sö dông kh¸ng víi mét sè s©u bÖnh quan träng. Gièng b¾p thuèc hãa häc phßng trõ s©u bÖnh cho rau sÏ ®−îc c¶i Asia cross chèng bÖnh thèi nhòn vi khuÈn, tr×nh bμy cô thÓ trong Ch−¬ng II.

gièng d−a leo Happy chèng bÖnh ®èm phÊn, mét sè gièng ít chèng bÖnh th¸n th− thèi tr¸i, gièng cμ

15. Thu ho¹ch vμ b¶o qu¶n

chua chèng bÖnh xo¨n l¸ virus. Kh¶ n¨ng chèng Thu ho¹ch rau ph¶i b¶o ®¶m ®óng lóc theo chÞu s©u h¹i nãi chung kh«ng râ b»ng chèng bÖnh.

yªu cÇu cÇn sö dông, kh«ng sím qu¸ hoÆc muén

- B¶o vÖ vμ sö dông cç loμi thiªn ®Þch. Cç qu¸. Thu sím qu¸ sÏ gi¶m n¨ng suÊt, thu muén lo¹i s©u h¹i rau chñ yÕu nh− s©u t¬, s©u xanh, s©u qu¸ th× phÈm chÊt kÐm. Tuy vËy, theo yªu cÇu thÞ

khoang... ®Òu cã nhiÒu lo¹i thiªn ®Þch gãp phÇn tr−êng cã thÓ thu ho¹ch sím hay muén mét chót rÊt lín lμm gi¶m sè l−îng s©u trªn ®ång ruéng.

®Ó tiªu thô ®−îc giçao.

32

33

https://thuviensach.vn

- Xen canh cç c©y trång khç nhau còng cã Trong viÖc sö dông thuèc trõ s©u cÇn chó ý b¶o vÖ

hiÖu qu¶ phßng ngõa mét sè dÞch h¹i nh− xen c¶i cç loμi thiªn ®Þch nh− kh«ng dïng cç lo¹i thuèc b¾p víi cμ chua hoÆc hμnh, tái h¹n chÕ s©u t¬.

qu¸ ®éc, chØ phun thuèc khi cÇn thiÕt. Sö dông cç

- Sö dông mμng nil«ng phñ ®Êt gióp ®iÒu hßa lo¹i thuèc trõ s©u vi sinh nh− cç chÕ phÈm cña vi nhiÖt ®é, ®é Èm cña ®Êt, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn tç h¹i khuÈn Bacillus thuringiensis (BT), nÊm Beauveria cña nhiÒu vi sinh vËt vμ cç lo¹i s©u tån t¹i trong ®Êt.

bassiana võa b¶o vÖ thiªn ®Þch, võa Ýt h¹i ®Õn søc kháe con ng−êi vμ m«i tr−êng.

b) BiÖn ph¸p vËt lý, thñ c«ng

- Dïng bÉy b¶ ®Ó diÖt b−ím. Cç lo¹i b−ím s©u d) BiÖn ph¸p hãa häc

x¸m, s©u khoang, s©u xanh da l¸ng... rÊt thÝch mïi Trong t×nh h×nh s©u bÖnh ph¸t sinh nhiÒu cã vÞ chua ngät. Dïng bÉy b¶ b»ng hçn hîp dÊm chua thÓ ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng, n¨ng suÊt vμ chÊt vμ ®−êng thªm mét Ýt thuèc s©u cho vμo ®Üa ®Æt ban l−îng rau th× biÖn ph¸p dïng thuèc hãa häc ®Ó

®ªm thu hót nhiÒu b−ím ®Õn ¨n vμ sÏ bÞ chÕt.

phßng trõ lμ rÊt cÇn thiÕt vμ mang l¹i nh÷ng hiÖu

- B¾t giÕt æ trøng vμ s©u non cã tç dông rÊt tèt, qu¶ râ rÖt. Tuy vËy, nÕu sö dông thuèc hãa häc h¹n chÕ s©u trªn v−ên rau mμ kh«ng cÇn dïng thuèc.

qu¸ nhiÒu vμ kh«ng ®óng kü thuËt sÏ dÉn ®Õn nhiÒu hËu qu¶ kh«ng tèt nh− lμm « nhiÔm rau, c) BiÖn ph¸p sinh häc

g©y h¹i ®Õn søc kháe ng−êi tiªu dïng, « nhiÔm

- Gieo trång cç gièng kh¸ng s©u bÖnh lμ biÖn m«i tr−êng, diÖt mÊt nhiÒu loμi c«n trïng thiªn ph¸p sinh häc cã hiÖu qu¶ lín. HiÖn nay ®· cã

®Þch cã Ých vμ t¹o cho s©u tÝnh kh¸ng thuèc lμm nhiÒu lo¹i gièng rau cã tÝnh chèng chÞu hoÆc h¹n chÕ hiÖu qu¶ phßng trõ. Kü thuËt sö dông kh¸ng víi mét sè s©u bÖnh quan träng. Gièng b¾p thuèc hãa häc phßng trõ s©u bÖnh cho rau sÏ ®−îc c¶i Asia cross chèng bÖnh thèi nhòn vi khuÈn, tr×nh bμy cô thÓ trong Ch−¬ng II.

gièng d−a leo Happy chèng bÖnh ®èm phÊn, mét sè gièng ít chèng bÖnh th¸n th− thèi tr¸i, gièng cμ

15. Thu ho¹ch vμ b¶o qu¶n

chua chèng bÖnh xo¨n l¸ virus. Kh¶ n¨ng chèng Thu ho¹ch rau ph¶i b¶o ®¶m ®óng lóc theo chÞu s©u h¹i nãi chung kh«ng râ b»ng chèng bÖnh.

yªu cÇu cÇn sö dông, kh«ng sím qu¸ hoÆc muén

- B¶o vÖ vμ sö dông cç loμi thiªn ®Þch. Cç qu¸. Thu sím qu¸ sÏ gi¶m n¨ng suÊt, thu muén lo¹i s©u h¹i rau chñ yÕu nh− s©u t¬, s©u xanh, s©u qu¸ th× phÈm chÊt kÐm. Tuy vËy, theo yªu cÇu thÞ

khoang... ®Òu cã nhiÒu lo¹i thiªn ®Þch gãp phÇn tr−êng cã thÓ thu ho¹ch sím hay muén mét chót rÊt lín lμm gi¶m sè l−îng s©u trªn ®ång ruéng.

®Ó tiªu thô ®−îc giçao.

32

33

https://thuviensach.vn

Tïy tõng lo¹i c©y, cã thÓ thu ho¹ch 1 lÇn (hμnh, ViÖc chän läc c©y gièng nªn tiÕn hμnh th−êng tái, d−a hÊu, khoai t©y...) hoÆc thu ho¹ch nhiÒu lÇn xuyªn vμo cç giai ®o¹n c©y ®ñ tuæi ®em trång, khi (cç c©y cã thêi gian ra hoa, kÕt tr¸i kÐo dμi nh− ít, c©y ®ang sinh tr−ëng m¹nh, khi ra hoa, kÕt tr¸i.

cμ chua, d−a leo, ®Ëu ®òa...), mét sè c©y cã thÓ nhæ

§Æc biÖt, ruéng hoÆc c©y lÊy h¹t gièng ph¶i thu c¶ c©y non thu ho¹ch mét lÇn hoÆc c¾t phÇn th©n l¸

ho¹ch ®óng lóc, phï hîp víi ®Æc ®iÓm sinh lý cña

®Ó l¹i gèc cho n¶y chåi míi thu ho¹ch tiÕp cç lÇn mçi lo¹i c©y. VÝ dô: cμ tÝm thu ho¹ch khi vá qu¶ võa sau nh− rau muèng, mång t¬i, rau dÒn...

chuyÓn vμng; bÝ xanh khi qu¶ giμ, vá qu¶ cã líp Rau sau khi thu ho¹ch cã thÓ b¶o qu¶n d−íi phÊn tr¾ng vμ rông hÕt l«ng; ®Ëu c« ve khi vá qu¶

d¹ng t−¬i mét thêi gian; cã thÓ ®Ó trong bao nil«ng b¾t ®Çu kh«; cμ chua vμ ít khi qu¶ chÝn hoμn toμn...

hoÆc phun n−íc th−êng xuyªn cho khái hÐo. Kho c) B¶o qu¶n h¹t gièng

dù tr÷ rau cÇn cã nhiÖt ®é t−¬ng ®èi thÊp, tèt nhÊt Sau khi thu ho¹ch ph¶i ph¬i cho thËt kh« råi míi lμ d−íi 10oC. Khi vËn chuyÓn cÇn cã dông cô chøa b¶o qu¶n. Dông cô b¶o qu¶n ph¶i kÝn, ®Ó kh« r¸o, m¸t ch¾c ch¾n vμ chó ý tr¸nh dËp n¸t.

mÎ (20-22oC lμ tèt nhÊt). Dông cô b¶o qu¶n cã thÓ lμ

16. §Ó gièng rau

chum, vß, chai, lä b»ng sμnh, sø hoÆc thñy tinh, thïng a) Xç ®Þnh v−ên ®Ó gièng

kim lo¹i. PhÝa trong dông cô b¶o qu¶n cÇn cã cç chÊt hót Èm nh− lçhuèi kh«, giÊy hót Èm, v«i côc. Dïng DiÖn tÝch v−ên ®Ó gi÷ gièng vμo kho¶ng 1-3%

lç©y xoan (c©y sÇu ®«ng) ph¬i kh« phñ lªn líp h¹t so víi diÖn tÝch gieo trång. Trong ®ã cç c©y c¶i võa chèng Èm võa h¹n chÕ s©u mät.

b¾p, c¶i xanh, cμ chua... cÇn kho¶ng 0,5-0,75%; ít, cμ tÝm, sóp l¬... cÇn kho¶ng 1%; cç c©y d−a cÇn 17. Mét sè biÖn ph¸p kü thuËt ®Æc biÖt kho¶ng 3%; c©y hä ®Ëu cÇn nhiÒu h¬n víi kho¶ng a) Mμng phñ ®Êt

10-15% ®Êt ®Ó gièng so víi diÖn tÝch trång.

Dïng mμng nil«ng phñ lªn luèng ®Êt råi ®ôc V−ên ®Ó gièng nªn cçh xa khu ruéng s¶n lç gieo h¹t hoÆc trång c©y con. Mμng phñ cã tç xuÊt, nÕu cã ®iÒu kiÖn nªn cçh ly riªng cç gièng dông gi÷ Èm ®Êt trong mïa kh«, h¹n chÕ Èm

®Ó tr¸nh lai t¹p.

trong mïa m−a, h¹n chÕ nguån nÊm bÖnh tõ ®Êt b) Chän c©y ®Ó gièng

b¾n lªn th©n l¸ (nhÊt lμ nÊm Phytophthora).

C©y ®Ó gièng cÇn chän nh÷ng c©y sinh tr−ëng Mμng phñ th−êng dïng cho cç c©y trång th−a tèt, lo¹i bá c©y lÉn, qu¶ hoÆc h¹t ph¶i ®Òu, mÈy.

nh− cμ chua, ít, d−a leo, d−a hÊu...

34

35

https://thuviensach.vn

Tïy tõng lo¹i c©y, cã thÓ thu ho¹ch 1 lÇn (hμnh, ViÖc chän läc c©y gièng nªn tiÕn hμnh th−êng tái, d−a hÊu, khoai t©y...) hoÆc thu ho¹ch nhiÒu lÇn xuyªn vμo cç giai ®o¹n c©y ®ñ tuæi ®em trång, khi (cç c©y cã thêi gian ra hoa, kÕt tr¸i kÐo dμi nh− ít, c©y ®ang sinh tr−ëng m¹nh, khi ra hoa, kÕt tr¸i.

cμ chua, d−a leo, ®Ëu ®òa...), mét sè c©y cã thÓ nhæ

§Æc biÖt, ruéng hoÆc c©y lÊy h¹t gièng ph¶i thu c¶ c©y non thu ho¹ch mét lÇn hoÆc c¾t phÇn th©n l¸

ho¹ch ®óng lóc, phï hîp víi ®Æc ®iÓm sinh lý cña

®Ó l¹i gèc cho n¶y chåi míi thu ho¹ch tiÕp cç lÇn mçi lo¹i c©y. VÝ dô: cμ tÝm thu ho¹ch khi vá qu¶ võa sau nh− rau muèng, mång t¬i, rau dÒn...

chuyÓn vμng; bÝ xanh khi qu¶ giμ, vá qu¶ cã líp Rau sau khi thu ho¹ch cã thÓ b¶o qu¶n d−íi phÊn tr¾ng vμ rông hÕt l«ng; ®Ëu c« ve khi vá qu¶

d¹ng t−¬i mét thêi gian; cã thÓ ®Ó trong bao nil«ng b¾t ®Çu kh«; cμ chua vμ ít khi qu¶ chÝn hoμn toμn...

hoÆc phun n−íc th−êng xuyªn cho khái hÐo. Kho c) B¶o qu¶n h¹t gièng

dù tr÷ rau cÇn cã nhiÖt ®é t−¬ng ®èi thÊp, tèt nhÊt Sau khi thu ho¹ch ph¶i ph¬i cho thËt kh« råi míi lμ d−íi 10oC. Khi vËn chuyÓn cÇn cã dông cô chøa b¶o qu¶n. Dông cô b¶o qu¶n ph¶i kÝn, ®Ó kh« r¸o, m¸t ch¾c ch¾n vμ chó ý tr¸nh dËp n¸t.

mÎ (20-22oC lμ tèt nhÊt). Dông cô b¶o qu¶n cã thÓ lμ

16. §Ó gièng rau

chum, vß, chai, lä b»ng sμnh, sø hoÆc thñy tinh, thïng a) Xç ®Þnh v−ên ®Ó gièng

kim lo¹i. PhÝa trong dông cô b¶o qu¶n cÇn cã cç chÊt hót Èm nh− lçhuèi kh«, giÊy hót Èm, v«i côc. Dïng DiÖn tÝch v−ên ®Ó gi÷ gièng vμo kho¶ng 1-3%

lç©y xoan (c©y sÇu ®«ng) ph¬i kh« phñ lªn líp h¹t so víi diÖn tÝch gieo trång. Trong ®ã cç c©y c¶i võa chèng Èm võa h¹n chÕ s©u mät.

b¾p, c¶i xanh, cμ chua... cÇn kho¶ng 0,5-0,75%; ít, cμ tÝm, sóp l¬... cÇn kho¶ng 1%; cç c©y d−a cÇn 17. Mét sè biÖn ph¸p kü thuËt ®Æc biÖt kho¶ng 3%; c©y hä ®Ëu cÇn nhiÒu h¬n víi kho¶ng a) Mμng phñ ®Êt

10-15% ®Êt ®Ó gièng so víi diÖn tÝch trång.

Dïng mμng nil«ng phñ lªn luèng ®Êt råi ®ôc V−ên ®Ó gièng nªn cçh xa khu ruéng s¶n lç gieo h¹t hoÆc trång c©y con. Mμng phñ cã tç xuÊt, nÕu cã ®iÒu kiÖn nªn cçh ly riªng cç gièng dông gi÷ Èm ®Êt trong mïa kh«, h¹n chÕ Èm

®Ó tr¸nh lai t¹p.

trong mïa m−a, h¹n chÕ nguån nÊm bÖnh tõ ®Êt b) Chän c©y ®Ó gièng

b¾n lªn th©n l¸ (nhÊt lμ nÊm Phytophthora).

C©y ®Ó gièng cÇn chän nh÷ng c©y sinh tr−ëng Mμng phñ th−êng dïng cho cç c©y trång th−a tèt, lo¹i bá c©y lÉn, qu¶ hoÆc h¹t ph¶i ®Òu, mÈy.

nh− cμ chua, ít, d−a leo, d−a hÊu...

34

35

https://thuviensach.vn

b) Nhμ l−íi

18. Sö dông chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng Tç dông chñ yÕu cña nhμ l−íi lμ h¹n chÕ n−íc Cç chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng c©y trång còng m−a lμm dËp l¸ vμ cã tç dông h¹n chÕ râ rÖt ®èi víi

®−îc dïng cho cç c©y rau víi nhiÒu môc ®Ých.

mét sè s©u ¨n l¸ nh− s©u t¬, s©u xanh, s©u khoang...

Môc ®Ých sö dông phæ biÕn nhÊt lμ kÝch thÝch bé

§èi víi mét sè s©u nhá nh− rÖp, bä trÜ, nhÖn, bä rÔ ph¸t triÓn sau khi trång, t¨ng s¶n l−îng l¸, tr¸i vμ

nh¶y säc cong vμ nhÊt lμ víi bÖnh h¹i th× nhμ l−íi Ýt cñ. §èi víi cç c©y rau, tç dông nμy thÓ hiÖn t−¬ng tç dông, mét phÇn do quy cçh, vËt liÖu cßn th« s¬.

®èi nhanh vμ râ. HÇu hÕt cç chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng nh− Auxin, Gibberellin (GA), Cytokinin ®Òu c) Trång rau trªn ®Êt h÷u c¬

cã thÓ sö dông cho cç lo¹i rau. Thêi gian sö dông Gäi lμ ®Êt nh−ng thùc ra lμ cç xç h÷u c¬

th−êng b¾t ®Çu sau khi trång 3-4 ngμy ®Ó kÝch thÝch nh− x¬ dõa, r¬m r¹ ®−îc xö lý råi cho vμo cç rÔ mau ph¸t triÓn, c©y mau håi phôc. Sau ®ã cã thÓ

khay b»ng gç hoÆc nhùa cã kÝch th−íc kho¶ng phun tiÕp 2-3 lÇn cçh nhau 10-15 ngμy cho ®Õn khi 0,4 x 0,5 m ®Ó thay thÕ ®Êt trång rau. Do ®· ®−îc tr¸i, cñ ®ang lín, tr−íc thu ho¹ch 10-15 ngμy.

xö lý, cç xç h÷u c¬ còng cung cÊp ®Çy ®ñ chÊt Mét sè c©y nh− cμ chua, bÇu, bÝ, phun Auxin dinh d−ìng cÇn thiÕt cho rau vμ kh«ng mang khi hoa në cã thÓ lμm tr¸i Ýt h¹t hoÆc kh«ng h¹t.

nguån s©u bÖnh, hÇu nh− kh«ng cÇn ph¶i bãn Phun chÊt Ethrel cho cμ chua, ít khi tr¸i giμ

thªm ph©n hãa häc vμ phun thuèc trõ s©u bÖnh s¾p chÝn sÏ lμm qu¶ chÝn ®Òu vμ ®Ñp.

nªn b¶o ®¶m cho rau an toμn tíi møc s¹ch. Tuy ë cç c©y hä bÇu, bÝ nh− d−a hÊu, d−a leo, bÝ

vËy, cçh trång nμy ®ßi hái ®Çu t− t−¬ng ®èi cao, xanh, m−íp..., phun Ethrel khi c©y cã 3-5 l¸ sÏ

diÖn tÝch trång hÑp nªn s¶n l−îng rau thu ho¹ch t¨ng tû lÖ hoa c¸i vμ n¨ng suÊt t¨ng râ rÖt.

kh«ng lín, chØ thÝch hîp cho viÖc tù tóc rau cña Cç chÊt Auxin, GA còng th−êng sö dông ®Ó

cç gia ®×nh, hiÖn ®ang ®−îc nhiÒu gia ®×nh ¸p dông.

xö lý h¹t gièng rau thóc ®Èy n¶y mÇm nhanh vμ

d) Thñy canh

®Òu. ChÊt Ethrel còng dïng xö lý thóc ®Èy n¶y Thñy canh lμ ph−¬ng ph¸p trång rau trong n−íc mÇm cho cñ hμnh, chÊt GA th× dïng xö lý thóc s¹ch ®· pha chÕ ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng cÇn thiÕt,

®Èy n¶y mÇm cho cñ khoai t©y. Ng−îc l¹i muèn cã tç dông nh− trång rau trong ®Êt h÷u c¬ nh−ng k×m h·m cñ khoai t©y n¶y mÇm ®Ó kÐo dμi thêi yªu cÇu ph−¬ng tiÖn vμ kü thuËt cao h¬n. HiÖn t¹i, gian b¶o qu¶n th−êng dïng cç chÊt øc chÕ sinh ph−¬ng ph¸p nμy ch−a ®−îc ¸p dông nhiÒu.

tr−ëng nh− MH (Hydrazid malic)...

36

37

https://thuviensach.vn

b) Nhμ l−íi

18. Sö dông chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng Tç dông chñ yÕu cña nhμ l−íi lμ h¹n chÕ n−íc Cç chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng c©y trång còng m−a lμm dËp l¸ vμ cã tç dông h¹n chÕ râ rÖt ®èi víi

®−îc dïng cho cç c©y rau víi nhiÒu môc ®Ých.

mét sè s©u ¨n l¸ nh− s©u t¬, s©u xanh, s©u khoang...

Môc ®Ých sö dông phæ biÕn nhÊt lμ kÝch thÝch bé

§èi víi mét sè s©u nhá nh− rÖp, bä trÜ, nhÖn, bä rÔ ph¸t triÓn sau khi trång, t¨ng s¶n l−îng l¸, tr¸i vμ

nh¶y säc cong vμ nhÊt lμ víi bÖnh h¹i th× nhμ l−íi Ýt cñ. §èi víi cç c©y rau, tç dông nμy thÓ hiÖn t−¬ng tç dông, mét phÇn do quy cçh, vËt liÖu cßn th« s¬.

®èi nhanh vμ râ. HÇu hÕt cç chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng nh− Auxin, Gibberellin (GA), Cytokinin ®Òu c) Trång rau trªn ®Êt h÷u c¬

cã thÓ sö dông cho cç lo¹i rau. Thêi gian sö dông Gäi lμ ®Êt nh−ng thùc ra lμ cç xç h÷u c¬

th−êng b¾t ®Çu sau khi trång 3-4 ngμy ®Ó kÝch thÝch nh− x¬ dõa, r¬m r¹ ®−îc xö lý råi cho vμo cç rÔ mau ph¸t triÓn, c©y mau håi phôc. Sau ®ã cã thÓ

khay b»ng gç hoÆc nhùa cã kÝch th−íc kho¶ng phun tiÕp 2-3 lÇn cçh nhau 10-15 ngμy cho ®Õn khi 0,4 x 0,5 m ®Ó thay thÕ ®Êt trång rau. Do ®· ®−îc tr¸i, cñ ®ang lín, tr−íc thu ho¹ch 10-15 ngμy.

xö lý, cç xç h÷u c¬ còng cung cÊp ®Çy ®ñ chÊt Mét sè c©y nh− cμ chua, bÇu, bÝ, phun Auxin dinh d−ìng cÇn thiÕt cho rau vμ kh«ng mang khi hoa në cã thÓ lμm tr¸i Ýt h¹t hoÆc kh«ng h¹t.

nguån s©u bÖnh, hÇu nh− kh«ng cÇn ph¶i bãn Phun chÊt Ethrel cho cμ chua, ít khi tr¸i giμ

thªm ph©n hãa häc vμ phun thuèc trõ s©u bÖnh s¾p chÝn sÏ lμm qu¶ chÝn ®Òu vμ ®Ñp.

nªn b¶o ®¶m cho rau an toμn tíi møc s¹ch. Tuy ë cç c©y hä bÇu, bÝ nh− d−a hÊu, d−a leo, bÝ

vËy, cçh trång nμy ®ßi hái ®Çu t− t−¬ng ®èi cao, xanh, m−íp..., phun Ethrel khi c©y cã 3-5 l¸ sÏ

diÖn tÝch trång hÑp nªn s¶n l−îng rau thu ho¹ch t¨ng tû lÖ hoa c¸i vμ n¨ng suÊt t¨ng râ rÖt.

kh«ng lín, chØ thÝch hîp cho viÖc tù tóc rau cña Cç chÊt Auxin, GA còng th−êng sö dông ®Ó

cç gia ®×nh, hiÖn ®ang ®−îc nhiÒu gia ®×nh ¸p dông.

xö lý h¹t gièng rau thóc ®Èy n¶y mÇm nhanh vμ

d) Thñy canh

®Òu. ChÊt Ethrel còng dïng xö lý thóc ®Èy n¶y Thñy canh lμ ph−¬ng ph¸p trång rau trong n−íc mÇm cho cñ hμnh, chÊt GA th× dïng xö lý thóc s¹ch ®· pha chÕ ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng cÇn thiÕt,

®Èy n¶y mÇm cho cñ khoai t©y. Ng−îc l¹i muèn cã tç dông nh− trång rau trong ®Êt h÷u c¬ nh−ng k×m h·m cñ khoai t©y n¶y mÇm ®Ó kÐo dμi thêi yªu cÇu ph−¬ng tiÖn vμ kü thuËt cao h¬n. HiÖn t¹i, gian b¶o qu¶n th−êng dïng cç chÊt øc chÕ sinh ph−¬ng ph¸p nμy ch−a ®−îc ¸p dông nhiÒu.

tr−ëng nh− MH (Hydrazid malic)...

36

37

https://thuviensach.vn

Cç lo¹i rau rÊt mÉn c¶m víi cç chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng nªn kh«ng ®−îc l¹m dông, ph¶i pha

®óng nång ®é vμ xö lý ®óng thêi gian h−íng dÉn víi tõng lo¹i chÕ phÈm. Sö dông kh«ng ®óng rÊt dÔ lμm h− h¹i rau.

Ch−¬ng II

Kü thuËt trång rau an toμn

I. T×nh tr¹ng « nhiÔm trªn rau

§ång thêi víi viÖc gia t¨ng vÒ s¶n l−îng vμ chñng lo¹i ®Ó cung cÊp theo nhu cÇu cña x· héi, nghÒ trång rau ë n−íc ta hiÖn nay ®· béc lé nh÷ng hËu qu¶ rÊt

®¸ng lo ng¹i, trong ®ã lo ng¹i nhÊt lμ t×nh tr¹ng «

nhiÔm trªn rau, g©y tç h¹i cho søc kháe con ng−êi.

T×nh tr¹ng bÞ ngé ®éc do ¨n ph¶i rau bÞ « nhiÔm x¶y ra th−êng xuyªn vμ nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã xu h−íng ngμy cμng t¨ng, lμ mèi lo ng¹i cho mçi ng−êi vμ toμn x· héi. ViÖc øng dông mét cçh å ¹t, thiÕu chän läc cç tiÕn bé kü thuËt vÒ hãa häc, c«ng nghÖ sinh häc cïng víi cç ®iÒu kiÖn m«i tr−êng nh− ®Êt, n−íc... bÞ

« nhiÔm ®· lμm t¨ng møc ®é « nhiÔm trªn rau.

Cç yÕu tè lμm rau bÞ « nhiÔm cã nhiÒu, song quan träng nhÊt lμ do d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt, Nitrat vμ kim lo¹i nÆng quçao, cã nhiÒu vi sinh vËt g©y h¹i trªn rau.

1. D− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt Khi phun thuèc trõ s©u bÖnh cho rau cã mét l−îng thuèc b¸m l¹i trªn bÒ mÆt c©y rau, gäi lμ d−

38

39

https://thuviensach.vn

Cç lo¹i rau rÊt mÉn c¶m víi cç chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng nªn kh«ng ®−îc l¹m dông, ph¶i pha

®óng nång ®é vμ xö lý ®óng thêi gian h−íng dÉn víi tõng lo¹i chÕ phÈm. Sö dông kh«ng ®óng rÊt dÔ lμm h− h¹i rau.

Ch−¬ng II

Kü thuËt trång rau an toμn

I. T×nh tr¹ng « nhiÔm trªn rau

§ång thêi víi viÖc gia t¨ng vÒ s¶n l−îng vμ chñng lo¹i ®Ó cung cÊp theo nhu cÇu cña x· héi, nghÒ trång rau ë n−íc ta hiÖn nay ®· béc lé nh÷ng hËu qu¶ rÊt

®¸ng lo ng¹i, trong ®ã lo ng¹i nhÊt lμ t×nh tr¹ng «

nhiÔm trªn rau, g©y tç h¹i cho søc kháe con ng−êi.

T×nh tr¹ng bÞ ngé ®éc do ¨n ph¶i rau bÞ « nhiÔm x¶y ra th−êng xuyªn vμ nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã xu h−íng ngμy cμng t¨ng, lμ mèi lo ng¹i cho mçi ng−êi vμ toμn x· héi. ViÖc øng dông mét cçh å ¹t, thiÕu chän läc cç tiÕn bé kü thuËt vÒ hãa häc, c«ng nghÖ sinh häc cïng víi cç ®iÒu kiÖn m«i tr−êng nh− ®Êt, n−íc... bÞ

« nhiÔm ®· lμm t¨ng møc ®é « nhiÔm trªn rau.

Cç yÕu tè lμm rau bÞ « nhiÔm cã nhiÒu, song quan träng nhÊt lμ do d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt, Nitrat vμ kim lo¹i nÆng quçao, cã nhiÒu vi sinh vËt g©y h¹i trªn rau.

1. D− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt Khi phun thuèc trõ s©u bÖnh cho rau cã mét l−îng thuèc b¸m l¹i trªn bÒ mÆt c©y rau, gäi lμ d−

38

39

https://thuviensach.vn

l−îng thuèc. L−îng thuèc tån d− nμy ë mét møc Nguyªn nh©n lμm cho d− l−îng NO cao trªn 3

®é cao nhÊt ®Þnh sÏ g©y ngé ®éc cho ng−êi ¨n ph¶i.

rau chñ yÕu do sö dông nhiÒu ph©n §¹m hãa häc N¨m 2005, Chi côc B¶o vÖ thùc vËt Thμnh phè vμ dïng qu¸ gÇn ngμy thu ho¹ch.

Hå ChÝ Minh kiÓm tra 538 mÉu rau ë cç chî trong 3. D− l−îng kim lo¹i nÆng

thμnh phè ph¸t hiÖn 67 mÉu (12,45%) cã d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt cao qu¸ møc cho phÐp cã thÓ

Cç kim lo¹i nÆng nh− Asen (As), ch× (Pb), g©y ngé ®éc cho ng−êi ¨n. ë Hμ Néi vμ cç vïng thñy ng©n (Hg), ®ång (Cu), kÏm (Zn), thiÕc (Sn)...

khç trong n−íc, t×nh tr¹ng rau bÞ « nhiÔm bëi d−

nÕu v−ît møc cho phÐp còng lμ nh÷ng chÊt cã h¹i l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt cao còng rÊt phæ biÕn.

cho c¬ thÓ, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña tÕ bμo vμ ho¹t Nguyªn nh©n lμm cho d− l−îng thuèc b¶o vÖ

®éng cña m¸u, g©y thiÕu m¸u, biÕn ®éng th©n nhiÖt, rèi lo¹n tiªu hãa, viªm thËn.

thùc vËt trªn rau cao chñ yÕu do: Nguyªn nh©n lμm cho hμm l−îng cç kim lo¹i

- Sö dông cç lo¹i thuèc cã ®é ®éc cao vμ chËm nÆng trªn rau cao chñ yÕu do:

ph©n hñy, kÓ c¶ mét sè thuèc ®· bÞ cÊm sö dông.

- Thuèc b¶o vÖ thùc vËt vμ cç lo¹i ph©n bãn NPK,

- Phun thuèc nhiÒu lÇn kh«ng cÇn thiÕt vμ

trong ®ã cã chøa c¶ mét sè kim lo¹i nÆng, sö dông phun víi nång ®é cao qu¸ møc quy ®Þnh.

trªn ®ång ruéng bÞ röa tr«i xuèng ao hå, s«ng r¹ch,

- Phun thuèc qu¸ gÇn ngμy thu ho¹ch, thuèc th©m nhËp vμo m¹ch n−íc ngÇm g©y « nhiÔm nguån ch−a ®ñ thêi gian ®Ó ph©n hñy hÕt.

n−íc t−íi rau. KÕt qu¶ ®iÒu tra ë Hμ Néi nhiÒu n¨m cho thÊy hμm l−îng kim lo¹i nÆng trong n−íc 2. D− l−îng Nitrat (NO -)

3

m−¬ng t−íi rau cao h¬n h¼n so víi n−íc trong Trong hÖ thèng tiªu hãa, NO bÞ khö thμnh NO

3

2

ruéng lóa vμ ao nu«i c¸ (theo Ph¹m B×nh QuyÒn).

(Nitrat), NO lμm chuyÓn hãa chÊt Oxyhaemoglobin 2

- Nguån n−íc th¶i cña thμnh phè vμ cç khu (chÊt vËn chuyÓn «xy trong m¸u) thμnh mét chÊt c«ng nghiÖp chøa nhiÒu kim lo¹i nÆng chuyÓn kh«ng ho¹t ®éng ®−îc gäi lμ chÊt Methaemoglobin, trùc tiÕp vμo n−íc t−íi rau.

lμm cho m¸u bÞ thiÕu «xy. Do ®ã nÕu l−îng NO trong 3

4. Cç sinh vËt g©y h¹i

c¬ thÓ nhiÒu sÏ h¹n chÕ sù h« hÊp cña tÕ bμo, ¶nh Cç sinh vËt nh− trøng giun ®òa, giun tãc, cç vi h−ëng ®Õn ho¹t ®éng cña tuyÕn gi¸p, g©y ®ét biÕn khuÈn E.coli vμ Samonella chñ yÕu lμ g©y bÖnh ®−êng vμ ph¸t triÓn cç khèi u. V× vËy, l−îng NO cao lμ

3

ruét, ngoμi ra cã thÓ g©y triÖu chøng thiÕu m¸u vμ

triÖu chøng nguy hiÓm cho søc kháe con ng−êi.

bÖnh ngoμi da. Bãn ph©n chuång ch−a ñ hoai, 40

41

https://thuviensach.vn

l−îng thuèc. L−îng thuèc tån d− nμy ë mét møc Nguyªn nh©n lμm cho d− l−îng NO cao trªn 3

®é cao nhÊt ®Þnh sÏ g©y ngé ®éc cho ng−êi ¨n ph¶i.

rau chñ yÕu do sö dông nhiÒu ph©n §¹m hãa häc N¨m 2005, Chi côc B¶o vÖ thùc vËt Thμnh phè vμ dïng qu¸ gÇn ngμy thu ho¹ch.

Hå ChÝ Minh kiÓm tra 538 mÉu rau ë cç chî trong 3. D− l−îng kim lo¹i nÆng

thμnh phè ph¸t hiÖn 67 mÉu (12,45%) cã d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt cao qu¸ møc cho phÐp cã thÓ

Cç kim lo¹i nÆng nh− Asen (As), ch× (Pb), g©y ngé ®éc cho ng−êi ¨n. ë Hμ Néi vμ cç vïng thñy ng©n (Hg), ®ång (Cu), kÏm (Zn), thiÕc (Sn)...

khç trong n−íc, t×nh tr¹ng rau bÞ « nhiÔm bëi d−

nÕu v−ît møc cho phÐp còng lμ nh÷ng chÊt cã h¹i l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt cao còng rÊt phæ biÕn.

cho c¬ thÓ, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña tÕ bμo vμ ho¹t Nguyªn nh©n lμm cho d− l−îng thuèc b¶o vÖ

®éng cña m¸u, g©y thiÕu m¸u, biÕn ®éng th©n nhiÖt, rèi lo¹n tiªu hãa, viªm thËn.

thùc vËt trªn rau cao chñ yÕu do: Nguyªn nh©n lμm cho hμm l−îng cç kim lo¹i

- Sö dông cç lo¹i thuèc cã ®é ®éc cao vμ chËm nÆng trªn rau cao chñ yÕu do:

ph©n hñy, kÓ c¶ mét sè thuèc ®· bÞ cÊm sö dông.

- Thuèc b¶o vÖ thùc vËt vμ cç lo¹i ph©n bãn NPK,

- Phun thuèc nhiÒu lÇn kh«ng cÇn thiÕt vμ

trong ®ã cã chøa c¶ mét sè kim lo¹i nÆng, sö dông phun víi nång ®é cao qu¸ møc quy ®Þnh.

trªn ®ång ruéng bÞ röa tr«i xuèng ao hå, s«ng r¹ch,

- Phun thuèc qu¸ gÇn ngμy thu ho¹ch, thuèc th©m nhËp vμo m¹ch n−íc ngÇm g©y « nhiÔm nguån ch−a ®ñ thêi gian ®Ó ph©n hñy hÕt.

n−íc t−íi rau. KÕt qu¶ ®iÒu tra ë Hμ Néi nhiÒu n¨m cho thÊy hμm l−îng kim lo¹i nÆng trong n−íc 2. D− l−îng Nitrat (NO -)

3

m−¬ng t−íi rau cao h¬n h¼n so víi n−íc trong Trong hÖ thèng tiªu hãa, NO bÞ khö thμnh NO

3

2

ruéng lóa vμ ao nu«i c¸ (theo Ph¹m B×nh QuyÒn).

(Nitrat), NO lμm chuyÓn hãa chÊt Oxyhaemoglobin 2

- Nguån n−íc th¶i cña thμnh phè vμ cç khu (chÊt vËn chuyÓn «xy trong m¸u) thμnh mét chÊt c«ng nghiÖp chøa nhiÒu kim lo¹i nÆng chuyÓn kh«ng ho¹t ®éng ®−îc gäi lμ chÊt Methaemoglobin, trùc tiÕp vμo n−íc t−íi rau.

lμm cho m¸u bÞ thiÕu «xy. Do ®ã nÕu l−îng NO trong 3

4. Cç sinh vËt g©y h¹i

c¬ thÓ nhiÒu sÏ h¹n chÕ sù h« hÊp cña tÕ bμo, ¶nh Cç sinh vËt nh− trøng giun ®òa, giun tãc, cç vi h−ëng ®Õn ho¹t ®éng cña tuyÕn gi¸p, g©y ®ét biÕn khuÈn E.coli vμ Samonella chñ yÕu lμ g©y bÖnh ®−êng vμ ph¸t triÓn cç khèi u. V× vËy, l−îng NO cao lμ

3

ruét, ngoμi ra cã thÓ g©y triÖu chøng thiÕu m¸u vμ

triÖu chøng nguy hiÓm cho søc kháe con ng−êi.

bÖnh ngoμi da. Bãn ph©n chuång ch−a ñ hoai, 40

41

https://thuviensach.vn

dïng n−íc ph©n t−¬i hoÆc nguån n−íc d¬ bÈn t−íi kh«ng chøa hoÆc cã chøa d− l−îng cç yÕu tè ®éc cho rau lμ nguyªn nh©n lμm cho rau nhiÔm cç h¹i nh−ng d−íi møc d− l−îng cho phÐp ®−îc coi lμ

sinh vËt g©y bÖnh.

rau an toμn víi søc kháe ng−êi sö dông nÕu trªn Nh÷ng yÕu tè trªn lμ nguyªn nh©n chñ yÕu møc d− l−îng cho phÐp lμ rau kh«ng an toμn.

lμm cho rau bÞ « nhiÔm, ¶nh h−ëng ®Õn søc kháe 2. Tiªu chuÈn rau an toμn

cña con ng−êi, trong ®ã phæ biÕn nhÊt lμ do thuèc b¶o vÖ thùc vËt vμ sinh vËt g©y bÖnh. V× vËy, yªu QuyÕt ®Þnh sè 379/Q§-BNN-KHCN ngμy 28-1-cÇu cÇn thiÕt lμ ph¶i gieo trång thÕ nμo ®Ó cã ®−îc 2008 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn nh÷ng s¶n phÈm rau kh«ng bÞ « nhiÔm, tøc lμ rau n«ng th«n ban hμnh quy tr×nh thùc hμnh s¶n xuÊt b¶o ®¶m an toμn ®èi víi ng−êi sö dông.

n«ng nghiÖp tèt cho rau qu¶ t−¬i an toμn ®Ó ¸p dông cho c¶ n−íc. QuyÕt ®Þnh nμy quy ®Þnh møc II. TI£U CHUÈN RAU AN TOμN

d− l−îng cho phÐp trªn s¶n phÈm rau ®èi víi cç hμm l−îng Nitrat, kim lo¹i nÆng, vi sinh vËt g©y 1. ThÕ nμo lμ rau an toμn

bÖnh vμ thuèc b¶o vÖ thùc vËt (tham kh¶o phÇn Trong qu¸ tr×nh gieo trång ®Ó cã s¶n phÈm Phô lôc). Cç møc d− l−îng cho phÐp nμy chñ yÕu rau nhÊt thiÕt ph¶i ¸p dông cç biÖn ph¸p kü dùa vμo quy ®Þnh cña Tæ chøc L−¬ng thùc vμ

thuËt vμ sö dông mét sè vËt t− nh− t−íi n−íc, bãn N«ng nghiÖp cña Liªn hîp quèc (FAO) vμ Tæ chøc ph©n, phßng trõ s©u bÖnh. Trong cç vËt t− nμy, Y tÕ ThÕ giíi (WHO). Hμm l−îng Nitrat cã tham kÓ c¶ ®Êt trång, ®Òu cã chøa nh÷ng yÕu tè g©y «

kh¶o thªm quy ®Þnh cña Céng hßa liªn bang Nga.

nhiÔm rau vμ Ýt nhiÒu ®Òu ®Ó l¹i mét sè d− l−îng nhÊt ®Þnh trªn rau sau khi thu ho¹ch. Trong thùc Cç c¸ nh©n, tæ chøc s¶n xuÊt vμ sö dông rau dùa tÕ hiÖn nay hÇu nh− kh«ng thÓ cã s¶n phÈm rau vμo cç møc d− l−îng nμy ®Ó kiÓm tra, xç ®Þnh nμo gäi lμ rau s¹ch víi ý nghÜa hoμn toμn kh«ng cã s¶n phÈm rau cã ®¹t tiªu chuÈn an toμn kh«ng.

cç yÕu tè g©y ®éc h¹i. Tuy vËy, nh÷ng yÕu tè nμy B¶o ®¶m tiªu chuÈn vÒ chÊt l−îng theo quy thùc sù chØ g©y ®éc h¹i khi chóng ®Ó l¹i mét møc

®Þnh vÒ møc d− l−îng cho phÐp cña cç yÕu tè trªn d− l−îng nhÊt ®Þnh nμo ®ã trªn rau, d−íi møc d−

lμ yªu cÇu c¬ b¶n cña rau an toμn. Ngoμi ra, trong l−îng nμy th× kh«ng g©y h¹i. Møc d− l−îng tèi ®a thùc tÕ rau an toμn cßn ph¶i mang tÝnh hÊp dÉn vÒ

kh«ng g©y h¹i cho ng−êi sö dông cã thÓ chÊp nhËn mÆt h×nh thøc. Rau cÇn ph¶i t−¬i, kh«ng cã bôi bÈn, gäi lμ møc d− l−îng cho phÐp (hoÆc ng−ìng d−

®óng ®é chÝn, kh«ng cã triÖu chøng bÖnh vμ ®−îc l−îng giíi h¹n). Nh− vËy, nh÷ng s¶n phÈm rau

®ùng trong bao b× s¹ch sÏ.

42

43

https://thuviensach.vn

dïng n−íc ph©n t−¬i hoÆc nguån n−íc d¬ bÈn t−íi kh«ng chøa hoÆc cã chøa d− l−îng cç yÕu tè ®éc cho rau lμ nguyªn nh©n lμm cho rau nhiÔm cç h¹i nh−ng d−íi møc d− l−îng cho phÐp ®−îc coi lμ

sinh vËt g©y bÖnh.

rau an toμn víi søc kháe ng−êi sö dông nÕu trªn Nh÷ng yÕu tè trªn lμ nguyªn nh©n chñ yÕu møc d− l−îng cho phÐp lμ rau kh«ng an toμn.

lμm cho rau bÞ « nhiÔm, ¶nh h−ëng ®Õn søc kháe 2. Tiªu chuÈn rau an toμn

cña con ng−êi, trong ®ã phæ biÕn nhÊt lμ do thuèc b¶o vÖ thùc vËt vμ sinh vËt g©y bÖnh. V× vËy, yªu QuyÕt ®Þnh sè 379/Q§-BNN-KHCN ngμy 28-1-cÇu cÇn thiÕt lμ ph¶i gieo trång thÕ nμo ®Ó cã ®−îc 2008 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn nh÷ng s¶n phÈm rau kh«ng bÞ « nhiÔm, tøc lμ rau n«ng th«n ban hμnh quy tr×nh thùc hμnh s¶n xuÊt b¶o ®¶m an toμn ®èi víi ng−êi sö dông.

n«ng nghiÖp tèt cho rau qu¶ t−¬i an toμn ®Ó ¸p dông cho c¶ n−íc. QuyÕt ®Þnh nμy quy ®Þnh møc II. TI£U CHUÈN RAU AN TOμN

d− l−îng cho phÐp trªn s¶n phÈm rau ®èi víi cç hμm l−îng Nitrat, kim lo¹i nÆng, vi sinh vËt g©y 1. ThÕ nμo lμ rau an toμn

bÖnh vμ thuèc b¶o vÖ thùc vËt (tham kh¶o phÇn Trong qu¸ tr×nh gieo trång ®Ó cã s¶n phÈm Phô lôc). Cç møc d− l−îng cho phÐp nμy chñ yÕu rau nhÊt thiÕt ph¶i ¸p dông cç biÖn ph¸p kü dùa vμo quy ®Þnh cña Tæ chøc L−¬ng thùc vμ

thuËt vμ sö dông mét sè vËt t− nh− t−íi n−íc, bãn N«ng nghiÖp cña Liªn hîp quèc (FAO) vμ Tæ chøc ph©n, phßng trõ s©u bÖnh. Trong cç vËt t− nμy, Y tÕ ThÕ giíi (WHO). Hμm l−îng Nitrat cã tham kÓ c¶ ®Êt trång, ®Òu cã chøa nh÷ng yÕu tè g©y «

kh¶o thªm quy ®Þnh cña Céng hßa liªn bang Nga.

nhiÔm rau vμ Ýt nhiÒu ®Òu ®Ó l¹i mét sè d− l−îng nhÊt ®Þnh trªn rau sau khi thu ho¹ch. Trong thùc Cç c¸ nh©n, tæ chøc s¶n xuÊt vμ sö dông rau dùa tÕ hiÖn nay hÇu nh− kh«ng thÓ cã s¶n phÈm rau vμo cç møc d− l−îng nμy ®Ó kiÓm tra, xç ®Þnh nμo gäi lμ rau s¹ch víi ý nghÜa hoμn toμn kh«ng cã s¶n phÈm rau cã ®¹t tiªu chuÈn an toμn kh«ng.

cç yÕu tè g©y ®éc h¹i. Tuy vËy, nh÷ng yÕu tè nμy B¶o ®¶m tiªu chuÈn vÒ chÊt l−îng theo quy thùc sù chØ g©y ®éc h¹i khi chóng ®Ó l¹i mét møc

®Þnh vÒ møc d− l−îng cho phÐp cña cç yÕu tè trªn d− l−îng nhÊt ®Þnh nμo ®ã trªn rau, d−íi møc d−

lμ yªu cÇu c¬ b¶n cña rau an toμn. Ngoμi ra, trong l−îng nμy th× kh«ng g©y h¹i. Møc d− l−îng tèi ®a thùc tÕ rau an toμn cßn ph¶i mang tÝnh hÊp dÉn vÒ

kh«ng g©y h¹i cho ng−êi sö dông cã thÓ chÊp nhËn mÆt h×nh thøc. Rau cÇn ph¶i t−¬i, kh«ng cã bôi bÈn, gäi lμ møc d− l−îng cho phÐp (hoÆc ng−ìng d−

®óng ®é chÝn, kh«ng cã triÖu chøng bÖnh vμ ®−îc l−îng giíi h¹n). Nh− vËy, nh÷ng s¶n phÈm rau

®ùng trong bao b× s¹ch sÏ.

42

43

https://thuviensach.vn

Yªu cÇu vÒ chÊt l−îng cña rau an toμn phô

- Kh«ng t−íi rau b»ng nguån n−íc cã n−íc thuéc vμo ®iÒu kiÖn m«i tr−êng canh tç vμ kü thuËt th¶i cña cç nhμ m¸y c«ng nghiÖp.

trång trät. Yªu cÇu vÒ h×nh thøc ®−îc thùc hiÖn khi

- Kh«ng bãn ph©n rç cho rau.

thu ho¹ch vμ trong qu¸ tr×nh b¶o qu¶n, ®ãng gãi.

4. §èi víi sinh vËt g©y bÖnh

III. BIÖN PH¸P NG¡N NGõA CÇ YÕU Tè

- Kh«ng bãn ph©n ng−êi vμ ph©n gia sóc cßn G¢Y ¤ NHIÔM RAU

t−¬i, ch−a ñ hoai.

- Kh«ng bãn ph©n rç cho rau.

1. §èi víi thuèc b¶o vÖ thùc vËt

- Kh«ng t−íi rau b»ng n−íc d¬ bÈn hoÆc n−íc Nh÷ng biÖn ph¸p chñ yÕu cÇn ¸p dông ®Ó h¹n ao, hå, s«ng, r¹ch bÞ « nhiÔm.

chÕ d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt trªn rau lμ:

- Kh«ng phun, r¶i cç lo¹i thuèc cÊm hoÆc IV. CÇ NéI DUNG C¥ B¶N TRONG Kü THUËT

khuyÕn c¸o kh«ng dïng cho rau.

TRåNG RAU AN TOμN

- Chó ý sö dông cç lo¹i thuèc trõ s©u cã nguån Trång rau an toμn còng ph¶i thùc hiÖn cç biÖn gèc sinh häc nh− cç thuèc vi sinh, thuèc th¶o méc...

ph¸p kü thuËt nh− víi trång rau nãi chung (®·

- ChØ sö dông thuèc khi cÇn thiÕt trªn c¬ së tr×nh bμy trong Ch−¬ng I, PhÇn IV "Mét sè vÊn ®Ò

n¾m v÷ng t×nh h×nh ph¸t sinh vμ ®Æc ®iÓm cña c¬ b¶n trong kü thuËt trång rau", trang 17). Tuy vËy, s©u bÖnh, kh«ng dïng thuèc qu¸ nhiÒu lÇn kh«ng rau an toμn yªu cÇu ph¶i ®¹t cç tiªu chuÈn chÊt cÇn thiÕt.

l−îng vμ h×nh thøc cao h¬n, ®Æc biÖt lμ kh«ng

- Thùc hiÖn ®óng thêi gian cçh ly cña thuèc.

®−îc chøa cç yÕu tè « nhiÔm v−ît møc cho phÐp.

§Ó b¶o ®¶m cç yªu cÇu nμy, trong kü thuËt trång 2. §èi víi Nitrat

rau an toμn cÇn nh÷ng ®iÒu kiÖn chÆt chÏ h¬n.

- Kh«ng bãn ph©n §¹m hãa häc (Urª, SA) qu¸ nhiÒu.

1. Chän ®Êt trång

- Kh«ng bãn ph©n §¹m qu¸ gÇn ngμy thu ho¹ch.

Yªu cÇu vÒ ®Êt trång rau an toμn ngoμi viÖc thÝch hîp cho sù sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña 3. §èi víi kim lo¹i nÆng

rau cßn ph¶i b¶o ®¶m kh«ng chøa cç yÕu tè lμm

- Kh«ng trång rau trong khu vùc cã khãi th¶i

« nhiÔm rau nh−:

cña nhμ m¸y vμ cç khu vùc ®Êt ®· bÞ « nhiÔm do

- §Êt trång rau ph¶i tho¸t n−íc, nÕu lμ rau qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tr−íc ®ã g©y ra.

d−íi n−íc (nh− rau muèng n−íc, rau cÇn n−íc...) 44

45

https://thuviensach.vn

Yªu cÇu vÒ chÊt l−îng cña rau an toμn phô

- Kh«ng t−íi rau b»ng nguån n−íc cã n−íc thuéc vμo ®iÒu kiÖn m«i tr−êng canh tç vμ kü thuËt th¶i cña cç nhμ m¸y c«ng nghiÖp.

trång trät. Yªu cÇu vÒ h×nh thøc ®−îc thùc hiÖn khi

- Kh«ng bãn ph©n rç cho rau.

thu ho¹ch vμ trong qu¸ tr×nh b¶o qu¶n, ®ãng gãi.

4. §èi víi sinh vËt g©y bÖnh

III. BIÖN PH¸P NG¡N NGõA CÇ YÕU Tè

- Kh«ng bãn ph©n ng−êi vμ ph©n gia sóc cßn G¢Y ¤ NHIÔM RAU

t−¬i, ch−a ñ hoai.

- Kh«ng bãn ph©n rç cho rau.

1. §èi víi thuèc b¶o vÖ thùc vËt

- Kh«ng t−íi rau b»ng n−íc d¬ bÈn hoÆc n−íc Nh÷ng biÖn ph¸p chñ yÕu cÇn ¸p dông ®Ó h¹n ao, hå, s«ng, r¹ch bÞ « nhiÔm.

chÕ d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt trªn rau lμ:

- Kh«ng phun, r¶i cç lo¹i thuèc cÊm hoÆc IV. CÇ NéI DUNG C¥ B¶N TRONG Kü THUËT

khuyÕn c¸o kh«ng dïng cho rau.

TRåNG RAU AN TOμN

- Chó ý sö dông cç lo¹i thuèc trõ s©u cã nguån Trång rau an toμn còng ph¶i thùc hiÖn cç biÖn gèc sinh häc nh− cç thuèc vi sinh, thuèc th¶o méc...

ph¸p kü thuËt nh− víi trång rau nãi chung (®·

- ChØ sö dông thuèc khi cÇn thiÕt trªn c¬ së tr×nh bμy trong Ch−¬ng I, PhÇn IV "Mét sè vÊn ®Ò

n¾m v÷ng t×nh h×nh ph¸t sinh vμ ®Æc ®iÓm cña c¬ b¶n trong kü thuËt trång rau", trang 17). Tuy vËy, s©u bÖnh, kh«ng dïng thuèc qu¸ nhiÒu lÇn kh«ng rau an toμn yªu cÇu ph¶i ®¹t cç tiªu chuÈn chÊt cÇn thiÕt.

l−îng vμ h×nh thøc cao h¬n, ®Æc biÖt lμ kh«ng

- Thùc hiÖn ®óng thêi gian cçh ly cña thuèc.

®−îc chøa cç yÕu tè « nhiÔm v−ît møc cho phÐp.

§Ó b¶o ®¶m cç yªu cÇu nμy, trong kü thuËt trång 2. §èi víi Nitrat

rau an toμn cÇn nh÷ng ®iÒu kiÖn chÆt chÏ h¬n.

- Kh«ng bãn ph©n §¹m hãa häc (Urª, SA) qu¸ nhiÒu.

1. Chän ®Êt trång

- Kh«ng bãn ph©n §¹m qu¸ gÇn ngμy thu ho¹ch.

Yªu cÇu vÒ ®Êt trång rau an toμn ngoμi viÖc thÝch hîp cho sù sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña 3. §èi víi kim lo¹i nÆng

rau cßn ph¶i b¶o ®¶m kh«ng chøa cç yÕu tè lμm

- Kh«ng trång rau trong khu vùc cã khãi th¶i

« nhiÔm rau nh−:

cña nhμ m¸y vμ cç khu vùc ®Êt ®· bÞ « nhiÔm do

- §Êt trång rau ph¶i tho¸t n−íc, nÕu lμ rau qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tr−íc ®ã g©y ra.

d−íi n−íc (nh− rau muèng n−íc, rau cÇn n−íc...) 44

45

https://thuviensach.vn

th× n−íc ph¶i kh«ng tï ®äng, cã ®−êng thay n−íc

- ChØ gieo trång nh÷ng h¹t gièng tèt vμ trång th−êng xuyªn.

c©y con kháe m¹nh, kh«ng mang nguån s©u bÖnh.

- §Êt trång rau cçh xa víi khu vùc cã chÊt

- H¹t gièng tr−íc khi gieo cÇn ®−îc xö lý hãa th¶i c«ng nghiÖp vμ bÖnh viÖn trªn 2 km, víi khu chÊt hoÆc nhiÖt ®Ó diÖt nguån s©u bÖnh tån t¹i.

vùc chÊt th¶i sinh ho¹t thμnh phè trªn 200 m.

4. Ph©n bãn

- §Êt kh«ng ®−îc tån d− hãa chÊt ®éc h¹i. Yªu cÇu nμy hiÖn nay cã thÓ xç ®Þnh t−¬ng ®èi thuËn Ph©n bãn th−êng lμ nguån mang cç yÕu tè lîi vμ chÝnh xç t¹i nhiÒu c¬ së khoa häc.

g©y « nhiÔm rau nh− Nitrat, kim lo¹i nÆng vμ

cç sinh vËt g©y bÖnh. V× vËy, trong viÖc trång 2. Nguån n−íc t−íi

rau an toμn cÇn ®Æc biÖt chó ý tíi ph©n bãn vμ

Còng nh− ®Êt vμ ph©n bãn, n−íc t−íi lμ

cçh bãn nh− sau:

nguån dÔ g©y « nhiÔm rau, trong viÖc trång rau

- T¨ng c−êng sö dông ph©n h÷u c¬ bãn cho an toμn cÇn chó ý:

rau. Ph©n chuång cÇn ph¶i ®−îc ñ hoai, kÕt hîp

- Sö dông nguån n−íc t−íi kh«ng « nhiÔm. §èi sö dông cç lo¹i ph©n h÷u c¬ vi sinh ®· chÕ biÕn víi cç lo¹i rau ¨n tr¸i (d−a leo, d−a hÊu, ®Ëu ®òa, vμ tro trÊu. TuyÖt ®èi kh«ng bãn ph©n chuång cμ tÝm...), giai ®o¹n ®Çu cã thÓ sö dông n−íc b¬m tõ ch−a ñ hoai, kh«ng dïng ph©n t−¬i pha lo·ng ®Ó

kªnh, r¹ch, s«ng, hå ®Ó t−íi r·nh. NÕu cã ®iÒu kiÖn t−íi rau, kh«ng bãn ph©n rç.

nªn dïng n−íc giÕng khoan, nhÊt lμ ®èi víi cç lo¹i

- Sö dông ph©n hãa häc c©n ®èi NPK, bãn thóc rau th−êng ¨n sèng nh− rau xμ lçh, gia vÞ...

võa ®ñ theo yªu cÇu cña tõng lo¹i rau. CÇn ng−ng

- Pha ph©n bãn l¸ vμ thuèc b¶o vÖ thùc vËt bãn tr−íc khi thu ho¹ch Ýt nhÊt 7 ngμy.

còng cÇn sö dông n−íc s¹ch.

- Cã thÓ sö dông ph©n bãn l¸ vμ chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng. CÇn kÕt thóc tr−íc khi thu ho¹ch Ýt 3. Gièng

nhÊt 5 ngμy.

Gieo trång gièng tèt, cã søc chèng chÞu s©u bÖnh vμ kh«ng mang nguån s©u bÖnh sÏ gi¶m sö 5. Kü thuËt trång trät vμ ch¨m sãc dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt, gãp phÇn b¶o ®¶m Vai trß cña cç biÖn ph¸p kü thuËt trång trät cho rau ®−îc an toμn. V× vËy cÇn: vμ ch¨m sãc tuy kh«ng trùc tiÕp ng¨n chÆn «

- Ph¶i biÕt râ lý lÞch n¬i s¶n xuÊt gièng. Gièng nhiÔm nh−ng còng rÊt quan träng trong viÖc trång nhËp néi ph¶i qua kiÓm dÞch.

rau an toμn. ¸p dông tèt cç biÖn ph¸p nμy sÏ lμm 46

47

https://thuviensach.vn

th× n−íc ph¶i kh«ng tï ®äng, cã ®−êng thay n−íc

- ChØ gieo trång nh÷ng h¹t gièng tèt vμ trång th−êng xuyªn.

c©y con kháe m¹nh, kh«ng mang nguån s©u bÖnh.

- §Êt trång rau cçh xa víi khu vùc cã chÊt

- H¹t gièng tr−íc khi gieo cÇn ®−îc xö lý hãa th¶i c«ng nghiÖp vμ bÖnh viÖn trªn 2 km, víi khu chÊt hoÆc nhiÖt ®Ó diÖt nguån s©u bÖnh tån t¹i.

vùc chÊt th¶i sinh ho¹t thμnh phè trªn 200 m.

4. Ph©n bãn

- §Êt kh«ng ®−îc tån d− hãa chÊt ®éc h¹i. Yªu cÇu nμy hiÖn nay cã thÓ xç ®Þnh t−¬ng ®èi thuËn Ph©n bãn th−êng lμ nguån mang cç yÕu tè lîi vμ chÝnh xç t¹i nhiÒu c¬ së khoa häc.

g©y « nhiÔm rau nh− Nitrat, kim lo¹i nÆng vμ

cç sinh vËt g©y bÖnh. V× vËy, trong viÖc trång 2. Nguån n−íc t−íi

rau an toμn cÇn ®Æc biÖt chó ý tíi ph©n bãn vμ

Còng nh− ®Êt vμ ph©n bãn, n−íc t−íi lμ

cçh bãn nh− sau:

nguån dÔ g©y « nhiÔm rau, trong viÖc trång rau

- T¨ng c−êng sö dông ph©n h÷u c¬ bãn cho an toμn cÇn chó ý:

rau. Ph©n chuång cÇn ph¶i ®−îc ñ hoai, kÕt hîp

- Sö dông nguån n−íc t−íi kh«ng « nhiÔm. §èi sö dông cç lo¹i ph©n h÷u c¬ vi sinh ®· chÕ biÕn víi cç lo¹i rau ¨n tr¸i (d−a leo, d−a hÊu, ®Ëu ®òa, vμ tro trÊu. TuyÖt ®èi kh«ng bãn ph©n chuång cμ tÝm...), giai ®o¹n ®Çu cã thÓ sö dông n−íc b¬m tõ ch−a ñ hoai, kh«ng dïng ph©n t−¬i pha lo·ng ®Ó

kªnh, r¹ch, s«ng, hå ®Ó t−íi r·nh. NÕu cã ®iÒu kiÖn t−íi rau, kh«ng bãn ph©n rç.

nªn dïng n−íc giÕng khoan, nhÊt lμ ®èi víi cç lo¹i

- Sö dông ph©n hãa häc c©n ®èi NPK, bãn thóc rau th−êng ¨n sèng nh− rau xμ lçh, gia vÞ...

võa ®ñ theo yªu cÇu cña tõng lo¹i rau. CÇn ng−ng

- Pha ph©n bãn l¸ vμ thuèc b¶o vÖ thùc vËt bãn tr−íc khi thu ho¹ch Ýt nhÊt 7 ngμy.

còng cÇn sö dông n−íc s¹ch.

- Cã thÓ sö dông ph©n bãn l¸ vμ chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng. CÇn kÕt thóc tr−íc khi thu ho¹ch Ýt 3. Gièng

nhÊt 5 ngμy.

Gieo trång gièng tèt, cã søc chèng chÞu s©u bÖnh vμ kh«ng mang nguån s©u bÖnh sÏ gi¶m sö 5. Kü thuËt trång trät vμ ch¨m sãc dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt, gãp phÇn b¶o ®¶m Vai trß cña cç biÖn ph¸p kü thuËt trång trät cho rau ®−îc an toμn. V× vËy cÇn: vμ ch¨m sãc tuy kh«ng trùc tiÕp ng¨n chÆn «

- Ph¶i biÕt râ lý lÞch n¬i s¶n xuÊt gièng. Gièng nhiÔm nh−ng còng rÊt quan träng trong viÖc trång nhËp néi ph¶i qua kiÓm dÞch.

rau an toμn. ¸p dông tèt cç biÖn ph¸p nμy sÏ lμm 46

47

https://thuviensach.vn

cho c©y trång sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn thuËn lîi, biÖn ph¸p vËt lý, thñ c«ng; biÖn ph¸p sinh häc vμ

h¹n chÕ sù ph¸t triÓn tç h¹i cña s©u bÖnh nªn biÖn ph¸p hãa häc (®· tr×nh bμy trong Ch−¬ng I, gi¶m ®−îc sè l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt sö dông, PhÇn IV, môc 14 “Phßng trõ s©u bÖnh”, trang 31).

lμ mét néi dung rÊt c¬ b¶n trong ph−¬ng ph¸p

¸p dông ph−¬ng ph¸p IPM cho rau an toμn Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp (IPM).

cÇn chó ý cç ®iÓm sau:

Cç biÖn ph¸p kü thuËt trång trät vμ ch¨m sãc

- ¸p dông IPM ngay tõ trong ®Êt. RÊt nhiÒu cÇn chó ý nh− chän thêi vô gieo trång thÝch hîp, loμi s©u bÖnh h¹i rau quan träng tån t¹i vμ l©y mËt ®é võa ph¶i, xíi x¸o vμ vun gèc, kü thuËt bãn nhiÔm vμo c©y tõ ®Êt, ®iÓn h×nh nh− bä nh¶y säc ph©n, t−íi n−íc, tØa cμnh, trõ cá, v.v.. (cçh tiÕn cong h¹i cç c©y hä c¶i, bä trÜ, s©u xanh da l¸ng, hμnh cô thÓ cç biÖn ph¸p trªn ®· tr×nh bμy trong s©u khoang, cç lo¹i bÖnh nh− tuyÕn trïng, lë cæ rÔ, hÐo vμng, v.v.. Cç biÖn ph¸p tç ®éng vμo ®Êt Ch−¬ng I, PhÇn IV “Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n trong kü nh− lμm ®Êt kü, tho¸t n−íc, xíi x¸o, bãn ph©n h÷u thuËt trång rau”, trang 17).

c¬ ñ hoai vμ ph©n vi sinh kh«ng nh÷ng t¹o ®iÒu 6. Phßng trõ s©u bÖnh

kiÖn cho c©y sinh tr−ëng kháe m¹nh, trùc tiÕp diÖt

§©y lμ vÊn ®Ò th−êng ®−îc quan t©m nhÊt s©u h¹i mμ ®iÒu quan träng lμ t¹o nªn mét hÖ

trong kü thuËt trång rau an toμn. Phßng trõ s©u sinh vËt trong ®Êt theo h−íng cã lîi cho c©y rau bÖnh th−êng ph¶i dïng thuèc hãa häc, mét yÕu tè (ph¸t triÓn sinh vËt cã Ých, h¹n chÕ sinh vËt cã

®−îc coi lμ phæ biÕn nhÊt lμm « nhiÔm rau, g©y h¹i). §èi víi mét sè tç nh©n g©y bÖnh quan träng cho rau trë nªn kh«ng an toμn.

nh− tuyÕn trïng, cç nÊm Fusarium, Rhizoctonia...

Nguyªn t¾c c¬ b¶n cÇn l−u ý trong viÖc phßng biÖn ph¸p dïng thuèc hãa häc rÊt Ýt hiÖu qu¶ mμ

cßn ®Ó l¹i nhiÒu d− l−îng chÊt ®éc, trong ®ã biÖn trõ s©u bÖnh cho rau an toμn lμ ¸p dông nhiÒu ph¸p ®èi kh¸ng sinh häc trong ®Êt míi lμ c¬ b¶n.

biÖn ph¸p ®Ó phßng trõ s©u bÖnh kÕt hîp sö dông Phßng trõ bä nh¶y chñ yÕu còng ph¶i diÖt s©u non thuèc hãa häc mét cçh hîp lý nhÊt. §©y còng lμ

vμ nhéng trong ®Êt.

néi dung chñ yÕu cña ph−¬ng ph¸p Qu¶n lý dÞch

- Phßng trõ s©u bÖnh triÖt ®Ó ngay tõ h¹t gièng h¹i tæng hîp (IPM).

vμ c©y con. NhiÒu lo¹i s©u bÖnh tån t¹i lan truyÒn tõ a) ¸p dông cç biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp h¹t gièng vμ c©y con, thêi gian sinh tr−ëng cña c©y HÖ thèng cç biÖn ph¸p phßng trõ trong IPM

rau nãi chung rÊt ng¾n, tèc ®é ph¸t triÓn cña nhiÒu bao gåm bèn nhãm chñ yÕu lμ: biÖn ph¸p canh tç; lo¹i s©u h¹i rÊt nhanh, nÕu chØ chó ý phßng trõ 48

49

https://thuviensach.vn

cho c©y trång sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn thuËn lîi, biÖn ph¸p vËt lý, thñ c«ng; biÖn ph¸p sinh häc vμ

h¹n chÕ sù ph¸t triÓn tç h¹i cña s©u bÖnh nªn biÖn ph¸p hãa häc (®· tr×nh bμy trong Ch−¬ng I, gi¶m ®−îc sè l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt sö dông, PhÇn IV, môc 14 “Phßng trõ s©u bÖnh”, trang 31).

lμ mét néi dung rÊt c¬ b¶n trong ph−¬ng ph¸p

¸p dông ph−¬ng ph¸p IPM cho rau an toμn Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp (IPM).

cÇn chó ý cç ®iÓm sau:

Cç biÖn ph¸p kü thuËt trång trät vμ ch¨m sãc

- ¸p dông IPM ngay tõ trong ®Êt. RÊt nhiÒu cÇn chó ý nh− chän thêi vô gieo trång thÝch hîp, loμi s©u bÖnh h¹i rau quan träng tån t¹i vμ l©y mËt ®é võa ph¶i, xíi x¸o vμ vun gèc, kü thuËt bãn nhiÔm vμo c©y tõ ®Êt, ®iÓn h×nh nh− bä nh¶y säc ph©n, t−íi n−íc, tØa cμnh, trõ cá, v.v.. (cçh tiÕn cong h¹i cç c©y hä c¶i, bä trÜ, s©u xanh da l¸ng, hμnh cô thÓ cç biÖn ph¸p trªn ®· tr×nh bμy trong s©u khoang, cç lo¹i bÖnh nh− tuyÕn trïng, lë cæ rÔ, hÐo vμng, v.v.. Cç biÖn ph¸p tç ®éng vμo ®Êt Ch−¬ng I, PhÇn IV “Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n trong kü nh− lμm ®Êt kü, tho¸t n−íc, xíi x¸o, bãn ph©n h÷u thuËt trång rau”, trang 17).

c¬ ñ hoai vμ ph©n vi sinh kh«ng nh÷ng t¹o ®iÒu 6. Phßng trõ s©u bÖnh

kiÖn cho c©y sinh tr−ëng kháe m¹nh, trùc tiÕp diÖt

§©y lμ vÊn ®Ò th−êng ®−îc quan t©m nhÊt s©u h¹i mμ ®iÒu quan träng lμ t¹o nªn mét hÖ

trong kü thuËt trång rau an toμn. Phßng trõ s©u sinh vËt trong ®Êt theo h−íng cã lîi cho c©y rau bÖnh th−êng ph¶i dïng thuèc hãa häc, mét yÕu tè (ph¸t triÓn sinh vËt cã Ých, h¹n chÕ sinh vËt cã

®−îc coi lμ phæ biÕn nhÊt lμm « nhiÔm rau, g©y h¹i). §èi víi mét sè tç nh©n g©y bÖnh quan träng cho rau trë nªn kh«ng an toμn.

nh− tuyÕn trïng, cç nÊm Fusarium, Rhizoctonia...

Nguyªn t¾c c¬ b¶n cÇn l−u ý trong viÖc phßng biÖn ph¸p dïng thuèc hãa häc rÊt Ýt hiÖu qu¶ mμ

cßn ®Ó l¹i nhiÒu d− l−îng chÊt ®éc, trong ®ã biÖn trõ s©u bÖnh cho rau an toμn lμ ¸p dông nhiÒu ph¸p ®èi kh¸ng sinh häc trong ®Êt míi lμ c¬ b¶n.

biÖn ph¸p ®Ó phßng trõ s©u bÖnh kÕt hîp sö dông Phßng trõ bä nh¶y chñ yÕu còng ph¶i diÖt s©u non thuèc hãa häc mét cçh hîp lý nhÊt. §©y còng lμ

vμ nhéng trong ®Êt.

néi dung chñ yÕu cña ph−¬ng ph¸p Qu¶n lý dÞch

- Phßng trõ s©u bÖnh triÖt ®Ó ngay tõ h¹t gièng h¹i tæng hîp (IPM).

vμ c©y con. NhiÒu lo¹i s©u bÖnh tån t¹i lan truyÒn tõ a) ¸p dông cç biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp h¹t gièng vμ c©y con, thêi gian sinh tr−ëng cña c©y HÖ thèng cç biÖn ph¸p phßng trõ trong IPM

rau nãi chung rÊt ng¾n, tèc ®é ph¸t triÓn cña nhiÒu bao gåm bèn nhãm chñ yÕu lμ: biÖn ph¸p canh tç; lo¹i s©u h¹i rÊt nhanh, nÕu chØ chó ý phßng trõ 48

49

https://thuviensach.vn

khi c©y rau ®· lín th× hiÖu qu¶ sÏ kÐm vμ dÔ ®Ó l¹i cã ®é ®éc cÊp tÝnh thÊp, thÓ hiÖn qua trÞ sè LD cao 50

nhiÒu d− l−îng thuèc.

vμ møc d− l−îng cho phÐp nãi chung th−êng lín.

- Ph¸t hiÖn s©u bÖnh kÞp thêi vμ sö dông nh©n Thuèc cã hμm l−îng ho¹t chÊt thÊp còng Ýt ®Ó l¹i lùc b¾t giÕt khi s©u bÖnh míi ph¸t sinh ®èi víi c©y d− l−îng. Cç thuèc cã nguån gèc sinh häc lμ thÝch rau cã nhiÒu thuËn lîi vμ ®¹t hiÖu qu¶ cao do hîp nhÊt ®èi víi rau an toμn do rÊt Ýt ®éc h¹i víi v−ên rau ®−îc ch¨m sãc hμng ngμy, diÖn tÝch l¹i ng−êi sö dông, mau ph©n hñy, Ýt h¹i thiªn ®Þch.

th−êng kh«ng lín.

Tuy vËy, mét sè lo¹i thuèc chØ cã tÝnh ®Æc trÞ víi mét sè s©u nhÊt ®Þnh vμ thêi gian thÓ hiÖn hiÖu lùc b) Sö dông thuèc hãa häc hîp lý giÕt s©u th−êng chËm h¬n thuèc hãa häc; nh−ng Sö dông thuèc hãa häc phßng trõ s©u bÖnh cho nÕu sö dông ®óng kü thuËt th× hiÖu qu¶ phßng trõ rau an toμn cÇn ph¶i chó ý c¶ viÖc chän lo¹i thuèc vμ

cña thuèc sinh häc còng rÊt tèt vμ ®iÒu c¬ b¶n lμ

kü thuËt sö dông.

b¶o ®¶m cho rau an toμn nªn cÇn chó ý sö dông.

- Chän lo¹i thuèc sö dông cho rau an toμn,

- Kü thuËt sö dông: thuèc b¶o vÖ thùc vËt sö ngoμi viÖc chän thuèc cã hiÖu qu¶ cao ®èi víi lo¹i dông cho rau an toμn còng cÇn thùc hiÖn nguyªn s©u bÖnh cÇn phßng trõ cßn ph¶i cã hai yªu cÇu cÇn t¾c “4 ®óng” vμ ®Æc biÖt chó ý b¶o ®¶m thêi gian thiÕt n÷a lμ Ýt ®éc h¹i víi ng−êi vμ mau ph©n hñy cçh ly.

trong m«i tr−êng tù nhiªn.

Nguyªn t¾c "4 ®óng" lμ ®óng thuèc, ®óng lóc,

+ TuyÖt ®èi kh«ng sö dông nh÷ng lo¹i thuèc

®óng nång ®é, liÒu l−îng vμ ®óng cçh. §èi víi rau

®· cÊm sö dông vμ thuèc nhãm ®éc I. Cç lo¹i an toμn, chän ®óng lo¹i thuèc sö dông nh− trªn thuèc nμy cã ®é ®éc cÊp tÝnh cao, thêi gian l−u tån

®©y ®· tr×nh bμy, cÇn b¶o ®¶m cã hiÖu qu¶ cao víi l©u, mét sè thuèc g©y ®éc m·n tÝnh rÊt nguy hiÓm lo¹i s©u bÖnh cÇn trõ vμ Ýt ®éc h¹i víi ng−êi sö cho søc kháe ng−êi sö dông vμ m«i tr−êng.

dông. §óng lóc lμ sö dông thuèc ngay khi s©u

+ H¹n chÕ sö dông thuèc nhãm ®éc II, lμ

bÖnh míi ph¸t sinh cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn g©y h¹i nh÷ng lo¹i thuèc cã ®é ®éc cÊp tÝnh t−¬ng ®èi cao m¹nh, qua kiÓm tra s©u bÖnh th−êng xuyªn trªn vμ còng chËm ph©n hñy trong m«i tr−êng.

®ång ruéng. §óng nång ®é vμ liÒu l−îng nh− h−íng

+ Nªn dïng cç lo¹i thuèc nhãm ®éc III, thuèc dÉn trªn nh·n mç cña mçi lo¹i thuèc, b¶o ®¶m cho cã hμm l−îng ho¹t chÊt thÊp, ®Æc biÖt −u tiªn sö thuèc cã hiÖu lùc phßng trõ s©u bÖnh cao. Sö dông dông cç thuèc cã nguån gèc sinh häc nh− thuèc vi

®óng cçh chñ yÕu lμ phun r¶i ®Òu, chó ý chç s©u sinh, thuèc th¶o méc. Thuèc nhãm ®éc III lμ thuèc bÖnh th−êng tËp trung nhiÒu.

50

51

https://thuviensach.vn

khi c©y rau ®· lín th× hiÖu qu¶ sÏ kÐm vμ dÔ ®Ó l¹i cã ®é ®éc cÊp tÝnh thÊp, thÓ hiÖn qua trÞ sè LD cao 50

nhiÒu d− l−îng thuèc.

vμ møc d− l−îng cho phÐp nãi chung th−êng lín.

- Ph¸t hiÖn s©u bÖnh kÞp thêi vμ sö dông nh©n Thuèc cã hμm l−îng ho¹t chÊt thÊp còng Ýt ®Ó l¹i lùc b¾t giÕt khi s©u bÖnh míi ph¸t sinh ®èi víi c©y d− l−îng. Cç thuèc cã nguån gèc sinh häc lμ thÝch rau cã nhiÒu thuËn lîi vμ ®¹t hiÖu qu¶ cao do hîp nhÊt ®èi víi rau an toμn do rÊt Ýt ®éc h¹i víi v−ên rau ®−îc ch¨m sãc hμng ngμy, diÖn tÝch l¹i ng−êi sö dông, mau ph©n hñy, Ýt h¹i thiªn ®Þch.

th−êng kh«ng lín.

Tuy vËy, mét sè lo¹i thuèc chØ cã tÝnh ®Æc trÞ víi mét sè s©u nhÊt ®Þnh vμ thêi gian thÓ hiÖn hiÖu lùc b) Sö dông thuèc hãa häc hîp lý giÕt s©u th−êng chËm h¬n thuèc hãa häc; nh−ng Sö dông thuèc hãa häc phßng trõ s©u bÖnh cho nÕu sö dông ®óng kü thuËt th× hiÖu qu¶ phßng trõ rau an toμn cÇn ph¶i chó ý c¶ viÖc chän lo¹i thuèc vμ

cña thuèc sinh häc còng rÊt tèt vμ ®iÒu c¬ b¶n lμ

kü thuËt sö dông.

b¶o ®¶m cho rau an toμn nªn cÇn chó ý sö dông.

- Chän lo¹i thuèc sö dông cho rau an toμn,

- Kü thuËt sö dông: thuèc b¶o vÖ thùc vËt sö ngoμi viÖc chän thuèc cã hiÖu qu¶ cao ®èi víi lo¹i dông cho rau an toμn còng cÇn thùc hiÖn nguyªn s©u bÖnh cÇn phßng trõ cßn ph¶i cã hai yªu cÇu cÇn t¾c “4 ®óng” vμ ®Æc biÖt chó ý b¶o ®¶m thêi gian thiÕt n÷a lμ Ýt ®éc h¹i víi ng−êi vμ mau ph©n hñy cçh ly.

trong m«i tr−êng tù nhiªn.

Nguyªn t¾c "4 ®óng" lμ ®óng thuèc, ®óng lóc,

+ TuyÖt ®èi kh«ng sö dông nh÷ng lo¹i thuèc

®óng nång ®é, liÒu l−îng vμ ®óng cçh. §èi víi rau

®· cÊm sö dông vμ thuèc nhãm ®éc I. Cç lo¹i an toμn, chän ®óng lo¹i thuèc sö dông nh− trªn thuèc nμy cã ®é ®éc cÊp tÝnh cao, thêi gian l−u tån

®©y ®· tr×nh bμy, cÇn b¶o ®¶m cã hiÖu qu¶ cao víi l©u, mét sè thuèc g©y ®éc m·n tÝnh rÊt nguy hiÓm lo¹i s©u bÖnh cÇn trõ vμ Ýt ®éc h¹i víi ng−êi sö cho søc kháe ng−êi sö dông vμ m«i tr−êng.

dông. §óng lóc lμ sö dông thuèc ngay khi s©u

+ H¹n chÕ sö dông thuèc nhãm ®éc II, lμ

bÖnh míi ph¸t sinh cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn g©y h¹i nh÷ng lo¹i thuèc cã ®é ®éc cÊp tÝnh t−¬ng ®èi cao m¹nh, qua kiÓm tra s©u bÖnh th−êng xuyªn trªn vμ còng chËm ph©n hñy trong m«i tr−êng.

®ång ruéng. §óng nång ®é vμ liÒu l−îng nh− h−íng

+ Nªn dïng cç lo¹i thuèc nhãm ®éc III, thuèc dÉn trªn nh·n mç cña mçi lo¹i thuèc, b¶o ®¶m cho cã hμm l−îng ho¹t chÊt thÊp, ®Æc biÖt −u tiªn sö thuèc cã hiÖu lùc phßng trõ s©u bÖnh cao. Sö dông dông cç thuèc cã nguån gèc sinh häc nh− thuèc vi

®óng cçh chñ yÕu lμ phun r¶i ®Òu, chó ý chç s©u sinh, thuèc th¶o méc. Thuèc nhãm ®éc III lμ thuèc bÖnh th−êng tËp trung nhiÒu.

50

51

https://thuviensach.vn

Thêi gian cçh ly lμ kho¶ng thêi gian tõ khi thuèc vμ tèn kÐm kh«ng cÇn thiÕt. §Æc biÖt kh«ng phun thuèc lÇn cuèi ®Õn khi thu ho¹ch s¶n phÈm, l¹m dông phun thuèc nhiÒu lÇn mμ kh«ng c¨n cø tÝnh b»ng ngμy. Trong kho¶ng thêi gian nμy, thuèc vμo ®iÒu tra nhËn xÐt t×nh h×nh s©u bÖnh trªn

®−îc ph©n hñy ®Ó b¶o ®¶m d− l−îng trªn c©y ë thùc tÕ ®ång ruéng, chØ nªn dïng thuèc khi cÇn d−íi møc cho phÐp sÏ kh«ng g©y h¹i cho ng−êi sö thiÕt. Khi phun thuèc còng cÇn chó ý kÕt hîp mét dông. V× vËy, ®Ó rau an toμn ph¶i ®Æc biÖt chó ý sè biÖn ph¸p bæ sung khç nh− ng¾t bá cç bé thùc hiÖn ®óng thêi gian cçh ly. Thêi gian cçh ly phËn c©y bÞ s©u bÖnh nÆng, h¹n chÕ bãn ph©n dμi hay ng¾n tïy theo tõng lo¹i thuèc vμ lo¹i c©y,

§¹m, bãn ph©n Kali, v«i, v.v..

còng cã thÓ khç nhau gi÷a cç n−íc tïy theo ®iÒu 7. ¸p dông cç ph−¬ng ph¸p vμ kü thuËt kiÖn khÝ hËu vμ yªu cÇu møc sèng cña ng−êi d©n

®Æc biÖt

t¹i n−íc ®ã. Cç thuèc thuéc nhãm III Ýt ®éc, ®Æc biÖt cç thuèc sinh häc cã thêi gian cçh ly t−¬ng Trång rau trong nhμ l−íi, dïng mμng phñ

®èi ng¾n. Cç thuèc nhãm hãa häc Cóc tæng hîp

®Êt, trång trong ®Êt h÷u c¬ hoÆc trong dung dÞch (Pyrethroid) mau ph©n hñy nªn nãi chung cã thêi lμ nh÷ng ph−¬ng ph¸p canh tç gãp phÇn b¶o gian cçh ly ng¾n h¬n cç thuèc nhãm L©n h÷u c¬

®¶m cho rau an toμn mét cçh tÝch cùc. Nh÷ng vμ Carbamate. PhÇn lín cç thuèc hãa häc cã thêi ph−¬ng ph¸p trªn t¹o ®iÒu kiÖn cho rau sinh gian cçh ly tõ 7-10 ngμy, mét sè tíi 14 ngμy, cç tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt mμ Ýt bÞ s©u bÖnh h¹i thuèc sinh häc cã thÓ tõ 3-5 ngμy, ®Òu ®−îc ghi râ nªn Ýt ph¶i dïng thuèc hãa häc.

trªn nh·n mç cña tõng lo¹i thuèc. Sö dông thuèc cã thêi gian cçh ly ng¾n võa thuËn lîi cho viÖc phßng trõ s©u bÖnh, b¶o vÖ s¶n phÈm rau võa dÔ

dμng h¬n trong viÖc b¶o ®¶m rau an toμn.

Ngoμi cç yªu cÇu chÝnh nh− trªn, còng nh−

®èi víi cç c©y trång khç, sö dông thuèc b¶o vÖ

thùc vËt cho rau an toμn còng cÇn ¸p dông viÖc lu©n phiªn thuèc gi÷a cç lÇn phun ®Ó ng¨n ngõa xuÊt hiÖn tÝnh kh¸ng thuèc cña s©u. Kh«ng tïy tiÖn th−êng xuyªn pha trén nhiÒu lo¹i thuèc khi phun v× còng dÔ lμm cho s©u quen nhiÒu lo¹i 52

53

https://thuviensach.vn

Thêi gian cçh ly lμ kho¶ng thêi gian tõ khi thuèc vμ tèn kÐm kh«ng cÇn thiÕt. §Æc biÖt kh«ng phun thuèc lÇn cuèi ®Õn khi thu ho¹ch s¶n phÈm, l¹m dông phun thuèc nhiÒu lÇn mμ kh«ng c¨n cø tÝnh b»ng ngμy. Trong kho¶ng thêi gian nμy, thuèc vμo ®iÒu tra nhËn xÐt t×nh h×nh s©u bÖnh trªn

®−îc ph©n hñy ®Ó b¶o ®¶m d− l−îng trªn c©y ë thùc tÕ ®ång ruéng, chØ nªn dïng thuèc khi cÇn d−íi møc cho phÐp sÏ kh«ng g©y h¹i cho ng−êi sö thiÕt. Khi phun thuèc còng cÇn chó ý kÕt hîp mét dông. V× vËy, ®Ó rau an toμn ph¶i ®Æc biÖt chó ý sè biÖn ph¸p bæ sung khç nh− ng¾t bá cç bé thùc hiÖn ®óng thêi gian cçh ly. Thêi gian cçh ly phËn c©y bÞ s©u bÖnh nÆng, h¹n chÕ bãn ph©n dμi hay ng¾n tïy theo tõng lo¹i thuèc vμ lo¹i c©y,

§¹m, bãn ph©n Kali, v«i, v.v..

còng cã thÓ khç nhau gi÷a cç n−íc tïy theo ®iÒu 7. ¸p dông cç ph−¬ng ph¸p vμ kü thuËt kiÖn khÝ hËu vμ yªu cÇu møc sèng cña ng−êi d©n

®Æc biÖt

t¹i n−íc ®ã. Cç thuèc thuéc nhãm III Ýt ®éc, ®Æc biÖt cç thuèc sinh häc cã thêi gian cçh ly t−¬ng Trång rau trong nhμ l−íi, dïng mμng phñ

®èi ng¾n. Cç thuèc nhãm hãa häc Cóc tæng hîp

®Êt, trång trong ®Êt h÷u c¬ hoÆc trong dung dÞch (Pyrethroid) mau ph©n hñy nªn nãi chung cã thêi lμ nh÷ng ph−¬ng ph¸p canh tç gãp phÇn b¶o gian cçh ly ng¾n h¬n cç thuèc nhãm L©n h÷u c¬

®¶m cho rau an toμn mét cçh tÝch cùc. Nh÷ng vμ Carbamate. PhÇn lín cç thuèc hãa häc cã thêi ph−¬ng ph¸p trªn t¹o ®iÒu kiÖn cho rau sinh gian cçh ly tõ 7-10 ngμy, mét sè tíi 14 ngμy, cç tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt mμ Ýt bÞ s©u bÖnh h¹i thuèc sinh häc cã thÓ tõ 3-5 ngμy, ®Òu ®−îc ghi râ nªn Ýt ph¶i dïng thuèc hãa häc.

trªn nh·n mç cña tõng lo¹i thuèc. Sö dông thuèc cã thêi gian cçh ly ng¾n võa thuËn lîi cho viÖc phßng trõ s©u bÖnh, b¶o vÖ s¶n phÈm rau võa dÔ

dμng h¬n trong viÖc b¶o ®¶m rau an toμn.

Ngoμi cç yªu cÇu chÝnh nh− trªn, còng nh−

®èi víi cç c©y trång khç, sö dông thuèc b¶o vÖ

thùc vËt cho rau an toμn còng cÇn ¸p dông viÖc lu©n phiªn thuèc gi÷a cç lÇn phun ®Ó ng¨n ngõa xuÊt hiÖn tÝnh kh¸ng thuèc cña s©u. Kh«ng tïy tiÖn th−êng xuyªn pha trén nhiÒu lo¹i thuèc khi phun v× còng dÔ lμm cho s©u quen nhiÒu lo¹i 52

53

https://thuviensach.vn

Hå ChÝ Minh, ®Þa ph−¬ng ®i ®Çu trong phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn cña c¶ n−íc.

1. Xç ®Þnh môc tiªu, ph−¬ng h−íng vμ

biÖn ph¸p

Ch−¬ng III

Sím nhËn thÊy sù cÇn thiÕt ph¶i ®Èy m¹nh s¶n Tæ chøc s¶n xuÊt rau an toμn

xuÊt rau an toμn, ngay tõ n¨m 1996 ñy ban nh©n d©n Thμnh phè Hå ChÝ Minh ®· cã chñ tr−¬ng thùc hiÖn Ch−¬ng tr×nh s¶n xuÊt rau s¹ch qua Th«ng Cïng víi viÖc n©ng cao chÊt l−îng ®êi sèng nãi b¸o sè 395/TB-UB ngμy 24-4-1996 vÒ §Ò ¸n triÓn chung, nhu cÇu sö dông rau an toμn ngμy cμng khai ch−¬ng tr×nh rau s¹ch vμ ngay sau ®ã lμ quyÕt t¨ng nhanh. Nh−ng thùc tÕ hiÖn nay, viÖc s¶n xuÊt

®Þnh vÒ viÖc thμnh lËp Ban ChØ ®¹o Ch−¬ng tr×nh vμ cung øng rau an toμn cßn ®¹t rÊt thÊp so víi nhu rau s¹ch cÊp thμnh phè. §Õn n¨m 2011, ngμnh cÇu. Riªng Thμnh phè Hå ChÝ Minh víi kho¶ng 6

n«ng nghiÖp thμnh phè ®· vμ ®ang triÓn khai triÖu ng−êi, mét n¨m cÇn kho¶ng trªn 450.000 tÊn nhiÒu gi¶i ph¸p ®Ó më réng diÖn tÝch gieo trång rau (chØ víi møc b×nh qu©n 75 kg/ng−êi/n¨m), tuy rau an toμn trªn ®Þa bμn thμnh phè, phÊn ®Êu rÊt cè g¾ng song ®Õn n¨m 2011 tæng diÖn tÝch gieo

®Õn n¨m 2015 ®¹t diÖn tÝch lμ 16.890 ha. Trong trång rau an toμn lμ 2.735 ha. Tõ nh÷ng sè liÖu quyÕt ®Þnh còng ph©n c«ng râ nhiÖm vô cña cç trªn cho thÊy, trong ph¹m vi thμnh phè tû lÖ cung ban, ngμnh tham gia thùc hiÖn §Ò ¸n. Trªn c¬ së øng rau nãi chung vμ rau an toμn nãi riªng so víi nhu cÇu cßn lμ mét con sè rÊt thÊp. Víi cç thμnh

®ã, tõng ban, ngμnh x©y dùng chØ tiªu nhiÖm vô vμ

phè lín khç vμ trong ph¹m vi c¶ n−íc t×nh h×nh biÖn ph¸p cô thÓ. Trong thêi gian nμy, thμnh phè còng t−¬ng tù. V× vËy, viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt

®· thùc hiÖn mét sè viÖc quan träng nh− phèi hîp rau an toμn trong thêi gian tr−íc m¾t lμ mét c«ng víi cç c¬ quan khoa häc nghiªn cøu quy luËt ph¸t viÖc lín, cÊp thiÕt. §Ó thùc hiÖn c«ng viÖc nμy ®ßi sinh s©u bÖnh, tõ ®ã ®· x©y dùng ®−îc quy tr×nh kü hái ph¶i tiÕn hμnh rÊt nhiÒu biÖn ph¸p vÒ kü thuËt canh tç cho 10 lo¹i rau an toμn, tiÕn hμnh thuËt, kinh tÕ, x· héi vμ tæ chøc qu¶n lý.

®Ò tμi nghiªn cøu c¶i tiÕn ph−¬ng ph¸p sinh häc Sau ®©y lμ mét sè kinh nghiÖm b−íc ®Çu rót ph©n tÝch nhanh d− l−îng thuèc trõ s©u trªn rau ra trong qu¸ tr×nh chØ ®¹o tæ chøc ph¸t triÓn s¶n vμ ®· thμnh lËp mét phßng ph©n tÝch. Thμnh lËp tæ xuÊt rau an toμn mÊy n¨m qua cña Thμnh phè rau an toμn Êp §×nh (huyÖn Cñ Chi) lμ tæ s¶n xuÊt 54

55

https://thuviensach.vn

Hå ChÝ Minh, ®Þa ph−¬ng ®i ®Çu trong phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn cña c¶ n−íc.

1. Xç ®Þnh môc tiªu, ph−¬ng h−íng vμ

biÖn ph¸p

Ch−¬ng III

Sím nhËn thÊy sù cÇn thiÕt ph¶i ®Èy m¹nh s¶n Tæ chøc s¶n xuÊt rau an toμn

xuÊt rau an toμn, ngay tõ n¨m 1996 ñy ban nh©n d©n Thμnh phè Hå ChÝ Minh ®· cã chñ tr−¬ng thùc hiÖn Ch−¬ng tr×nh s¶n xuÊt rau s¹ch qua Th«ng Cïng víi viÖc n©ng cao chÊt l−îng ®êi sèng nãi b¸o sè 395/TB-UB ngμy 24-4-1996 vÒ §Ò ¸n triÓn chung, nhu cÇu sö dông rau an toμn ngμy cμng khai ch−¬ng tr×nh rau s¹ch vμ ngay sau ®ã lμ quyÕt t¨ng nhanh. Nh−ng thùc tÕ hiÖn nay, viÖc s¶n xuÊt

®Þnh vÒ viÖc thμnh lËp Ban ChØ ®¹o Ch−¬ng tr×nh vμ cung øng rau an toμn cßn ®¹t rÊt thÊp so víi nhu rau s¹ch cÊp thμnh phè. §Õn n¨m 2011, ngμnh cÇu. Riªng Thμnh phè Hå ChÝ Minh víi kho¶ng 6

n«ng nghiÖp thμnh phè ®· vμ ®ang triÓn khai triÖu ng−êi, mét n¨m cÇn kho¶ng trªn 450.000 tÊn nhiÒu gi¶i ph¸p ®Ó më réng diÖn tÝch gieo trång rau (chØ víi møc b×nh qu©n 75 kg/ng−êi/n¨m), tuy rau an toμn trªn ®Þa bμn thμnh phè, phÊn ®Êu rÊt cè g¾ng song ®Õn n¨m 2011 tæng diÖn tÝch gieo

®Õn n¨m 2015 ®¹t diÖn tÝch lμ 16.890 ha. Trong trång rau an toμn lμ 2.735 ha. Tõ nh÷ng sè liÖu quyÕt ®Þnh còng ph©n c«ng râ nhiÖm vô cña cç trªn cho thÊy, trong ph¹m vi thμnh phè tû lÖ cung ban, ngμnh tham gia thùc hiÖn §Ò ¸n. Trªn c¬ së øng rau nãi chung vμ rau an toμn nãi riªng so víi nhu cÇu cßn lμ mét con sè rÊt thÊp. Víi cç thμnh

®ã, tõng ban, ngμnh x©y dùng chØ tiªu nhiÖm vô vμ

phè lín khç vμ trong ph¹m vi c¶ n−íc t×nh h×nh biÖn ph¸p cô thÓ. Trong thêi gian nμy, thμnh phè còng t−¬ng tù. V× vËy, viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt

®· thùc hiÖn mét sè viÖc quan träng nh− phèi hîp rau an toμn trong thêi gian tr−íc m¾t lμ mét c«ng víi cç c¬ quan khoa häc nghiªn cøu quy luËt ph¸t viÖc lín, cÊp thiÕt. §Ó thùc hiÖn c«ng viÖc nμy ®ßi sinh s©u bÖnh, tõ ®ã ®· x©y dùng ®−îc quy tr×nh kü hái ph¶i tiÕn hμnh rÊt nhiÒu biÖn ph¸p vÒ kü thuËt canh tç cho 10 lo¹i rau an toμn, tiÕn hμnh thuËt, kinh tÕ, x· héi vμ tæ chøc qu¶n lý.

®Ò tμi nghiªn cøu c¶i tiÕn ph−¬ng ph¸p sinh häc Sau ®©y lμ mét sè kinh nghiÖm b−íc ®Çu rót ph©n tÝch nhanh d− l−îng thuèc trõ s©u trªn rau ra trong qu¸ tr×nh chØ ®¹o tæ chøc ph¸t triÓn s¶n vμ ®· thμnh lËp mét phßng ph©n tÝch. Thμnh lËp tæ xuÊt rau an toμn mÊy n¨m qua cña Thμnh phè rau an toμn Êp §×nh (huyÖn Cñ Chi) lμ tæ s¶n xuÊt 54

55

https://thuviensach.vn

rau an toμn ®Çu tiªn cña thμnh phè vμ c¶ n−íc, lμ

trång lín, lμ c¬ së ®Ó tËp huÊn h−íng dÉn n«ng m« h×nh gióp cho sù ph¸t triÓn cç tæ s¶n xuÊt rau d©n vμ kiÓm tra chÊt l−îng rau an toμn ngay tõ an toμn sau nμy.

kh©u canh tç trªn ®ång ruéng. C«ng viÖc nμy cÇn N¨m 2010, Thñ ®« Hμ Néi ®· phª duyÖt §Ò ¸n cã sù hîp tç cña nhiÒu c¬ quan vμ nhμ khoa häc.

s¶n xuÊt vμ tiªu thô rau an toμn giai ®o¹n 2010-4. TËp huÊn n«ng d©n trång rau 2015 víi tæng kinh phÝ h¬n 7.000 tû ®ång, phÊn CÇn ph¶i lμm cho nhiÒu ng−êi vμ tiÕn tíi mçi

®Êu ®−a tæng diÖn tÝch trång rau an toμn ®¹t ng−êi trång rau tù giç thÊy ®−îc sù cÇn thiÕt 5.000-5.500 ha, s¶n l−îng h¬n 320 ngh×n tÊn/n¨m, ph¶i trång rau an toμn vμ n¾m v÷ng kü thuËt

®¸p øng 35% nhu cÇu tiªu dïng.

trång rau. §©y lμ ®iÒu kiÖn cã tÝnh chÊt quyÕt 2. §iÒu tra xç ®Þnh vïng ®¹t ®iÒu kiÖn

®Þnh ®Ó thùc hiÖn thμnh c«ng môc tiªu ®Ò ra.

trång rau an toμn

§Õn nay hÖ thèng cç trung t©m khuyÕn n«ng vμ

§©y lμ mét trong nh÷ng viÖc cÇn thiÕt ®Çu tiªn chi côc b¶o vÖ thùc vËt tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa lμm c¬ së cho viÖc thùc hiÖn môc tiªu. Thμnh phè ph−¬ng ®· tæ chøc hμng ngh×n líp tËp huÊn Hå ChÝ Minh vμ Hμ Néi ®· tiÕn hμnh ®iÒu tra hÇu h−íng dÉn kü thuËt trång rau an toμn cho hμng hÕt cç vïng cã kh¶ n¨ng trång rau vÒ ®iÒu kiÖn ®Êt v¹n n«ng d©n. Cç líp tËp huÊn vÉn tiÕp tôc ®−îc

®ai, nguån n−íc, tËp qu¸n vμ tr×nh ®é n«ng d©n, tæ chøc h»ng n¨m.

trong ®ã cã ph©n tÝch kiÓm tra cç yÕu tè ®éc h¹i 5. Hîp tç s¶n xuÊt rau an toμn trong ®Êt vμ nguån n−íc. Trªn c¬ së kÕt qu¶ ®iÒu Mét sè x·, Êp trong vïng chuyªn canh rau cã tra, sÏ tiÕn hμnh kh¶o s¸t thÈm ®Þnh vμ lËp quy

®ñ ®iÒu kiÖn vμ do n«ng d©n tù nguyÖn ®· thμnh ho¹ch cho cç vïng rau an toμn lín trªn toμn quèc.

lËp cç tæ s¶n xuÊt rau an toμn. Quy m« mçi tæ 3. Nghiªn cøu x©y dùng quy tr×nh kü trung b×nh kho¶ng 20-30 hé víi diÖn tÝch canh tç thuËt trång rau an toμn

kho¶ng 10-15 ha trong ph¹m vi liÒn kho¶nh cña TiÕp theo 10 lo¹i rau chÝnh ®· ®−îc nghiªn d©n c− mét Êp. Tæ cã néi quy ho¹t ®éng cô thÓ, cøu x©y dùng quy tr×nh, thêi gian tíi sÏ tiÕp tôc trong ®ã mçi tæ viªn ph¶i ký cam kÕt thùc hiÖn nghiªn cøu x©y dùng quy tr×nh mét sè lo¹i rau

®óng quy tr×nh kü thuËt vμ cung cÊp rau an toμn chñ yÕu cßn l¹i. Quy tr×nh nμy ph¶i phï hîp víi cho tæ theo kÕ ho¹ch. NhiÖm vô cña nh÷ng ng−êi

®iÒu kiÖn cô thÓ ë cç vïng trång rau cña cç vïng phô trçh tæ ngoμi viÖc nh¾c nhë, kiÓm tra tæ viªn 56

57

https://thuviensach.vn

rau an toμn ®Çu tiªn cña thμnh phè vμ c¶ n−íc, lμ

trång lín, lμ c¬ së ®Ó tËp huÊn h−íng dÉn n«ng m« h×nh gióp cho sù ph¸t triÓn cç tæ s¶n xuÊt rau d©n vμ kiÓm tra chÊt l−îng rau an toμn ngay tõ an toμn sau nμy.

kh©u canh tç trªn ®ång ruéng. C«ng viÖc nμy cÇn N¨m 2010, Thñ ®« Hμ Néi ®· phª duyÖt §Ò ¸n cã sù hîp tç cña nhiÒu c¬ quan vμ nhμ khoa häc.

s¶n xuÊt vμ tiªu thô rau an toμn giai ®o¹n 2010-4. TËp huÊn n«ng d©n trång rau 2015 víi tæng kinh phÝ h¬n 7.000 tû ®ång, phÊn CÇn ph¶i lμm cho nhiÒu ng−êi vμ tiÕn tíi mçi

®Êu ®−a tæng diÖn tÝch trång rau an toμn ®¹t ng−êi trång rau tù giç thÊy ®−îc sù cÇn thiÕt 5.000-5.500 ha, s¶n l−îng h¬n 320 ngh×n tÊn/n¨m, ph¶i trång rau an toμn vμ n¾m v÷ng kü thuËt

®¸p øng 35% nhu cÇu tiªu dïng.

trång rau. §©y lμ ®iÒu kiÖn cã tÝnh chÊt quyÕt 2. §iÒu tra xç ®Þnh vïng ®¹t ®iÒu kiÖn

®Þnh ®Ó thùc hiÖn thμnh c«ng môc tiªu ®Ò ra.

trång rau an toμn

§Õn nay hÖ thèng cç trung t©m khuyÕn n«ng vμ

§©y lμ mét trong nh÷ng viÖc cÇn thiÕt ®Çu tiªn chi côc b¶o vÖ thùc vËt tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa lμm c¬ së cho viÖc thùc hiÖn môc tiªu. Thμnh phè ph−¬ng ®· tæ chøc hμng ngh×n líp tËp huÊn Hå ChÝ Minh vμ Hμ Néi ®· tiÕn hμnh ®iÒu tra hÇu h−íng dÉn kü thuËt trång rau an toμn cho hμng hÕt cç vïng cã kh¶ n¨ng trång rau vÒ ®iÒu kiÖn ®Êt v¹n n«ng d©n. Cç líp tËp huÊn vÉn tiÕp tôc ®−îc

®ai, nguån n−íc, tËp qu¸n vμ tr×nh ®é n«ng d©n, tæ chøc h»ng n¨m.

trong ®ã cã ph©n tÝch kiÓm tra cç yÕu tè ®éc h¹i 5. Hîp tç s¶n xuÊt rau an toμn trong ®Êt vμ nguån n−íc. Trªn c¬ së kÕt qu¶ ®iÒu Mét sè x·, Êp trong vïng chuyªn canh rau cã tra, sÏ tiÕn hμnh kh¶o s¸t thÈm ®Þnh vμ lËp quy

®ñ ®iÒu kiÖn vμ do n«ng d©n tù nguyÖn ®· thμnh ho¹ch cho cç vïng rau an toμn lín trªn toμn quèc.

lËp cç tæ s¶n xuÊt rau an toμn. Quy m« mçi tæ 3. Nghiªn cøu x©y dùng quy tr×nh kü trung b×nh kho¶ng 20-30 hé víi diÖn tÝch canh tç thuËt trång rau an toμn

kho¶ng 10-15 ha trong ph¹m vi liÒn kho¶nh cña TiÕp theo 10 lo¹i rau chÝnh ®· ®−îc nghiªn d©n c− mét Êp. Tæ cã néi quy ho¹t ®éng cô thÓ, cøu x©y dùng quy tr×nh, thêi gian tíi sÏ tiÕp tôc trong ®ã mçi tæ viªn ph¶i ký cam kÕt thùc hiÖn nghiªn cøu x©y dùng quy tr×nh mét sè lo¹i rau

®óng quy tr×nh kü thuËt vμ cung cÊp rau an toμn chñ yÕu cßn l¹i. Quy tr×nh nμy ph¶i phï hîp víi cho tæ theo kÕ ho¹ch. NhiÖm vô cña nh÷ng ng−êi

®iÒu kiÖn cô thÓ ë cç vïng trång rau cña cç vïng phô trçh tæ ngoμi viÖc nh¾c nhë, kiÓm tra tæ viªn 56

57

https://thuviensach.vn

thùc hiÖn ®óng kü thuËt vμ giao nép rau ®Çy ®ñ, hç Thñ t−íng ChÝnh phñ ®· ban hμnh QuyÕt trî cung øng vËt t−, cßn mét viÖc quan träng lμ t×m

®Þnh sè 01/2012/Q§-TTg ngμy 9-1-2012 vÒ mét sè nguån tiªu thô rau cho tæ. Cç tæ s¶n xuÊt rau an chÝnh sçh hç trî viÖc ¸p dông Quy tr×nh thùc toμn ®−îc h−ëng mét sè chÕ ®é, chÝnh sçh ®Çu t−

hμnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt trong n«ng nghiÖp, cña Nhμ n−íc. H»ng ngμy, mçi tæ vμ hîp tç x·

l©m nghiÖp vμ thñy s¶n. §©y lμ c¬ së quan träng cung cÊp trung b×nh 20 tÊn rau an toμn cho cç

®Ó cç thμnh phè lín, cç tØnh vμ cç vïng rau lín c«ng ty, cöa hμng kinh doanh rau vμ bÕp ¨n tËp trªn toμn quèc thùc hiÖn cç biÖn ph¸p tÝch cùc ®Ó

thÓ. Nhê cã sù hîp tç s¶n xuÊt mμ rau an toμn cña hoμn thμnh môc tiªu cung cÊp ®ñ rau s¹ch cho bμ con ®−îc tiªu thô víi giç¶ thÝch hîp, cμng nhu cÇu cña toμn x· héi vμ xuÊt khÈu.

khuyÕn khÝch n«ng d©n trång rau an toμn. Cç ®¬n 7. Tæ chøc m¹ng l−íi tiªu thô rau an toμn vÞ mua rau an toμn cña tæ vμ hîp tç x· còng yªn t©m vμ thuËn lîi. NhiÒu lçê ®Çu ®iÓn h×nh cho Tæ chøc tiªu thô rau an toμn lμ mét khã kh¨n phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn cña Thμnh phè lín h¹n chÕ tèc ®é ph¸t triÓn cña cç vïng rau an Hå ChÝ Minh nh−: Êp §×nh, T©n Phó Trung (huyÖn toμn lín trong nh÷ng n¨m qua. Khã kh¨n th−êng Cñ Chi) vμ Hμ Néi nh−: V©n Néi (§«ng Anh) ®· ®i gÆp lμ chñng lo¹i rau s¶n xuÊt kh«ng phï hîp vμo s¶n xuÊt æn ®Þnh vμ cã th−¬ng hiÖu uy tÝn trªn yªu cÇu cña ®¬n vÞ thu mua, giç¶ kh«ng æn thÞ tr−êng c¶ n−íc.

®Þnh, m¹ng l−íi cöa hμng cung øng rau an toμn ch−a nhiÒu, song ®iÒu chñ yÕu vÉn lμ ®a sè ng−êi 6. ChÝnh sçh ®Çu t−

d©n ch−a thùc sù cã nhu cÇu th−êng xuyªn sö Nhμ n−íc cã nhiÒu chÝnh sçh ®Çu t− cho cç dông rau an toμn. Cç siªu thÞ vÉn lμ n¬i chñ yÕu tæ s¶n xuÊt rau an toμn nh− hç trî kinh phÝ lμm thu mua rau an toμn nh−ng sè l−îng rau tiªu thô nhμ l−íi, ng©n hμng cho vay vèn −u ®·i, hç trî xóc ch−a nhiÒu, do ®Æc tÝnh tiªu dïng cña ng−êi d©n tiÕn th−¬ng m¹i vμ xuÊt khÈu.

vÉn cßn quen víi cç h×nh thøc chî truyÒn thèng.

Theo NghÞ ®Þnh sè 02/2010/N§-CP ngμy 8-1-2010

NhiÒu thμnh phè lín nh− Hμ Néi, Thμnh phè cña ChÝnh phñ vÒ khuyÕn n«ng quy ®Þnh hç trî trong m« h×nh khuyÕn n«ng ®−îc ¸p dông chung Hå ChÝ Minh ®· vμ ®ang tiÕp tôc thμnh lËp mét cho tÊt c¶ cç lo¹i c©y trång, trong ®ã s¶n xuÊt rau sè chî ®Çu mèi lμm trung t©m giao dÞch tiªu thô an toμn còng chØ ®−îc hç trî gièng vμ vËt t− s¶n rau an toμn kh«ng nh÷ng trong ®Þa bμn thμnh xuÊt, tËp huÊn kü thuËt vμ c«ng c¸n bé chØ ®¹o.

phè mμ cña c¶ cç tØnh phô cËn.

58

59

https://thuviensach.vn

thùc hiÖn ®óng kü thuËt vμ giao nép rau ®Çy ®ñ, hç Thñ t−íng ChÝnh phñ ®· ban hμnh QuyÕt trî cung øng vËt t−, cßn mét viÖc quan träng lμ t×m

®Þnh sè 01/2012/Q§-TTg ngμy 9-1-2012 vÒ mét sè nguån tiªu thô rau cho tæ. Cç tæ s¶n xuÊt rau an chÝnh sçh hç trî viÖc ¸p dông Quy tr×nh thùc toμn ®−îc h−ëng mét sè chÕ ®é, chÝnh sçh ®Çu t−

hμnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt trong n«ng nghiÖp, cña Nhμ n−íc. H»ng ngμy, mçi tæ vμ hîp tç x·

l©m nghiÖp vμ thñy s¶n. §©y lμ c¬ së quan träng cung cÊp trung b×nh 20 tÊn rau an toμn cho cç

®Ó cç thμnh phè lín, cç tØnh vμ cç vïng rau lín c«ng ty, cöa hμng kinh doanh rau vμ bÕp ¨n tËp trªn toμn quèc thùc hiÖn cç biÖn ph¸p tÝch cùc ®Ó

thÓ. Nhê cã sù hîp tç s¶n xuÊt mμ rau an toμn cña hoμn thμnh môc tiªu cung cÊp ®ñ rau s¹ch cho bμ con ®−îc tiªu thô víi giç¶ thÝch hîp, cμng nhu cÇu cña toμn x· héi vμ xuÊt khÈu.

khuyÕn khÝch n«ng d©n trång rau an toμn. Cç ®¬n 7. Tæ chøc m¹ng l−íi tiªu thô rau an toμn vÞ mua rau an toμn cña tæ vμ hîp tç x· còng yªn t©m vμ thuËn lîi. NhiÒu lçê ®Çu ®iÓn h×nh cho Tæ chøc tiªu thô rau an toμn lμ mét khã kh¨n phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn cña Thμnh phè lín h¹n chÕ tèc ®é ph¸t triÓn cña cç vïng rau an Hå ChÝ Minh nh−: Êp §×nh, T©n Phó Trung (huyÖn toμn lín trong nh÷ng n¨m qua. Khã kh¨n th−êng Cñ Chi) vμ Hμ Néi nh−: V©n Néi (§«ng Anh) ®· ®i gÆp lμ chñng lo¹i rau s¶n xuÊt kh«ng phï hîp vμo s¶n xuÊt æn ®Þnh vμ cã th−¬ng hiÖu uy tÝn trªn yªu cÇu cña ®¬n vÞ thu mua, giç¶ kh«ng æn thÞ tr−êng c¶ n−íc.

®Þnh, m¹ng l−íi cöa hμng cung øng rau an toμn ch−a nhiÒu, song ®iÒu chñ yÕu vÉn lμ ®a sè ng−êi 6. ChÝnh sçh ®Çu t−

d©n ch−a thùc sù cã nhu cÇu th−êng xuyªn sö Nhμ n−íc cã nhiÒu chÝnh sçh ®Çu t− cho cç dông rau an toμn. Cç siªu thÞ vÉn lμ n¬i chñ yÕu tæ s¶n xuÊt rau an toμn nh− hç trî kinh phÝ lμm thu mua rau an toμn nh−ng sè l−îng rau tiªu thô nhμ l−íi, ng©n hμng cho vay vèn −u ®·i, hç trî xóc ch−a nhiÒu, do ®Æc tÝnh tiªu dïng cña ng−êi d©n tiÕn th−¬ng m¹i vμ xuÊt khÈu.

vÉn cßn quen víi cç h×nh thøc chî truyÒn thèng.

Theo NghÞ ®Þnh sè 02/2010/N§-CP ngμy 8-1-2010

NhiÒu thμnh phè lín nh− Hμ Néi, Thμnh phè cña ChÝnh phñ vÒ khuyÕn n«ng quy ®Þnh hç trî trong m« h×nh khuyÕn n«ng ®−îc ¸p dông chung Hå ChÝ Minh ®· vμ ®ang tiÕp tôc thμnh lËp mét cho tÊt c¶ cç lo¹i c©y trång, trong ®ã s¶n xuÊt rau sè chî ®Çu mèi lμm trung t©m giao dÞch tiªu thô an toμn còng chØ ®−îc hç trî gièng vμ vËt t− s¶n rau an toμn kh«ng nh÷ng trong ®Þa bμn thμnh xuÊt, tËp huÊn kü thuËt vμ c«ng c¸n bé chØ ®¹o.

phè mμ cña c¶ cç tØnh phô cËn.

58

59

https://thuviensach.vn

8. Qu¶n lý chÊt l−îng rau 9. §Èy m¹nh tuyªn truyÒn, qu¶ng b¸

Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n h¹n chÕ viÖc CÇn ph¶i lμm cho ngμy cμng cã nhiÒu ng−êi tiªu thô lμ nhiÒu c¬ së vμ ng−êi d©n ch−a tin vμo d©n thùc sù thÊy cÇn thiÕt ph¶i sö dông rau an chÊt l−îng rau an toμn trong khi giç¶ cao h¬n rau toμn. Cã nh− vËy nhu cÇu rau an toμn míi cao, th−êng. ViÖc qu¶n lý chÊt l−îng rau an toμn tr−íc thóc ®Èy n«ng d©n s¶n xuÊt nhiÒu rau an toμn.

hÕt cÇn ph¶i tiÕn hμnh ngay tõ n¬i trång rau. Cç Cç ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng th−êng tæ s¶n xuÊt rau an toμn vμ c¸n bé kü thuËt ®Þa xuyªn nh¾c nhë, tuyªn truyÒn vÒ rau an toμn.

ph−¬ng cÇn th−êng xuyªn nh¾c nhë, kiÓm tra cç NhiÒu cuéc héi th¶o, cuéc thi t×m hiÓu vÒ rau an hé trång rau thùc hiÖn ®óng quy tr×nh kü thuËt.

toμn ®−îc tæ chøc. Cç tμi liÖu h−íng dÉn quy Ngoμi ra, ®Ó gãp phÇn kiÓm tra chÊt l−îng rau, tr×nh s¶n xuÊt rau an toμn ®−îc ®−a vÒ tõng hé ngay tõ ®Çu nhiÒu thμnh phè ®· thμnh lËp phßng n«ng d©n. TÊt c¶ t¹o nªn mét d− luËn x· héi réng kiÓm tra d− l−îng thuèc trõ s©u trªn rau. Song chØ

r·i nh¾c nhë mäi ng−êi cè g¾ng s¶n xuÊt vμ sö víi mét phßng kiÓm tra hoμn toμn kh«ng ®¸p øng dông rau an toμn.

nhu cÇu thùc tiÔn. Th¸ng 10-2003, Côc B¶o vÖ thùc vËt (Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n) ®·

10. øng dông c«ng nghÖ cao

ban hμnh quy tr×nh kiÓm tra nhanh d− l−îng thuèc Thμnh phè ®ang gÊp rót triÓn khai khu trõ s©u nhãm L©n h÷u c¬ vμ Carbamate trong rau n«ng nghiÖp c«ng nghÖ cao. T¹i ®©y sÏ ¸p dông qu¶ b»ng ph−¬ng ph¸p sinh häc thùc hiÖn b»ng bé nh÷ng kü thuËt tiªn tiÕn nhÊt ®Ó s¶n xuÊt ra dông cô “GT Test Kit” cña Th¸i Lan. ¦u ®iÓm cña nh÷ng s¶n phÈm rau ®−îc coi lμ s¹ch. S¶n l−îng ph−¬ng ph¸p nμy lμ cho kÕt qu¶ nhanh, dÔ thao rau s¶n xuÊt kh«ng nhiÒu nh−ng më ra mét tç, chi phÝ thÊp mμ vÉn b¶o ®¶m ®é chÝnh xç cao.

h−íng tèt ®Ñp, gãp phÇn ®Èy m¹nh phong trμo Ph−¬ng ph¸p nμy cã thÓ sö dông mét cçh réng r·i s¶n xuÊt rau an toμn trong thùc tÕ.

ë mäi n¬i, mäi lóc ®Ó kiÓm tra d− l−îng cña phÇn

§Ó ®Èy m¹nh phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn lín lo¹i thuèc b¶o vÖ thùc vËt trªn rau. Cç tæ s¶n cßn rÊt nhiÒu c«ng viÖc ph¶i lμm, ®ßi hái sù phèi xuÊt, thËm chÝ mét hé n«ng d©n, cã thÓ dïng hîp cña nhiÒu c¬ quan, ®¬n vÞ vμ sù h−ëng øng ph−¬ng ph¸p nμy ®Ó kiÓm tra rau khi thu ho¹ch.

cña toμn x· héi.

Cç c¬ së tiªu thô nh− cöa hμng, bÕp ¨n... cã thÓ

KÕt qu¶ kiÓm tra d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc dïng ®Ó tù kiÓm tra rau mua vμo. HiÖn nay, ë Th¸i vËt trªn rau ë Thμnh phè Hå ChÝ Minh vμ Hμ Néi Lan ph−¬ng ph¸p nμy ®· ®−îc x· héi hãa réng r·i.

trong 5 n¨m 2005-2010 cho thÊy, sè l−îng mÉu 60

61

https://thuviensach.vn

8. Qu¶n lý chÊt l−îng rau 9. §Èy m¹nh tuyªn truyÒn, qu¶ng b¸

Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n h¹n chÕ viÖc CÇn ph¶i lμm cho ngμy cμng cã nhiÒu ng−êi tiªu thô lμ nhiÒu c¬ së vμ ng−êi d©n ch−a tin vμo d©n thùc sù thÊy cÇn thiÕt ph¶i sö dông rau an chÊt l−îng rau an toμn trong khi giç¶ cao h¬n rau toμn. Cã nh− vËy nhu cÇu rau an toμn míi cao, th−êng. ViÖc qu¶n lý chÊt l−îng rau an toμn tr−íc thóc ®Èy n«ng d©n s¶n xuÊt nhiÒu rau an toμn.

hÕt cÇn ph¶i tiÕn hμnh ngay tõ n¬i trång rau. Cç Cç ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng th−êng tæ s¶n xuÊt rau an toμn vμ c¸n bé kü thuËt ®Þa xuyªn nh¾c nhë, tuyªn truyÒn vÒ rau an toμn.

ph−¬ng cÇn th−êng xuyªn nh¾c nhë, kiÓm tra cç NhiÒu cuéc héi th¶o, cuéc thi t×m hiÓu vÒ rau an hé trång rau thùc hiÖn ®óng quy tr×nh kü thuËt.

toμn ®−îc tæ chøc. Cç tμi liÖu h−íng dÉn quy Ngoμi ra, ®Ó gãp phÇn kiÓm tra chÊt l−îng rau, tr×nh s¶n xuÊt rau an toμn ®−îc ®−a vÒ tõng hé ngay tõ ®Çu nhiÒu thμnh phè ®· thμnh lËp phßng n«ng d©n. TÊt c¶ t¹o nªn mét d− luËn x· héi réng kiÓm tra d− l−îng thuèc trõ s©u trªn rau. Song chØ

r·i nh¾c nhë mäi ng−êi cè g¾ng s¶n xuÊt vμ sö víi mét phßng kiÓm tra hoμn toμn kh«ng ®¸p øng dông rau an toμn.

nhu cÇu thùc tiÔn. Th¸ng 10-2003, Côc B¶o vÖ thùc vËt (Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n) ®·

10. øng dông c«ng nghÖ cao

ban hμnh quy tr×nh kiÓm tra nhanh d− l−îng thuèc Thμnh phè ®ang gÊp rót triÓn khai khu trõ s©u nhãm L©n h÷u c¬ vμ Carbamate trong rau n«ng nghiÖp c«ng nghÖ cao. T¹i ®©y sÏ ¸p dông qu¶ b»ng ph−¬ng ph¸p sinh häc thùc hiÖn b»ng bé nh÷ng kü thuËt tiªn tiÕn nhÊt ®Ó s¶n xuÊt ra dông cô “GT Test Kit” cña Th¸i Lan. ¦u ®iÓm cña nh÷ng s¶n phÈm rau ®−îc coi lμ s¹ch. S¶n l−îng ph−¬ng ph¸p nμy lμ cho kÕt qu¶ nhanh, dÔ thao rau s¶n xuÊt kh«ng nhiÒu nh−ng më ra mét tç, chi phÝ thÊp mμ vÉn b¶o ®¶m ®é chÝnh xç cao.

h−íng tèt ®Ñp, gãp phÇn ®Èy m¹nh phong trμo Ph−¬ng ph¸p nμy cã thÓ sö dông mét cçh réng r·i s¶n xuÊt rau an toμn trong thùc tÕ.

ë mäi n¬i, mäi lóc ®Ó kiÓm tra d− l−îng cña phÇn

§Ó ®Èy m¹nh phong trμo s¶n xuÊt rau an toμn lín lo¹i thuèc b¶o vÖ thùc vËt trªn rau. Cç tæ s¶n cßn rÊt nhiÒu c«ng viÖc ph¶i lμm, ®ßi hái sù phèi xuÊt, thËm chÝ mét hé n«ng d©n, cã thÓ dïng hîp cña nhiÒu c¬ quan, ®¬n vÞ vμ sù h−ëng øng ph−¬ng ph¸p nμy ®Ó kiÓm tra rau khi thu ho¹ch.

cña toμn x· héi.

Cç c¬ së tiªu thô nh− cöa hμng, bÕp ¨n... cã thÓ

KÕt qu¶ kiÓm tra d− l−îng thuèc b¶o vÖ thùc dïng ®Ó tù kiÓm tra rau mua vμo. HiÖn nay, ë Th¸i vËt trªn rau ë Thμnh phè Hå ChÝ Minh vμ Hμ Néi Lan ph−¬ng ph¸p nμy ®· ®−îc x· héi hãa réng r·i.

trong 5 n¨m 2005-2010 cho thÊy, sè l−îng mÉu 60

61

https://thuviensach.vn

rau cã d− l−îng thuèc v−ît møc cho phÐp ngμy cμng gi¶m râ rÖt ®èi víi cç mÉu rau s¹ch, kÓ c¶

rau ë chî. §iÒu nμy cho thÊy, phong trμo trång rau an toμn b−íc ®Çu ®· cã kÕt qu¶ tèt.

Ch−¬ng IV

Kü thuËt trång

mét sè lo¹i rau an toμn

I. Rau ¨n l¸

C¶i b¾p vμ sóp l¬

1. §Æc ®iÓm sinh häc

C¶i b¾p vμ sóp l¬ (c¶i b«ng) lμ nh÷ng c©y chÞu l¹nh, nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt cho sinh tr−ëng tõ 15-18oC. Trªn 25oC c©y sinh tr−ëng kÐm, b«ng c¶i nhá, b¾p c¶i kh«ng cuèn. D−íi 10oC c©y sinh tr−ëng còng kÐm, b¾p c¶i dÔ ra hoa. C¶i b¾p vμ sóp l¬ ®Òu thuéc lo¹i c©y 2 n¨m. RÔ chïm, ¨n n«ng, kh¶ n¨ng chÞu h¹n kÐm. N¨ng suÊt kho¶ng 20-35 tÊn/ha.

2. Gièng

Cç gièng trång phæ biÕn hiÖn nay cã:

- C¶i b¾p: KK.cross, NS.cross... (trång chÝnh vô); Summer, A76... (trång tr¸i vô).

- Sóp l¬: Cç gièng con voi, tr¸i bÇu 75, T6

(Tropical 45).

- Ngoμi ra cßn mét sè gièng ®Þa ph−¬ng, gièng míi nhËp néi.

62

63

https://thuviensach.vn

rau cã d− l−îng thuèc v−ît møc cho phÐp ngμy cμng gi¶m râ rÖt ®èi víi cç mÉu rau s¹ch, kÓ c¶

rau ë chî. §iÒu nμy cho thÊy, phong trμo trång rau an toμn b−íc ®Çu ®· cã kÕt qu¶ tèt.

Ch−¬ng IV

Kü thuËt trång

mét sè lo¹i rau an toμn

I. Rau ¨n l¸

C¶i b¾p vμ sóp l¬

1. §Æc ®iÓm sinh häc

C¶i b¾p vμ sóp l¬ (c¶i b«ng) lμ nh÷ng c©y chÞu l¹nh, nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt cho sinh tr−ëng tõ 15-18oC. Trªn 25oC c©y sinh tr−ëng kÐm, b«ng c¶i nhá, b¾p c¶i kh«ng cuèn. D−íi 10oC c©y sinh tr−ëng còng kÐm, b¾p c¶i dÔ ra hoa. C¶i b¾p vμ sóp l¬ ®Òu thuéc lo¹i c©y 2 n¨m. RÔ chïm, ¨n n«ng, kh¶ n¨ng chÞu h¹n kÐm. N¨ng suÊt kho¶ng 20-35 tÊn/ha.

2. Gièng

Cç gièng trång phæ biÕn hiÖn nay cã:

- C¶i b¾p: KK.cross, NS.cross... (trång chÝnh vô); Summer, A76... (trång tr¸i vô).

- Sóp l¬: Cç gièng con voi, tr¸i bÇu 75, T6

(Tropical 45).

- Ngoμi ra cßn mét sè gièng ®Þa ph−¬ng, gièng míi nhËp néi.

62

63

https://thuviensach.vn

3. Thêi vô

6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Gieo trång thÝch hîp nhÊt tõ th¸ng 10 ®Õn

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 3,0-3,5 tÊn +

th¸ng 11 vμ thu ho¹ch vμo th¸ng 3, th¸ng 4 n¨m Super L©n 25-30 kg + KCl 4-5 kg. Cç lo¹i ph©n sau. Thêi gian sinh tr−ëng 120-150 ngμy, trong ®ã trén ®Òu bãn theo hèc hoÆc theo r·nh gi÷a luèng.

thêi gian c©y con trong v−ên −¬m 20-30 ngμy.

- Bãn thóc:

LÇn 1: 8-10 ngμy sau trång, Urª 5 kg + b¸nh 4. Gieo h¹t

dÇu 10 kg.

- Xö lý h¹t gièng tr−íc khi gieo b»ng cç thuèc LÇn 2: 22-25 ngμy sau trång, Urª 10 kg + KCl Carbenzim 50 WP, Viben-C 50 BTN, Topsin-M 70

5 kg + b¸nh dÇu 30 kg.

WP, Rovral 50 WP ®Ó phßng bÖnh chÕt c©y con vμ

LÇn 3: 40 ngμy sau trång, Urª 5 kg + KCl 5 kg.

mét sè bÖnh khç (5 g thuèc cho 100 g h¹t gièng).

Cã thÓ thay b¸nh dÇu b»ng ph©n DAP hoÆc

- Gieo h¹t gièng trªn liÕp −¬m: 35-40 g h¹t ®Ó

NPK. Ph©n bãn theo hèc hoÆc gi÷a hμng c©y, kÕt cã c©y con ®ñ trång 100 m2 ®Êt. Tuæi c©y con lμ 20-hîp t−íi n−íc, xíi x¸o, lμm cá. Tïy t×nh h×nh sinh 30 ngμy (t−¬ng ®−¬ng 5-6 l¸ thËt). Tr−íc khi nhæ tr−ëng cña c©y, gi÷a cç lÇn bãn cã thÓ phun bæ c©y t−íi −ít ®Êt b»ng ph©n DAP pha lo·ng 30 g/10

sung ph©n bãn l¸.

lÝt n−íc.

- NÕu c©y con cã s©u t¬ th× phun thuèc vi sinh 7. Phßng trõ s©u bÖnh

BT hoÆc nhóng vμo dung dÞch thuèc Sherpa 25 EC

a) S©u h¹i

(pha lo·ng 1/1.000) tr−íc khi trång.

- Cç lo¹i s©u ¨n l¸ chñ yÕu cã s©u t¬

5. Cçh trång

(Plutella xylostella), s©u xanh b−ím tr¾ng (Pieris

- C¶i b¾p vμ sóp l¬ thÝch hîp víi ®Êt thÞt nhÑ, rapae), s©u khoang (Spodoptera litura), s©u ®ôc cao r¸o, dÔ tho¸t n−íc. §Êt cÇn ®−îc ph¬i ¶i vμ cμy nân (Hellula undalis). Th−êng xuyªn kiÓm tra bõa kü tr−íc khi gieo trång. R¶i v«i bét ®Ó h¹n chÕ

ph¸t hiÖn ng¾t æ trøng vμ b¾t giÕt s©u non nhá nguån bÖnh h¹i (kho¶ng 100 kg cho 1.000 m2 ®Êt).

tuæi. Khi s©u ph¸t sinh nhiÒu cã kh¶ n¨ng g©y

- Lªn luèng réng 0,8-1,0 m, cao 20 cm, r·nh h¹i râ rÖt th× dïng thuèc phun trõ.

25-30 cm. Mïa m−a nªn che phñ ®Êt b»ng r¬m

§èi víi cç lo¹i s©u ¨n l¸, thuèc dïng chñ yÕu lμ

hoÆc mμng phñ nil«ng.

cç chÕ phÈm vi khuÈn Bacillus thuringiensis (BT)

- MËt ®é: trång 2 hμng trªn luèng, kho¶ng cçh nh− Biocin, §Çu tr©u Bicillus, Vi-BT, NPV..., 40-50 x 50-60 cm (kho¶ng 2.000-2.200 c©y/1.000 m2 ®Êt).

thuèc Success, cç thuèc th¶o méc nh− Roterone, 64

65

https://thuviensach.vn

3. Thêi vô

6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Gieo trång thÝch hîp nhÊt tõ th¸ng 10 ®Õn

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 3,0-3,5 tÊn +

th¸ng 11 vμ thu ho¹ch vμo th¸ng 3, th¸ng 4 n¨m Super L©n 25-30 kg + KCl 4-5 kg. Cç lo¹i ph©n sau. Thêi gian sinh tr−ëng 120-150 ngμy, trong ®ã trén ®Òu bãn theo hèc hoÆc theo r·nh gi÷a luèng.

thêi gian c©y con trong v−ên −¬m 20-30 ngμy.

- Bãn thóc:

LÇn 1: 8-10 ngμy sau trång, Urª 5 kg + b¸nh 4. Gieo h¹t

dÇu 10 kg.

- Xö lý h¹t gièng tr−íc khi gieo b»ng cç thuèc LÇn 2: 22-25 ngμy sau trång, Urª 10 kg + KCl Carbenzim 50 WP, Viben-C 50 BTN, Topsin-M 70

5 kg + b¸nh dÇu 30 kg.

WP, Rovral 50 WP ®Ó phßng bÖnh chÕt c©y con vμ

LÇn 3: 40 ngμy sau trång, Urª 5 kg + KCl 5 kg.

mét sè bÖnh khç (5 g thuèc cho 100 g h¹t gièng).

Cã thÓ thay b¸nh dÇu b»ng ph©n DAP hoÆc

- Gieo h¹t gièng trªn liÕp −¬m: 35-40 g h¹t ®Ó

NPK. Ph©n bãn theo hèc hoÆc gi÷a hμng c©y, kÕt cã c©y con ®ñ trång 100 m2 ®Êt. Tuæi c©y con lμ 20-hîp t−íi n−íc, xíi x¸o, lμm cá. Tïy t×nh h×nh sinh 30 ngμy (t−¬ng ®−¬ng 5-6 l¸ thËt). Tr−íc khi nhæ tr−ëng cña c©y, gi÷a cç lÇn bãn cã thÓ phun bæ c©y t−íi −ít ®Êt b»ng ph©n DAP pha lo·ng 30 g/10

sung ph©n bãn l¸.

lÝt n−íc.

- NÕu c©y con cã s©u t¬ th× phun thuèc vi sinh 7. Phßng trõ s©u bÖnh

BT hoÆc nhóng vμo dung dÞch thuèc Sherpa 25 EC

a) S©u h¹i

(pha lo·ng 1/1.000) tr−íc khi trång.

- Cç lo¹i s©u ¨n l¸ chñ yÕu cã s©u t¬

5. Cçh trång

(Plutella xylostella), s©u xanh b−ím tr¾ng (Pieris

- C¶i b¾p vμ sóp l¬ thÝch hîp víi ®Êt thÞt nhÑ, rapae), s©u khoang (Spodoptera litura), s©u ®ôc cao r¸o, dÔ tho¸t n−íc. §Êt cÇn ®−îc ph¬i ¶i vμ cμy nân (Hellula undalis). Th−êng xuyªn kiÓm tra bõa kü tr−íc khi gieo trång. R¶i v«i bét ®Ó h¹n chÕ

ph¸t hiÖn ng¾t æ trøng vμ b¾t giÕt s©u non nhá nguån bÖnh h¹i (kho¶ng 100 kg cho 1.000 m2 ®Êt).

tuæi. Khi s©u ph¸t sinh nhiÒu cã kh¶ n¨ng g©y

- Lªn luèng réng 0,8-1,0 m, cao 20 cm, r·nh h¹i râ rÖt th× dïng thuèc phun trõ.

25-30 cm. Mïa m−a nªn che phñ ®Êt b»ng r¬m

§èi víi cç lo¹i s©u ¨n l¸, thuèc dïng chñ yÕu lμ

hoÆc mμng phñ nil«ng.

cç chÕ phÈm vi khuÈn Bacillus thuringiensis (BT)

- MËt ®é: trång 2 hμng trªn luèng, kho¶ng cçh nh− Biocin, §Çu tr©u Bicillus, Vi-BT, NPV..., 40-50 x 50-60 cm (kho¶ng 2.000-2.200 c©y/1.000 m2 ®Êt).

thuèc Success, cç thuèc th¶o méc nh− Roterone, 64

65

https://thuviensach.vn

Neem, cç chÕ phÈm Abamectin nh− Abafax, ph©n §¹m, th−êng xuyªn c¾t bá cç l¸ giμ óa phÝa Vibamec, TËp kú, §Çu tr©u Bi-sad... Cã thÓ sö gèc, phun ngõa bÖnh b»ng cç thuèc gèc ®ång nh−

dông lu©n phiªn xen kÏ mét sè thuèc hãa häc khç Kasuran, Cuprimicin, COC 85, Kocide... Ruéng bÞ

nh− Atabron, Ambus, Peran, Sec Sμi Gßn, Visher, bÖnh nÆng cÇn lu©n canh.

Trebon, Polytrin...

- RÖp c¶i (rÇy mÒm, Brevicoryne brassiae): dïng SU HμO

tay giÕt, ng¾t bá cç l¸ giμ vμng óa vμ l¸ bÞ rÖp nhiÒu.

(Brabrassicae caulorapa)

Dïng cç thuèc Feat, Sherpa, Ambus, Visher...

1. §Æc tÝnh sinh häc

- S©u x¸m (Agrotis ypsilon): s©u non sèng Th©n cña c©y ®−îc ph×nh to ra khi sinh tr−ëng trong ®Êt, c¾n ®øt gèc c©y con. Phßng trõ chñ yÕu (gäi lμ cñ), trong chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng dïng lμ lμm ®Êt kü, xíi x¸o ®Êt vμ dän s¹ch cá d¹i, ®μo lμm thùc phÈm (rau). Cç yªu cÇu ngo¹i c¶nh gièng b¾t s©u non quanh gèc c©y bÞ h¹i. Khi cÇn thiÕt cã b¾p c¶i, nh−ng su hμo kh«ng ®ßi hái l¾m ®èi víi ®Êt thÓ phun cç thuèc Sherpa, Ambus, Polytrin... R¶i vμ ph©n bãn, chÞu ®−îc nãng h¬n b¾p c¶i 2-3oC nªn thuèc s©u d¹ng h¹t xuèng ®Êt tuy cã hiÖu qu¶ tèt cã thÓ trång sím hoÆc muén h¬n mét chót. Tuy vËy nh−ng dÔ lμm « nhiÔm ®Êt vμ rau, v× vËy kh«ng nÕu thiÕu ph©n bãn, thiÕu n−íc vμ khÝ hËu qu¸

nªn sö dông ph−¬ng ph¸p nμy.

nãng cñ su hμo th−êng kh«, cøng vμ nhiÒu x¬.

b) BÖnh h¹i

2. Gièng

- BÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia solani): Su hμo trøng cñ nhá, trßn, cuèng l¸ nhá, cã cç xíi ®Êt, vun gèc kÞp thêi, khi bÖnh ph¸t sinh phun gièng su hμo Sapa, Hμ Giang (thêi gian sinh tr−ëng cç thuèc Monceren, Anvil, Validacin, Vanicide...

tõ gieo h¹t ®Õn thu ho¹ch 80-100 ngμy). Su hμo

- BÖnh s−ng rÔ (do nÊm Plasmodiophora brassicae): b¸nh xe cñ lín h¬n, h¬i dÑt, vá cñ dμy, cuèng l¸

bãn v«i ®Ó t¨ng ®é pH ®Êt cã tç dông h¹n chÕ nÊm.

lín cã cç gièng TiÓu Anh Tö (Trung Quèc), Thiªn Khi bÖnh ph¸t sinh lo¹i bá kÞp thêi cç c©y bÞ bÖnh, Anh Tö (NhËt B¶n).

r¾c v«i vμo gèc, phun cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil 3. Thêi vô

gold, Aliette hoÆc t−íi thuèc ®ång quanh gèc. Ruéng Thêi vô thÝch hîp ®Ó gieo h¹t vμ trång vμo bÞ bÖnh cÇn lu©n canh c©y trång khç hä c¶i.

th¸ng 9 vμ th¸ng 10, thu ho¹ch vμo th¸ng 1, th¸ng 2

- BÖnh thèi nhòn (do vi khuÈn Erwinia carotovora): n¨m sau. Cã thÓ gieo trång sím vμo th¸ng 8 hoÆc lªn luèng cao cho tho¸t n−íc. Kh«ng bãn nhiÒu muén vμo th¸ng 11. Tuæi c©y gièng 25-30 ngμy.

66

67

https://thuviensach.vn

Neem, cç chÕ phÈm Abamectin nh− Abafax, ph©n §¹m, th−êng xuyªn c¾t bá cç l¸ giμ óa phÝa Vibamec, TËp kú, §Çu tr©u Bi-sad... Cã thÓ sö gèc, phun ngõa bÖnh b»ng cç thuèc gèc ®ång nh−

dông lu©n phiªn xen kÏ mét sè thuèc hãa häc khç Kasuran, Cuprimicin, COC 85, Kocide... Ruéng bÞ

nh− Atabron, Ambus, Peran, Sec Sμi Gßn, Visher, bÖnh nÆng cÇn lu©n canh.

Trebon, Polytrin...

- RÖp c¶i (rÇy mÒm, Brevicoryne brassiae): dïng SU HμO

tay giÕt, ng¾t bá cç l¸ giμ vμng óa vμ l¸ bÞ rÖp nhiÒu.

(Brabrassicae caulorapa)

Dïng cç thuèc Feat, Sherpa, Ambus, Visher...

1. §Æc tÝnh sinh häc

- S©u x¸m (Agrotis ypsilon): s©u non sèng Th©n cña c©y ®−îc ph×nh to ra khi sinh tr−ëng trong ®Êt, c¾n ®øt gèc c©y con. Phßng trõ chñ yÕu (gäi lμ cñ), trong chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng dïng lμ lμm ®Êt kü, xíi x¸o ®Êt vμ dän s¹ch cá d¹i, ®μo lμm thùc phÈm (rau). Cç yªu cÇu ngo¹i c¶nh gièng b¾t s©u non quanh gèc c©y bÞ h¹i. Khi cÇn thiÕt cã b¾p c¶i, nh−ng su hμo kh«ng ®ßi hái l¾m ®èi víi ®Êt thÓ phun cç thuèc Sherpa, Ambus, Polytrin... R¶i vμ ph©n bãn, chÞu ®−îc nãng h¬n b¾p c¶i 2-3oC nªn thuèc s©u d¹ng h¹t xuèng ®Êt tuy cã hiÖu qu¶ tèt cã thÓ trång sím hoÆc muén h¬n mét chót. Tuy vËy nh−ng dÔ lμm « nhiÔm ®Êt vμ rau, v× vËy kh«ng nÕu thiÕu ph©n bãn, thiÕu n−íc vμ khÝ hËu qu¸

nªn sö dông ph−¬ng ph¸p nμy.

nãng cñ su hμo th−êng kh«, cøng vμ nhiÒu x¬.

b) BÖnh h¹i

2. Gièng

- BÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia solani): Su hμo trøng cñ nhá, trßn, cuèng l¸ nhá, cã cç xíi ®Êt, vun gèc kÞp thêi, khi bÖnh ph¸t sinh phun gièng su hμo Sapa, Hμ Giang (thêi gian sinh tr−ëng cç thuèc Monceren, Anvil, Validacin, Vanicide...

tõ gieo h¹t ®Õn thu ho¹ch 80-100 ngμy). Su hμo

- BÖnh s−ng rÔ (do nÊm Plasmodiophora brassicae): b¸nh xe cñ lín h¬n, h¬i dÑt, vá cñ dμy, cuèng l¸

bãn v«i ®Ó t¨ng ®é pH ®Êt cã tç dông h¹n chÕ nÊm.

lín cã cç gièng TiÓu Anh Tö (Trung Quèc), Thiªn Khi bÖnh ph¸t sinh lo¹i bá kÞp thêi cç c©y bÞ bÖnh, Anh Tö (NhËt B¶n).

r¾c v«i vμo gèc, phun cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil 3. Thêi vô

gold, Aliette hoÆc t−íi thuèc ®ång quanh gèc. Ruéng Thêi vô thÝch hîp ®Ó gieo h¹t vμ trång vμo bÞ bÖnh cÇn lu©n canh c©y trång khç hä c¶i.

th¸ng 9 vμ th¸ng 10, thu ho¹ch vμo th¸ng 1, th¸ng 2

- BÖnh thèi nhòn (do vi khuÈn Erwinia carotovora): n¨m sau. Cã thÓ gieo trång sím vμo th¸ng 8 hoÆc lªn luèng cao cho tho¸t n−íc. Kh«ng bãn nhiÒu muén vμo th¸ng 11. Tuæi c©y gièng 25-30 ngμy.

66

67

https://thuviensach.vn

4. Cçh trång

C¶I BÑ, C¶I XANH vμ C¶I TR¾NG

- Gieo h¹t trªn luèng −¬m ®Ó lÊy c©y con (Brassica campesris, Brassica juncea, Brassica sinensis)

trång. Tr−íc khi nhæ trång 4-5 ngμy ngõng t−íi n−íc ®Ó c©y con ra rÔ míi. Khi nhæ trång nªn t−íi 1. §Æc tÝnh sinh häc

n−íc tr−íc vμi giê ®Ó dÔ nhæ.

§©y lμ nh÷ng lo¹i rau c¶i kh«ng cuén, cã

- Luèng trång réng 0,8-1,0 m. Kho¶ng cçh nhiÒu ®Æc tÝnh sinh häc gièng nhau.

30x35 cm víi su hμo trøng, 35x40 cm víi su hμo

- ThÝch hîp khÝ hËu «n hßa, m¸t mÎ. Riªng c¶i b¸nh xe. MËt ®é 5.000-7.000 c©y/1.000 m2 ®Êt.

xanh, c¶i tr¾ng chÞu ®−îc nhiÖt ®é cao h¬n.

- Bé rÔ ¨n n«ng vμ bé l¸ lín nªn chÞu h¹n kÐm.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt)

- RÊt mÉn c¶m víi ph©n hãa häc, l−u gi÷ cç hãa

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn + 10-chÊt vμ vi sinh vËt trªn c©y th−êng nhiÒu vμ l©u.

12 kg Super L©n + 4-5 kg KCl.

- Thêi gian sinh tr−ëng ng¾n. C¶i bÑ dïng lμm

- Bãn thóc: 2-3 lÇn, mçi lÇn 5 kg Urª + 5 kg d−a chua cã thêi gian sinh tr−ëng dμi h¬n (tõ 100-120 ngμy). C¶i xanh, c¶i tr¾ng dïng lμm rau (¨n KCL hoÆc 20 kg NPK 16-16-8.

sèng hoÆc ¨n chÝn) cã thêi gian sinh tr−ëng trung Bãn ph©n theo gèc hoÆc gi÷a hμng c©y. Cã thÓ

b×nh 30-40 ngμy, nÕu ¨n sèng cã khi chØ 15-20 ngμy.

phun bæ sung ph©n bãn l¸.

2. Gièng

6. Phßng trõ s©u bÖnh

- C¶i bÑ th−êng lμ gièng ®Þa ph−¬ng, gièng S©u bÖnh g©y h¹i chñ yÕu trªn su hμo vμ biÖn nhËp néi hiÖn cã Morakot 90 (C«ng ty H¹t gièng ph¸p phßng trõ gièng nh− víi c¶i b¾p, sóp l¬

§«ng T©y).

(c¶i b«ng).

- C¶i xanh vμ c¶i tr¾ng cã mét sè gièng nhËp néi cña Trung Quèc vμ Th¸i Lan, gièng TG 1, Tosakan...

7. Thu ho¹ch

C¨n cø vμo thêi gian sinh tr−ëng cña tõng gièng, 3. Thêi vô

tõng vô, khi thÊy l¸ non ngõng sinh tr−ëng, mÆt

- C©y c¶i bÑ yªu cÇu thêi tiÕt m¸t nªn gieo cñ ®· b»ng th× thu ho¹ch. NÕu ®Ó trÔ, cñ giμ sÏ

trång trong vô §«ng Xu©n, gieo h¹t th¸ng 9 vμ

th¸ng 10, trång th¸ng 9, 10 vμ 11.

nhiÒu x¬, gi¶m phÈm chÊt. N¨ng suÊt trung b×nh

- C¶i xanh vμ c¶i tr¾ng cã thÓ trång quanh 16-25 tÊn/ha.

n¨m nh−ng vô §«ng Xu©n cho n¨ng suÊt cao h¬n.

68

69

https://thuviensach.vn

4. Cçh trång

C¶I BÑ, C¶I XANH vμ C¶I TR¾NG

- Gieo h¹t trªn luèng −¬m ®Ó lÊy c©y con (Brassica campesris, Brassica juncea, Brassica sinensis)

trång. Tr−íc khi nhæ trång 4-5 ngμy ngõng t−íi n−íc ®Ó c©y con ra rÔ míi. Khi nhæ trång nªn t−íi 1. §Æc tÝnh sinh häc

n−íc tr−íc vμi giê ®Ó dÔ nhæ.

§©y lμ nh÷ng lo¹i rau c¶i kh«ng cuén, cã

- Luèng trång réng 0,8-1,0 m. Kho¶ng cçh nhiÒu ®Æc tÝnh sinh häc gièng nhau.

30x35 cm víi su hμo trøng, 35x40 cm víi su hμo

- ThÝch hîp khÝ hËu «n hßa, m¸t mÎ. Riªng c¶i b¸nh xe. MËt ®é 5.000-7.000 c©y/1.000 m2 ®Êt.

xanh, c¶i tr¾ng chÞu ®−îc nhiÖt ®é cao h¬n.

- Bé rÔ ¨n n«ng vμ bé l¸ lín nªn chÞu h¹n kÐm.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt)

- RÊt mÉn c¶m víi ph©n hãa häc, l−u gi÷ cç hãa

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn + 10-chÊt vμ vi sinh vËt trªn c©y th−êng nhiÒu vμ l©u.

12 kg Super L©n + 4-5 kg KCl.

- Thêi gian sinh tr−ëng ng¾n. C¶i bÑ dïng lμm

- Bãn thóc: 2-3 lÇn, mçi lÇn 5 kg Urª + 5 kg d−a chua cã thêi gian sinh tr−ëng dμi h¬n (tõ 100-120 ngμy). C¶i xanh, c¶i tr¾ng dïng lμm rau (¨n KCL hoÆc 20 kg NPK 16-16-8.

sèng hoÆc ¨n chÝn) cã thêi gian sinh tr−ëng trung Bãn ph©n theo gèc hoÆc gi÷a hμng c©y. Cã thÓ

b×nh 30-40 ngμy, nÕu ¨n sèng cã khi chØ 15-20 ngμy.

phun bæ sung ph©n bãn l¸.

2. Gièng

6. Phßng trõ s©u bÖnh

- C¶i bÑ th−êng lμ gièng ®Þa ph−¬ng, gièng S©u bÖnh g©y h¹i chñ yÕu trªn su hμo vμ biÖn nhËp néi hiÖn cã Morakot 90 (C«ng ty H¹t gièng ph¸p phßng trõ gièng nh− víi c¶i b¾p, sóp l¬

§«ng T©y).

(c¶i b«ng).

- C¶i xanh vμ c¶i tr¾ng cã mét sè gièng nhËp néi cña Trung Quèc vμ Th¸i Lan, gièng TG 1, Tosakan...

7. Thu ho¹ch

C¨n cø vμo thêi gian sinh tr−ëng cña tõng gièng, 3. Thêi vô

tõng vô, khi thÊy l¸ non ngõng sinh tr−ëng, mÆt

- C©y c¶i bÑ yªu cÇu thêi tiÕt m¸t nªn gieo cñ ®· b»ng th× thu ho¹ch. NÕu ®Ó trÔ, cñ giμ sÏ

trång trong vô §«ng Xu©n, gieo h¹t th¸ng 9 vμ

th¸ng 10, trång th¸ng 9, 10 vμ 11.

nhiÒu x¬, gi¶m phÈm chÊt. N¨ng suÊt trung b×nh

- C¶i xanh vμ c¶i tr¾ng cã thÓ trång quanh 16-25 tÊn/ha.

n¨m nh−ng vô §«ng Xu©n cho n¨ng suÊt cao h¬n.

68

69

https://thuviensach.vn

Mïa m−a nªn lμm giμn che ®Ó b¶o vÖ c©y tr¸nh 6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) dËp l¸.

- C¶i bÑ bãn lãt 1,5-2 tÊn ph©n chuång ñ 4. Gieo h¹t

hoai + 2-3 kg Urª + 10-15 kg Super L©n. Bãn thóc 2-3 lÇn, mçi lÇn 5-7 kg Urª + 7-10 kg KCl. Cã thÓ

- Xö lý h¹t gièng tr−íc khi gieo b»ng cç thuèc bæ sung ph©n bãn l¸ 1-2 lÇn.

trõ bÖnh Carbenzim 50 WP, Topsin-M 70 WP,

- C¶i xanh vμ c¶i tr¾ng bãn lãt 1,3-1,5 tÊn Viben-C 50 BTN, Rovral 50 Wp (5 g thuèc trén víi ph©n chuång ñ hoai + 14-15 kg Super L©n. Bãn 100 g h¹t gièng).

thóc 2-3 lÇn, mçi lÇn 5-6 kg Urª + 7-10 kg KCl

- Gieo h¹t trªn liÕp −¬m víi 20-30 g h¹t gièng hßa n−íc t−íi.

®ñ trång cho 100 m2 ®Êt, tuæi c©y con c¶i bÑ 25-30

NÕu dïng ph©n NPK hoÆc DAP cÇn quy theo ngμy, c¶i xanh vμ c¶i tr¾ng 18-19 ngμy. Tr−íc khi l−îng §¹m, L©n, Kali cho phï hîp.

nhæ trång t−íi −ít ®Êt b»ng ph©n DAP pha lo·ng (30 g/10 lÝt n−íc).

7. Phßng trõ s©u bÖnh

5. Cçh trång

a) S©u h¹i

- C©y c¶i trång ®−îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt khç

- Bä nh¶y (Phyllotetra striolata): bä tr−ëng nhau. §Êt nªn ph¬i ¶i 7-10 ngμy tr−íc khi lªn luèng.

thμnh ¨n l¸ t¹o thμnh nh÷ng lç trßn nhá kh¾p

- Luèng réng 0,8-1,0 m, mïa m−a lªn luèng mÆt l¸, gi¶m chÊt l−îng rau rÊt lín. S©u non vμ

cao h¬n, kho¶ng 20 cm. §Êt tr−íc khi gieo trång nhéng ë trong ®Êt. BiÖn ph¸p phßng trõ chñ yÕu bãn 5-6 kg v«i bét cho 100 m2 ®Êt ®Ó h¹n chÕ nÊm lμ lμm ®Êt kü, cã thêi gian ph¬i ¶i, cã thÓ dïng vμ tuyÕn trïng. Mïa m−a nªn che phñ ®Êt b»ng thuèc h¹t Sago Super 3G r¶i xuèng ®Êt tr−íc khi r¬m, trÊu hoÆc nil«ng.

trång 7-10 ngμy ®Ó diÖt s©u non vμ nhéng. Khi bä

- C¶i bÑ th−êng trång b»ng c©y con theo tõng tr−ëng thμnh ph¸t sinh g©y h¹i th× phun cç hèc, kho¶ng cçh 40x50 cm ®Ó cã mËt ®é 3.500-thuèc Sherpa, Polytrin...

4.500 c©y/1.000 m2 ®Êt.

- RÖp c¶i (Brevicoryne brassicae) phßng trõ b»ng

- C¶i xanh vμ c¶i ngät cã thÓ trång c©y con cç thuèc Feat, Applaud-Bas, Vertimec, Sherpa...

hoÆc gieo v·i. Trång c©y con kho¶ng cçh 15x20

- Cç lo¹i s©u ¨n l¸ nh− s©u t¬ (Plutella xylostella), cm. NÕu gieo v·i, khi c©y con cã 2-3 l¸ thËt th× nhæ s©u xanh b−ím tr¾ng (Pieris rapae), s©u khoang tØa ®Ó ¨n ngay, cßn l¹i ®Ó kho¶ng cçh c©y 12 x 15 cm (Spodoptera litura), s©u ®ôc nân (Hellula undalis): thu ho¹ch vÒ sau.

phßng trõ b»ng cçh ng¾t æ trøng, b¾t giÕt s©u 70

71

https://thuviensach.vn

Mïa m−a nªn lμm giμn che ®Ó b¶o vÖ c©y tr¸nh 6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) dËp l¸.

- C¶i bÑ bãn lãt 1,5-2 tÊn ph©n chuång ñ 4. Gieo h¹t

hoai + 2-3 kg Urª + 10-15 kg Super L©n. Bãn thóc 2-3 lÇn, mçi lÇn 5-7 kg Urª + 7-10 kg KCl. Cã thÓ

- Xö lý h¹t gièng tr−íc khi gieo b»ng cç thuèc bæ sung ph©n bãn l¸ 1-2 lÇn.

trõ bÖnh Carbenzim 50 WP, Topsin-M 70 WP,

- C¶i xanh vμ c¶i tr¾ng bãn lãt 1,3-1,5 tÊn Viben-C 50 BTN, Rovral 50 Wp (5 g thuèc trén víi ph©n chuång ñ hoai + 14-15 kg Super L©n. Bãn 100 g h¹t gièng).

thóc 2-3 lÇn, mçi lÇn 5-6 kg Urª + 7-10 kg KCl

- Gieo h¹t trªn liÕp −¬m víi 20-30 g h¹t gièng hßa n−íc t−íi.

®ñ trång cho 100 m2 ®Êt, tuæi c©y con c¶i bÑ 25-30

NÕu dïng ph©n NPK hoÆc DAP cÇn quy theo ngμy, c¶i xanh vμ c¶i tr¾ng 18-19 ngμy. Tr−íc khi l−îng §¹m, L©n, Kali cho phï hîp.

nhæ trång t−íi −ít ®Êt b»ng ph©n DAP pha lo·ng (30 g/10 lÝt n−íc).

7. Phßng trõ s©u bÖnh

5. Cçh trång

a) S©u h¹i

- C©y c¶i trång ®−îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt khç

- Bä nh¶y (Phyllotetra striolata): bä tr−ëng nhau. §Êt nªn ph¬i ¶i 7-10 ngμy tr−íc khi lªn luèng.

thμnh ¨n l¸ t¹o thμnh nh÷ng lç trßn nhá kh¾p

- Luèng réng 0,8-1,0 m, mïa m−a lªn luèng mÆt l¸, gi¶m chÊt l−îng rau rÊt lín. S©u non vμ

cao h¬n, kho¶ng 20 cm. §Êt tr−íc khi gieo trång nhéng ë trong ®Êt. BiÖn ph¸p phßng trõ chñ yÕu bãn 5-6 kg v«i bét cho 100 m2 ®Êt ®Ó h¹n chÕ nÊm lμ lμm ®Êt kü, cã thêi gian ph¬i ¶i, cã thÓ dïng vμ tuyÕn trïng. Mïa m−a nªn che phñ ®Êt b»ng thuèc h¹t Sago Super 3G r¶i xuèng ®Êt tr−íc khi r¬m, trÊu hoÆc nil«ng.

trång 7-10 ngμy ®Ó diÖt s©u non vμ nhéng. Khi bä

- C¶i bÑ th−êng trång b»ng c©y con theo tõng tr−ëng thμnh ph¸t sinh g©y h¹i th× phun cç hèc, kho¶ng cçh 40x50 cm ®Ó cã mËt ®é 3.500-thuèc Sherpa, Polytrin...

4.500 c©y/1.000 m2 ®Êt.

- RÖp c¶i (Brevicoryne brassicae) phßng trõ b»ng

- C¶i xanh vμ c¶i ngät cã thÓ trång c©y con cç thuèc Feat, Applaud-Bas, Vertimec, Sherpa...

hoÆc gieo v·i. Trång c©y con kho¶ng cçh 15x20

- Cç lo¹i s©u ¨n l¸ nh− s©u t¬ (Plutella xylostella), cm. NÕu gieo v·i, khi c©y con cã 2-3 l¸ thËt th× nhæ s©u xanh b−ím tr¾ng (Pieris rapae), s©u khoang tØa ®Ó ¨n ngay, cßn l¹i ®Ó kho¶ng cçh c©y 12 x 15 cm (Spodoptera litura), s©u ®ôc nân (Hellula undalis): thu ho¹ch vÒ sau.

phßng trõ b»ng cçh ng¾t æ trøng, b¾t giÕt s©u 70

71

https://thuviensach.vn

non vμ phun thuèc. Víi cç lo¹i s©u nμy dïng cç 2. Gièng

chÕ phÈm BT vμ thuèc th¶o méc cã hiÖu qu¶ cao Cã gièng xμ lçh trøng, l¸ tr¾ng, tr¬n nh½n vμ

l¹i Ýt ®éc h¹i. Cã thÓ dïng lu©n phiªn xen kÏ mét cuén chÆt. Cã gièng kh«ng cuén l¸ h¬i xanh, tr¬n sè thuèc hãa häc nh− víi c©y b¾p c¶i (tham kh¶o nh½n hoÆc cã viÒn xo¾n quanh mÐp l¸ (xμ lçh trang 63).

xo¨n). C«ng ty H¹t gièng §«ng T©y hiÖn cã gièng b) BÖnh h¹i

xμ lçh xo¨n Panorama, thêi gian sinh tr−ëng 40-45 ngμy, kh«ng bÞ rçh l¸ khi trêi m−a.

Ngoμi bÖnh chÕt c©y con vμ bÖnh thèi nhòn gièng nh− c©y b¾p c¶i (trang 65-66), trªn c©y rau 3. Thêi vô

c¶i cßn th−êng bÞ bÖnh thèi bÑ (do nÊm Sclerotinia Xμ lçh cuén trång trong vô §«ng Xu©n, xμ

sclerotium). BÖnh ph¸ h¹i chñ yÕu trªn bÑ c¶i l¸ giμ

lçh kh«ng cuén cã thÓ trång quanh n¨m nh−ng gÇn gèc lμm bÑ thèi nhòn (nh−ng kh«ng cã mïi h«i trong vô §«ng Xu©n n¨ng suÊt cao vμ chÊt l−îng nh− bÖnh thèi do VK), l¸ vμng vμ rò xuèng. Phßng tèt h¬n, nÕu trång xμ lçh vμo mïa m−a nªn cã trõ chñ yÕu b»ng cçh th−êng xuyªn c¾t bá bít cç giμn che.

l¸ giμ óa phÝa gèc, bãn v«i vμ phun thuèc. Cç 4. Cçh gieo trång

thuèc cã hiÖu qu¶ cao víi bÖnh nμy lμ Monceren,

- Xμ lçh ®−îc gieo qua liÕp, sau ®ã nhæ c©y Anvil, Benomyl, Rovral... Chó ý phun kü c¶ phÇn con ra ruéng trång, tuæi c©y con 20-25 ngμy. Sau gèc c©y.

khi gieo h¹t phñ mét líp ®Êt bét vμ mét líp r¬m máng, th−êng xuyªn t−íi ®ñ Èm.

Xμ LÇH

- LiÕp trång réng 0,8-1,0 m, cao 10-15 cm, ®Êt t¬i (Lactura sativa var. capitala) xèp, s¹ch cá. Mïa m−a che phñ ®Êt b»ng r¬m hoÆc 1. §Æc tÝnh sinh häc

mμng phñ nil«ng.

C©y xμ lçh lμ c©y −a nhiÖt ®é thÊp, sinh

- Kho¶ng cçh trång 12-15 x 15-18 cm, vô §«ng tr−ëng thÝch hîp nhÊt ë nhiÖt ®é 15-20oC víi xμ

Xu©n trång th−a h¬n vô hÌ thu. Trång 1.000 m2

®Êt cÇn 40-50 g h¹t gièng.

lçh cuén, xμ lçh kh«ng cuén cã thÓ chÞu nhiÖt

®é cao tíi 25oC, kh«ng kÐn ®Êt, chØ cÇn tho¸t 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) n−íc. Bé rÔ t−¬ng ®èi ph¸t triÓn. Thêi gian sinh

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

tr−ëng kho¶ng 45-55 ngμy.

100 kg ph©n L©n + 30 kg b¸nh dÇu (nÕu cã).

72

73

https://thuviensach.vn

non vμ phun thuèc. Víi cç lo¹i s©u nμy dïng cç 2. Gièng

chÕ phÈm BT vμ thuèc th¶o méc cã hiÖu qu¶ cao Cã gièng xμ lçh trøng, l¸ tr¾ng, tr¬n nh½n vμ

l¹i Ýt ®éc h¹i. Cã thÓ dïng lu©n phiªn xen kÏ mét cuén chÆt. Cã gièng kh«ng cuén l¸ h¬i xanh, tr¬n sè thuèc hãa häc nh− víi c©y b¾p c¶i (tham kh¶o nh½n hoÆc cã viÒn xo¾n quanh mÐp l¸ (xμ lçh trang 63).

xo¨n). C«ng ty H¹t gièng §«ng T©y hiÖn cã gièng b) BÖnh h¹i

xμ lçh xo¨n Panorama, thêi gian sinh tr−ëng 40-45 ngμy, kh«ng bÞ rçh l¸ khi trêi m−a.

Ngoμi bÖnh chÕt c©y con vμ bÖnh thèi nhòn gièng nh− c©y b¾p c¶i (trang 65-66), trªn c©y rau 3. Thêi vô

c¶i cßn th−êng bÞ bÖnh thèi bÑ (do nÊm Sclerotinia Xμ lçh cuén trång trong vô §«ng Xu©n, xμ

sclerotium). BÖnh ph¸ h¹i chñ yÕu trªn bÑ c¶i l¸ giμ

lçh kh«ng cuén cã thÓ trång quanh n¨m nh−ng gÇn gèc lμm bÑ thèi nhòn (nh−ng kh«ng cã mïi h«i trong vô §«ng Xu©n n¨ng suÊt cao vμ chÊt l−îng nh− bÖnh thèi do VK), l¸ vμng vμ rò xuèng. Phßng tèt h¬n, nÕu trång xμ lçh vμo mïa m−a nªn cã trõ chñ yÕu b»ng cçh th−êng xuyªn c¾t bá bít cç giμn che.

l¸ giμ óa phÝa gèc, bãn v«i vμ phun thuèc. Cç 4. Cçh gieo trång

thuèc cã hiÖu qu¶ cao víi bÖnh nμy lμ Monceren,

- Xμ lçh ®−îc gieo qua liÕp, sau ®ã nhæ c©y Anvil, Benomyl, Rovral... Chó ý phun kü c¶ phÇn con ra ruéng trång, tuæi c©y con 20-25 ngμy. Sau gèc c©y.

khi gieo h¹t phñ mét líp ®Êt bét vμ mét líp r¬m máng, th−êng xuyªn t−íi ®ñ Èm.

Xμ LÇH

- LiÕp trång réng 0,8-1,0 m, cao 10-15 cm, ®Êt t¬i (Lactura sativa var. capitala) xèp, s¹ch cá. Mïa m−a che phñ ®Êt b»ng r¬m hoÆc 1. §Æc tÝnh sinh häc

mμng phñ nil«ng.

C©y xμ lçh lμ c©y −a nhiÖt ®é thÊp, sinh

- Kho¶ng cçh trång 12-15 x 15-18 cm, vô §«ng tr−ëng thÝch hîp nhÊt ë nhiÖt ®é 15-20oC víi xμ

Xu©n trång th−a h¬n vô hÌ thu. Trång 1.000 m2

®Êt cÇn 40-50 g h¹t gièng.

lçh cuén, xμ lçh kh«ng cuén cã thÓ chÞu nhiÖt

®é cao tíi 25oC, kh«ng kÐn ®Êt, chØ cÇn tho¸t 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) n−íc. Bé rÔ t−¬ng ®èi ph¸t triÓn. Thêi gian sinh

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

tr−ëng kho¶ng 45-55 ngμy.

100 kg ph©n L©n + 30 kg b¸nh dÇu (nÕu cã).

72

73

https://thuviensach.vn

- Bãn thóc: 2-3 lÇn, lÇn 1 hßa ph©n Urª nång cã gièng sèng trong n−íc. Bé rÔ ph¸t triÓn m¹nh,

®é 2% t−íi sau khi trång 7 ngμy. LÇn 2 vμ 3 nªn

¨n s©u, thÝch hîp víi nhiÒu lo¹i ®Êt.

dïng ph©n bãn l¸, cçh nhau 5-7 ngμy.

2. Gièng

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Cã hai lo¹i rau muèng lμ rau muèng c¹n vμ rau a) S©u h¹i

muèng n−íc. Rau muèng c¹n cã nhiÒu gièng, phæ biÕn lμ gièng rau muèng Trang N«ng, §«ng T©y C©y xμ lçh t−¬ng ®èi Ýt s©u, chñ yÕu lμ s©u (mòi tªn ®á) vμ nhiÒu gièng khç. Rau muèng n−íc x¸m c¾n c©y con, s©u khoang ¨n l¸ vμ rÖp. Cçh chñ yÕu lμ gièng ®Þa ph−¬ng.

phßng trõ nh− víi c©y b¾p c¶i.

3. Thêi vô

b) BÖnh h¹i

ë phÝa b¾c, rau muèng trång chñ yÕu trong Chñ yÕu lμ bÖnh thèi nhòn vi khuÈn vμ thèi gèc mïa hÌ, tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 8. ë Thμnh phè (do nÊm Rhizoctonia solani). Xμ lçh cßn th−êng bÞ

Hå ChÝ Minh vμ cç tØnh phÝa nam cã thÓ

b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne sp.).

trång quanh n¨m, tuy vËy mïa m−a th−êng bÞ

Phßng trõ cç bÖnh nμy cÇn lμm ®Êt kü, bãn nhiÔm bÖnh nhiÒu.

thªm v«i vμ dïng thuèc. BÖnh thèi nhòn vi khuÈn dïng cç thuèc Kasuran, Cuprimicin, COC 85...

4. Cçh gieo trång

BÖnh thèi gèc dïng cç thuèc Vanicide, Anvil, Rau muèng cã thÓ trång c¹n hoÆc trång Monceren... Phßng trõ tuyÕn trïng dïng thuèc n−íc. Trång c¹n chñ yÕu lμ gieo h¹t, còng cã thÓ

Sincocon (cç thuèc trõ tuyÕn trïng khç rÊt ®éc, trång b»ng ngän.

kh«ng nªn dïng), nÕu ruéng bÞ nÆng th× trång

- Rau muèng gieo h¹t hoÆc trång c¹n trªn liÕp lu©n canh lo¹i c©y khç.

réng 0,8-1,2 m, cao 12-15 cm. L−îng h¹t gièng gieo 8-10 kg cho 1.000 m2 ®Êt, gieo theo r¹ch s©u RAU MUèNG

5-7 cm, r¹ch cçh nhau kho¶ng 20 cm. Trång ngän (Ipomoea aquatica)

còng theo r¹ch, ®Æt ngän liÒn nhau trªn r¹ch råi lÊp ®Êt s©u 2-3 ®èt ngãn tay.

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Rau muèng trång n−íc dïng ngän, vïi s©u 2-Rau muèng lμ c©y −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp nhÊt 3 ®èt ngãn tay. MËt ®é 50.000-100.000 ngän cho víi nhiÖt ®é kho¶ng 25-30oC, t−¬ng ®èi chÞu n−íc, 1.000 m2 ®Êt.

74

75

https://thuviensach.vn

- Bãn thóc: 2-3 lÇn, lÇn 1 hßa ph©n Urª nång cã gièng sèng trong n−íc. Bé rÔ ph¸t triÓn m¹nh,

®é 2% t−íi sau khi trång 7 ngμy. LÇn 2 vμ 3 nªn

¨n s©u, thÝch hîp víi nhiÒu lo¹i ®Êt.

dïng ph©n bãn l¸, cçh nhau 5-7 ngμy.

2. Gièng

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Cã hai lo¹i rau muèng lμ rau muèng c¹n vμ rau a) S©u h¹i

muèng n−íc. Rau muèng c¹n cã nhiÒu gièng, phæ biÕn lμ gièng rau muèng Trang N«ng, §«ng T©y C©y xμ lçh t−¬ng ®èi Ýt s©u, chñ yÕu lμ s©u (mòi tªn ®á) vμ nhiÒu gièng khç. Rau muèng n−íc x¸m c¾n c©y con, s©u khoang ¨n l¸ vμ rÖp. Cçh chñ yÕu lμ gièng ®Þa ph−¬ng.

phßng trõ nh− víi c©y b¾p c¶i.

3. Thêi vô

b) BÖnh h¹i

ë phÝa b¾c, rau muèng trång chñ yÕu trong Chñ yÕu lμ bÖnh thèi nhòn vi khuÈn vμ thèi gèc mïa hÌ, tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 8. ë Thμnh phè (do nÊm Rhizoctonia solani). Xμ lçh cßn th−êng bÞ

Hå ChÝ Minh vμ cç tØnh phÝa nam cã thÓ

b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne sp.).

trång quanh n¨m, tuy vËy mïa m−a th−êng bÞ

Phßng trõ cç bÖnh nμy cÇn lμm ®Êt kü, bãn nhiÔm bÖnh nhiÒu.

thªm v«i vμ dïng thuèc. BÖnh thèi nhòn vi khuÈn dïng cç thuèc Kasuran, Cuprimicin, COC 85...

4. Cçh gieo trång

BÖnh thèi gèc dïng cç thuèc Vanicide, Anvil, Rau muèng cã thÓ trång c¹n hoÆc trång Monceren... Phßng trõ tuyÕn trïng dïng thuèc n−íc. Trång c¹n chñ yÕu lμ gieo h¹t, còng cã thÓ

Sincocon (cç thuèc trõ tuyÕn trïng khç rÊt ®éc, trång b»ng ngän.

kh«ng nªn dïng), nÕu ruéng bÞ nÆng th× trång

- Rau muèng gieo h¹t hoÆc trång c¹n trªn liÕp lu©n canh lo¹i c©y khç.

réng 0,8-1,2 m, cao 12-15 cm. L−îng h¹t gièng gieo 8-10 kg cho 1.000 m2 ®Êt, gieo theo r¹ch s©u RAU MUèNG

5-7 cm, r¹ch cçh nhau kho¶ng 20 cm. Trång ngän (Ipomoea aquatica)

còng theo r¹ch, ®Æt ngän liÒn nhau trªn r¹ch råi lÊp ®Êt s©u 2-3 ®èt ngãn tay.

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Rau muèng trång n−íc dïng ngän, vïi s©u 2-Rau muèng lμ c©y −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp nhÊt 3 ®èt ngãn tay. MËt ®é 50.000-100.000 ngän cho víi nhiÖt ®é kho¶ng 25-30oC, t−¬ng ®èi chÞu n−íc, 1.000 m2 ®Êt.

74

75

https://thuviensach.vn

Rau muèng c¹n cã thÓ thu ho¹ch mét lÇn hoÆc Trªn rau muèng n−íc cßn th−êng bÞ èc b−¬u c¾t ngän thu ho¹ch nhiÒu lÇn. Nªn c¾t s¸t gèc chØ

vμng, phßng trõ chñ yÕu b»ng b¾t giÕt æ trøng

®Ó 2-3 ®èt sÏ n¶y chåi tèt h¬n. Rau muèng n−íc vμ èc.

th× h¸i ngän nhiÒu lÇn, mét n¨m trång l¹i 1-2 vô.

b) BÖnh h¹i

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Tç h¹i phæ biÕn vμ nÆng nÒ nhÊt lμ bÖnh gØ

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

tr¾ng (do nÊm Albugo ipomoea). BÖnh t¹o thμnh Super L©n 10-15 kg + KCl 3-4 kg.

nh÷ng ®èm gØ tr¾ng ë mÆt d−íi l¸, ¶nh h−ëng rÊt

- Bãn thóc: th−êng dïng ph©n Urª sau mçi lÇn lín ®Õn chÊt l−îng rau. Phßng trõ bÖnh b»ng cç thu ho¹ch tõ 15-20 kg Urª. Kh«ng bãn qu¸ nhiÒu biÖn ph¸p ng¾t bá sím cç l¸ bÞ bÖnh, mËt ®é vμ bãn lÇn cuèi tr−íc khi thu ho¹ch Ýt nhÊt 7

trång vμ bãn ph©n §¹m võa ph¶i, phun thuèc sím ngμy.

khi bÖnh míi ph¸t sinh vμ phun l¹i lÇn 2 sau 7-10

NÕu bãn NPK hoÆc DAP cÇn tÝnh theo l−îng ngμy. Thuèc sö dông lμ Mexyl-MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Alpine, Aliette...

§¹m, L©n vμ Kali cho phï hîp.

Ngoμi ra, rau muèng c¹n cßn bÞ bÖnh thèi gèc 6. Phßng trõ s©u bÖnh

(do nÊm Rhizoctionia solani), bÖnh ®èm n©u (do a) S©u h¹i

nÊm Cercospora cordolensis) vμ bÖnh b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne sp . ). Phßng trõ bÖnh thèi Ph¸ h¹i chñ yÕu trªn rau muèng cã bä rïa, gèc b»ng cç thuèc Validacin, Anvil, Monceren.

cßn gäi lμ s©u ba ba ( Taiwana obcsusata), s©u Trõ bÖnh ®èm n©u dïng cç thuèc Dithan-M, Folpet, khoang (Spodoptera litura), s©u cuèn l¸ (Alucita Carbenzim... Phßng trõ bÖnh b−íu rÔ tuyÕn trïng niveodactyla) vμ rÇy x¸m (Dephacodes stristella).

chñ yÕu lμ lμm ®Êt sím, ph¬i ¶i, bãn v«i vμ dïng Phßng trõ s©u khoang chñ yÕu dïng thuèc vi thuèc Sincocin, nÕu bÞ nÆng cÇn lu©n canh c©y khç.

sinh BT nh− §Çu tr©u Bicillus, Biocin, Vi-BT, NPV, thuèc Success, thuèc th¶o méc Rotenone, Neem. Cã RAU DÒN

thÓ lu©n phiªn dïng cç thuèc Cóc tæng hîp nh− Sec (Amaranthus mangostanus)

Sμi Gßn, Visher, Fastac, Ambus, Polytrin... Trõ s©u ba ba dïng cç thuèc Cóc tæng hîp nh− víi s©u 1. §Æc tÝnh sinh häc

khoang. Trõ rÇy x¸m dïng cç thuèc Aplaud Bas, Rau dÒn lμ lo¹i rau mïa hÌ, −a nãng, nhiÖt ®é

§Çu tr©u Bi-sad, Trebon, Bassa...

thÝch hîp vμo kho¶ng 25-30oC. Bé rÔ kháe ¨n s©u 76

77

https://thuviensach.vn

Rau muèng c¹n cã thÓ thu ho¹ch mét lÇn hoÆc Trªn rau muèng n−íc cßn th−êng bÞ èc b−¬u c¾t ngän thu ho¹ch nhiÒu lÇn. Nªn c¾t s¸t gèc chØ

vμng, phßng trõ chñ yÕu b»ng b¾t giÕt æ trøng

®Ó 2-3 ®èt sÏ n¶y chåi tèt h¬n. Rau muèng n−íc vμ èc.

th× h¸i ngän nhiÒu lÇn, mét n¨m trång l¹i 1-2 vô.

b) BÖnh h¹i

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Tç h¹i phæ biÕn vμ nÆng nÒ nhÊt lμ bÖnh gØ

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

tr¾ng (do nÊm Albugo ipomoea). BÖnh t¹o thμnh Super L©n 10-15 kg + KCl 3-4 kg.

nh÷ng ®èm gØ tr¾ng ë mÆt d−íi l¸, ¶nh h−ëng rÊt

- Bãn thóc: th−êng dïng ph©n Urª sau mçi lÇn lín ®Õn chÊt l−îng rau. Phßng trõ bÖnh b»ng cç thu ho¹ch tõ 15-20 kg Urª. Kh«ng bãn qu¸ nhiÒu biÖn ph¸p ng¾t bá sím cç l¸ bÞ bÖnh, mËt ®é vμ bãn lÇn cuèi tr−íc khi thu ho¹ch Ýt nhÊt 7

trång vμ bãn ph©n §¹m võa ph¶i, phun thuèc sím ngμy.

khi bÖnh míi ph¸t sinh vμ phun l¹i lÇn 2 sau 7-10

NÕu bãn NPK hoÆc DAP cÇn tÝnh theo l−îng ngμy. Thuèc sö dông lμ Mexyl-MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Alpine, Aliette...

§¹m, L©n vμ Kali cho phï hîp.

Ngoμi ra, rau muèng c¹n cßn bÞ bÖnh thèi gèc 6. Phßng trõ s©u bÖnh

(do nÊm Rhizoctionia solani), bÖnh ®èm n©u (do a) S©u h¹i

nÊm Cercospora cordolensis) vμ bÖnh b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne sp . ). Phßng trõ bÖnh thèi Ph¸ h¹i chñ yÕu trªn rau muèng cã bä rïa, gèc b»ng cç thuèc Validacin, Anvil, Monceren.

cßn gäi lμ s©u ba ba ( Taiwana obcsusata), s©u Trõ bÖnh ®èm n©u dïng cç thuèc Dithan-M, Folpet, khoang (Spodoptera litura), s©u cuèn l¸ (Alucita Carbenzim... Phßng trõ bÖnh b−íu rÔ tuyÕn trïng niveodactyla) vμ rÇy x¸m (Dephacodes stristella).

chñ yÕu lμ lμm ®Êt sím, ph¬i ¶i, bãn v«i vμ dïng Phßng trõ s©u khoang chñ yÕu dïng thuèc vi thuèc Sincocin, nÕu bÞ nÆng cÇn lu©n canh c©y khç.

sinh BT nh− §Çu tr©u Bicillus, Biocin, Vi-BT, NPV, thuèc Success, thuèc th¶o méc Rotenone, Neem. Cã RAU DÒN

thÓ lu©n phiªn dïng cç thuèc Cóc tæng hîp nh− Sec (Amaranthus mangostanus)

Sμi Gßn, Visher, Fastac, Ambus, Polytrin... Trõ s©u ba ba dïng cç thuèc Cóc tæng hîp nh− víi s©u 1. §Æc tÝnh sinh häc

khoang. Trõ rÇy x¸m dïng cç thuèc Aplaud Bas, Rau dÒn lμ lo¹i rau mïa hÌ, −a nãng, nhiÖt ®é

§Çu tr©u Bi-sad, Trebon, Bassa...

thÝch hîp vμo kho¶ng 25-30oC. Bé rÔ kháe ¨n s©u 76

77

https://thuviensach.vn

nªn chÞu h¹n tèt. H¹t rÊt nhá, cã vá sõng nªn gi÷

6. Phßng trõ s©u bÖnh

®−îc søc n¶y mÇm l©u.

a) S©u h¹i

2. Gièng

Chñ yÕu lμ cç s©u ¨n l¸ nh− ruåi ®ôc lÇã hai lo¹i gièng lμ dÒn xanh vμ dÒn tÝa (dÒn (Liriomyza sp .), s©u xanh (Diaphania indica),

®á). DÒn xanh th©n l¸ ®Òu xanh, phiÕn l¸ hÑp. DÒn s©u khoang (Spodoptera litura). Dïng biÖn ph¸p tÝa l¸ h¬i trßn, to, th©n lçã mμu ®á tÝa. Chñ yÕu b¾t giÕt s©u non b»ng tay vμ phun thuèc. Víi ruåi lμ cç gièng ®Þa ph−¬ng.

®ôc l¸ phun cç thuèc Feat, Sherpa, Polytrin, Trigard,... Víi s©u xanh, s©u khoang phun cç 3. Thêi vô

thuèc nhãm BT (Biocin, Dipel...), Sherpa, ë phÝa b¾c gieo h¹t vμ trång tõ th¸ng 2 ®Õn Polytrin, Fastac...

th¸ng 10. ë phÝa nam do thêi tiÕt Êm nªn cã thÓ

trång quanh n¨m.

b) BÖnh h¹i

Cã cç bÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia 4. Cçh trång

solani), bÖnh ®èm l¸ (do nÊm Cercospora sp . ) vμ

Cã thÓ gieo th¼ng råi tØa dÇn, hoÆc gieo c©y con bÖnh b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne sp . ).

®Ó trång. H¹t dÒn rÊt nhá nªn ®Êt gieo h¹t cÇn lμm Phßng trõ bÖnh chÕt c©y con dïng cç thuèc kü. L−îng h¹t gieo v−ên −¬m 1,5-2,0 g/m2. Sau khi Validacin, Monceren, Anvil. Trõ bÖnh ®èm l¸

gieo 20-25 ngμy (c©y cao 10-15 cm) th× nhæ cÊy.

dïng cç thuèc Dithan-M, Carbenzim, Viben-C...

Luèng trång réng 0,8-1,0 m, kho¶ng cçh trång Trõ bÖnh b−íu rÔ do tuyÕn trïng dïng thuèc 15x15 cm.

Sincocin hßa n−íc t−íi quanh gèc c©y.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt)

- Bãn lãt: b»ng ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,5 tÊn +

RAU ®AY

Super L©n 10-12 kg.

(Corchorus olitorius)

- Bãn thóc: 2-3 lÇn b»ng ph©n Urª, mçi lÇn 4-6

1. §Æc tÝnh sinh häc

kg, hßa lo·ng víi n−íc ®Ó t−íi. Rau dÒn trång sau 5-7 ngμy ®· bÐn rÔ, håi phôc vμ t−íi ph©n lÇn ®Çu, C©y cã thÓ cao 60-70 cm, cã nhiÒu nh¸nh, lçø sau 7-10 ngμy t−íi ph©n 1 lÇn.

nhá; th©n, cμnh vμ g©n l¸ mμu ®á tÝa, bé rÔ ph¸t Thu ho¹ch nhæ c¶ c©y hoÆc c¾t ngang th©n triÓn nh−ng ¨n n«ng, kÐm chÞu óng n−íc. ThÝch cçh mÆt ®Êt 7-10 cm råi t−íi ph©n ®Ó ra chåi míi.

hîp víi khÝ hËu nãng Èm.

78

79

https://thuviensach.vn

nªn chÞu h¹n tèt. H¹t rÊt nhá, cã vá sõng nªn gi÷

6. Phßng trõ s©u bÖnh

®−îc søc n¶y mÇm l©u.

a) S©u h¹i

2. Gièng

Chñ yÕu lμ cç s©u ¨n l¸ nh− ruåi ®ôc lÇã hai lo¹i gièng lμ dÒn xanh vμ dÒn tÝa (dÒn (Liriomyza sp .), s©u xanh (Diaphania indica),

®á). DÒn xanh th©n l¸ ®Òu xanh, phiÕn l¸ hÑp. DÒn s©u khoang (Spodoptera litura). Dïng biÖn ph¸p tÝa l¸ h¬i trßn, to, th©n lçã mμu ®á tÝa. Chñ yÕu b¾t giÕt s©u non b»ng tay vμ phun thuèc. Víi ruåi lμ cç gièng ®Þa ph−¬ng.

®ôc l¸ phun cç thuèc Feat, Sherpa, Polytrin, Trigard,... Víi s©u xanh, s©u khoang phun cç 3. Thêi vô

thuèc nhãm BT (Biocin, Dipel...), Sherpa, ë phÝa b¾c gieo h¹t vμ trång tõ th¸ng 2 ®Õn Polytrin, Fastac...

th¸ng 10. ë phÝa nam do thêi tiÕt Êm nªn cã thÓ

trång quanh n¨m.

b) BÖnh h¹i

Cã cç bÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia 4. Cçh trång

solani), bÖnh ®èm l¸ (do nÊm Cercospora sp . ) vμ

Cã thÓ gieo th¼ng råi tØa dÇn, hoÆc gieo c©y con bÖnh b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne sp . ).

®Ó trång. H¹t dÒn rÊt nhá nªn ®Êt gieo h¹t cÇn lμm Phßng trõ bÖnh chÕt c©y con dïng cç thuèc kü. L−îng h¹t gieo v−ên −¬m 1,5-2,0 g/m2. Sau khi Validacin, Monceren, Anvil. Trõ bÖnh ®èm l¸

gieo 20-25 ngμy (c©y cao 10-15 cm) th× nhæ cÊy.

dïng cç thuèc Dithan-M, Carbenzim, Viben-C...

Luèng trång réng 0,8-1,0 m, kho¶ng cçh trång Trõ bÖnh b−íu rÔ do tuyÕn trïng dïng thuèc 15x15 cm.

Sincocin hßa n−íc t−íi quanh gèc c©y.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt)

- Bãn lãt: b»ng ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,5 tÊn +

RAU ®AY

Super L©n 10-12 kg.

(Corchorus olitorius)

- Bãn thóc: 2-3 lÇn b»ng ph©n Urª, mçi lÇn 4-6

1. §Æc tÝnh sinh häc

kg, hßa lo·ng víi n−íc ®Ó t−íi. Rau dÒn trång sau 5-7 ngμy ®· bÐn rÔ, håi phôc vμ t−íi ph©n lÇn ®Çu, C©y cã thÓ cao 60-70 cm, cã nhiÒu nh¸nh, lçø sau 7-10 ngμy t−íi ph©n 1 lÇn.

nhá; th©n, cμnh vμ g©n l¸ mμu ®á tÝa, bé rÔ ph¸t Thu ho¹ch nhæ c¶ c©y hoÆc c¾t ngang th©n triÓn nh−ng ¨n n«ng, kÐm chÞu óng n−íc. ThÝch cçh mÆt ®Êt 7-10 cm råi t−íi ph©n ®Ó ra chåi míi.

hîp víi khÝ hËu nãng Èm.

78

79

https://thuviensach.vn

2. Cçh gieo trång (gièng nh− víi rau dÒn vμ nhiÒu c©y khç), bÖnh

- Gieo h¹t tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 7, tõ 1,5-2,0 kg th¸n th− (do nÊm Colletotrichum sp.) t¹o thμnh h¹t gièng cho 1.000 m2 ®Êt. Lªn luèng réng 0,8-1,0

nh÷ng ®èm n©u trªn l¸, lμm kh« ngän vμ chÕt c©y m, lμm ®Êt kü. Gieo v·i hoÆc theo hμng, hμng cçh con. Phßng trõ bÖnh th¸n th− dïng cç thuèc nhau kho¶ng 20 cm. Gieo xong t−íi gi÷ Èm. Khi Dithan-M, Carbenzim, Topsin-M, Rovral...

c©y cao 10-15 cm th× nhæ tØa cho th−a bít. Sau 50-II. RAU ¡N TR¸I

60 ngμy nhæ tØa ®Ó ¨n, cßn l¹i ®Ó cç c©y cçh nhau 30x40 cm, tiÕp tôc thu h¸i ngän nhiÒu løa.

Cμ CHUA

3. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) (Lycopersicum esculentum)

Bãn ph©n lãt 1,2-1,5 tÊn ph©n chuång ñ hoai +

1. §Æc tÝnh sinh häc

10-12 kg Super L©n + 7-10 kg KCl. Khi c©y mäc 2-Cμ chua thuéc lo¹i c©y th©n th¶o, xuÊt xø tõ 3 l¸ thËt, hßa lo·ng ph©n §¹m t−íi, cçh 8-10

vïng nhiÖt ®íi Trung vμ Nam Mü. ¦a nhiÖt ®é ngμy t−íi mét lÇn, nhÊt lμ sau mçi løa h¸i ngän.

cao, thÝch hîp nhÊt víi nhiÖt ®é tõ 20-30oC vμ

4. Phßng trõ s©u bÖnh

c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh.

a) S©u h¹i

Cμ chua cã tÝnh sinh nh¸nh m¹nh, bé rÔ ph¸t triÓn, −a ®Êt t¬i xèp, giμu L©n vμ Kali (nhÊt lμ

Ngoμi cç s©u ¨n l¸ nh− s©u xanh, s©u khoang Kali). ChÞu óng kÐm h¬n chÞu h¹n, kÐm chÞu (nh− víi c©y rau dÒn), rau ®ay th−êng bÞ cç lo¹i s−¬ng muèi.

s©u chÝch hót lμm l¸ xo¨n vμ vμng nh− rÇy xanh (Empoasca biguttula), bä trÜ (Thrips palmi) vμ

2. Gièng

nhÖn tr¾ng (Polyphagotarsonemus latus). Phßng Cã ba lo¹i cμ chua theo h×nh d¸ng qu¶ lμ cμ

trõ cç lo¹i s©u h¹i trªn chñ yÕu lμ ch¨m bãn ®Çy chua hång, cμ chua mói vμ cμ chua bi, trong ®ã

®ñ, khi mËt ®é s©u cao th× phun thuèc. Víi rÇy lo¹i cμ chua hång ®−îc trång phæ biÕn nhÊt. PhÇn xanh vμ bä trÜ dïng cç thuèc §Çu tr©u Bi-sad, lín lμ nh÷ng gièng ®−îc chän läc, lai t¹o trong Fastac, Polytrin, Admire... Víi nhÖn dïng cç n−íc hoÆc nhËp néi. Cç gièng lai t¹o cã n¨ng suÊt thuèc Feat, Abafax, Nissorun, Ortus...

vμ chÊt l−îng cao hiÖn nay lμ HP , SB , SB , 5

2

3

b) BÖnh h¹i

S.902, Delta, VL 2000, KBT4... C«ng ty H¹t gièng C©y rau ®ay th−êng bÞ cç bÖnh chÕt c©y con

§«ng T©y míi ®−a ra cç gièng F1 607, 609, 007.

80

81

https://thuviensach.vn

2. Cçh gieo trång (gièng nh− víi rau dÒn vμ nhiÒu c©y khç), bÖnh

- Gieo h¹t tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 7, tõ 1,5-2,0 kg th¸n th− (do nÊm Colletotrichum sp.) t¹o thμnh h¹t gièng cho 1.000 m2 ®Êt. Lªn luèng réng 0,8-1,0

nh÷ng ®èm n©u trªn l¸, lμm kh« ngän vμ chÕt c©y m, lμm ®Êt kü. Gieo v·i hoÆc theo hμng, hμng cçh con. Phßng trõ bÖnh th¸n th− dïng cç thuèc nhau kho¶ng 20 cm. Gieo xong t−íi gi÷ Èm. Khi Dithan-M, Carbenzim, Topsin-M, Rovral...

c©y cao 10-15 cm th× nhæ tØa cho th−a bít. Sau 50-II. RAU ¡N TR¸I

60 ngμy nhæ tØa ®Ó ¨n, cßn l¹i ®Ó cç c©y cçh nhau 30x40 cm, tiÕp tôc thu h¸i ngän nhiÒu løa.

Cμ CHUA

3. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) (Lycopersicum esculentum)

Bãn ph©n lãt 1,2-1,5 tÊn ph©n chuång ñ hoai +

1. §Æc tÝnh sinh häc

10-12 kg Super L©n + 7-10 kg KCl. Khi c©y mäc 2-Cμ chua thuéc lo¹i c©y th©n th¶o, xuÊt xø tõ 3 l¸ thËt, hßa lo·ng ph©n §¹m t−íi, cçh 8-10

vïng nhiÖt ®íi Trung vμ Nam Mü. ¦a nhiÖt ®é ngμy t−íi mét lÇn, nhÊt lμ sau mçi løa h¸i ngän.

cao, thÝch hîp nhÊt víi nhiÖt ®é tõ 20-30oC vμ

4. Phßng trõ s©u bÖnh

c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh.

a) S©u h¹i

Cμ chua cã tÝnh sinh nh¸nh m¹nh, bé rÔ ph¸t triÓn, −a ®Êt t¬i xèp, giμu L©n vμ Kali (nhÊt lμ

Ngoμi cç s©u ¨n l¸ nh− s©u xanh, s©u khoang Kali). ChÞu óng kÐm h¬n chÞu h¹n, kÐm chÞu (nh− víi c©y rau dÒn), rau ®ay th−êng bÞ cç lo¹i s−¬ng muèi.

s©u chÝch hót lμm l¸ xo¨n vμ vμng nh− rÇy xanh (Empoasca biguttula), bä trÜ (Thrips palmi) vμ

2. Gièng

nhÖn tr¾ng (Polyphagotarsonemus latus). Phßng Cã ba lo¹i cμ chua theo h×nh d¸ng qu¶ lμ cμ

trõ cç lo¹i s©u h¹i trªn chñ yÕu lμ ch¨m bãn ®Çy chua hång, cμ chua mói vμ cμ chua bi, trong ®ã

®ñ, khi mËt ®é s©u cao th× phun thuèc. Víi rÇy lo¹i cμ chua hång ®−îc trång phæ biÕn nhÊt. PhÇn xanh vμ bä trÜ dïng cç thuèc §Çu tr©u Bi-sad, lín lμ nh÷ng gièng ®−îc chän läc, lai t¹o trong Fastac, Polytrin, Admire... Víi nhÖn dïng cç n−íc hoÆc nhËp néi. Cç gièng lai t¹o cã n¨ng suÊt thuèc Feat, Abafax, Nissorun, Ortus...

vμ chÊt l−îng cao hiÖn nay lμ HP , SB , SB , 5

2

3

b) BÖnh h¹i

S.902, Delta, VL 2000, KBT4... C«ng ty H¹t gièng C©y rau ®ay th−êng bÞ cç bÖnh chÕt c©y con

§«ng T©y míi ®−a ra cç gièng F1 607, 609, 007.

80

81

https://thuviensach.vn

Cμ chua trång vμo mïa m−a cã cç gièng KBT4,

- Mçi luèng trång hai hμng cçh nhau 60-70

sè 12 cã kh¶ n¨ng kh¸ng bÖnh hÐo rò vμ vi khuÈn.

cm, c©y cçh nhau 45-50 cm, mËt ®é kho¶ng 2.000-2.500 c©y/1.000 m2 ®Êt. Nªn c¾m giμn ®Ó tr¸nh c©y 3. Thêi vô

®æ ng· vμ tr¸nh tr¸i tiÕp xóc víi mÆt ®Êt.

Thêi vô gieo trång chÝnh lμ vô §«ng Xu©n tõ th¸ng 10 n¨m nay ®Õn th¸ng 1 n¨m sau, nh−ng 6. Ph©n bãn

thÝch hîp nhÊt lμ th¸ng 11, 12. Vô sím cã thÓ trång

- Bãn lãt: luèng −¬m 10 kg ph©n chuång ñ hoai +

tõ th¸ng 7, th¸ng 8. ë phÝa b¾c cã thÓ trång cμ chua 100 g Super L©n cho 10 m2 ®Êt.

vô Xu©n HÌ vμo th¸ng 2, th¸ng 3.

Ruéng trång 2,5-3,0 tÊn ph©n chuång ñ hoai +

30 kg Super L©n + 7-8 kg KCl (cho 1.000 m2 ®Êt).

4. Gieo h¹t

Bãn thóc: luèng −¬m nãi chung kh«ng cÇn bãn L−îng h¹t gièng gieo ®Ó trång cho 1.000 m2

thóc. NÕu c©y xÊu qu¸ pha lo·ng NPK 30 g víi 10

®Êt cÇn 20-30 g gieo cho 10 m2 ®Êt v−ên −¬m.

lÝt n−íc t−íi 1-2 lÇn. Ruéng trång bãn thóc lÇn 1

H¹t gièng tr−íc khi gieo nªn xö lý b»ng cç (7-10 ngμy sau trång) víi 5-6 kg Urª + 15 kg thuèc Rovral Mexyl-MZ, Carbenzim... ®Ó trõ nÊm Super L©n + 7-8 kg KCl + 10 kg b¸nh dÇu. LÇn 2

h¹i mÇm vμ c©y con. Phßng ngõa bÖnh xo¨n l¸

(20-25 ngμy sau trång) víi 10 kg Urª + 7-8 kg KCl +

virus b»ng cçh ph¬i h¹t ngoμi n¾ng 1 ngμy, sau ®ã 20 kg b¸nh dÇu. LÇn 3 (30-45 ngμy sau trång) ng©m trong dung dÞch Na PO (10%) trong 2 giê, 10 kg Urª + 7-8 kg KCl + 20 kg b¸nh dÇu (l−îng 2

4

röa b»ng n−íc s¹ch råi hong kh« trong bãng r©m.

ph©n bãn tÝnh cho 1.000 m2 ®Êt).

Luèng gieo h¹t gièng mïa m−a cÇn cã giμn 7. Phßng trõ s©u bÖnh

che. Khi c©y con cã 2-3 l¸ thËt th× tØa bá nh÷ng c©y C©y cμ chua bÞ nhiÒu lo¹i s©u bÖnh nguy hiÓm.

xÊu. Khi c©y cao 15-20 cm (kho¶ng 20-25 ngμy tuæi) th× nhæ trång. Tr−íc khi nhæ t−íi n−íc ®Ó

a) S©u h¹i

kh«ng ®øt rÔ.

Phæ biÕn nhÊt cã ruåi ®ôc l¸ ( Liriomyza trifolii), bä phÊn ( Bemisia myricae), bä rïa 28

5. Cçh trång

chÊm ( Epilachna vigintioctopunctata), s©u xanh

- Tr−íc khi trång ®Êt cÇn ph¬i ¶i, bãn v«i (50

da l¸ng (Spodoptera exigua), s©u xanh ®ôc tr¸i kg/1.000 m2 ®Êt). Luèng trång réng 1,0-1,2 m, cao (Helicoverpa armigera)...

20-25 cm. §Êt trång nªn che phñ b»ng r¬m hoÆc

- Phßng trõ ruåi ®ôc l¸ dïng cç thuèc Feat, mμng phñ nil«ng.

Trigard, Naled, Netoxin, Sherzol...

82

83

https://thuviensach.vn

Cμ chua trång vμo mïa m−a cã cç gièng KBT4,

- Mçi luèng trång hai hμng cçh nhau 60-70

sè 12 cã kh¶ n¨ng kh¸ng bÖnh hÐo rò vμ vi khuÈn.

cm, c©y cçh nhau 45-50 cm, mËt ®é kho¶ng 2.000-2.500 c©y/1.000 m2 ®Êt. Nªn c¾m giμn ®Ó tr¸nh c©y 3. Thêi vô

®æ ng· vμ tr¸nh tr¸i tiÕp xóc víi mÆt ®Êt.

Thêi vô gieo trång chÝnh lμ vô §«ng Xu©n tõ th¸ng 10 n¨m nay ®Õn th¸ng 1 n¨m sau, nh−ng 6. Ph©n bãn

thÝch hîp nhÊt lμ th¸ng 11, 12. Vô sím cã thÓ trång

- Bãn lãt: luèng −¬m 10 kg ph©n chuång ñ hoai +

tõ th¸ng 7, th¸ng 8. ë phÝa b¾c cã thÓ trång cμ chua 100 g Super L©n cho 10 m2 ®Êt.

vô Xu©n HÌ vμo th¸ng 2, th¸ng 3.

Ruéng trång 2,5-3,0 tÊn ph©n chuång ñ hoai +

30 kg Super L©n + 7-8 kg KCl (cho 1.000 m2 ®Êt).

4. Gieo h¹t

Bãn thóc: luèng −¬m nãi chung kh«ng cÇn bãn L−îng h¹t gièng gieo ®Ó trång cho 1.000 m2

thóc. NÕu c©y xÊu qu¸ pha lo·ng NPK 30 g víi 10

®Êt cÇn 20-30 g gieo cho 10 m2 ®Êt v−ên −¬m.

lÝt n−íc t−íi 1-2 lÇn. Ruéng trång bãn thóc lÇn 1

H¹t gièng tr−íc khi gieo nªn xö lý b»ng cç (7-10 ngμy sau trång) víi 5-6 kg Urª + 15 kg thuèc Rovral Mexyl-MZ, Carbenzim... ®Ó trõ nÊm Super L©n + 7-8 kg KCl + 10 kg b¸nh dÇu. LÇn 2

h¹i mÇm vμ c©y con. Phßng ngõa bÖnh xo¨n l¸

(20-25 ngμy sau trång) víi 10 kg Urª + 7-8 kg KCl +

virus b»ng cçh ph¬i h¹t ngoμi n¾ng 1 ngμy, sau ®ã 20 kg b¸nh dÇu. LÇn 3 (30-45 ngμy sau trång) ng©m trong dung dÞch Na PO (10%) trong 2 giê, 10 kg Urª + 7-8 kg KCl + 20 kg b¸nh dÇu (l−îng 2

4

röa b»ng n−íc s¹ch råi hong kh« trong bãng r©m.

ph©n bãn tÝnh cho 1.000 m2 ®Êt).

Luèng gieo h¹t gièng mïa m−a cÇn cã giμn 7. Phßng trõ s©u bÖnh

che. Khi c©y con cã 2-3 l¸ thËt th× tØa bá nh÷ng c©y C©y cμ chua bÞ nhiÒu lo¹i s©u bÖnh nguy hiÓm.

xÊu. Khi c©y cao 15-20 cm (kho¶ng 20-25 ngμy tuæi) th× nhæ trång. Tr−íc khi nhæ t−íi n−íc ®Ó

a) S©u h¹i

kh«ng ®øt rÔ.

Phæ biÕn nhÊt cã ruåi ®ôc l¸ ( Liriomyza trifolii), bä phÊn ( Bemisia myricae), bä rïa 28

5. Cçh trång

chÊm ( Epilachna vigintioctopunctata), s©u xanh

- Tr−íc khi trång ®Êt cÇn ph¬i ¶i, bãn v«i (50

da l¸ng (Spodoptera exigua), s©u xanh ®ôc tr¸i kg/1.000 m2 ®Êt). Luèng trång réng 1,0-1,2 m, cao (Helicoverpa armigera)...

20-25 cm. §Êt trång nªn che phñ b»ng r¬m hoÆc

- Phßng trõ ruåi ®ôc l¸ dïng cç thuèc Feat, mμng phñ nil«ng.

Trigard, Naled, Netoxin, Sherzol...

82

83

https://thuviensach.vn

- Phßng trõ s©u xanh ®ôc tr¸i, s©u xanh da Cμ TÝM

l¸ng dïng cç thuèc gèc BT nh− (Biocin, §Çu tr©u (Solanum melongena)

Bicillus, Dipel, Vi-BT, NPV...), Atabron, Sherpa, 1. §Æc tÝnh sinh häc

Polytrin, Success...

C©y cμ tÝm (vμ cç lo¹i cμ khç nh− cμ ph¸o,

- Trõ bä phÊn dïng cç thuèc §Çu tr©u Bi-sad, cμ b¸t...) lμ c©y −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi Fastac, Hopsan, Trebon... Trõ bä rïa dïng cç nhiÖt ®é kho¶ng 20-30oC, −a ¸nh s¸ng m¹nh. Tuy thuèc Cóc tæng hîp nh− Sherpa, Polytrin...

cã bé rÔ kháe, ¨n s©u nh−ng do cμnh l¸ nhiÒu, hÖ

b) BÖnh h¹i

sè tiªu hao n−íc cao, c©y cμ cÇn cã ®ñ ®é Èm ®Êt Nghiªm träng nhÊt c©y cμ chua cã cç bÖnh

®Ó sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn, nh−ng l¹i yÕu chÞu mèc s−¬ng (do nÊm Phytophthora infestan), bÖnh n−íc óng nªn ®Êt cÇn tho¸t n−íc.

hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum), bÖnh hÐo 2. Gièng

xanh (do vi khuÈn Xanthomonas solanacearum), Cã nhiÒu gièng cμ tÝm ®Þa ph−¬ng n¨ng suÊt bÖnh xo¨n l¸ (do virus).

cao vμ chèng bÖnh kh¸. HiÖn cã mét sè gièng nhËp

- Phßng trõ bÖnh mèc s−¬ng dïng cç thuèc néi cña Th¸i Lan. C«ng ty H¹t gièng §«ng T©y cã gèc ®ång, Disthan-M, Zin, Mexyl-MZ, Ridomil mét sè gièng lai F1 n¨ng suÊt cao 75-80 tÊn/ha, Gold, Alpine, Antracol...

chèng bÖnh hÐo xanh kh¸.

- Phßng trõ bÖnh hÐo vμng dïng cç thuèc gèc 3. Thêi vô

®ång, Viben-C, Rovral t−íi vμo gèc råi vun cao ®Êt.

- Phßng trõ bÖnh hÐo xanh do vi khuÈn dïng Cμ tÝm cã thÓ trång quanh n¨m. Vô §«ng Xu©n lμ vô chÝnh, trång tõ th¸ng 9 n¨m nay ®Õn cç thuèc gèc ®ång, Kasuran, Cuprimycin...

th¸ng 3 n¨m sau, cã thÓ trång sím vμo th¸ng 7

- Phßng trõ bÖnh xo¨n l¸ do virus chñ yÕu lμ xö vμ th¸ng 8. Trång mïa m−a th−êng bÞ s©u ®ôc lý h¹t gièng vμ trõ bä phÊn triÖt ®Ó, h¹n chÕ bãn ngän, ®ôc tr¸i nhiÒu.

§¹m, t¨ng Kali vμ chÊt vi l−îng b»ng phun ph©n bãn l¸.

4. Gieo h¹t

Kh«ng nªn trång liªn tôc cμ chua nhiÒu vô trªn Gieo h¹t qua v−ên −¬m ®Êt cÇn t¬i xèp, tho¸t mét ruéng mμ nªn lu©n canh c©y l−¬ng thùc hoÆc n−íc. L−îng h¹t gieo 2-3 g/m2 ®Êt, ®Ó trång 1.000 m2

c©y khç hä cμ.

®Êt cÇn 40-50 g h¹t gièng gieo cho 20 m2 v−ên −¬m.

84

85

https://thuviensach.vn

- Phßng trõ s©u xanh ®ôc tr¸i, s©u xanh da Cμ TÝM

l¸ng dïng cç thuèc gèc BT nh− (Biocin, §Çu tr©u (Solanum melongena)

Bicillus, Dipel, Vi-BT, NPV...), Atabron, Sherpa, 1. §Æc tÝnh sinh häc

Polytrin, Success...

C©y cμ tÝm (vμ cç lo¹i cμ khç nh− cμ ph¸o,

- Trõ bä phÊn dïng cç thuèc §Çu tr©u Bi-sad, cμ b¸t...) lμ c©y −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi Fastac, Hopsan, Trebon... Trõ bä rïa dïng cç nhiÖt ®é kho¶ng 20-30oC, −a ¸nh s¸ng m¹nh. Tuy thuèc Cóc tæng hîp nh− Sherpa, Polytrin...

cã bé rÔ kháe, ¨n s©u nh−ng do cμnh l¸ nhiÒu, hÖ

b) BÖnh h¹i

sè tiªu hao n−íc cao, c©y cμ cÇn cã ®ñ ®é Èm ®Êt Nghiªm träng nhÊt c©y cμ chua cã cç bÖnh

®Ó sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn, nh−ng l¹i yÕu chÞu mèc s−¬ng (do nÊm Phytophthora infestan), bÖnh n−íc óng nªn ®Êt cÇn tho¸t n−íc.

hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum), bÖnh hÐo 2. Gièng

xanh (do vi khuÈn Xanthomonas solanacearum), Cã nhiÒu gièng cμ tÝm ®Þa ph−¬ng n¨ng suÊt bÖnh xo¨n l¸ (do virus).

cao vμ chèng bÖnh kh¸. HiÖn cã mét sè gièng nhËp

- Phßng trõ bÖnh mèc s−¬ng dïng cç thuèc néi cña Th¸i Lan. C«ng ty H¹t gièng §«ng T©y cã gèc ®ång, Disthan-M, Zin, Mexyl-MZ, Ridomil mét sè gièng lai F1 n¨ng suÊt cao 75-80 tÊn/ha, Gold, Alpine, Antracol...

chèng bÖnh hÐo xanh kh¸.

- Phßng trõ bÖnh hÐo vμng dïng cç thuèc gèc 3. Thêi vô

®ång, Viben-C, Rovral t−íi vμo gèc råi vun cao ®Êt.

- Phßng trõ bÖnh hÐo xanh do vi khuÈn dïng Cμ tÝm cã thÓ trång quanh n¨m. Vô §«ng Xu©n lμ vô chÝnh, trång tõ th¸ng 9 n¨m nay ®Õn cç thuèc gèc ®ång, Kasuran, Cuprimycin...

th¸ng 3 n¨m sau, cã thÓ trång sím vμo th¸ng 7

- Phßng trõ bÖnh xo¨n l¸ do virus chñ yÕu lμ xö vμ th¸ng 8. Trång mïa m−a th−êng bÞ s©u ®ôc lý h¹t gièng vμ trõ bä phÊn triÖt ®Ó, h¹n chÕ bãn ngän, ®ôc tr¸i nhiÒu.

§¹m, t¨ng Kali vμ chÊt vi l−îng b»ng phun ph©n bãn l¸.

4. Gieo h¹t

Kh«ng nªn trång liªn tôc cμ chua nhiÒu vô trªn Gieo h¹t qua v−ên −¬m ®Êt cÇn t¬i xèp, tho¸t mét ruéng mμ nªn lu©n canh c©y l−¬ng thùc hoÆc n−íc. L−îng h¹t gieo 2-3 g/m2 ®Êt, ®Ó trång 1.000 m2

c©y khç hä cμ.

®Êt cÇn 40-50 g h¹t gièng gieo cho 20 m2 v−ên −¬m.

84

85

https://thuviensach.vn

Khi c©y cã 1-2 l¸ thËt th× tØa bít c©y xÊu, sau ®ã

- Phßng trõ bä phÊn, rÇy xanh, bä trÜ dïng tØa lÇn thø 2. Khi c©y cao 6-10 cm, ®Ó l¹i nh÷ng cç thuèc §Çu tr©u Bi-sad, Abafax, Applaud Bas, c©y tèt víi kho¶ng cçh 5-6 cm. C©y gièng 25-30

Confidor...

ngμy tuæi th× nhæ cÊy ra ruéng. Tr−íc khi nhæ cÊy

- Phßng trõ s©u ®ôc tr¸i dïng cç thuèc t−íi n−íc ®Ó dÔ nhæ, kh«ng ®øt rÔ.

Polytrin, Sherzol, Netoxin, Success...

5. Cçh trång

- Phßng trõ nhÖn ®á dïng cç thuèc Feat, Luèng trång réng 1,0-1,2 cm, cao 20-30 cm. Trªn Nissorum, Abafax...

luèng trång 2 hμng cçh nhau 70-80 cm, c©y cçh b) BÖnh h¹i

c©y 50-60 cm, mËt ®é 2.000-2.500 c©y/1.000 m2 ®Êt.

BÖnh ®èm n©u (do cç nÊm Cercospora, Cã thÓ trång xen hμnh, tái, c¶i xanh, rau Phomopsis), bÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium dÒn... gi÷a hai hμng cμ.

oxysporum), bÖnh thèi tr¸i (do nÊm Phytophthora 6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) melongena), bÖnh hÐo xanh (do vi khuÈn

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 3-4 tÊn + Super Pseudomonas solanacearum), bÖnh b−íu rÔ (do L©n 35-40 kg + KCl 3-4 kg + b¸nh dÇu 12-13 kg (hoÆc tuyÕn trïng Meloidogyne incognita).

Urª 5-6 kg).

- Phßng trõ bÖnh ®èm n©u dïng cç thuèc

- Bãn thóc 3 lÇn, lÇn ®Çu sau trång 7 ngμy, Dithan-M, Carbenzim, Topsin-M.

cç lÇn sau cçh nhau 15-20 ngμy. L−îng ph©n

- Phßng trõ bÖnh hÐo vμng dïng cç thuèc bãn mçi lÇn 6-8 kg Urª + 4-6 kg KCl. Nªn bãn Viben-C, COC 85, Rovral... hßa n−íc t−íi vμo gèc thóc thªm sau thu ho¹ch ®ît tr¸i ®Çu 5 kg Urª +

råi vun cao ®Êt.

5 kg KCl vμ b¸nh dÇu.

- Phßng trõ bÖnh thèi tr¸i dïng cç thuèc 7. Phßng trõ s©u bÖnh

Mexyl-MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Carbenzim...

C©y cμ tÝm cã nhiÒu lo¹i s©u bÖnh h¹i nguy hiÓm.

- Phßng trõ bÖnh hÐo xanh phun ngõa khi c©y a) S©u h¹i

lín b»ng cç thuèc gèc ®ång nh− COC 85, Kocide, Cuprimycin...

Bä phÊn (Bemisia myricae), rÇy xanh (Empoasca biguttula), bä trÜ (Thrips sp .), s©u ®ôc tr¸i (Leucinodes

- Phßng trõ bÖnh tuyÕn trïng nªn bãn v«i vμ

orbonalis), nhÖn ®á (Tetranychus urticae).

dïng thuèc Sincocin.

86

87

https://thuviensach.vn

Khi c©y cã 1-2 l¸ thËt th× tØa bít c©y xÊu, sau ®ã

- Phßng trõ bä phÊn, rÇy xanh, bä trÜ dïng tØa lÇn thø 2. Khi c©y cao 6-10 cm, ®Ó l¹i nh÷ng cç thuèc §Çu tr©u Bi-sad, Abafax, Applaud Bas, c©y tèt víi kho¶ng cçh 5-6 cm. C©y gièng 25-30

Confidor...

ngμy tuæi th× nhæ cÊy ra ruéng. Tr−íc khi nhæ cÊy

- Phßng trõ s©u ®ôc tr¸i dïng cç thuèc t−íi n−íc ®Ó dÔ nhæ, kh«ng ®øt rÔ.

Polytrin, Sherzol, Netoxin, Success...

5. Cçh trång

- Phßng trõ nhÖn ®á dïng cç thuèc Feat, Luèng trång réng 1,0-1,2 cm, cao 20-30 cm. Trªn Nissorum, Abafax...

luèng trång 2 hμng cçh nhau 70-80 cm, c©y cçh b) BÖnh h¹i

c©y 50-60 cm, mËt ®é 2.000-2.500 c©y/1.000 m2 ®Êt.

BÖnh ®èm n©u (do cç nÊm Cercospora, Cã thÓ trång xen hμnh, tái, c¶i xanh, rau Phomopsis), bÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium dÒn... gi÷a hai hμng cμ.

oxysporum), bÖnh thèi tr¸i (do nÊm Phytophthora 6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) melongena), bÖnh hÐo xanh (do vi khuÈn

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 3-4 tÊn + Super Pseudomonas solanacearum), bÖnh b−íu rÔ (do L©n 35-40 kg + KCl 3-4 kg + b¸nh dÇu 12-13 kg (hoÆc tuyÕn trïng Meloidogyne incognita).

Urª 5-6 kg).

- Phßng trõ bÖnh ®èm n©u dïng cç thuèc

- Bãn thóc 3 lÇn, lÇn ®Çu sau trång 7 ngμy, Dithan-M, Carbenzim, Topsin-M.

cç lÇn sau cçh nhau 15-20 ngμy. L−îng ph©n

- Phßng trõ bÖnh hÐo vμng dïng cç thuèc bãn mçi lÇn 6-8 kg Urª + 4-6 kg KCl. Nªn bãn Viben-C, COC 85, Rovral... hßa n−íc t−íi vμo gèc thóc thªm sau thu ho¹ch ®ît tr¸i ®Çu 5 kg Urª +

råi vun cao ®Êt.

5 kg KCl vμ b¸nh dÇu.

- Phßng trõ bÖnh thèi tr¸i dïng cç thuèc 7. Phßng trõ s©u bÖnh

Mexyl-MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Carbenzim...

C©y cμ tÝm cã nhiÒu lo¹i s©u bÖnh h¹i nguy hiÓm.

- Phßng trõ bÖnh hÐo xanh phun ngõa khi c©y a) S©u h¹i

lín b»ng cç thuèc gèc ®ång nh− COC 85, Kocide, Cuprimycin...

Bä phÊn (Bemisia myricae), rÇy xanh (Empoasca biguttula), bä trÜ (Thrips sp .), s©u ®ôc tr¸i (Leucinodes

- Phßng trõ bÖnh tuyÕn trïng nªn bãn v«i vμ

orbonalis), nhÖn ®á (Tetranychus urticae).

dïng thuèc Sincocin.

86

87

https://thuviensach.vn

nguån bÖnh b»ng cç thuèc Rovral, Mexyl-MZ, C¢Y íT

Topsin-M, Viben-C.

(Capsicum annum)

- Gieo h¹t trªn luèng −¬m ®· lμm ®Êt kü.

1. §Æc tÝnh sinh häc

L−îng h¹t gieo 30-40 g cho 30-40 m2 ®Êt ®ñ c©y con trång trong 1.000 m2 ®Êt. Cã thÓ gieo qua bÇu ít lμ c©y −a nhiÖt, nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt lμ

®Êt gåm 2 phÇn ®Êt + 1 phÇn ph©n chuång ñ hoai +

25-28oC; d−íi 15oC vμ trªn 32oC c©y sinh tr−ëng 1 phÇn tro trÊu. TÊt c¶ trén ®Òu cho vμo tói nil«ng kÐm, hoa rông nhiÒu, Ýt qu¶. CÇn nhiÒu ¸nh nhá (5x7 cm), mçi tói gieo 2-3 h¹t, xÕp theo hμng.

s¸ng. TÝnh chÞu h¹n kh¸, song khi ra hoa ®Ëu Luèng vμ tói gieo h¹t nªn phñ líp r¬m máng, cã qu¶ nÕu bÞ kh« h¹n qu¶ th−êng bÞ cong vμ vá giμn che vμ t−íi Èm ®Òu. Tr−íc khi nhæ trång t−íi kh«ng mÞn. §é Èm ®Êt quçao (trªn 80%) bé rÔ

®Ém n−íc cho khái ®øt rÔ.

còng kÐm ph¸t triÓn, c©y cßi cäc.

5. Cçh trång

2. Gièng

- Luèng −¬m c©y con vμ luèng trång réng 0,8-ít cã hai nhãm lμ ít ngät vμ ít cay. ít ngät 1,0 m, cao 20-25 cm, r¶i v«i bét vμ tro bÕp tr−íc

®−îc sö dông nh− mét lo¹i rau xanh, ë n−íc ta khi trång (50 kg v«i + 60 kg tro/1.000 m2 ®Êt).

hiÖn trång rÊt Ýt lo¹i ít nμy mμ chñ yÕu lμ trång ít cay.

- Kho¶ng cçh víi ít sõng tr©u lμ 50x50 cm, ít Cã nhiÒu gièng ®ang trång phæ biÕn nh− cç cay sè 1 lμ 100x40 cm, ít cay sè 2 lμ 120x50 cm, tïy gièng ít sõng tr©u, sõng bß, ít cay 01, 02, SG1, gièng ít cã cÊu t¹o t¸n l¸ nhá hay lín. Gi÷a 2 luèng SG2, ít hiÓm F1-207, ngoμi ra cßn nhiÒu gièng ®Þa cã r·nh réng 40x50 cm ®Ó tiÖn viÖc ®i l¹i, ch¨m sãc.

ph−¬ng vμ gièng nhËp néi khç.

6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 3. Thêi vô

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

- Vô §«ng Xu©n (vô kh«) gieo h¹t vμo th¸ng 9, Super L©n 45-50 kg + Urª 5-6 kg + KCl 3-4 kg.

th¸ng 10, vμ nhæ trång vμo th¸ng 10, th¸ng 11.

- Bãn thóc: lÇn 1 (7-10 ngμy sau trång) hßa 5-6

- Vô HÌ Thu (vô m−a) gieo h¹t vμo th¸ng 4, kg Urª víi n−íc t−íi. LÇn 2 (b¾t ®Çu cã nô) bãn th¸ng 5 vμ nhæ trång vμo th¸ng 5, th¸ng 6.

500-600 kg ph©n chuång ñ hoai (tèt nhÊt lμ

ph©n gμ ñ hoai) + 13-15 kg KCl. LÇn 3 (khi ra 4. Gieo h¹t

tr¸i kho¶ng 50%) bãn 5-6 kg Urª. Ph©n hãa häc

- H¹t gièng tr−íc khi gieo cÇn xö lý ®Ó trõ trén ph©n chuång r¶i hoÆc hßa n−íc t−íi gèc.

88

89

https://thuviensach.vn

nguån bÖnh b»ng cç thuèc Rovral, Mexyl-MZ, C¢Y íT

Topsin-M, Viben-C.

(Capsicum annum)

- Gieo h¹t trªn luèng −¬m ®· lμm ®Êt kü.

1. §Æc tÝnh sinh häc

L−îng h¹t gieo 30-40 g cho 30-40 m2 ®Êt ®ñ c©y con trång trong 1.000 m2 ®Êt. Cã thÓ gieo qua bÇu ít lμ c©y −a nhiÖt, nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt lμ

®Êt gåm 2 phÇn ®Êt + 1 phÇn ph©n chuång ñ hoai +

25-28oC; d−íi 15oC vμ trªn 32oC c©y sinh tr−ëng 1 phÇn tro trÊu. TÊt c¶ trén ®Òu cho vμo tói nil«ng kÐm, hoa rông nhiÒu, Ýt qu¶. CÇn nhiÒu ¸nh nhá (5x7 cm), mçi tói gieo 2-3 h¹t, xÕp theo hμng.

s¸ng. TÝnh chÞu h¹n kh¸, song khi ra hoa ®Ëu Luèng vμ tói gieo h¹t nªn phñ líp r¬m máng, cã qu¶ nÕu bÞ kh« h¹n qu¶ th−êng bÞ cong vμ vá giμn che vμ t−íi Èm ®Òu. Tr−íc khi nhæ trång t−íi kh«ng mÞn. §é Èm ®Êt quçao (trªn 80%) bé rÔ

®Ém n−íc cho khái ®øt rÔ.

còng kÐm ph¸t triÓn, c©y cßi cäc.

5. Cçh trång

2. Gièng

- Luèng −¬m c©y con vμ luèng trång réng 0,8-ít cã hai nhãm lμ ít ngät vμ ít cay. ít ngät 1,0 m, cao 20-25 cm, r¶i v«i bét vμ tro bÕp tr−íc

®−îc sö dông nh− mét lo¹i rau xanh, ë n−íc ta khi trång (50 kg v«i + 60 kg tro/1.000 m2 ®Êt).

hiÖn trång rÊt Ýt lo¹i ít nμy mμ chñ yÕu lμ trång ít cay.

- Kho¶ng cçh víi ít sõng tr©u lμ 50x50 cm, ít Cã nhiÒu gièng ®ang trång phæ biÕn nh− cç cay sè 1 lμ 100x40 cm, ít cay sè 2 lμ 120x50 cm, tïy gièng ít sõng tr©u, sõng bß, ít cay 01, 02, SG1, gièng ít cã cÊu t¹o t¸n l¸ nhá hay lín. Gi÷a 2 luèng SG2, ít hiÓm F1-207, ngoμi ra cßn nhiÒu gièng ®Þa cã r·nh réng 40x50 cm ®Ó tiÖn viÖc ®i l¹i, ch¨m sãc.

ph−¬ng vμ gièng nhËp néi khç.

6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 3. Thêi vô

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

- Vô §«ng Xu©n (vô kh«) gieo h¹t vμo th¸ng 9, Super L©n 45-50 kg + Urª 5-6 kg + KCl 3-4 kg.

th¸ng 10, vμ nhæ trång vμo th¸ng 10, th¸ng 11.

- Bãn thóc: lÇn 1 (7-10 ngμy sau trång) hßa 5-6

- Vô HÌ Thu (vô m−a) gieo h¹t vμo th¸ng 4, kg Urª víi n−íc t−íi. LÇn 2 (b¾t ®Çu cã nô) bãn th¸ng 5 vμ nhæ trång vμo th¸ng 5, th¸ng 6.

500-600 kg ph©n chuång ñ hoai (tèt nhÊt lμ

ph©n gμ ñ hoai) + 13-15 kg KCl. LÇn 3 (khi ra 4. Gieo h¹t

tr¸i kho¶ng 50%) bãn 5-6 kg Urª. Ph©n hãa häc

- H¹t gièng tr−íc khi gieo cÇn xö lý ®Ó trõ trén ph©n chuång r¶i hoÆc hßa n−íc t−íi gèc.

88

89

https://thuviensach.vn

7. Phßng trõ s©u bÖnh

- Phßng trõ bÖnh kh¶m vμ xo¨n l¸ virus chñ yÕu lμ bãn §¹m võa ph¶i, chó ý bãn Kali vμ vi a) S©u h¹i

l−îng, triÖt ®Ó trõ bä phÊn, rÇy xanh, bä trÜ.

Cç s©u h¹i chÝnh lμ s©u khoang (Spodoptera litura), s©u xanh ®ôc tr¸i (Helicoverpa armigera), D¦A HÊU

rÇy xanh (Empoasca flavescens), bä trÜ ( Thrips (Citrullus lanatus)

palmi), bä phÊn (Bemisia myricae), nhÖn tr¾ng (Polyphagotarsonemus latus).

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Phßng trõ s©u khoang vμ s©u xanh ®ôc tr¸i D−a hÊu lμ lo¹i c©y hμng n¨m ng¾n ngμy, cÇn dïng cç chÕ phÈm BT, NPV, Sherpa, Polytrin, nhiÒu ¸nh s¸ng, th©n bß, bé l¸ rÊt ph¸t triÓn, rÔ

Success...

¨n réng vμ n«ng, chÞu h¹n kh¸, kh«ng chÞu óng.

- Phßng trõ rÇy xanh, bä trÜ, bä phÊn dïng cç

¦a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp nhÊt víi nhiÖt ®é thuèc §Çu tr©u Bi-sad, Abafax, TËp kú, Vibamec, kho¶ng 25-30oC. Cã thÓ trång trªn nhiÒu lo¹i ®Êt Sherpa, Polytrin...

víi ®é pH = 5-7, tuy vËy tèt nhÊt lμ ®Êt thÞt nhÑ,

- Phßng trõ nhÖn dïng cç thuèc Feat, Nissorun, tho¸t n−íc. Thêi gian sinh tr−ëng tõ 60-100 ngμy Abafax, Ortus...

tïy gièng, n¨ng suÊt ®¹t tõ 30-40 tÊn/ha.

b) BÖnh h¹i

2. Gièng

Chñ yÕu lμ cç bÖnh chÕt r¹p c©y con (do nÊm HiÖn nay cã nhiÒu gièng d−a hÊu, gåm cç gièng Sclerotium rolfsii), bÖnh kh« hÐo nh¸nh (do nÊm lai trong n−íc vμ gièng nhËp néi, cã d¹ng tr¸i trßn Phytophthora capsisi), bÖnh thèi tr¸i (do nÊm vμ d¹ng tr¸i dμi, cã lo¹i ruét ®á vμ lo¹i ruét vμng.

th¸n th− Colletotrichum glocosporioides), bÖnh Mét sè gièng ®ang trång phæ biÕn lμ cç gièng An hÐo xanh (do vi khuÈn Pseudomonas Solanacearum), Tiªm 95, 98 vμ 100, H¾c Mü Nh©n, TiÓu Long, TiÓu Phông, Xu©n Lan, H¾c Long...

bÖnh kh¶m vμ xo¨n l¸ (do virus).

- Phßng trõ bÖnh chÕt r¹p c©y con chñ yÕu lμ

3. Thêi vô

bãn v«i, dïng thuèc Validacin, Monceren, Anvil.

D−a hÊu cã thÓ trång quanh n¨m. Tïy ®iÒu

- Phßng trõ bÖnh kh« nh¸nh vμ thèi tr¸i dïng kiÖn tõng ®Þa ph−¬ng cã thÓ trång cç vô nh− sau: cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Viben-C...

- Vô §«ng Xu©n: gieo h¹t th¸ng 11, thu ho¹ch

- Phßng trõ bÖnh hÐo xanh do vi khuÈn phun th¸ng 1 n¨m sau ®Ó cã d−a vμo dÞp TÕt Nguyªn cç thuèc Cuprimycin, Kasuran, COC 85...

®¸n. §©y ®−îc coi lμ vô phæ biÕn nhÊt.

90

91

https://thuviensach.vn

7. Phßng trõ s©u bÖnh

- Phßng trõ bÖnh kh¶m vμ xo¨n l¸ virus chñ yÕu lμ bãn §¹m võa ph¶i, chó ý bãn Kali vμ vi a) S©u h¹i

l−îng, triÖt ®Ó trõ bä phÊn, rÇy xanh, bä trÜ.

Cç s©u h¹i chÝnh lμ s©u khoang (Spodoptera litura), s©u xanh ®ôc tr¸i (Helicoverpa armigera), D¦A HÊU

rÇy xanh (Empoasca flavescens), bä trÜ ( Thrips (Citrullus lanatus)

palmi), bä phÊn (Bemisia myricae), nhÖn tr¾ng (Polyphagotarsonemus latus).

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Phßng trõ s©u khoang vμ s©u xanh ®ôc tr¸i D−a hÊu lμ lo¹i c©y hμng n¨m ng¾n ngμy, cÇn dïng cç chÕ phÈm BT, NPV, Sherpa, Polytrin, nhiÒu ¸nh s¸ng, th©n bß, bé l¸ rÊt ph¸t triÓn, rÔ

Success...

¨n réng vμ n«ng, chÞu h¹n kh¸, kh«ng chÞu óng.

- Phßng trõ rÇy xanh, bä trÜ, bä phÊn dïng cç

¦a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp nhÊt víi nhiÖt ®é thuèc §Çu tr©u Bi-sad, Abafax, TËp kú, Vibamec, kho¶ng 25-30oC. Cã thÓ trång trªn nhiÒu lo¹i ®Êt Sherpa, Polytrin...

víi ®é pH = 5-7, tuy vËy tèt nhÊt lμ ®Êt thÞt nhÑ,

- Phßng trõ nhÖn dïng cç thuèc Feat, Nissorun, tho¸t n−íc. Thêi gian sinh tr−ëng tõ 60-100 ngμy Abafax, Ortus...

tïy gièng, n¨ng suÊt ®¹t tõ 30-40 tÊn/ha.

b) BÖnh h¹i

2. Gièng

Chñ yÕu lμ cç bÖnh chÕt r¹p c©y con (do nÊm HiÖn nay cã nhiÒu gièng d−a hÊu, gåm cç gièng Sclerotium rolfsii), bÖnh kh« hÐo nh¸nh (do nÊm lai trong n−íc vμ gièng nhËp néi, cã d¹ng tr¸i trßn Phytophthora capsisi), bÖnh thèi tr¸i (do nÊm vμ d¹ng tr¸i dμi, cã lo¹i ruét ®á vμ lo¹i ruét vμng.

th¸n th− Colletotrichum glocosporioides), bÖnh Mét sè gièng ®ang trång phæ biÕn lμ cç gièng An hÐo xanh (do vi khuÈn Pseudomonas Solanacearum), Tiªm 95, 98 vμ 100, H¾c Mü Nh©n, TiÓu Long, TiÓu Phông, Xu©n Lan, H¾c Long...

bÖnh kh¶m vμ xo¨n l¸ (do virus).

- Phßng trõ bÖnh chÕt r¹p c©y con chñ yÕu lμ

3. Thêi vô

bãn v«i, dïng thuèc Validacin, Monceren, Anvil.

D−a hÊu cã thÓ trång quanh n¨m. Tïy ®iÒu

- Phßng trõ bÖnh kh« nh¸nh vμ thèi tr¸i dïng kiÖn tõng ®Þa ph−¬ng cã thÓ trång cç vô nh− sau: cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Viben-C...

- Vô §«ng Xu©n: gieo h¹t th¸ng 11, thu ho¹ch

- Phßng trõ bÖnh hÐo xanh do vi khuÈn phun th¸ng 1 n¨m sau ®Ó cã d−a vμo dÞp TÕt Nguyªn cç thuèc Cuprimycin, Kasuran, COC 85...

®¸n. §©y ®−îc coi lμ vô phæ biÕn nhÊt.

90

91

https://thuviensach.vn

- Vô Xu©n HÌ: gieo h¹t th¸ng 2, thu ho¹ch mét hμng hèc cçh nhau 60 cm, mçi hèc gieo 2

th¸ng 5, th¸ng 6.

h¹t hoÆc trång mét c©y bÇu.

- Vô Thu §«ng: gieo h¹t th¸ng 9, thu ho¹ch

- Trång cã che phñ b¹t (hoÆc che phñ nil«ng): th¸ng 12 ®Ó cã d−a vμo dÞp Noel vμ TÕt D−¬ng lÞch.

sau khi lªn luèng vμ bãn ph©n lãt th× phñ b¹t kÝn Tuy vËy, chØ nªn trång tèi ®a 2 vô/n¨m ®Ó cã thêi luèng. Dïng lon s÷a bß ®−êng kÝnh 8 cm mμi s¾c gian lu©n canh c©y trång khç sÏ Ýt bÞ s©u bÖnh h¹i.

miÖng ®Ó khoÐt lç b¹t vμ ®μo lç trång theo kho¶ng cçh c©y, lç trång cã ®−êng kÝnh 4-5 cm, s©u 7-8

4. Gieo h¹t

cm. Bá vμo lç 1 muçng cμ phª ph©n c¸ xay, phñ Tr−íc khi gieo ph¬i h¹t d−íi n¾ng nhÑ trong 1-tro trÊu cho ®Çy lç, xÞt dung dÞch thuèc gèc ®ång 2 giê, sau ®ã ng©m vμo n−íc Êm 35-37oC (2 s«i + 3

(®ång oxyclorua, COC 85, Kocide, Viben-C...) cho l¹nh) trong 10-12 giê. Vít h¹t ra röa s¹ch, gãi l¹i

®ñ −ít tro råi gieo h¹t hoÆc trång c©y con. Sau khi ñ ë nhiÖt ®é Êm tõ 28-30oC. Sau kho¶ng 24 giê trång phñ líp r¬m máng lªn mÆt luèng.

chän nh÷ng h¹t ®· n¶y mÇm ®em gieo, nh÷ng h¹t cßn l¹i tiÕp tôc ñ vμ gieo sau.

6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) H¹t cã thÓ gieo th¼ng vμo hèc hoÆc gieo vμo

- Bãn lãt: ph©n b· t«m - c¸ 100 kg + Urª 5-7 kg +

bÇu ®Ó trång c©y con. BÇu lμm b»ng lçhuèi, giÊy Super L©n 10-12 kg + NPK 10 kg + KCl 5 kg. Cã hay bao nil«ng cã khoÐt lç tho¸t n−íc, kÝch th−íc thÓ thay ph©n Super L©n b»ng 5 kg DAP. Ph©n bÇu 4x6 cm. §Êt bá vμo bÇu gåm ph©n chuång ñ trén ®Òu r¶i lªn mÆt luèng råi phñ líp ®Êt −ít lªn.

hoai + tro trÊu + ®Êt bét theo tû lÖ 1:1:1, trén

- Bãn thóc: lÇn 1 (20-25 ngμy sau trång): ph©n b·

thªm 1% v«i bét vμ thuèc trõ nÊm Rovral hoÆc t«m - c¸ 100 kg + Urª 10-12 kg + Super L©n 20-25 kg Viben-C (20 g thuèc cho 20 kg ®Êt bÇu). Gieo 1 h¹t (hoÆc DAP 10 kg) + KCl 5 kg. Thóc lÇn 2 (40-45 ngμy d−a ®· n¶y mÇm vμo bÇu ®Êt, phñ líp tro trÊu sau trång): Urª 5-7 kg + Super L©n 10-12 kg.

máng lªn trªn. Khi c©y con mäc ®−îc 6-7 ngμy th×

7. T−íi n−íc vμ ch¨m sãc

®em trång trªn nh÷ng hèc ®· chuÈn bÞ s½n.

Trêi n¾ng cÇn t−íi n−íc mçi ngμy 2 lÇn vμo 5. Cçh trång

s¸ng vμ chiÒu. Sau khi trång tõ 3-5 ngμy tØa dÆm

- Trång th−êng trªn ruéng ®μo m−¬ng réng hoÆc trång dÆm ®Ó b¶o ®¶m ®ñ mçi hèc 1 c©y (mËt ®é vμ s©u 30-40 cm cçh nhau 3-4 m ®Ó lÊy ®Êt lªn 800-1.000 d©y/1.000 m2 ®Êt).

luèng. Luèng réng 1,0-1,2 m, cao 20-30 cm, Th−êng xuyªn söa d©y cho bß song song th¼ng luèng ë gi¸p 2 bªn mÐp m−¬ng. Trªn luèng ®μo vÒ phÝa tr−íc. BÊm ngän khi d©y dμi tõ 1,0-1,5 m 92

93

https://thuviensach.vn

- Vô Xu©n HÌ: gieo h¹t th¸ng 2, thu ho¹ch mét hμng hèc cçh nhau 60 cm, mçi hèc gieo 2

th¸ng 5, th¸ng 6.

h¹t hoÆc trång mét c©y bÇu.

- Vô Thu §«ng: gieo h¹t th¸ng 9, thu ho¹ch

- Trång cã che phñ b¹t (hoÆc che phñ nil«ng): th¸ng 12 ®Ó cã d−a vμo dÞp Noel vμ TÕt D−¬ng lÞch.

sau khi lªn luèng vμ bãn ph©n lãt th× phñ b¹t kÝn Tuy vËy, chØ nªn trång tèi ®a 2 vô/n¨m ®Ó cã thêi luèng. Dïng lon s÷a bß ®−êng kÝnh 8 cm mμi s¾c gian lu©n canh c©y trång khç sÏ Ýt bÞ s©u bÖnh h¹i.

miÖng ®Ó khoÐt lç b¹t vμ ®μo lç trång theo kho¶ng cçh c©y, lç trång cã ®−êng kÝnh 4-5 cm, s©u 7-8

4. Gieo h¹t

cm. Bá vμo lç 1 muçng cμ phª ph©n c¸ xay, phñ Tr−íc khi gieo ph¬i h¹t d−íi n¾ng nhÑ trong 1-tro trÊu cho ®Çy lç, xÞt dung dÞch thuèc gèc ®ång 2 giê, sau ®ã ng©m vμo n−íc Êm 35-37oC (2 s«i + 3

(®ång oxyclorua, COC 85, Kocide, Viben-C...) cho l¹nh) trong 10-12 giê. Vít h¹t ra röa s¹ch, gãi l¹i

®ñ −ít tro råi gieo h¹t hoÆc trång c©y con. Sau khi ñ ë nhiÖt ®é Êm tõ 28-30oC. Sau kho¶ng 24 giê trång phñ líp r¬m máng lªn mÆt luèng.

chän nh÷ng h¹t ®· n¶y mÇm ®em gieo, nh÷ng h¹t cßn l¹i tiÕp tôc ñ vμ gieo sau.

6. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) H¹t cã thÓ gieo th¼ng vμo hèc hoÆc gieo vμo

- Bãn lãt: ph©n b· t«m - c¸ 100 kg + Urª 5-7 kg +

bÇu ®Ó trång c©y con. BÇu lμm b»ng lçhuèi, giÊy Super L©n 10-12 kg + NPK 10 kg + KCl 5 kg. Cã hay bao nil«ng cã khoÐt lç tho¸t n−íc, kÝch th−íc thÓ thay ph©n Super L©n b»ng 5 kg DAP. Ph©n bÇu 4x6 cm. §Êt bá vμo bÇu gåm ph©n chuång ñ trén ®Òu r¶i lªn mÆt luèng råi phñ líp ®Êt −ít lªn.

hoai + tro trÊu + ®Êt bét theo tû lÖ 1:1:1, trén

- Bãn thóc: lÇn 1 (20-25 ngμy sau trång): ph©n b·

thªm 1% v«i bét vμ thuèc trõ nÊm Rovral hoÆc t«m - c¸ 100 kg + Urª 10-12 kg + Super L©n 20-25 kg Viben-C (20 g thuèc cho 20 kg ®Êt bÇu). Gieo 1 h¹t (hoÆc DAP 10 kg) + KCl 5 kg. Thóc lÇn 2 (40-45 ngμy d−a ®· n¶y mÇm vμo bÇu ®Êt, phñ líp tro trÊu sau trång): Urª 5-7 kg + Super L©n 10-12 kg.

máng lªn trªn. Khi c©y con mäc ®−îc 6-7 ngμy th×

7. T−íi n−íc vμ ch¨m sãc

®em trång trªn nh÷ng hèc ®· chuÈn bÞ s½n.

Trêi n¾ng cÇn t−íi n−íc mçi ngμy 2 lÇn vμo 5. Cçh trång

s¸ng vμ chiÒu. Sau khi trång tõ 3-5 ngμy tØa dÆm

- Trång th−êng trªn ruéng ®μo m−¬ng réng hoÆc trång dÆm ®Ó b¶o ®¶m ®ñ mçi hèc 1 c©y (mËt ®é vμ s©u 30-40 cm cçh nhau 3-4 m ®Ó lÊy ®Êt lªn 800-1.000 d©y/1.000 m2 ®Êt).

luèng. Luèng réng 1,0-1,2 m, cao 20-30 cm, Th−êng xuyªn söa d©y cho bß song song th¼ng luèng ë gi¸p 2 bªn mÐp m−¬ng. Trªn luèng ®μo vÒ phÝa tr−íc. BÊm ngän khi d©y dμi tõ 1,0-1,5 m 92

93

https://thuviensach.vn

tØa bít cç d©y chÌo, mçi c©y chØ ®Ó 1 d©y chÝnh

- NhÖn ®á (Tetranychus urticae): dïng cç vμ 2 d©y chÌo dμi nhÊt ë 2 bªn.

thuèc Feat, Abafax, Nissorun, Sirbon.

Khi hoa në ré, lÊy hoa ®ùc cña d©y nμy óp lªn b) BÖnh h¹i

nóm hoa c¸i míi në cña d©y khç. Thêi gian thô

- HÐo rò c©y con, cßn gäi lμ bÖnh lë cæ rÔ (do phÊn kho¶ng tõ 8-10 giê s¸ng, trong vßng 1-3 ngμy.

nÊm Rhizoctonia solani) : phun cç thuèc Validacin, Mçi d©y chÝnh hoÆc d©y chÌo chØ ®Ó 1 tr¸i to vμ

Anvil, Monceren...

®Òu, nÕu d©y chÝnh th× chän ®Ó tr¸i ë nçh l¸ tõ 15-20,

- HÐo vμng, cßn gäi lμ bÖnh hÐo d©y (do nÊm d©y chÌo th× chän ®Ó tr¸i ë nçh l¸ tõ l¸ 8-10. BÊm Fusarium oxysporum) : phßng trõ b»ng r¾c v«i vμ t−íi ngän d−a ë vÞ trÝ cçh tr¸i 6-7 l¸. Dïng r¬m r¹, lçç thuèc gèc ®ång nh− COC-85, Kocide, Viben-C...

chuèi kh« lãt tr¸i ®Ó tr¸nh tiÕp xóc víi ®Êt.

- BÖnh s−¬ng mai (do nÊm Pseudoperonospora Th−êng xuyªn nhæ cá trªn m« luèng.

cubensis) vμ bÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Phytophthora 8. Phßng trõ s©u bÖnh

melonis) : phßng trõ b»ng cç thuèc Ridomil gold, a) S©u h¹i

Mexyl-MZ, Curzate, Polyram, Topsin-M...

- BÖnh nøt th©n ch¶y nhùa, cßn gäi lμ bÖnh

- Bä dõa (Aulacophora similis): bä tr−ëng thμnh ch¹y d©y, bÖnh b· trÇu (do nÊm Mycosphaerella lμ loμi c¸nh cøng, mμu vμng cam, ¨n l¸ d−a (cßn citrullina): dïng cç thuèc gèc ®ång (COC-85, gäi lμ bä rÇy d−a). Phßng trõ b»ng cçh b¾t giÕt Kocide...), Viben-C, Ridomil gold, Carbenzim...

s©u tr−ëng thμnh vμ phun cç thuèc s©u gèc Cóc

- BÖnh b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne tæng hîp hoÆc l©n h÷u c¬.

Incognita). TuyÕn trïng lμm thèi rÔ, chÕt c©y:

- Ruåi ®ôc l¸ ( Liriomyza trifolii) : dïng cç dïng cç thuèc Vimoca, Sincocin, Furadan.

thuèc Feat, Trigard, Sherzol, Polytrin, Vibasu...

- RÖp muéi (Aphis gossypii): dïng cç thuèc D¦A LEO

Sherpa, Fastac, Vibasu, Feat...

(Cucumis sativus)

- S©u xanh (Diaphania indica), s©u khoang (Spodoptera litura), s©u non ¨n l¸, dïng cç thuèc 1. §Æc tÝnh sinh häc

§Çu tr©u Bicillus, Sherpa, Fastac, Polytrin, Vibasu...

D−a leo (d−a chuét) lμ lo¹i c©y th©n th¶o hμng

- Bä trÜ (Thrips palmi): dïng cç thuèc §Çu tr©u niªn, th©n dμi, cã nhiÒu tua cuèn ®Ó leo b¸m. Bé rÔ

Jolie, Confidor, Admire, Regent, Polytrin, Abafax...

ph¸t triÓn kÐm.

94

95

https://thuviensach.vn

tØa bít cç d©y chÌo, mçi c©y chØ ®Ó 1 d©y chÝnh

- NhÖn ®á (Tetranychus urticae): dïng cç vμ 2 d©y chÌo dμi nhÊt ë 2 bªn.

thuèc Feat, Abafax, Nissorun, Sirbon.

Khi hoa në ré, lÊy hoa ®ùc cña d©y nμy óp lªn b) BÖnh h¹i

nóm hoa c¸i míi në cña d©y khç. Thêi gian thô

- HÐo rò c©y con, cßn gäi lμ bÖnh lë cæ rÔ (do phÊn kho¶ng tõ 8-10 giê s¸ng, trong vßng 1-3 ngμy.

nÊm Rhizoctonia solani) : phun cç thuèc Validacin, Mçi d©y chÝnh hoÆc d©y chÌo chØ ®Ó 1 tr¸i to vμ

Anvil, Monceren...

®Òu, nÕu d©y chÝnh th× chän ®Ó tr¸i ë nçh l¸ tõ 15-20,

- HÐo vμng, cßn gäi lμ bÖnh hÐo d©y (do nÊm d©y chÌo th× chän ®Ó tr¸i ë nçh l¸ tõ l¸ 8-10. BÊm Fusarium oxysporum) : phßng trõ b»ng r¾c v«i vμ t−íi ngän d−a ë vÞ trÝ cçh tr¸i 6-7 l¸. Dïng r¬m r¹, lçç thuèc gèc ®ång nh− COC-85, Kocide, Viben-C...

chuèi kh« lãt tr¸i ®Ó tr¸nh tiÕp xóc víi ®Êt.

- BÖnh s−¬ng mai (do nÊm Pseudoperonospora Th−êng xuyªn nhæ cá trªn m« luèng.

cubensis) vμ bÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Phytophthora 8. Phßng trõ s©u bÖnh

melonis) : phßng trõ b»ng cç thuèc Ridomil gold, a) S©u h¹i

Mexyl-MZ, Curzate, Polyram, Topsin-M...

- BÖnh nøt th©n ch¶y nhùa, cßn gäi lμ bÖnh

- Bä dõa (Aulacophora similis): bä tr−ëng thμnh ch¹y d©y, bÖnh b· trÇu (do nÊm Mycosphaerella lμ loμi c¸nh cøng, mμu vμng cam, ¨n l¸ d−a (cßn citrullina): dïng cç thuèc gèc ®ång (COC-85, gäi lμ bä rÇy d−a). Phßng trõ b»ng cçh b¾t giÕt Kocide...), Viben-C, Ridomil gold, Carbenzim...

s©u tr−ëng thμnh vμ phun cç thuèc s©u gèc Cóc

- BÖnh b−íu rÔ (do tuyÕn trïng Meloidogyne tæng hîp hoÆc l©n h÷u c¬.

Incognita). TuyÕn trïng lμm thèi rÔ, chÕt c©y:

- Ruåi ®ôc l¸ ( Liriomyza trifolii) : dïng cç dïng cç thuèc Vimoca, Sincocin, Furadan.

thuèc Feat, Trigard, Sherzol, Polytrin, Vibasu...

- RÖp muéi (Aphis gossypii): dïng cç thuèc D¦A LEO

Sherpa, Fastac, Vibasu, Feat...

(Cucumis sativus)

- S©u xanh (Diaphania indica), s©u khoang (Spodoptera litura), s©u non ¨n l¸, dïng cç thuèc 1. §Æc tÝnh sinh häc

§Çu tr©u Bicillus, Sherpa, Fastac, Polytrin, Vibasu...

D−a leo (d−a chuét) lμ lo¹i c©y th©n th¶o hμng

- Bä trÜ (Thrips palmi): dïng cç thuèc §Çu tr©u niªn, th©n dμi, cã nhiÒu tua cuèn ®Ó leo b¸m. Bé rÔ

Jolie, Confidor, Admire, Regent, Polytrin, Abafax...

ph¸t triÓn kÐm.

94

95

https://thuviensach.vn

Thuéc nhãm c©y −a nhiÖt, sinh tr−ëng ph¸t th¸ng 10, th¸ng 11 ®Õn th¸ng 7, th¸ng 8 n¨m sau.

triÓn thÝch hîp nhÊt ë nhiÖt ®é tõ 25-30oC, h¹t cã Mïa m−a c©y sinh tr−ëng khã kh¨n, hoa rông vμ

thÓ n¶y mÇm ë nhiÖt ®é 12-13oC, nhiÖt ®é trªn tr¸i thèi nhiÒu.

35oC kÐo dμi c©y sÏ chÕt. ¦a ¸nh s¸ng ngμy ng¾n, 4. Gieo h¹t vμ trång c©y

c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh, n¾ng nhiÒu. Yªu cÇu ®é Èm ®Êt cao (tõ 85-95%), yÕu chÞu h¹n, thêi kú c©y Cã thÓ gieo h¹t qua bÇu råi trång hoÆc gieo ra hoa, ®Ëu tr¸i yªu cÇu l−îng n−íc cao nhÊt. §Êt th¼ng h¹t xuèng hèc. Luèng trång réng 1,2-1,4 m, trång thÝch hîp lμ ®Êt thÞt nhÑ hoÆc c¸t pha, ®é cao 20-25 cm. Dïng mμng nil«ng phñ ®Êt. Trªn pH tõ 5,5-6,5.

mçi luèng trång 2 hμng cçh nhau 1,0-1,2 m, hèc cçh hèc 25 cm, mçi hèc 1-2 c©y, mËt ®é 3.000-2. Gièng

4.000 hèc/1.000 m2 ®Êt. NÕu nhiÖt ®é thÊp d−íi D−a leo cã gièng tr¸i ng¾n, tr¸i dμi, trong 2

15oC nªn ñ cho h¹t nøt nanh råi míi gieo. H¹t nhãm nμy ®Òu cã gièng ®Þa ph−¬ng vμ gièng lai gieo s©u 1,0-1,5 cm, r¾c líp ®Êt mÞn lªn, sau ®ã nhËp néi. ë phÝa b¾c cã cç gièng ®Þa ph−¬ng nh−

phñ líp mïn môc hoÆc tro trÊu, t−íi Èm ®Òu.

Tam D−¬ng (VÜnh Phóc), Yªn Mü (H−ng Yªn), Khi c©y d−a cã 4-5 l¸ thËt, ra tua cuèn th× lμm QuÕ Vâ (B¾c Ninh)... PhÝa nam cã cç gièng d−a giμn. Giμn c¾m h×nh ch÷ nh©n (X), cao 1,5-2,0 m.

leo xanh, d−a leo T©y Ninh. Cç gièng ®Þa ph−¬ng cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n (trung b×nh 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 32-40 ngμy), n¨ng suÊt thÊp (15-20 tÊn/ha).

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

Cç gièng nhËp néi F1, thêi gian sinh tr−ëng Super L©n 20-22 kg + KCl 4-5 kg.

th−êng dμi h¬n (trung b×nh 40-45 ngμy), n¨ng

- Bãn thóc:

suÊt cao (30-40 tÊn/ha). HiÖn cã nhiÒu gièng LÇn 1 (c©y cã 2-3 l¸ thËt): Urª 2-3 kg, t−íi nhËp tõ Th¸i Lan, §μi Loan, NhËt B¶n, Mü, nh−

quanh gèc.

cç gièng Happy 14, 16, Mummy 331, Mü xanh, LÇn 2 (c©y ®©m tua): ph©n chuång ñ hoai 1,0-1,5

Mü tr¾ng, Chiatai. C«ng ty gièng §«ng T©y cã tÊn + Urª 5-6 kg + KCl 3-4 kg + b¸nh dÇu 20-25 kg.

cç gièng F1 sè 124, 702...

LÇn 3 (c©y cã hoa c¸i): Urª 8 kg + KCl 3 kg +

3. Thêi vô

b¸nh dÇu 35 kg. Cã thÓ phun ph©n bãn l¸ 6-7

D−a leo cã thÓ trång quanh n¨m, tuy vËy ngμy 1 lÇn tõ khi ®©m tua.

thÝch hîp nhÊt lμ vô §«ng Xu©n vμ vô HÌ Thu, tõ Cã thÓ thay b¸nh dÇu b»ng DAP.

96

97

https://thuviensach.vn

Thuéc nhãm c©y −a nhiÖt, sinh tr−ëng ph¸t th¸ng 10, th¸ng 11 ®Õn th¸ng 7, th¸ng 8 n¨m sau.

triÓn thÝch hîp nhÊt ë nhiÖt ®é tõ 25-30oC, h¹t cã Mïa m−a c©y sinh tr−ëng khã kh¨n, hoa rông vμ

thÓ n¶y mÇm ë nhiÖt ®é 12-13oC, nhiÖt ®é trªn tr¸i thèi nhiÒu.

35oC kÐo dμi c©y sÏ chÕt. ¦a ¸nh s¸ng ngμy ng¾n, 4. Gieo h¹t vμ trång c©y

c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh, n¾ng nhiÒu. Yªu cÇu ®é Èm ®Êt cao (tõ 85-95%), yÕu chÞu h¹n, thêi kú c©y Cã thÓ gieo h¹t qua bÇu råi trång hoÆc gieo ra hoa, ®Ëu tr¸i yªu cÇu l−îng n−íc cao nhÊt. §Êt th¼ng h¹t xuèng hèc. Luèng trång réng 1,2-1,4 m, trång thÝch hîp lμ ®Êt thÞt nhÑ hoÆc c¸t pha, ®é cao 20-25 cm. Dïng mμng nil«ng phñ ®Êt. Trªn pH tõ 5,5-6,5.

mçi luèng trång 2 hμng cçh nhau 1,0-1,2 m, hèc cçh hèc 25 cm, mçi hèc 1-2 c©y, mËt ®é 3.000-2. Gièng

4.000 hèc/1.000 m2 ®Êt. NÕu nhiÖt ®é thÊp d−íi D−a leo cã gièng tr¸i ng¾n, tr¸i dμi, trong 2

15oC nªn ñ cho h¹t nøt nanh råi míi gieo. H¹t nhãm nμy ®Òu cã gièng ®Þa ph−¬ng vμ gièng lai gieo s©u 1,0-1,5 cm, r¾c líp ®Êt mÞn lªn, sau ®ã nhËp néi. ë phÝa b¾c cã cç gièng ®Þa ph−¬ng nh−

phñ líp mïn môc hoÆc tro trÊu, t−íi Èm ®Òu.

Tam D−¬ng (VÜnh Phóc), Yªn Mü (H−ng Yªn), Khi c©y d−a cã 4-5 l¸ thËt, ra tua cuèn th× lμm QuÕ Vâ (B¾c Ninh)... PhÝa nam cã cç gièng d−a giμn. Giμn c¾m h×nh ch÷ nh©n (X), cao 1,5-2,0 m.

leo xanh, d−a leo T©y Ninh. Cç gièng ®Þa ph−¬ng cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n (trung b×nh 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 32-40 ngμy), n¨ng suÊt thÊp (15-20 tÊn/ha).

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

Cç gièng nhËp néi F1, thêi gian sinh tr−ëng Super L©n 20-22 kg + KCl 4-5 kg.

th−êng dμi h¬n (trung b×nh 40-45 ngμy), n¨ng

- Bãn thóc:

suÊt cao (30-40 tÊn/ha). HiÖn cã nhiÒu gièng LÇn 1 (c©y cã 2-3 l¸ thËt): Urª 2-3 kg, t−íi nhËp tõ Th¸i Lan, §μi Loan, NhËt B¶n, Mü, nh−

quanh gèc.

cç gièng Happy 14, 16, Mummy 331, Mü xanh, LÇn 2 (c©y ®©m tua): ph©n chuång ñ hoai 1,0-1,5

Mü tr¾ng, Chiatai. C«ng ty gièng §«ng T©y cã tÊn + Urª 5-6 kg + KCl 3-4 kg + b¸nh dÇu 20-25 kg.

cç gièng F1 sè 124, 702...

LÇn 3 (c©y cã hoa c¸i): Urª 8 kg + KCl 3 kg +

3. Thêi vô

b¸nh dÇu 35 kg. Cã thÓ phun ph©n bãn l¸ 6-7

D−a leo cã thÓ trång quanh n¨m, tuy vËy ngμy 1 lÇn tõ khi ®©m tua.

thÝch hîp nhÊt lμ vô §«ng Xu©n vμ vô HÌ Thu, tõ Cã thÓ thay b¸nh dÇu b»ng DAP.

96

97

https://thuviensach.vn

6. Phßng trõ s©u bÖnh

- Phßng trõ bÖnh phÊn tr¾ng dïng cç thuèc Score, Folpan, Anvil, Rovral...

a) S©u h¹i

- Phßng trõ bÖnh hÐo vμng dïng thuèc Viben-C, S©u h¹i phæ biÕn trªn c©y d−a leo lμ bä trÜ

cç thuèc gèc ®ång, v«i bét t−íi vμ r¾c vμo ®Êt, ( Thrips palmi), dßi ®ôc l¸ ( Liriomyza trifolii), s©u vun gèc cao.

xanh ¨n l¸ ( Diaphania indica), bä d−a ¨n l¸

- Phßng trõ bÖnh kh¶m virus chñ yÕu lμ trõ bä (Aulacophora Similis), rÇy mÒm (Aphisgossypii).

trÜ vμ rÖp.

- Phßng trõ bä trÜ chó ý ch¨m sãc cho c©y sinh tr−ëng tèt vμ phun cç thuèc §Çu tr©u Jolie, KHæ QUA

Abafax, Admire, Confidor, Sherzol, Polytrin...

(Momordica charantia)

- Phßng trõ dßi ®ôc l¸ dïng cç thuèc Feat, Trigard, Sherzol, Polytrin...

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Phßng trõ s©u xanh dïng cç chÕ phÈm BT

Khæ qua (m−íp ®¾ng) lμ c©y hμng n¨m, th©n (Biocin, Dipel, §Çu tr©u Bicillus....), Sherpa, dμi vμ cã tua leo b¸m. ¦a thêi tiÕt nãng Èm, nhiÖt Netoxin, Success...

®é thÝch hîp 20-35oC, chÞu ®−îc nhiÒu ®iÒu kiÖn

- Phßng trõ bä d−a, rÇy mÒm (rÖp muéi), dïng

®Êt ®ai khç nhau nh−ng ph¸t triÓn tèt trªn ®Êt cç thuèc Sherpa, Polytrin, Netoxin...

nhÑ, tho¸t n−íc, giμu chÊt h÷u c¬. YÕu chÞu h¹n.

b) BÖnh h¹i

Ngoμi dïng lμm rau cßn lμ vÞ thuèc.

Chñ yÕu lμ cç bÖnh chÕt c©y con (do nÊm 2. Gièng

Rhizoctonia solani), bÖnh hÐo vμng (do nÊm Khæ qua cã 2 lo¹i: tr¸i xanh vμ tr¸i tr¾ng. Cç Fusarium oxysporum), bÖnh ®èm vμng (do nÊm gièng ®Þa ph−¬ng phæ biÕn cã TH-12, khæ qua Pseudoperora cubensis), bÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm xiªm... Cç gièng lai F1 nhËp néi cã Chiatai 054

Erysiphe cichoracearum), bÖnh kh¶m (do virus).

vμ 185, East-West 241, 242, 277, TS-01...

- Phßng trõ bÖnh chÕt c©y con cÇn xíi ®Êt, vun gèc kÞp thêi, dïng cç thuèc Vanicide, Anvil, Monceren.

3. Thêi vô

- Phßng trõ bÖnh ®èm vμng dïng cç thuèc Khæ qua cã thÓ trång quanh n¨m, tèt nhÊt lμ

Mexyl-MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Topsin-M, vô §«ng Xu©n (tõ th¸ng 10 ®Õn th¸ng 1 n¨m sau).

Viben-C, Curzate..., kÕt hîp ng¾t bá cç l¸ giμ

Vô HÌ Thu n¨ng suÊt còng cao nh−ng th−êng bÞ

phÝa gèc vμ l¸ bÞ bÖnh nÆng.

ruåi ®ôc tr¸i ph¸ h¹i.

98

99

https://thuviensach.vn

6. Phßng trõ s©u bÖnh

- Phßng trõ bÖnh phÊn tr¾ng dïng cç thuèc Score, Folpan, Anvil, Rovral...

a) S©u h¹i

- Phßng trõ bÖnh hÐo vμng dïng thuèc Viben-C, S©u h¹i phæ biÕn trªn c©y d−a leo lμ bä trÜ

cç thuèc gèc ®ång, v«i bét t−íi vμ r¾c vμo ®Êt, ( Thrips palmi), dßi ®ôc l¸ ( Liriomyza trifolii), s©u vun gèc cao.

xanh ¨n l¸ ( Diaphania indica), bä d−a ¨n l¸

- Phßng trõ bÖnh kh¶m virus chñ yÕu lμ trõ bä (Aulacophora Similis), rÇy mÒm (Aphisgossypii).

trÜ vμ rÖp.

- Phßng trõ bä trÜ chó ý ch¨m sãc cho c©y sinh tr−ëng tèt vμ phun cç thuèc §Çu tr©u Jolie, KHæ QUA

Abafax, Admire, Confidor, Sherzol, Polytrin...

(Momordica charantia)

- Phßng trõ dßi ®ôc l¸ dïng cç thuèc Feat, Trigard, Sherzol, Polytrin...

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Phßng trõ s©u xanh dïng cç chÕ phÈm BT

Khæ qua (m−íp ®¾ng) lμ c©y hμng n¨m, th©n (Biocin, Dipel, §Çu tr©u Bicillus....), Sherpa, dμi vμ cã tua leo b¸m. ¦a thêi tiÕt nãng Èm, nhiÖt Netoxin, Success...

®é thÝch hîp 20-35oC, chÞu ®−îc nhiÒu ®iÒu kiÖn

- Phßng trõ bä d−a, rÇy mÒm (rÖp muéi), dïng

®Êt ®ai khç nhau nh−ng ph¸t triÓn tèt trªn ®Êt cç thuèc Sherpa, Polytrin, Netoxin...

nhÑ, tho¸t n−íc, giμu chÊt h÷u c¬. YÕu chÞu h¹n.

b) BÖnh h¹i

Ngoμi dïng lμm rau cßn lμ vÞ thuèc.

Chñ yÕu lμ cç bÖnh chÕt c©y con (do nÊm 2. Gièng

Rhizoctonia solani), bÖnh hÐo vμng (do nÊm Khæ qua cã 2 lo¹i: tr¸i xanh vμ tr¸i tr¾ng. Cç Fusarium oxysporum), bÖnh ®èm vμng (do nÊm gièng ®Þa ph−¬ng phæ biÕn cã TH-12, khæ qua Pseudoperora cubensis), bÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm xiªm... Cç gièng lai F1 nhËp néi cã Chiatai 054

Erysiphe cichoracearum), bÖnh kh¶m (do virus).

vμ 185, East-West 241, 242, 277, TS-01...

- Phßng trõ bÖnh chÕt c©y con cÇn xíi ®Êt, vun gèc kÞp thêi, dïng cç thuèc Vanicide, Anvil, Monceren.

3. Thêi vô

- Phßng trõ bÖnh ®èm vμng dïng cç thuèc Khæ qua cã thÓ trång quanh n¨m, tèt nhÊt lμ

Mexyl-MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Topsin-M, vô §«ng Xu©n (tõ th¸ng 10 ®Õn th¸ng 1 n¨m sau).

Viben-C, Curzate..., kÕt hîp ng¾t bá cç l¸ giμ

Vô HÌ Thu n¨ng suÊt còng cao nh−ng th−êng bÞ

phÝa gèc vμ l¸ bÞ bÖnh nÆng.

ruåi ®ôc tr¸i ph¸ h¹i.

98

99

https://thuviensach.vn

4. Cçh trång

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Luèng trång réng 1,0-1,2 m, cao 20-25 cm.

a) S©u h¹i

Trång theo hèc thμnh hμng cçh nhau 0,8 m, hèc S©u xanh ¨n l¸ (Diaphania india), ruåi ®ôc cçh hèc 25-30 cm, mçi hèc gieo 2 h¹t. Cç gièng tr¸i (Bactrocera cucurbitae), bä trÜ (Thirips palmi), lai F1 vá dμy, ng©m h¹t 30 phót trong n−íc nãng nhÖn ®á (Tetranychus urticae).

54oC (3 s«i + 2 l¹nh), vít h¹t ra dïng kÑp bÊm c¾t

- Phßng trõ s©u xanh dïng cç chÕ phÈm BT

mÐp h¹t råi ng©m n−íc tiÕp 2 giê, sau ®ã ñ mäc (nh− Biocin, §Çu tr©u Bicillus, Vi-BT), NPV, mÇm råi gieo.

thuèc th¶o méc (nh− Rotenone, Neem), cã thÓ

dïng cç thuèc Cóc tæng hîp (nh− Sherpa, H¹t cã thÓ gieo trong bÇu ®Êt, c©y con mäc Polytrin, Fastac...).

®−îc 10-12 ngμy th× trång.

- Phßng trõ ruåi ®ôc tr¸i dïng cç thuèc Feat, Khi c©y cã tua leo th× c¾m giμn h×nh ch÷ nh©n (X) Trigard, Polytrin, Sherzol...

cho leo, giμn cao 1,2-1,5 m.

- Phßng trõ bä trÜ dïng cç thuèc §Çu tr©u 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Jolie, Abafax, Confidor, Sherzol, Polytrin, Admire...

- Phßng trõ nhÖn ®á dïng cç thuèc Feat,

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,4 tÊn +

Nissorun, Ortus, Abafax...

Super L©n 30-40 kg + Urª 5 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

TÊt c¶ trén ®Òu bãn vμo r·nh gi÷a luèng råi lÊp ®Êt.

b) BÖnh h¹i

- Bãn thóc:

- BÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia solani): LÇn 1 (8-10 ngμy sau gieo): Urª 5 kg + b¸nh phun cç thuèc Validacin, Monceren.

dÇu 20 kg.

- BÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum): lμm c¶ d©y bÞ hÐo chÕt, t−íi thuèc gèc ®ång hoÆc LÇn 2 (18-20 ngμy sau gieo): ph©n chuång ñ hoai hçn hîp Viben-C vμo gèc råi vun ®Êt.

0,5 tÊn + Urª 6 kg + KCl 5 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

- BÖnh ®èm vμng (do nÊm Pseudoperonospora LÇn 3 (28-30 ngμy sau gieo): Urª 7 kg + KCl cubensis), c¾t bá l¸ giμ phÝa gèc vμ l¸ bÖnh nÆng, 15 kg + b¸nh dÇu 30 kg.

phun cç thuèc Ridomil gold, Mexyl-MZ, Ridozeb, NÕu dïng ph©n NPK th× tÝnh ra tõ l−îng Topsin-M, Carbenzim, Viben-C...

§¹m, L©n, Kali t−¬ng øng. Thay b¸nh dÇu b»ng Ngoμi ra cßn cã cç bÖnh hÐo xanh vi khuÈn, ph©n DAP.

bÖnh kh¶m l¸ do virus, bÖnh b−íu rÔ do tuyÕn trïng.

100

101

https://thuviensach.vn

4. Cçh trång

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Luèng trång réng 1,0-1,2 m, cao 20-25 cm.

a) S©u h¹i

Trång theo hèc thμnh hμng cçh nhau 0,8 m, hèc S©u xanh ¨n l¸ (Diaphania india), ruåi ®ôc cçh hèc 25-30 cm, mçi hèc gieo 2 h¹t. Cç gièng tr¸i (Bactrocera cucurbitae), bä trÜ (Thirips palmi), lai F1 vá dμy, ng©m h¹t 30 phót trong n−íc nãng nhÖn ®á (Tetranychus urticae).

54oC (3 s«i + 2 l¹nh), vít h¹t ra dïng kÑp bÊm c¾t

- Phßng trõ s©u xanh dïng cç chÕ phÈm BT

mÐp h¹t råi ng©m n−íc tiÕp 2 giê, sau ®ã ñ mäc (nh− Biocin, §Çu tr©u Bicillus, Vi-BT), NPV, mÇm råi gieo.

thuèc th¶o méc (nh− Rotenone, Neem), cã thÓ

dïng cç thuèc Cóc tæng hîp (nh− Sherpa, H¹t cã thÓ gieo trong bÇu ®Êt, c©y con mäc Polytrin, Fastac...).

®−îc 10-12 ngμy th× trång.

- Phßng trõ ruåi ®ôc tr¸i dïng cç thuèc Feat, Khi c©y cã tua leo th× c¾m giμn h×nh ch÷ nh©n (X) Trigard, Polytrin, Sherzol...

cho leo, giμn cao 1,2-1,5 m.

- Phßng trõ bä trÜ dïng cç thuèc §Çu tr©u 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Jolie, Abafax, Confidor, Sherzol, Polytrin, Admire...

- Phßng trõ nhÖn ®á dïng cç thuèc Feat,

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,4 tÊn +

Nissorun, Ortus, Abafax...

Super L©n 30-40 kg + Urª 5 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

TÊt c¶ trén ®Òu bãn vμo r·nh gi÷a luèng råi lÊp ®Êt.

b) BÖnh h¹i

- Bãn thóc:

- BÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia solani): LÇn 1 (8-10 ngμy sau gieo): Urª 5 kg + b¸nh phun cç thuèc Validacin, Monceren.

dÇu 20 kg.

- BÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum): lμm c¶ d©y bÞ hÐo chÕt, t−íi thuèc gèc ®ång hoÆc LÇn 2 (18-20 ngμy sau gieo): ph©n chuång ñ hoai hçn hîp Viben-C vμo gèc råi vun ®Êt.

0,5 tÊn + Urª 6 kg + KCl 5 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

- BÖnh ®èm vμng (do nÊm Pseudoperonospora LÇn 3 (28-30 ngμy sau gieo): Urª 7 kg + KCl cubensis), c¾t bá l¸ giμ phÝa gèc vμ l¸ bÖnh nÆng, 15 kg + b¸nh dÇu 30 kg.

phun cç thuèc Ridomil gold, Mexyl-MZ, Ridozeb, NÕu dïng ph©n NPK th× tÝnh ra tõ l−îng Topsin-M, Carbenzim, Viben-C...

§¹m, L©n, Kali t−¬ng øng. Thay b¸nh dÇu b»ng Ngoμi ra cßn cã cç bÖnh hÐo xanh vi khuÈn, ph©n DAP.

bÖnh kh¶m l¸ do virus, bÖnh b−íu rÔ do tuyÕn trïng.

100

101

https://thuviensach.vn

BÝ XANH

Trång cã giμn lμm luèng réng 1,2-1,4 m, gi÷a (Benicasa cerifera)

luèng trång 1 hμng, cç hèc cçh nhau 1 m, mçi hèc gieo 3-4 h¹t, sau ®Ó l¹i 2 c©y, mËt ®é 3.000-1. §Æc tÝnh sinh häc

4.000 c©y/1.000 m2 ®Êt. Giμn c¾m chÐo kiÓu ch÷

BÝ xanh (bÝ ®ao) lμ c©y −a n¾ng nhiÒu, nhiÖt ®é nh©n (X), cao 1,5-2,0 m.

vμ ®é Èm kh«ng khÝ cao. NhiÖt ®é thÝch hîp 25-27oC.

Kh¶ n¨ng chÞu h¹n t−¬ng ®èi kh¸, tuy vËy khi ra 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) hoa kÕt tr¸i yªu cÇu ®é Èm ®Êt 70-80%. Kh¶ n¨ng

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

chÞu óng ngËp yÕu. §Êt thÞt trung b×nh vμ nÆng Super L©n 12-14 kg + KCl 3-4 kg + b¸nh dÇu 30

®Òu trång ®−îc, nh−ng tèt nhÊt lμ ®Êt thÞt nhÑ, ®é kg (hoÆc DAP).

pH thÝch hîp tõ 7-8. Bé rÔ ph¸t triÓn réng.

- Bãn thóc:

LÇn 1: khi c©y cã 2-3 l¸ thËt: bãn 6-8 kg Super 2. Gièng

L©n + 3-4 kg Urª.

BÝ xanh trång hiÖn t¹i phÇn lín lμ gièng ®Þa LÇn 2: khi c©y cã 5-6 l¸, bãn 3-4 kg KCl + 3-4

ph−¬ng. C«ng ty H¹t gièng §«ng T©y cã cç gièng kg Urª.

F1 sè 164 vμ 149, b¾t ®Çu thu ho¹ch 58-60 ngμy LÇn 3: khi c©y b¾t ®Çu ra hoa bãn 3-4 kg KCl +

sau gieo, n¨ng suÊt 10-15 kg/d©y.

5-6 kg Urª. KÕt hîp xíi x¸o, vun gèc mçi lÇn bãn 3. Thêi vô

ph©n thóc.

Vô chÝnh gieo trång tõ th¸ng 12 n¨m nay ®Õn 6. Ch¨m sãc

th¸ng 3 n¨m sau, tèt nhÊt vμo th¸ng 1 vμ 2. Cã

§èi víi bÝ kh«ng lμm giμn, xíi x¸o toμn bé thÓ gieo trång sím vμo th¸ng 9, th¸ng 10.

mÆt luèng, lμm cá vμ t−íi Èm ®Òu, tr¶i r¬m r¹ ®Ó

4. Cçh trång

tr¸i kh«ng gi¸p mÆt ®Êt.

BÝ xanh cã thÓ trång theo cçh cho c©y bß trªn NÕu lμm giμn, khi d©y bÝ dμi 0,5 m, dïng ®Êt

®Êt hoÆc cho leo giμn.

chÆn ngay ®èt ®Ó d©y bÝ ra rÔ nhiÒu, t¨ng kh¶

Trång cho bß trªn ®Êt lμm luèng réng 2,5-3,0 m, n¨ng hót chÊt dinh d−ìng. Khi d©y dμi kho¶ng 1 m trång tõng hèc theo 1 hμng gi÷a luèng, kho¶ng th× cho leo giμn, dïng r¬m r¹ hoÆc d©y chuèi buéc cçh cç hèc 1 m, mçi hèc gieo 5-6 h¹t, sau ®Ó l¹i ngän vμo giμn, b¾t d©y chÐo ch÷ chi cho ®Òu giμn 3-4 c©y, mËt ®é 1.300-1.500 c©y/1.000 m2 ®Êt.

vμ khái che rîp tr¸i.

102

103

https://thuviensach.vn

BÝ XANH

Trång cã giμn lμm luèng réng 1,2-1,4 m, gi÷a (Benicasa cerifera)

luèng trång 1 hμng, cç hèc cçh nhau 1 m, mçi hèc gieo 3-4 h¹t, sau ®Ó l¹i 2 c©y, mËt ®é 3.000-1. §Æc tÝnh sinh häc

4.000 c©y/1.000 m2 ®Êt. Giμn c¾m chÐo kiÓu ch÷

BÝ xanh (bÝ ®ao) lμ c©y −a n¾ng nhiÒu, nhiÖt ®é nh©n (X), cao 1,5-2,0 m.

vμ ®é Èm kh«ng khÝ cao. NhiÖt ®é thÝch hîp 25-27oC.

Kh¶ n¨ng chÞu h¹n t−¬ng ®èi kh¸, tuy vËy khi ra 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) hoa kÕt tr¸i yªu cÇu ®é Èm ®Êt 70-80%. Kh¶ n¨ng

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

chÞu óng ngËp yÕu. §Êt thÞt trung b×nh vμ nÆng Super L©n 12-14 kg + KCl 3-4 kg + b¸nh dÇu 30

®Òu trång ®−îc, nh−ng tèt nhÊt lμ ®Êt thÞt nhÑ, ®é kg (hoÆc DAP).

pH thÝch hîp tõ 7-8. Bé rÔ ph¸t triÓn réng.

- Bãn thóc:

LÇn 1: khi c©y cã 2-3 l¸ thËt: bãn 6-8 kg Super 2. Gièng

L©n + 3-4 kg Urª.

BÝ xanh trång hiÖn t¹i phÇn lín lμ gièng ®Þa LÇn 2: khi c©y cã 5-6 l¸, bãn 3-4 kg KCl + 3-4

ph−¬ng. C«ng ty H¹t gièng §«ng T©y cã cç gièng kg Urª.

F1 sè 164 vμ 149, b¾t ®Çu thu ho¹ch 58-60 ngμy LÇn 3: khi c©y b¾t ®Çu ra hoa bãn 3-4 kg KCl +

sau gieo, n¨ng suÊt 10-15 kg/d©y.

5-6 kg Urª. KÕt hîp xíi x¸o, vun gèc mçi lÇn bãn 3. Thêi vô

ph©n thóc.

Vô chÝnh gieo trång tõ th¸ng 12 n¨m nay ®Õn 6. Ch¨m sãc

th¸ng 3 n¨m sau, tèt nhÊt vμo th¸ng 1 vμ 2. Cã

§èi víi bÝ kh«ng lμm giμn, xíi x¸o toμn bé thÓ gieo trång sím vμo th¸ng 9, th¸ng 10.

mÆt luèng, lμm cá vμ t−íi Èm ®Òu, tr¶i r¬m r¹ ®Ó

4. Cçh trång

tr¸i kh«ng gi¸p mÆt ®Êt.

BÝ xanh cã thÓ trång theo cçh cho c©y bß trªn NÕu lμm giμn, khi d©y bÝ dμi 0,5 m, dïng ®Êt

®Êt hoÆc cho leo giμn.

chÆn ngay ®èt ®Ó d©y bÝ ra rÔ nhiÒu, t¨ng kh¶

Trång cho bß trªn ®Êt lμm luèng réng 2,5-3,0 m, n¨ng hót chÊt dinh d−ìng. Khi d©y dμi kho¶ng 1 m trång tõng hèc theo 1 hμng gi÷a luèng, kho¶ng th× cho leo giμn, dïng r¬m r¹ hoÆc d©y chuèi buéc cçh cç hèc 1 m, mçi hèc gieo 5-6 h¹t, sau ®Ó l¹i ngän vμo giμn, b¾t d©y chÐo ch÷ chi cho ®Òu giμn 3-4 c©y, mËt ®é 1.300-1.500 c©y/1.000 m2 ®Êt.

vμ khái che rîp tr¸i.

102

103

https://thuviensach.vn

BÝ xanh ra nhiÒu nh¸nh vμ cç nh¸nh ®Òu cã th¸ng 4 n¨m sau. Mïa m−a gieo vμo th¸ng 5, thÓ ra tr¸i, mçi c©y chØ nªn ®Ó 2-3 nh¸nh chÝnh, th¸ng 6, thu ho¹ch vμo th¸ng 8, th¸ng 9. Tïy ®iÒu mçi nh¸nh ®Ó 2-3 tr¸i, bÊm bít ngän vμ hoa ®ùc kiÖn ®Êt ®ai vμ n−íc tõng n¬i mμ ®Þnh thêi vô

®Ó tËp trung nu«i tr¸i.

trång thÝch hîp.

Tr¸i bÝ non cã thÓ sö dông ë 25-30 ngμy tuæi, 4. Cçh trång

®Ó bÝ giμ th× kho¶ng 50-60 ngμy tuæi lμ cã thÓ

thu ho¹ch.

H¹t gieo th¼ng hay gieo qua bÇu. Tr−íc khi gieo ng©m, ñ cho n¶y mÇm. C©y con ®em trång khi 7. Phßng trõ s©u bÖnh

cã 1-2 l¸ thËt.

S©u bÖnh trªn c©y bÝ xanh vμ cçh phßng trõ Lμm luèng réng 2-3 m, cao 15-20 cm, trång t−¬ng tù c©y d−a leo (trang 98).

thμnh hèc th¼ng hμng gi÷a luèng, cç hèc cçh nhau 0,5-0,7 m, hèc s©u 30-40 cm, réng 40-50 cm, mçi hèc BÝ §á

gieo 4-5 h¹t hoÆc trång 1 bÇu 2-3 c©y. MËt ®é (Cucurbita pepo)

kho¶ng 2.500-3.000 c©y/1.000 m2 ®Êt. Gieo h¹t xong lÊp mét líp ®Êt mÞn 2-3 cm råi t−íi n−íc gi÷ Èm.

1. §Æc tÝnh sinh häc

BÝ ®á (bÝ ng«) lμ c©y −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) ë nhiÖt ®é 25-30oC. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n t−¬ng ®èi

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

kh¸, chÞu óng ngËp kÐm. Kh«ng kÐn ®Êt, tuy vËy Super L©n 12-15 kg + KCl 5-6 kg. §Êt ®åi, ®Êt tèt nhÊt lμ ®Êt nhÑ. Bé rÔ ph¸t triÓn, ¨n n«ng.

chua bãn thªm 80-100 kg v«i khi lμm ®Êt.

- Bãn thóc:

2. Gièng

LÇn 1 (20 ngμy sau trång, c©y dμi 40-50 cm): Gièng bÝ ®á chñ yÕu lμ gièng ®Þa ph−¬ng. ë phÝa 6-8 kg Urª.

nam phæ biÕn cã gièng bÝ Vμm R¨ng (cç tØnh ®ång LÇn 2 (40 ngμy sau trång): bãn 4-5 kg Urª.

b»ng s«ng Cöu Long), gièng bÝ dμi Bu«n Mª Thuét LÇn 3 (khi c©y ra hoa, ®Ëu tr¸i): bãn 5-6 kg Urª +

(miÒn §«ng Nam Bé vμ T©y Nguyªn). Gièng bÝ ®á 7-8 kg KCl. Ph©n bãn thóc nªn hßa lo·ng n−íc cao s¶n F1 Suprema tr¸i trßn vμ gièng MK tr¸i dμi.

t−íi quanh gèc.

3. Thêi vô

6. T¹o h×nh vμ thô phÊn

BÝ ®á trång ®−îc quanh n¨m. Mïa kh« gieo Khi d©y bÝ dμi kho¶ng 1 m lÊy ®Êt lÊp mét vμo th¸ng 11, th¸ng 12, thu ho¹ch vμo th¸ng 3,

®o¹n th©n ®Ó rÔ phô ph¸t triÓn vμ bÊm ngän cho 104

105

https://thuviensach.vn

BÝ xanh ra nhiÒu nh¸nh vμ cç nh¸nh ®Òu cã th¸ng 4 n¨m sau. Mïa m−a gieo vμo th¸ng 5, thÓ ra tr¸i, mçi c©y chØ nªn ®Ó 2-3 nh¸nh chÝnh, th¸ng 6, thu ho¹ch vμo th¸ng 8, th¸ng 9. Tïy ®iÒu mçi nh¸nh ®Ó 2-3 tr¸i, bÊm bít ngän vμ hoa ®ùc kiÖn ®Êt ®ai vμ n−íc tõng n¬i mμ ®Þnh thêi vô

®Ó tËp trung nu«i tr¸i.

trång thÝch hîp.

Tr¸i bÝ non cã thÓ sö dông ë 25-30 ngμy tuæi, 4. Cçh trång

®Ó bÝ giμ th× kho¶ng 50-60 ngμy tuæi lμ cã thÓ

thu ho¹ch.

H¹t gieo th¼ng hay gieo qua bÇu. Tr−íc khi gieo ng©m, ñ cho n¶y mÇm. C©y con ®em trång khi 7. Phßng trõ s©u bÖnh

cã 1-2 l¸ thËt.

S©u bÖnh trªn c©y bÝ xanh vμ cçh phßng trõ Lμm luèng réng 2-3 m, cao 15-20 cm, trång t−¬ng tù c©y d−a leo (trang 98).

thμnh hèc th¼ng hμng gi÷a luèng, cç hèc cçh nhau 0,5-0,7 m, hèc s©u 30-40 cm, réng 40-50 cm, mçi hèc BÝ §á

gieo 4-5 h¹t hoÆc trång 1 bÇu 2-3 c©y. MËt ®é (Cucurbita pepo)

kho¶ng 2.500-3.000 c©y/1.000 m2 ®Êt. Gieo h¹t xong lÊp mét líp ®Êt mÞn 2-3 cm råi t−íi n−íc gi÷ Èm.

1. §Æc tÝnh sinh häc

BÝ ®á (bÝ ng«) lμ c©y −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) ë nhiÖt ®é 25-30oC. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n t−¬ng ®èi

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

kh¸, chÞu óng ngËp kÐm. Kh«ng kÐn ®Êt, tuy vËy Super L©n 12-15 kg + KCl 5-6 kg. §Êt ®åi, ®Êt tèt nhÊt lμ ®Êt nhÑ. Bé rÔ ph¸t triÓn, ¨n n«ng.

chua bãn thªm 80-100 kg v«i khi lμm ®Êt.

- Bãn thóc:

2. Gièng

LÇn 1 (20 ngμy sau trång, c©y dμi 40-50 cm): Gièng bÝ ®á chñ yÕu lμ gièng ®Þa ph−¬ng. ë phÝa 6-8 kg Urª.

nam phæ biÕn cã gièng bÝ Vμm R¨ng (cç tØnh ®ång LÇn 2 (40 ngμy sau trång): bãn 4-5 kg Urª.

b»ng s«ng Cöu Long), gièng bÝ dμi Bu«n Mª Thuét LÇn 3 (khi c©y ra hoa, ®Ëu tr¸i): bãn 5-6 kg Urª +

(miÒn §«ng Nam Bé vμ T©y Nguyªn). Gièng bÝ ®á 7-8 kg KCl. Ph©n bãn thóc nªn hßa lo·ng n−íc cao s¶n F1 Suprema tr¸i trßn vμ gièng MK tr¸i dμi.

t−íi quanh gèc.

3. Thêi vô

6. T¹o h×nh vμ thô phÊn

BÝ ®á trång ®−îc quanh n¨m. Mïa kh« gieo Khi d©y bÝ dμi kho¶ng 1 m lÊy ®Êt lÊp mét vμo th¸ng 11, th¸ng 12, thu ho¹ch vμo th¸ng 3,

®o¹n th©n ®Ó rÔ phô ph¸t triÓn vμ bÊm ngän cho 104

105

https://thuviensach.vn

bÝ ra nh¸nh. Sau ®ã mçi c©y chØ ®Ó d©y chÝnh vμ 2-

- Ngoμi ra cã bÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizotonia 3 nh¸nh, cßn cç nh¸nh khç c¾t lμm rau ¨n. TØa solani), bÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum), bít cç l¸ giμ phÝa gèc.

bÖnh kh¶m l¸ virus...

Hoa ®ùc ë bÝ ®á rÊt nhiÒu (gÊp h¬n 20 lÇn hoa Cçh ch÷a nh− víi cç bÖnh ë trªn.

c¸i) l¹i th−êng në sím h¬n hoa c¸i vμi ba ngμy.

M¦íP

Trªn mét c©y trong ngμy hoa ®ùc còng në sím h¬n (Luffa cylindrica)

hoa c¸i mμ h¹t phÊn th× chØ thô tinh trong vμi giê.

V× vËy cÇn ph¶i thô phÊn bæ sung ®Ó cã n¨ng suÊt 1. §Æc tÝnh sinh häc

tr¸i cao. Kho¶ng 7-8 giê s¸ng ng¾t hoa ®ùc míi në, M−íp cïng víi bÝ xanh, bÝ ®á lμ nh÷ng c©y −a bá hÕt ®μi vμ c¸nh hoa råi quÐt nhÞ ®ùc lªn nóm nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi nhiÖt ®é 25-30oC.

nhÞ c¸i. Mçi nh¸nh chØ ®Ó 1-3 tr¸i tïy gièng vμ tïy T−¬ng ®èi chÞu h¹n, kÐm chÞu óng ngËp, thÝch c©y xÊu hay tèt.

hîp nhiÒu lo¹i ®Êt nh−ng tèt nhÊt còng lμ ®Êt nhÑ, −a n¾ng nhiÒu. Tïy gièng mμ cã thêi gian tõ 7. Phßng trõ s©u bÖnh

khi trång ®Õn thu ho¹ch vμo kho¶ng 60-80 ngμy, a) S©u h¹i

thêi gian cho tr¸i thu ho¹ch 50-60 ngμy.

RÖp muéi (Aphis sp. ) vμ bä trÜ (Thrips palmi): 2. Gièng

lμ nh÷ng s©u h¹i th−êng thÊy trªn c©y bÝ ®á vμ lμ

M−íp trång hiÖn nay chñ yÕu vÉn lμ cç gièng m«i giíi lan truyÒn bÖnh kh¶m virus. Phßng trõ

®Þa ph−¬ng nh− m−íp tr©u, m−íp h−¬ng...

b»ng cçh phun cç thuèc Sherpa, Fastac, Polytrin, Confidor.

3. Cçh gieo trång

- Thêi vô: gieo tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 6. Vô b) BÖnh h¹i

§«ng Xu©n nhiÖt ®é thÊp nªn c©y sinh tr−ëng Cç bÖnh th−êng thÊy lμ:

kÐm, Ýt ®Ëu tr¸i.

- BÖnh ®èm vμng (do nÊm Pseudoperonospora

- Cçh trång: gieo h¹t trùc tiÕp xuèng hèc trång cubensis): phßng trõ b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, hoÆc gieo trªn luèng −¬m, trªn bÇu ®Êt. NÕu gieo Ridomil gold, Ridozeb, Carbenzim...

−¬m th× khi c©y cã 2-3 l¸ thËt bøng ®em trång.

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Erysiphe Lμm ®Êt kü, lªn luèng réng 2,5-3,0 m. R¹ch cichoracearum): dïng cç thuèc Rovral, Score, mét hμng gi÷a luèng, gieo h¹t hoÆc trång c©y con Folpan, Anvil...

theo hèc. Hèc trång cçh nhau 30-40 cm. Mçi hèc 106

107

https://thuviensach.vn

bÝ ra nh¸nh. Sau ®ã mçi c©y chØ ®Ó d©y chÝnh vμ 2-

- Ngoμi ra cã bÖnh chÕt c©y con (do nÊm Rhizotonia 3 nh¸nh, cßn cç nh¸nh khç c¾t lμm rau ¨n. TØa solani), bÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum), bít cç l¸ giμ phÝa gèc.

bÖnh kh¶m l¸ virus...

Hoa ®ùc ë bÝ ®á rÊt nhiÒu (gÊp h¬n 20 lÇn hoa Cçh ch÷a nh− víi cç bÖnh ë trªn.

c¸i) l¹i th−êng në sím h¬n hoa c¸i vμi ba ngμy.

M¦íP

Trªn mét c©y trong ngμy hoa ®ùc còng në sím h¬n (Luffa cylindrica)

hoa c¸i mμ h¹t phÊn th× chØ thô tinh trong vμi giê.

V× vËy cÇn ph¶i thô phÊn bæ sung ®Ó cã n¨ng suÊt 1. §Æc tÝnh sinh häc

tr¸i cao. Kho¶ng 7-8 giê s¸ng ng¾t hoa ®ùc míi në, M−íp cïng víi bÝ xanh, bÝ ®á lμ nh÷ng c©y −a bá hÕt ®μi vμ c¸nh hoa råi quÐt nhÞ ®ùc lªn nóm nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi nhiÖt ®é 25-30oC.

nhÞ c¸i. Mçi nh¸nh chØ ®Ó 1-3 tr¸i tïy gièng vμ tïy T−¬ng ®èi chÞu h¹n, kÐm chÞu óng ngËp, thÝch c©y xÊu hay tèt.

hîp nhiÒu lo¹i ®Êt nh−ng tèt nhÊt còng lμ ®Êt nhÑ, −a n¾ng nhiÒu. Tïy gièng mμ cã thêi gian tõ 7. Phßng trõ s©u bÖnh

khi trång ®Õn thu ho¹ch vμo kho¶ng 60-80 ngμy, a) S©u h¹i

thêi gian cho tr¸i thu ho¹ch 50-60 ngμy.

RÖp muéi (Aphis sp. ) vμ bä trÜ (Thrips palmi): 2. Gièng

lμ nh÷ng s©u h¹i th−êng thÊy trªn c©y bÝ ®á vμ lμ

M−íp trång hiÖn nay chñ yÕu vÉn lμ cç gièng m«i giíi lan truyÒn bÖnh kh¶m virus. Phßng trõ

®Þa ph−¬ng nh− m−íp tr©u, m−íp h−¬ng...

b»ng cçh phun cç thuèc Sherpa, Fastac, Polytrin, Confidor.

3. Cçh gieo trång

- Thêi vô: gieo tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 6. Vô b) BÖnh h¹i

§«ng Xu©n nhiÖt ®é thÊp nªn c©y sinh tr−ëng Cç bÖnh th−êng thÊy lμ:

kÐm, Ýt ®Ëu tr¸i.

- BÖnh ®èm vμng (do nÊm Pseudoperonospora

- Cçh trång: gieo h¹t trùc tiÕp xuèng hèc trång cubensis): phßng trõ b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, hoÆc gieo trªn luèng −¬m, trªn bÇu ®Êt. NÕu gieo Ridomil gold, Ridozeb, Carbenzim...

−¬m th× khi c©y cã 2-3 l¸ thËt bøng ®em trång.

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Erysiphe Lμm ®Êt kü, lªn luèng réng 2,5-3,0 m. R¹ch cichoracearum): dïng cç thuèc Rovral, Score, mét hμng gi÷a luèng, gieo h¹t hoÆc trång c©y con Folpan, Anvil...

theo hèc. Hèc trång cçh nhau 30-40 cm. Mçi hèc 106

107

https://thuviensach.vn

gieo 3-4 h¹t, ®Ó l¹i 2 c©y, mËt ®é kho¶ng 7.000-

( Aspongopus fuscus) h¹i l¸ non, ngän vμ tr¸i non 10.000 c©y/1.000 m2 ®Êt.

lμm tr¸i nhá vμ rông nhiÒu. Phßng trõ bä xÝt b»ng cçh b¾t giÕt, phun cç thuèc Sherpa, Fastac, Polytrin, 4. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Fenbis, Sherzol... Ong chÝch tr¸i m−íp còng rÊt phæ

- Bãn lãt: 1,8-2,0 tÊn ph©n chuång ñ hoai + 8-biÕn song hiÖn ch−a cã cçh phßng trõ h÷u hiÖu.

10 kg Super L©n + 4-5 kg KCl.

- Bãn thóc: khi c©y con ®−îc 20 ngμy hoÆc sau

§ËU C¤ VE

khi trång 7-8 ngμy bãn thóc lÇn ®Çu. Sau ®ã (Phaseolus vulgaris)

kho¶ng 20 ngμy bãn mét lÇn. Mçi lÇn bãn kho¶ng 1. §Æc tÝnh sinh häc

5-6 kg Urª + 8-10 kg KCl, hßa n−íc t−íi quanh gèc.

Kh«ng bãn nhiÒu ®¹m qu¸ ®Ó c©y khái bÞ lèp, c©y

§Ëu c« ve thuéc nhãm c©y mét n¨m, −a nhiÖt tèt lèp chØ nhiÒu l¸ mμ Ýt tr¸i. Cã thÓ dïng ph©n

®é cao trung b×nh, thÝch hîp nhÊt ë nhiÖt ®é kho¶ng KNO phun lªn c©y hoÆc t−íi quanh gèc.

20-25oC. Bé rÔ t−¬ng ®èi ph¸t triÓn, ¨n s©u. Kh¶

3

n¨ng chÞu h¹n kh¸, chÞu óng kÐm. Sau khi c©y mäc 5. Ch¨m sãc

kho¶ng 50-60 ngμy th× ®−îc thu ho¹ch tr¸i.

Khi c©y cßn nhá cÇn xíi ®Êt, lμm cá vμ vun gèc. Khi c©y cao 20-30 cm cã tua leo th× lμm giμn.

2. Gièng

Giμn m−íp nªn lμm kiÓu m¸i b»ng, cao 1,5-2,0 m,

§Ëu c« ve cã 2 lo¹i gièng lμ gièng h¹t ®en vμ

mçi hèc c¾m mét c©y dãc cho m−íp b¸m leo lªn gièng h¹t tr¾ng. Gièng h¹t ®en chÞu m−a h¬n giμn. Cã thÓ lμm mét khu v−ên m−íp cè ®Þnh ®Ó

gièng h¹t tr¾ng. Cã lo¹i ®Ëu c« ve lïn (sinh tr−ëng lμm giμn ch¾c ch¾n sö dông nhiÒu vô.

h÷u h¹n) vμ c« ve leo (sinh tr−ëng v« h¹n).

Khi m−íp ®· lªn giμn tØa bá bít cç l¸ gèc Gièng ®Ëu c« ve lïn hiÖn phæ biÕn lμ cç gièng cho tho¸ng.

nhËp néi cña NhËt B¶n vμ §μi Loan. Gièng ®Ëu

§Ó gièng m−íp chän tr¸i thø 2-3 trë lªn, tr¸i lïn cã chiÒu cao c©y 50-60 cm, thÝch hîp ë vïng lín, ®Ó giμ h¼n trªn c©y sau h¸i vÒ ph¬i kh« ®Ó gç th−êng cã giã m¹nh, kh«ng ph¶i lμm giμn vμ dÔ

bÕp hoÆc ®Ó trong chai, lä kh« vμ kÝn, vô sau lÊy trång xen víi c©y trång khç ®Ó t¨ng thu nhËp.

h¹t trång.

Gièng c« ve leo cã th©n dμi 2,5-3,0 m, ph¶i lμm 6. S©u bÖnh

giμn che cho leo. HiÖn cã mét sè gièng nhËp néi S©u bÖnh h¹i c©y m−íp gièng nh− víi c©y bÝ

phæ biÕn nh− ®Ëu c« ve §μi Loan h¹t ®en, ®Ëu xanh. Ngoμi ra, m−íp rÊt th−êng bÞ bä xÝt c« ve Th¸i (Chiatai), c« ve NhËt B¶n (Takii)...

108

109

https://thuviensach.vn

gieo 3-4 h¹t, ®Ó l¹i 2 c©y, mËt ®é kho¶ng 7.000-

( Aspongopus fuscus) h¹i l¸ non, ngän vμ tr¸i non 10.000 c©y/1.000 m2 ®Êt.

lμm tr¸i nhá vμ rông nhiÒu. Phßng trõ bä xÝt b»ng cçh b¾t giÕt, phun cç thuèc Sherpa, Fastac, Polytrin, 4. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Fenbis, Sherzol... Ong chÝch tr¸i m−íp còng rÊt phæ

- Bãn lãt: 1,8-2,0 tÊn ph©n chuång ñ hoai + 8-biÕn song hiÖn ch−a cã cçh phßng trõ h÷u hiÖu.

10 kg Super L©n + 4-5 kg KCl.

- Bãn thóc: khi c©y con ®−îc 20 ngμy hoÆc sau

§ËU C¤ VE

khi trång 7-8 ngμy bãn thóc lÇn ®Çu. Sau ®ã (Phaseolus vulgaris)

kho¶ng 20 ngμy bãn mét lÇn. Mçi lÇn bãn kho¶ng 1. §Æc tÝnh sinh häc

5-6 kg Urª + 8-10 kg KCl, hßa n−íc t−íi quanh gèc.

Kh«ng bãn nhiÒu ®¹m qu¸ ®Ó c©y khái bÞ lèp, c©y

§Ëu c« ve thuéc nhãm c©y mét n¨m, −a nhiÖt tèt lèp chØ nhiÒu l¸ mμ Ýt tr¸i. Cã thÓ dïng ph©n

®é cao trung b×nh, thÝch hîp nhÊt ë nhiÖt ®é kho¶ng KNO phun lªn c©y hoÆc t−íi quanh gèc.

20-25oC. Bé rÔ t−¬ng ®èi ph¸t triÓn, ¨n s©u. Kh¶

3

n¨ng chÞu h¹n kh¸, chÞu óng kÐm. Sau khi c©y mäc 5. Ch¨m sãc

kho¶ng 50-60 ngμy th× ®−îc thu ho¹ch tr¸i.

Khi c©y cßn nhá cÇn xíi ®Êt, lμm cá vμ vun gèc. Khi c©y cao 20-30 cm cã tua leo th× lμm giμn.

2. Gièng

Giμn m−íp nªn lμm kiÓu m¸i b»ng, cao 1,5-2,0 m,

§Ëu c« ve cã 2 lo¹i gièng lμ gièng h¹t ®en vμ

mçi hèc c¾m mét c©y dãc cho m−íp b¸m leo lªn gièng h¹t tr¾ng. Gièng h¹t ®en chÞu m−a h¬n giμn. Cã thÓ lμm mét khu v−ên m−íp cè ®Þnh ®Ó

gièng h¹t tr¾ng. Cã lo¹i ®Ëu c« ve lïn (sinh tr−ëng lμm giμn ch¾c ch¾n sö dông nhiÒu vô.

h÷u h¹n) vμ c« ve leo (sinh tr−ëng v« h¹n).

Khi m−íp ®· lªn giμn tØa bá bít cç l¸ gèc Gièng ®Ëu c« ve lïn hiÖn phæ biÕn lμ cç gièng cho tho¸ng.

nhËp néi cña NhËt B¶n vμ §μi Loan. Gièng ®Ëu

§Ó gièng m−íp chän tr¸i thø 2-3 trë lªn, tr¸i lïn cã chiÒu cao c©y 50-60 cm, thÝch hîp ë vïng lín, ®Ó giμ h¼n trªn c©y sau h¸i vÒ ph¬i kh« ®Ó gç th−êng cã giã m¹nh, kh«ng ph¶i lμm giμn vμ dÔ

bÕp hoÆc ®Ó trong chai, lä kh« vμ kÝn, vô sau lÊy trång xen víi c©y trång khç ®Ó t¨ng thu nhËp.

h¹t trång.

Gièng c« ve leo cã th©n dμi 2,5-3,0 m, ph¶i lμm 6. S©u bÖnh

giμn che cho leo. HiÖn cã mét sè gièng nhËp néi S©u bÖnh h¹i c©y m−íp gièng nh− víi c©y bÝ

phæ biÕn nh− ®Ëu c« ve §μi Loan h¹t ®en, ®Ëu xanh. Ngoμi ra, m−íp rÊt th−êng bÞ bä xÝt c« ve Th¸i (Chiatai), c« ve NhËt B¶n (Takii)...

108

109

https://thuviensach.vn

3. Thêi vô

- Bãn thóc:

ë ®ång b»ng B¾c Bé cã hai vô chÝnh lμ vô LÇn 1 (12-15 ngμy sau gieo): Urª 10 kg + KCl 8 kg.

Xu©n gieo tõ th¸ng 1 ®Õn th¸ng 3, vô Thu gieo tõ LÇn 2 (khi ra hoa ré, b¾t ®Çu cã tr¸i): Urª 15 kg +

th¸ng 9, th¸ng 10. ë phÝa nam cã thÓ gieo trång KCl 8 kg.

quanh n¨m, tuy vËy ®Ó tr¸nh m−a giã lín nªn NÕu dïng ph©n NPK th× tÝnh theo l−îng §¹m, th−êng ®−îc gieo trång vμo 2 vô chÝnh lμ vô §«ng L©n vμ Kali t−¬ng øng.

Xu©n gieo th¸ng 11, th¸ng 12 vμ vô HÌ Thu gieo 6. Phßng trõ s©u bÖnh

th¸ng 5, th¸ng 6.

a) S©u h¹i

4. Cçh trång

- Ruåi ®ôc l¸ (Japanagromyyza tristella): phßng

- Trång ®Ëu c« ve lïn lªn luèng réng 1,0-1,2 m, trõ b»ng cç thuèc Feat, Trigard, Polytrin, Fastac...

®¸nh r¹ch cçh nhau 40x50 cm, trªn r¹ch gieo h¹t

- Ruåi ®ôc th©n (Ophiomyia sp .): r¶i trªn hèc theo hèc cçh nhau 20-25 cm, mçi hèc gieo 2-3

khi trång b»ng cç thuèc s©u d¹ng h¹t nh−

h¹t. L−îng h¹t gièng kho¶ng 5-6 kg/1.000 m2 ®Êt.

Diaphos, Vibasu, Vicarp...

- Trång ®Ëu c« ve leo lªn luèng réng 1,2-1,4 m,

- RÖp ®Ëu (Aphis craccivora): phun cç thuèc trång hai hμng cçh nhau 1,0-1,2 m, trªn hμng Feat, Sherpa, Fastac, Polytrin, Netoxin...

gieo thμnh hèc cçh nhau 20-25 cm, mçi hèc 2-3

- S©u cuèn l¸ (Lamprosema indicata), s©u h¹t. L−îng h¹t gièng kho¶ng 4-5 kg/1.000 m2 ®Êt.

khoang (Spodoptera litura), s©u ®ôc tr¸i (Maruca Tr−íc khi gieo h¹t r¶i thuèc Diaphos hoÆc Vibasu testulalis): phßng trõ b»ng cç thuèc nhãm BT

theo hμng hoÆc theo hèc.

(Biocin, Dipel, Vi-BT, §Çu tr©u Bicillus...), Fastac, H¹t ®Ëu gieo xong phñ líp ®Êt máng 1-2 cm, Polytrin, Success...

®Ó 2-3 ngμy sau míi t−íi n−íc.

- Bä trÜ (Megalurothrip usitatus): phßng trõ b»ng Trång ®Ëu c« ve leo nªn dïng mμng phñ ®Êt, cç thuèc Confidor, Sherzol, §Çu tr©u Jolie, Abafax...

nhÊt lμ trong mïa m−a. C¾m giμn h×nh ch÷ nh©n

- NhÖn ®á (Tetranychus urticae): phßng trõ b»ng (X) cao 2,5-3,0 m.

cç thuèc Feat, Comite, Nissorun, Ortus, Abafax.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) b) BÖnh h¹i

- Bãn lãt: Ph©n chuång ñ hoai 2-3 tÊn + Super

- ChÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia solani): L©n 20 kg + Urª 10 kg + KCl 8 kg.

phßng trõ b»ng cç thuèc Vanicide, Anvil, Monceren...

110

111

https://thuviensach.vn

3. Thêi vô

- Bãn thóc:

ë ®ång b»ng B¾c Bé cã hai vô chÝnh lμ vô LÇn 1 (12-15 ngμy sau gieo): Urª 10 kg + KCl 8 kg.

Xu©n gieo tõ th¸ng 1 ®Õn th¸ng 3, vô Thu gieo tõ LÇn 2 (khi ra hoa ré, b¾t ®Çu cã tr¸i): Urª 15 kg +

th¸ng 9, th¸ng 10. ë phÝa nam cã thÓ gieo trång KCl 8 kg.

quanh n¨m, tuy vËy ®Ó tr¸nh m−a giã lín nªn NÕu dïng ph©n NPK th× tÝnh theo l−îng §¹m, th−êng ®−îc gieo trång vμo 2 vô chÝnh lμ vô §«ng L©n vμ Kali t−¬ng øng.

Xu©n gieo th¸ng 11, th¸ng 12 vμ vô HÌ Thu gieo 6. Phßng trõ s©u bÖnh

th¸ng 5, th¸ng 6.

a) S©u h¹i

4. Cçh trång

- Ruåi ®ôc l¸ (Japanagromyyza tristella): phßng

- Trång ®Ëu c« ve lïn lªn luèng réng 1,0-1,2 m, trõ b»ng cç thuèc Feat, Trigard, Polytrin, Fastac...

®¸nh r¹ch cçh nhau 40x50 cm, trªn r¹ch gieo h¹t

- Ruåi ®ôc th©n (Ophiomyia sp .): r¶i trªn hèc theo hèc cçh nhau 20-25 cm, mçi hèc gieo 2-3

khi trång b»ng cç thuèc s©u d¹ng h¹t nh−

h¹t. L−îng h¹t gièng kho¶ng 5-6 kg/1.000 m2 ®Êt.

Diaphos, Vibasu, Vicarp...

- Trång ®Ëu c« ve leo lªn luèng réng 1,2-1,4 m,

- RÖp ®Ëu (Aphis craccivora): phun cç thuèc trång hai hμng cçh nhau 1,0-1,2 m, trªn hμng Feat, Sherpa, Fastac, Polytrin, Netoxin...

gieo thμnh hèc cçh nhau 20-25 cm, mçi hèc 2-3

- S©u cuèn l¸ (Lamprosema indicata), s©u h¹t. L−îng h¹t gièng kho¶ng 4-5 kg/1.000 m2 ®Êt.

khoang (Spodoptera litura), s©u ®ôc tr¸i (Maruca Tr−íc khi gieo h¹t r¶i thuèc Diaphos hoÆc Vibasu testulalis): phßng trõ b»ng cç thuèc nhãm BT

theo hμng hoÆc theo hèc.

(Biocin, Dipel, Vi-BT, §Çu tr©u Bicillus...), Fastac, H¹t ®Ëu gieo xong phñ líp ®Êt máng 1-2 cm, Polytrin, Success...

®Ó 2-3 ngμy sau míi t−íi n−íc.

- Bä trÜ (Megalurothrip usitatus): phßng trõ b»ng Trång ®Ëu c« ve leo nªn dïng mμng phñ ®Êt, cç thuèc Confidor, Sherzol, §Çu tr©u Jolie, Abafax...

nhÊt lμ trong mïa m−a. C¾m giμn h×nh ch÷ nh©n

- NhÖn ®á (Tetranychus urticae): phßng trõ b»ng (X) cao 2,5-3,0 m.

cç thuèc Feat, Comite, Nissorun, Ortus, Abafax.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) b) BÖnh h¹i

- Bãn lãt: Ph©n chuång ñ hoai 2-3 tÊn + Super

- ChÕt c©y con (do nÊm Rhizoctonia solani): L©n 20 kg + Urª 10 kg + KCl 8 kg.

phßng trõ b»ng cç thuèc Vanicide, Anvil, Monceren...

110

111

https://thuviensach.vn

- HÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum):

- §Ëu lïn c©y cao 50-70 cm, tr¸i ng¾n 30-35 cm, phßng trõ b»ng phun vμo gèc hçn hîp Benomyl vμ

thÞt ch¾c, ¨n ngon, thu ho¹ch tËp trung, thêi gian thuèc gèc ®ång hoÆc Viben-C.

sinh tr−ëng ng¾n 60-70 ngμy.

- §èm l¸ (do cç nÊm Cercospora, Ascochyta,

- §Ëu leo cã nhiÒu gièng, mμu h¹t cã nhiÒu Gloeosporium): phun cç thuèc Anvil, Carbenzim, lo¹i tr¾ng, ®á hoÆc ®en. Tr¸i dμi 50-60 cm. Thêi Dithane-M, Antracol...

gian sinh tr−ëng tïy gièng tõ 3-4 th¸ng. Cç gièng

- GØ s¾t (do nÊm Uromyces appandiculatus): nhËp néi hoÆc tuyÓn chän trong n−íc hiÖn nay cã phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Bayfidan, n¨ng suÊt cao tõ 25-30 tÊn/ha. C«ng ty Gièng c©y Score, Opus...

trång miÒn Nam cã nhiÒu gièng nh− §μi Loan,

- BÖnh kh¶m (do virus): chñ yÕu lμ phßng trõ Hång §μo, Hång §iÓm, §μo Trung, Mãng chim...

rÖp vμ bä phÊn.

3. Thêi vô

§ËU §òA

§Ëu ®òa trång ®−îc quanh n¨m. Tuy vËy cã (Dolichos sinensis)

hai vô t−¬ng ®èi thuËn lîi, Ýt s©u bÖnh vμ n¨ng suÊt cao lμ vô §«ng Xu©n gieo vμo th¸ng 10, 1. §Æc tÝnh sinh häc

th¸ng 11 vμ vô HÌ Thu gieo vμo th¸ng 5, th¸ng 6.

§Ëu ®òa lμ c©y th©n th¶o hμng n¨m. ¦a ¸nh 4. Cçh trång

s¸ng m¹nh vμ nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi nhiÖt ®é 25-30oC. Bé rÔ ph¸t triÓn, chÞu h¹n kh¸ nh−ng Luèng ®−îc lμm réng 1,2-1,4 m:

vÉn sinh tr−ëng tèt trong mïa m−a. ThÝch hîp

- §èi víi ®Ëu lïn ®¸nh r¹ch ngang luèng cçh nhiÒu lo¹i ®Êt, tèt nhÊt lμ ®Êt thÞt nhÑ, tho¸t n−íc nhau 0,5-0,6 m, gieo h¹t thμnh lç cçh nhau 20-25

®é pH tõ 5,5-7,0. Sau khi n¶y mÇm c©y sinh cm, mçi lç ®Ó 2 c©y, mËt ®é kho¶ng 5.000-7.000

tr−ëng nhanh, kho¶ng 35 ngμy th× ra hoa, sau khi c©y/1.000 m2 ®Êt. L−îng gièng 3-4 kg/1.000 m2 ®Êt.

hoa në 2 tuÇn ®−îc thu ho¹ch tr¸i, thêi gian thu

- §Ëu leo trång 2 r¹ch däc hμng cçh nhau 1,0-ho¹ch kÐo dμi 1,5-2 th¸ng.

1,2 m, lç trªn hμng cçh nhau 35-40 cm, ®Ó 2 c©y mçi lç, mËt ®é kho¶ng 3.000-4.000 c©y/1.000 m2

2. Gièng

®Êt. L−îng gièng cÇn kho¶ng 2 kg/1.000 m2 ®Êt.

§Ëu ®òa cã 2 lo¹i lμ ®Ëu lïn (®Ëu ngåi, kh«ng Mïa n¾ng gieo dμy h¬n mïa m−a ®Ó cã n¨ng leo) vμ ®Ëu leo.

suÊt cao.

112

113

https://thuviensach.vn

- HÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum):

- §Ëu lïn c©y cao 50-70 cm, tr¸i ng¾n 30-35 cm, phßng trõ b»ng phun vμo gèc hçn hîp Benomyl vμ

thÞt ch¾c, ¨n ngon, thu ho¹ch tËp trung, thêi gian thuèc gèc ®ång hoÆc Viben-C.

sinh tr−ëng ng¾n 60-70 ngμy.

- §èm l¸ (do cç nÊm Cercospora, Ascochyta,

- §Ëu leo cã nhiÒu gièng, mμu h¹t cã nhiÒu Gloeosporium): phun cç thuèc Anvil, Carbenzim, lo¹i tr¾ng, ®á hoÆc ®en. Tr¸i dμi 50-60 cm. Thêi Dithane-M, Antracol...

gian sinh tr−ëng tïy gièng tõ 3-4 th¸ng. Cç gièng

- GØ s¾t (do nÊm Uromyces appandiculatus): nhËp néi hoÆc tuyÓn chän trong n−íc hiÖn nay cã phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Bayfidan, n¨ng suÊt cao tõ 25-30 tÊn/ha. C«ng ty Gièng c©y Score, Opus...

trång miÒn Nam cã nhiÒu gièng nh− §μi Loan,

- BÖnh kh¶m (do virus): chñ yÕu lμ phßng trõ Hång §μo, Hång §iÓm, §μo Trung, Mãng chim...

rÖp vμ bä phÊn.

3. Thêi vô

§ËU §òA

§Ëu ®òa trång ®−îc quanh n¨m. Tuy vËy cã (Dolichos sinensis)

hai vô t−¬ng ®èi thuËn lîi, Ýt s©u bÖnh vμ n¨ng suÊt cao lμ vô §«ng Xu©n gieo vμo th¸ng 10, 1. §Æc tÝnh sinh häc

th¸ng 11 vμ vô HÌ Thu gieo vμo th¸ng 5, th¸ng 6.

§Ëu ®òa lμ c©y th©n th¶o hμng n¨m. ¦a ¸nh 4. Cçh trång

s¸ng m¹nh vμ nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi nhiÖt ®é 25-30oC. Bé rÔ ph¸t triÓn, chÞu h¹n kh¸ nh−ng Luèng ®−îc lμm réng 1,2-1,4 m:

vÉn sinh tr−ëng tèt trong mïa m−a. ThÝch hîp

- §èi víi ®Ëu lïn ®¸nh r¹ch ngang luèng cçh nhiÒu lo¹i ®Êt, tèt nhÊt lμ ®Êt thÞt nhÑ, tho¸t n−íc nhau 0,5-0,6 m, gieo h¹t thμnh lç cçh nhau 20-25

®é pH tõ 5,5-7,0. Sau khi n¶y mÇm c©y sinh cm, mçi lç ®Ó 2 c©y, mËt ®é kho¶ng 5.000-7.000

tr−ëng nhanh, kho¶ng 35 ngμy th× ra hoa, sau khi c©y/1.000 m2 ®Êt. L−îng gièng 3-4 kg/1.000 m2 ®Êt.

hoa në 2 tuÇn ®−îc thu ho¹ch tr¸i, thêi gian thu

- §Ëu leo trång 2 r¹ch däc hμng cçh nhau 1,0-ho¹ch kÐo dμi 1,5-2 th¸ng.

1,2 m, lç trªn hμng cçh nhau 35-40 cm, ®Ó 2 c©y mçi lç, mËt ®é kho¶ng 3.000-4.000 c©y/1.000 m2

2. Gièng

®Êt. L−îng gièng cÇn kho¶ng 2 kg/1.000 m2 ®Êt.

§Ëu ®òa cã 2 lo¹i lμ ®Ëu lïn (®Ëu ngåi, kh«ng Mïa n¾ng gieo dμy h¬n mïa m−a ®Ó cã n¨ng leo) vμ ®Ëu leo.

suÊt cao.

112

113

https://thuviensach.vn

Tr−íc khi gieo nªn r¶i thuèc Diaphos hoÆc thÝch hîp víi ®Êt thÞt nhÑ, tho¸t n−íc nh−ng lu«n Vibasu theo hμng hoÆc theo hèc ®Ó phßng trõ s©u

®ñ Èm. Sau gieo kho¶ng 35-40 ngμy cho tr¸i, thêi x¸m, ruåi ®ôc th©n.

gian thu ho¹ch kÐo dμi 50-55 ngμy. Tr¸i mμu xanh Kho¶ng 20 ngμy sau gieo lμm giμn cho ®Ëu nh¹t hoÆc h¬i sËm, th¼ng, dμi 20-25 cm. N¨ng leo, giμn c¾m h×nh ch÷ nh©n (X) cao 2,5-3,0 m.

suÊt trung b×nh 2-3 tÊn/1.000 m2 ®Êt.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 2. Gièng

- Bãn lãt: Ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

Cç gièng phæ biÕn lμ gièng Ên §é, VN1, SV1...

Super L©n 20 kg + KCl 8 kg.

3. Thêi vô

- Bãn thóc:

LÇn 1 (15-20 ngμy sau gieo): Urª 10 kg + KCl 8 kg.

C©y gieo trång ®−îc quanh n¨m, nh−ng gieo LÇn 2 (khi ra hoa ré, b¾t ®Çu cã tr¸i, 35-40

vμo vô §«ng Xu©n trong th¸ng 11, th¸ng 12 th×

ngμy sau gieo): Urª 15 kg + KCl 10 kg.

c©y sinh tr−ëng thuËn lîi h¬n.

NÕu dïng ph©n NPK th× tÝnh theo l−îng §¹m, 4. Cçh trång

L©n vμ Kali t−¬ng øng.

Trång ®Ëu b¾p th−êng kh«ng ph¶i lªn luèng, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

chØ cÇn xíi r·nh réng 20-25 cm, r·nh cçh nhau S©u bÖnh h¹i c©y ®Ëu ®òa gièng nh− c©y ®Ëu 1,2-1,4 m.

c«ve (tham kh¶o cçh phßng trõ s©u bÖnh cña c©y Gieo h¹t víi kho¶ng cçh hμng 60-70 cm, c©y

®Ëu c« ve trang 111).

cçh c©y 40-45 cm, gieo 1-2 h¹t/hèc, mçi hèc ®Ó 1

c©y, mËt ®é kho¶ng 3.500-4.000 c©y/1.000 m2 ®Êt.

§ËU B¾P

L−îng h¹t gièng cÇn 4-5 kg/ha.

(Hibiscus esculentus)

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 1. §Æc tÝnh sinh häc

- Bãn lãt: Ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,5 tÊn +

§Ëu b¾p lμ c©y hμng n¨m, −a nhiÖt ®é cao, Super L©n 30 kg + Urª 5 kg. TÊt c¶ trén ®Òu bãn thÝch hîp víi nhiÖt ®é kho¶ng 25-30oC. Bé rÔ ph¸t vμo hèc tr−íc khi gieo h¹t.

triÓn m¹nh, ¨n s©u, tèc ®é t¨ng tr−ëng nhanh,

- Bãn thóc: 3 lÇn.

diÖn tÝch l¸ nhiÒu. ChÞu h¹n kh¸, chÞu m−a nh−ng LÇn 1 (khi c©y cã 5-6 l¸): Urª 5 kg + b¸nh dÇu 10 kg.

yÕu chÞu óng ngËp. Trång ®−îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, 114

115

https://thuviensach.vn

Tr−íc khi gieo nªn r¶i thuèc Diaphos hoÆc thÝch hîp víi ®Êt thÞt nhÑ, tho¸t n−íc nh−ng lu«n Vibasu theo hμng hoÆc theo hèc ®Ó phßng trõ s©u

®ñ Èm. Sau gieo kho¶ng 35-40 ngμy cho tr¸i, thêi x¸m, ruåi ®ôc th©n.

gian thu ho¹ch kÐo dμi 50-55 ngμy. Tr¸i mμu xanh Kho¶ng 20 ngμy sau gieo lμm giμn cho ®Ëu nh¹t hoÆc h¬i sËm, th¼ng, dμi 20-25 cm. N¨ng leo, giμn c¾m h×nh ch÷ nh©n (X) cao 2,5-3,0 m.

suÊt trung b×nh 2-3 tÊn/1.000 m2 ®Êt.

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 2. Gièng

- Bãn lãt: Ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

Cç gièng phæ biÕn lμ gièng Ên §é, VN1, SV1...

Super L©n 20 kg + KCl 8 kg.

3. Thêi vô

- Bãn thóc:

LÇn 1 (15-20 ngμy sau gieo): Urª 10 kg + KCl 8 kg.

C©y gieo trång ®−îc quanh n¨m, nh−ng gieo LÇn 2 (khi ra hoa ré, b¾t ®Çu cã tr¸i, 35-40

vμo vô §«ng Xu©n trong th¸ng 11, th¸ng 12 th×

ngμy sau gieo): Urª 15 kg + KCl 10 kg.

c©y sinh tr−ëng thuËn lîi h¬n.

NÕu dïng ph©n NPK th× tÝnh theo l−îng §¹m, 4. Cçh trång

L©n vμ Kali t−¬ng øng.

Trång ®Ëu b¾p th−êng kh«ng ph¶i lªn luèng, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

chØ cÇn xíi r·nh réng 20-25 cm, r·nh cçh nhau S©u bÖnh h¹i c©y ®Ëu ®òa gièng nh− c©y ®Ëu 1,2-1,4 m.

c«ve (tham kh¶o cçh phßng trõ s©u bÖnh cña c©y Gieo h¹t víi kho¶ng cçh hμng 60-70 cm, c©y

®Ëu c« ve trang 111).

cçh c©y 40-45 cm, gieo 1-2 h¹t/hèc, mçi hèc ®Ó 1

c©y, mËt ®é kho¶ng 3.500-4.000 c©y/1.000 m2 ®Êt.

§ËU B¾P

L−îng h¹t gièng cÇn 4-5 kg/ha.

(Hibiscus esculentus)

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) 1. §Æc tÝnh sinh häc

- Bãn lãt: Ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,5 tÊn +

§Ëu b¾p lμ c©y hμng n¨m, −a nhiÖt ®é cao, Super L©n 30 kg + Urª 5 kg. TÊt c¶ trén ®Òu bãn thÝch hîp víi nhiÖt ®é kho¶ng 25-30oC. Bé rÔ ph¸t vμo hèc tr−íc khi gieo h¹t.

triÓn m¹nh, ¨n s©u, tèc ®é t¨ng tr−ëng nhanh,

- Bãn thóc: 3 lÇn.

diÖn tÝch l¸ nhiÒu. ChÞu h¹n kh¸, chÞu m−a nh−ng LÇn 1 (khi c©y cã 5-6 l¸): Urª 5 kg + b¸nh dÇu 10 kg.

yÕu chÞu óng ngËp. Trång ®−îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, 114

115

https://thuviensach.vn

LÇn 2 (20-25 ngμy sau gieo): Ph©n chuång ñ hoai NG« RAU

500 kg + Urª 5 kg + KCl 3 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

(Zea mays)

LÇn 3 (40-45 ngμy sau gieo khi ®Ëu tr¸i ®ît 1. §Æc tÝnh sinh häc

®Çu): Urª 10 kg + KCl 7 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

NÕu dïng NPK th× tÝnh ra tõ l−îng §¹m, L©n, C©y ng« trång lμm rau sö dông b¾p khi h¹t cßn Kali t−¬ng øng. Cã thÓ thay b¸nh dÇu b»ng DAP.

non, hiÖn lμ mét lo¹i rau cao cÊp ®−îc −a chuéng.

Ngoμi s¶n phÈm b¾p non dïng lμm rau, ruéng trång 6. Phßng trõ s©u bÖnh

ng« rau cßn cho mét s¶n l−îng c©y xanh lín (20-30

a) S©u h¹i

tÊn/ha) dïng lμm thøc ¨n cho bß s÷a rÊt tèt.

C©y ng« rau cã cç ®Æc tÝnh nh− c©y ng« h¹t.

- RÖp muéi (Aphis gossypii) vμ rÇy xanh Thuéc lo¹i c©y ng¾n ngμy, −a nhiÖt ®é cao, thÝch (Empoasca flavescens), hót nhùa lμm l¸ vμng vμ

hîp nhÊt víi nhiÖt ®é 23-25oC. Trång ®−îc trªn xo¨n. Phun cç thuèc Bassa, Sherpa, Fastac, nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vËy thÝch hîp ë ®Êt c¸t nhÑ, dÔ

Polytrin, Trebon...

tho¸t n−íc. Thêi gian tõ khi gieo ®Õn thu ho¹ch

- Bä trÜ (Megalurothrip usitatus): chÝch hót b¾p lμm rau kho¶ng 50-70 ngμy tïy theo gièng vμ

nhùa lμm ngän xo¨n, l¸ vμng. Phun cç thuèc tïy vô. N¨ng suÊt b¾p rau ®¹t 700-850 kg/ha.

Sherzol, Polytrin, Fastac, Confidor...

- S©u cuèn l¸ (Sylepta derogata), s©u xanh da 2. Gièng

l¸ng (Spodoptera exigua), s©u loang ®ôc ngän vμ

Cã mét sè gièng lai t¹o trong n−íc nh− LVN-23

tr¸i (Earias fabia): phun cç thuèc gèc vi sinh BT, (vô HÌ Thu chØ 50 ngμy thu ho¹ch b¾p), TSB-2. Cç Sherzol, Polytrin, Fastac...

gièng nhËp néi cã DK-49, Pacific 11, gièng 9088...

b) BÖnh h¹i

3. Thêi vô

- BÖnh kh« c©y (do nÊm Fusarium sp.): phßng Ng« rau cã thÓ trång quanh n¨m. Tuy nhiªn, trõ chñ yÕu lμ xíi x¸o, vun gèc, bãn v«i, phßng vô cho n¨ng suÊt cao lμ vô §«ng Xu©n gieo tõ ngõa bÖnh b»ng phun ®Ém hoÆc t−íi gèc cç thuèc th¸ng 11 ®Õn ®Çu th¸ng 2 n¨m sau vμ vô HÌ gieo gèc ®ång, Viben-C.

tõ th¸ng 4-6.

- BÖnh th¸n th− (do nÊm Glomerella gossypii): t¹o thμnh cç ®èm n©u ®en trªn l¸ vμ tr¸i. Phun cç 4. Cçh gieo trång

thuèc Carbenzim, Anvil, Antracol, Viben-C, COC 85, Luèng ®−îc lμm réng 0,9-1,2 m, gieo 2 hoÆc 3

Dithan-M...

hμng, hμng cçh nhau 60 cm, c©y cçh nhau 20 cm, 116

117

https://thuviensach.vn

LÇn 2 (20-25 ngμy sau gieo): Ph©n chuång ñ hoai NG« RAU

500 kg + Urª 5 kg + KCl 3 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

(Zea mays)

LÇn 3 (40-45 ngμy sau gieo khi ®Ëu tr¸i ®ît 1. §Æc tÝnh sinh häc

®Çu): Urª 10 kg + KCl 7 kg + b¸nh dÇu 20 kg.

NÕu dïng NPK th× tÝnh ra tõ l−îng §¹m, L©n, C©y ng« trång lμm rau sö dông b¾p khi h¹t cßn Kali t−¬ng øng. Cã thÓ thay b¸nh dÇu b»ng DAP.

non, hiÖn lμ mét lo¹i rau cao cÊp ®−îc −a chuéng.

Ngoμi s¶n phÈm b¾p non dïng lμm rau, ruéng trång 6. Phßng trõ s©u bÖnh

ng« rau cßn cho mét s¶n l−îng c©y xanh lín (20-30

a) S©u h¹i

tÊn/ha) dïng lμm thøc ¨n cho bß s÷a rÊt tèt.

C©y ng« rau cã cç ®Æc tÝnh nh− c©y ng« h¹t.

- RÖp muéi (Aphis gossypii) vμ rÇy xanh Thuéc lo¹i c©y ng¾n ngμy, −a nhiÖt ®é cao, thÝch (Empoasca flavescens), hót nhùa lμm l¸ vμng vμ

hîp nhÊt víi nhiÖt ®é 23-25oC. Trång ®−îc trªn xo¨n. Phun cç thuèc Bassa, Sherpa, Fastac, nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vËy thÝch hîp ë ®Êt c¸t nhÑ, dÔ

Polytrin, Trebon...

tho¸t n−íc. Thêi gian tõ khi gieo ®Õn thu ho¹ch

- Bä trÜ (Megalurothrip usitatus): chÝch hót b¾p lμm rau kho¶ng 50-70 ngμy tïy theo gièng vμ

nhùa lμm ngän xo¨n, l¸ vμng. Phun cç thuèc tïy vô. N¨ng suÊt b¾p rau ®¹t 700-850 kg/ha.

Sherzol, Polytrin, Fastac, Confidor...

- S©u cuèn l¸ (Sylepta derogata), s©u xanh da 2. Gièng

l¸ng (Spodoptera exigua), s©u loang ®ôc ngän vμ

Cã mét sè gièng lai t¹o trong n−íc nh− LVN-23

tr¸i (Earias fabia): phun cç thuèc gèc vi sinh BT, (vô HÌ Thu chØ 50 ngμy thu ho¹ch b¾p), TSB-2. Cç Sherzol, Polytrin, Fastac...

gièng nhËp néi cã DK-49, Pacific 11, gièng 9088...

b) BÖnh h¹i

3. Thêi vô

- BÖnh kh« c©y (do nÊm Fusarium sp.): phßng Ng« rau cã thÓ trång quanh n¨m. Tuy nhiªn, trõ chñ yÕu lμ xíi x¸o, vun gèc, bãn v«i, phßng vô cho n¨ng suÊt cao lμ vô §«ng Xu©n gieo tõ ngõa bÖnh b»ng phun ®Ém hoÆc t−íi gèc cç thuèc th¸ng 11 ®Õn ®Çu th¸ng 2 n¨m sau vμ vô HÌ gieo gèc ®ång, Viben-C.

tõ th¸ng 4-6.

- BÖnh th¸n th− (do nÊm Glomerella gossypii): t¹o thμnh cç ®èm n©u ®en trªn l¸ vμ tr¸i. Phun cç 4. Cçh gieo trång

thuèc Carbenzim, Anvil, Antracol, Viben-C, COC 85, Luèng ®−îc lμm réng 0,9-1,2 m, gieo 2 hoÆc 3

Dithan-M...

hμng, hμng cçh nhau 60 cm, c©y cçh nhau 20 cm, 116

117

https://thuviensach.vn

mËt ®é 8.000-9.000 c©y/1.000 m2 ®Êt. L−îng h¹t

- GØ s¾t (do nÊm Puccinia maydis): dïng cç gieo 9-10 kg/1.000 m2 ®Êt. H¹t gieo s©u 3-4 cm, thuèc gèc ®ång, Tilt, Anvil, Bayfidan...

phñ líp ®Êt máng 2-3 cm.

- §èm v»n (do nÊm Rhizoctonia solani): dïng Khi c©y b¾t ®Çu træ cê th× c¾t bá cê ®Ó h¹n chÕ

cç thuèc Validacin, Vanicide, Anvil...

h×nh thμnh h¹t, t¨ng träng l−îng b¾p non.

III. RAU ¡N Cñ

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt)

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,0-1,2 tÊn +

C¶I Cñ

Super L©n 40 kg + KCl 4 kg + Urª 8-10 kg.

(Raphanus sativus)

- Bãn thóc: lÇn 1 khi c©y ra 3-4 l¸ vμ lÇn 2

1. §Æc tÝnh sinh häc

khi c©y ra 7-8 l¸ mçi lÇn sö dông 8-10 kg Urª +

C¶i cñ lμ lo¹i rau cã rÔ c¸i ph¸t triÓn ph×nh to 4-5 kg KCl.

ra dïng lμm thùc phÈm gäi lμ cñ. Cñ cã lo¹i trßn, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

cã lo¹i dμi. Ngoμi cñ, cç rÔ khç kÐm ph¸t triÓn a) S©u h¹i

nªn kh¶ n¨ng chÞu h¹n, chÞu óng kÐm, cÇn cã ®ñ

- S©u x¸m (Agrotis ypsilon) c¾n ®øt c©y con: chÊt dinh d−ìng ®Ó nu«i cñ. ¦a khÝ hËu t−¬ng ®èi r¶i thuèc s©u d¹ng h¹t Diaphos, Vibasu, Vicarp...

m¸t, thÝch hîp víi nhiÖt ®é tõ 20-25oC, ®Êt c¸t pha, trªn mÆt luèng hoÆc theo hèc khi gieo.

tho¸t n−íc nhanh. Thêi gian sinh tr−ëng trung

- S©u c¾n l¸ (Mythimna loreyi), s©u ®ôc th©n b×nh 50-60 ngμy, n¨ng suÊt 18-20 tÊn/ha.

( Ostrinia furnacalis): phun cç thuèc Sherpa, Fastac, 2. Gièng

Netoxin, Polytrin...

Gièng c¶i cñ hiÖn nay hÇu hÕt lμ gièng ®Þa

- RÖp ng« (Aphis maydis): phun cç thuèc ph−¬ng. C«ng ty Gièng c©y trång miÒn Nam cã Fastac, Bassa, Polytrin...

gièng c¶i cñ 45 ngμy, cñ dμi 16-22 cm, n¨ng suÊt Víi cç lo¹i s©u trªn nªn kÕt hîp dïng tay b¾t, 20-25 tÊn/ha.

giÕt ®Ó h¹n chÕ phun thuèc.

b) BÖnh h¹i

3. Thêi vô

- §èm l¸ lín vμ ®èm l¸ nhá (do nÊm C¶i cñ cã thÓ trång nhiÒu vô trong n¨m. Tuy Helminthosporium turcicum vμ H.maydis): phun vËy, vô §«ng Xu©n (gieo vμo th¸ng 10, th¸ng 11) cç thuèc Zin, Manozeb, Bemyl, Carbenzim...

thêi tiÕt thuËn lîi cho c©y ph¸t triÓn, n¨ng suÊt cao.

118

119

https://thuviensach.vn

mËt ®é 8.000-9.000 c©y/1.000 m2 ®Êt. L−îng h¹t

- GØ s¾t (do nÊm Puccinia maydis): dïng cç gieo 9-10 kg/1.000 m2 ®Êt. H¹t gieo s©u 3-4 cm, thuèc gèc ®ång, Tilt, Anvil, Bayfidan...

phñ líp ®Êt máng 2-3 cm.

- §èm v»n (do nÊm Rhizoctonia solani): dïng Khi c©y b¾t ®Çu træ cê th× c¾t bá cê ®Ó h¹n chÕ

cç thuèc Validacin, Vanicide, Anvil...

h×nh thμnh h¹t, t¨ng träng l−îng b¾p non.

III. RAU ¡N Cñ

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt)

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,0-1,2 tÊn +

C¶I Cñ

Super L©n 40 kg + KCl 4 kg + Urª 8-10 kg.

(Raphanus sativus)

- Bãn thóc: lÇn 1 khi c©y ra 3-4 l¸ vμ lÇn 2

1. §Æc tÝnh sinh häc

khi c©y ra 7-8 l¸ mçi lÇn sö dông 8-10 kg Urª +

C¶i cñ lμ lo¹i rau cã rÔ c¸i ph¸t triÓn ph×nh to 4-5 kg KCl.

ra dïng lμm thùc phÈm gäi lμ cñ. Cñ cã lo¹i trßn, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

cã lo¹i dμi. Ngoμi cñ, cç rÔ khç kÐm ph¸t triÓn a) S©u h¹i

nªn kh¶ n¨ng chÞu h¹n, chÞu óng kÐm, cÇn cã ®ñ

- S©u x¸m (Agrotis ypsilon) c¾n ®øt c©y con: chÊt dinh d−ìng ®Ó nu«i cñ. ¦a khÝ hËu t−¬ng ®èi r¶i thuèc s©u d¹ng h¹t Diaphos, Vibasu, Vicarp...

m¸t, thÝch hîp víi nhiÖt ®é tõ 20-25oC, ®Êt c¸t pha, trªn mÆt luèng hoÆc theo hèc khi gieo.

tho¸t n−íc nhanh. Thêi gian sinh tr−ëng trung

- S©u c¾n l¸ (Mythimna loreyi), s©u ®ôc th©n b×nh 50-60 ngμy, n¨ng suÊt 18-20 tÊn/ha.

( Ostrinia furnacalis): phun cç thuèc Sherpa, Fastac, 2. Gièng

Netoxin, Polytrin...

Gièng c¶i cñ hiÖn nay hÇu hÕt lμ gièng ®Þa

- RÖp ng« (Aphis maydis): phun cç thuèc ph−¬ng. C«ng ty Gièng c©y trång miÒn Nam cã Fastac, Bassa, Polytrin...

gièng c¶i cñ 45 ngμy, cñ dμi 16-22 cm, n¨ng suÊt Víi cç lo¹i s©u trªn nªn kÕt hîp dïng tay b¾t, 20-25 tÊn/ha.

giÕt ®Ó h¹n chÕ phun thuèc.

b) BÖnh h¹i

3. Thêi vô

- §èm l¸ lín vμ ®èm l¸ nhá (do nÊm C¶i cñ cã thÓ trång nhiÒu vô trong n¨m. Tuy Helminthosporium turcicum vμ H.maydis): phun vËy, vô §«ng Xu©n (gieo vμo th¸ng 10, th¸ng 11) cç thuèc Zin, Manozeb, Bemyl, Carbenzim...

thêi tiÕt thuËn lîi cho c©y ph¸t triÓn, n¨ng suÊt cao.

118

119

https://thuviensach.vn

Cã thÓ gieo vô HÌ vμo th¸ng 4, th¸ng 5. Mïa m−a thuèc th¶o méc, Atabron. Khi cÇn cã thÓ dïng còng cã thÓ trång nh−ng n¨ng suÊt thÊp.

xen kÏ cç thuèc gèc Cóc tæng hîp nh− Ambus, Sherpa, Polytrin...

4. Cçh trång

- Bä nh¶y (Phyllotetra striolata): bä tr−ëng Lμm ®Êt kü, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao thμnh ¨n l¸ thñng lç chç. Bä non sèng trong ®Êt 10-15 cm. Trång 5-6 hμng, kho¶ng cçh hμng 20-gÆm cñ lμm vá cñ sÇn sïi. Ruéng th−êng bÞ h¹i 25 cm, c©y cçh c©y 10-15 cm, mçi hèc gieo 2 h¹t, nÆng cã thÓ r¶i thuèc Basudin, Sago super xuèng sau tØa chØ ®Ó 1 c©y. L−îng h¹t gièng 1,2-1,5

®Êt tr−íc khi gieo h¹t. Khi bä tr−ëng thμnh ph¸t kg/1.000 m2 ®Êt.

sinh g©y h¹i th× phun cç thuèc Fastac, Ambus, 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Sherpa, Polytrin...

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn + DAP

b) BÖnh h¹i

10 kg + NPK 10 kg. Cã thÓ thay DAP vμ NPK b»ng

- BÖnh ®èm l¸ (do nÊm Atternaria vμ Colleto-4-5 kg Urª + 12-15 kg Super L©n + 7-10 kg KCl.

trichum): phßng trõ b»ng cç thuèc Carbenzim,

- Bãn thóc 2 lÇn:

Manozeb, Antracol, Viben-C...

LÇn 1 (sau gieo 15 ngμy) 5 kg Urª + 7-10 kg

- BÖnh thèi cñ (do nÊm Peronospora brassicae): Super L©n.

bÖnh nμy lμm vá cñ cã cç vÕt mμu n©u x¸m, m«

LÇn 2 (sau gieo 30-35 ngμy) 5 kg Urª + 10-chç vÕt bÖnh bÞ nøt ra. Dïng cç thuèc Mexyl-MZ, 12 kg KCl.

Ridomil gold, Ridozeb, Viroxyl...

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Cμ RèT

a) S©u h¹i

(Daucus carota)

- RÖp c¶i (Brevicoryne brassicae): b¾t giÕt hoÆc phun cç thuèc Applaud-Bas, Bassa, Vertimec, 1. §Æc tÝnh sinh häc

Sherpa...

Cμ rèt lμ c©y chÞu l¹nh, thÝch hîp víi nhiÖt ®é

- S©u t¬ (Plutella xylostella), s©u xanh (Pieris 20-22oC. ¦a ¸nh s¸ng dμi ngμy vμ c−êng ®é ¸nh rapae), s©u khoang ( Spodoptera litura), s©u ®ôc s¸ng m¹nh, ®Êt võa ®ñ Èm (kho¶ng 60-70%), ®Êt Èm nân ( Hellula undalis): phßng trõ b»ng cçh ng¾t æ quçñ cμ rèt dÔ bÞ thèi. Gièng nh− cñ c¶i, rÔ chÝnh trøng, b¾t giÕt s©u non vμ phun thuèc. Nªn phun cña cμ rèt ph×nh to dïng lμm rau ¨n, cç rÔ phô rÊt cç thuèc vi sinh nhãm BT (nh− Biocin, Dipel...), Ýt nªn ®Êt cÇn t¬i xèp vμ ®ñ chÊt dinh d−ìng.

120

121

https://thuviensach.vn

Cã thÓ gieo vô HÌ vμo th¸ng 4, th¸ng 5. Mïa m−a thuèc th¶o méc, Atabron. Khi cÇn cã thÓ dïng còng cã thÓ trång nh−ng n¨ng suÊt thÊp.

xen kÏ cç thuèc gèc Cóc tæng hîp nh− Ambus, Sherpa, Polytrin...

4. Cçh trång

- Bä nh¶y (Phyllotetra striolata): bä tr−ëng Lμm ®Êt kü, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao thμnh ¨n l¸ thñng lç chç. Bä non sèng trong ®Êt 10-15 cm. Trång 5-6 hμng, kho¶ng cçh hμng 20-gÆm cñ lμm vá cñ sÇn sïi. Ruéng th−êng bÞ h¹i 25 cm, c©y cçh c©y 10-15 cm, mçi hèc gieo 2 h¹t, nÆng cã thÓ r¶i thuèc Basudin, Sago super xuèng sau tØa chØ ®Ó 1 c©y. L−îng h¹t gièng 1,2-1,5

®Êt tr−íc khi gieo h¹t. Khi bä tr−ëng thμnh ph¸t kg/1.000 m2 ®Êt.

sinh g©y h¹i th× phun cç thuèc Fastac, Ambus, 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Sherpa, Polytrin...

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn + DAP

b) BÖnh h¹i

10 kg + NPK 10 kg. Cã thÓ thay DAP vμ NPK b»ng

- BÖnh ®èm l¸ (do nÊm Atternaria vμ Colleto-4-5 kg Urª + 12-15 kg Super L©n + 7-10 kg KCl.

trichum): phßng trõ b»ng cç thuèc Carbenzim,

- Bãn thóc 2 lÇn:

Manozeb, Antracol, Viben-C...

LÇn 1 (sau gieo 15 ngμy) 5 kg Urª + 7-10 kg

- BÖnh thèi cñ (do nÊm Peronospora brassicae): Super L©n.

bÖnh nμy lμm vá cñ cã cç vÕt mμu n©u x¸m, m«

LÇn 2 (sau gieo 30-35 ngμy) 5 kg Urª + 10-chç vÕt bÖnh bÞ nøt ra. Dïng cç thuèc Mexyl-MZ, 12 kg KCl.

Ridomil gold, Ridozeb, Viroxyl...

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Cμ RèT

a) S©u h¹i

(Daucus carota)

- RÖp c¶i (Brevicoryne brassicae): b¾t giÕt hoÆc phun cç thuèc Applaud-Bas, Bassa, Vertimec, 1. §Æc tÝnh sinh häc

Sherpa...

Cμ rèt lμ c©y chÞu l¹nh, thÝch hîp víi nhiÖt ®é

- S©u t¬ (Plutella xylostella), s©u xanh (Pieris 20-22oC. ¦a ¸nh s¸ng dμi ngμy vμ c−êng ®é ¸nh rapae), s©u khoang ( Spodoptera litura), s©u ®ôc s¸ng m¹nh, ®Êt võa ®ñ Èm (kho¶ng 60-70%), ®Êt Èm nân ( Hellula undalis): phßng trõ b»ng cçh ng¾t æ quçñ cμ rèt dÔ bÞ thèi. Gièng nh− cñ c¶i, rÔ chÝnh trøng, b¾t giÕt s©u non vμ phun thuèc. Nªn phun cña cμ rèt ph×nh to dïng lμm rau ¨n, cç rÔ phô rÊt cç thuèc vi sinh nhãm BT (nh− Biocin, Dipel...), Ýt nªn ®Êt cÇn t¬i xèp vμ ®ñ chÊt dinh d−ìng.

120

121

https://thuviensach.vn

2. Gièng

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Gièng ®Þa ph−¬ng hiÖn nay chñ yÕu lμ gièng

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

§μ L¹t, thêi gian sinh tr−ëng 95-100 ngμy, cñ dμi Super L©n 20 kg + KCl 8-10 kg.

18-22 cm, n¨ng suÊt ®¹t 20-25 tÊn/ha.

- Bãn thóc: lÇn 1 sau khi tØa c©y lÇn ®Çu vμ

Cç gièng nhËp néi cña Ph¸p cã Nantaise, lÇn 2 sau khi tØa ®Þnh c©y, mçi lÇn 3-4 kg Urª.

Seamllienee, Tim-Tom..., cñ dμi 22-25 cm, n¨ng 6. Phßng trõ s©u bÖnh

suÊt cao.

a) S©u h¹i

3. Thêi vô

Chñ yÕu lμ s©u x¸m ph¸ h¹i khi c©y cßn nhá, Thêi vô trång chÝnh ë cç tØnh phÝa b¾c vμo s©u khoang vμ rÖp ph¸ h¹i khi c©y lín. Trõ s©u th¸ng 9, th¸ng 10 vμ ë §μ L¹t vμo th¸ng 10, th¸ng 11.

x¸m phun cç thuèc Basudin, Sevin, Padan... Trõ Cã thÓ gieo sím hoÆc muén h¬n kho¶ng 1 th¸ng.

s©u khoang phun cç thuèc vi sinh nhãm BT

4. Cçh trång

(Biocin, Dipel...), Atabron, Sherpa, Polytrin... Trõ

§Êt lμm kü, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao 15-rÖp dïng cç thuèc Applaud-Bas, Bassa, Sherpa...

20 cm. Sau khi lªn luèng r¶i ph©n lãt ®Òu trªn b) BÖnh h¹i

mÆt luèng, trén ®¶o kü víi ®Êt råi phñ líp ®Êt BÖnh thèi ®en (do nÊm Alternaria radicirima) máng sau ®ã gieo h¹t. L−îng h¹t gieo kho¶ng 0,4-vμ bÖnh thèi kh« (do nÊm Pronarostrupii sp.). Cç 0,5 kg/1.000 m2 ®Êt.

lo¹i nÊm nμy h¹i c¶ l¸, th©n vμ cñ. Phßng trõ b»ng Vá h¹t cμ rèt cã líp l«ng cøng, khã thÊm n−íc.

cç thuèc gèc ®ång, Score Dithane-M, Rovral...

Tr−íc khi gieo cÇn vß kü cho g·y hÕt l«ng, cho vμo tói v¶i t−íi Èm ®Òu, sau 2 ngμy ®ªm ®em gieo ®Ó

KHOAI T¢Y

h¹t mäc ®Òu. Sau khi gieo dïng cμo nhÑ cho ®Êt (Solanum tuberosum)

phñ lªn h¹t råi lÊy r¬m phñ lªn. T−íi n−íc Èm ®Òu h»ng ngμy.

1. §Æc tÝnh sinh häc

Khi c©y mäc cao 5-8 cm, tØa bá c©y xÊu lÇn ®Çu, Khoai t©y lμ c©y −a khÝ hËu m¸t, h¬i l¹nh, khi c©y cao 12-15 cm th× tØa ®Þnh c©y, ®Ó l¹i c©y cçh nhiÖt ®é sinh tr−ëng thÝch hîp nhÊt lμ 20-22oC, nhau 12-15 cm. MËt ®é 30.000-40.000 c©y/1.000 m2

khi t¹o cñ yªu cÇu nhiÖt ®é thÊp h¬n, tõ 16-18oC,

®Êt. Sau khi tØa ®Þnh c©y th× xíi nhÑ cho ®Êt t¬i xèp trªn 25oC cñ h×nh thμnh chËm, trªn 30oC kh«ng cñ sÏ ph¸t triÓn thuËn lîi, kÕt hîp nhæ cá.

h×nh thμnh cñ. Yªu cÇu c−êng ®é ¸nh s¸ng t−¬ng 122

123

https://thuviensach.vn

2. Gièng

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Gièng ®Þa ph−¬ng hiÖn nay chñ yÕu lμ gièng

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

§μ L¹t, thêi gian sinh tr−ëng 95-100 ngμy, cñ dμi Super L©n 20 kg + KCl 8-10 kg.

18-22 cm, n¨ng suÊt ®¹t 20-25 tÊn/ha.

- Bãn thóc: lÇn 1 sau khi tØa c©y lÇn ®Çu vμ

Cç gièng nhËp néi cña Ph¸p cã Nantaise, lÇn 2 sau khi tØa ®Þnh c©y, mçi lÇn 3-4 kg Urª.

Seamllienee, Tim-Tom..., cñ dμi 22-25 cm, n¨ng 6. Phßng trõ s©u bÖnh

suÊt cao.

a) S©u h¹i

3. Thêi vô

Chñ yÕu lμ s©u x¸m ph¸ h¹i khi c©y cßn nhá, Thêi vô trång chÝnh ë cç tØnh phÝa b¾c vμo s©u khoang vμ rÖp ph¸ h¹i khi c©y lín. Trõ s©u th¸ng 9, th¸ng 10 vμ ë §μ L¹t vμo th¸ng 10, th¸ng 11.

x¸m phun cç thuèc Basudin, Sevin, Padan... Trõ Cã thÓ gieo sím hoÆc muén h¬n kho¶ng 1 th¸ng.

s©u khoang phun cç thuèc vi sinh nhãm BT

4. Cçh trång

(Biocin, Dipel...), Atabron, Sherpa, Polytrin... Trõ

§Êt lμm kü, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao 15-rÖp dïng cç thuèc Applaud-Bas, Bassa, Sherpa...

20 cm. Sau khi lªn luèng r¶i ph©n lãt ®Òu trªn b) BÖnh h¹i

mÆt luèng, trén ®¶o kü víi ®Êt råi phñ líp ®Êt BÖnh thèi ®en (do nÊm Alternaria radicirima) máng sau ®ã gieo h¹t. L−îng h¹t gieo kho¶ng 0,4-vμ bÖnh thèi kh« (do nÊm Pronarostrupii sp.). Cç 0,5 kg/1.000 m2 ®Êt.

lo¹i nÊm nμy h¹i c¶ l¸, th©n vμ cñ. Phßng trõ b»ng Vá h¹t cμ rèt cã líp l«ng cøng, khã thÊm n−íc.

cç thuèc gèc ®ång, Score Dithane-M, Rovral...

Tr−íc khi gieo cÇn vß kü cho g·y hÕt l«ng, cho vμo tói v¶i t−íi Èm ®Òu, sau 2 ngμy ®ªm ®em gieo ®Ó

KHOAI T¢Y

h¹t mäc ®Òu. Sau khi gieo dïng cμo nhÑ cho ®Êt (Solanum tuberosum)

phñ lªn h¹t råi lÊy r¬m phñ lªn. T−íi n−íc Èm ®Òu h»ng ngμy.

1. §Æc tÝnh sinh häc

Khi c©y mäc cao 5-8 cm, tØa bá c©y xÊu lÇn ®Çu, Khoai t©y lμ c©y −a khÝ hËu m¸t, h¬i l¹nh, khi c©y cao 12-15 cm th× tØa ®Þnh c©y, ®Ó l¹i c©y cçh nhiÖt ®é sinh tr−ëng thÝch hîp nhÊt lμ 20-22oC, nhau 12-15 cm. MËt ®é 30.000-40.000 c©y/1.000 m2

khi t¹o cñ yªu cÇu nhiÖt ®é thÊp h¬n, tõ 16-18oC,

®Êt. Sau khi tØa ®Þnh c©y th× xíi nhÑ cho ®Êt t¬i xèp trªn 25oC cñ h×nh thμnh chËm, trªn 30oC kh«ng cñ sÏ ph¸t triÓn thuËn lîi, kÕt hîp nhæ cá.

h×nh thμnh cñ. Yªu cÇu c−êng ®é ¸nh s¸ng t−¬ng 122

123

https://thuviensach.vn

®èi m¹nh. Cã kh¶ n¨ng thÝch øng víi nhiÒu lo¹i dμi 0,5-3,0 cm, ë ch©n mÇm míi chØ cã cç u rÔ chø

®Êt, tèt nhÊt lμ ®Êt c¸t pha vμ thÞt nhÑ. HÖ rÔ kÐm ch−a ph¸t triÓn thμnh rÔ.

ph¸t triÓn vμ ¨n n«ng, yªu cÇu ®Êt ®ñ Èm vμ

NÕu cñ gièng qu¸ to (nÆng trªn 60 g) th× tr−íc nhiÒu chÊt dinh d−ìng.

khi trång cã thÓ c¾t thμnh nhiÒu phÇn theo chiÒu Cñ khoai t©y do mét phÇn th©n ngÇm ph×nh to däc cñ (kh«ng c¾t theo chiÒu ngang cñ), khi c¾t lªn, trong cñ chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng, chñ yÕu dïng dao s¾c, kh«ng ®Ó x©y x−íc m¾t c¾t. C¾t xong lμ chÊt bét. Khoai t©y cã thÓ dïng lμm l−¬ng thùc chÊm l¸t c¾t vμo tro bÕp kh« ®Ó kh«ng ch¶y nhùa.

hoÆc chÕ biÕn ¨n nh− mét lo¹i rau (xμo, nÊu canh, C¾t h«m tr−íc h«m sau ®em trång. Mçi miÕng c¾t chiªn). Thêi gian sinh tr−ëng 90-100 ngμy tïy cÇn cã 1-2 mÇm.

tõng gièng.

- Cçh trång: Lªn luèng réng 0,9-1,0 m, ®¸nh 2. Gièng

2 r¹ch song song ch¹y däc theo luèng ®Ó trång 2

hμng. NÕu trång 1 hμng th× luèng réng 0,6-0,7 m, Cñ khoai t©y cã lo¹i ruét tr¾ng, lo¹i ruét vμng.

®¸nh 1 r¹ch gi÷a luèng. R¹ch s©u 10-15 cm. Bãn Cç gièng khoai t©y ®Þa ph−¬ng phæ biÕn ë phÝa ph©n lãt xuèng r¹ch theo kho¶ng cçh ®Æt cñ b¾c lμ Th−êng TÝn, phÝa nam lμ gièng §μ L¹t.

gièng, tõ 25-30 cm. Phñ líp ®Êt máng lªn ph©n lãt Ngoμi ra, cç gièng nhËp néi cña Trung Quèc, råi ®Æt cñ gièng, sau ®ã lÊp ®Êt kÝn cñ råi t−íi

§øc, Ph¸p, Hμ Lan hiÖn ®ang ®−îc trång ë nhiÒu n¬i.

n−íc lªn hèc trång. Cuèi cïng vÐt s¹ch ®Êt ë r·nh 3. Thêi vô

lÊp lªn mÆt luèng ®Ó tho¸t n−íc khi gÆp m−a. Mçi ë ®ång b»ng s«ng Hång, khoai t©y ®−îc trång hèc ®Æt 1 cñ gièng (hoÆc 1 miÕng).

chñ yÕu trong vô §«ng vμo th¸ng 10, th¸ng 11 vμ

Víi kho¶ng cçh trång nh− trªn, mËt ®é c©y tõ thu ho¹ch vμo th¸ng 1, th¸ng 2 n¨m sau. ë cç 5.000-5.500 khãm/1.000 m2 ®Êt, cÇn kho¶ng 100-tØnh miÒn nói phÝa B¾c vμ §μ L¹t trång muén h¬n 120 kg cñ gièng.

mét chót, kho¶ng th¸ng 1 vμ 2 ®Ó tr¸nh s−¬ng gi¸

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) vμo th¸ng 11, th¸ng 12. Trång muén gÆp thêi tiÕt

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,5 tÊn + 15

nãng dÉn ®Õn cñ nhá, n¨ng suÊt thÊp.

kg Super L©n + 3-4 kg KCl + 8-10 kg Urª.

4. Cçh trång

- Bãn thóc:

- Chän cñ gièng: cñ gièng ®Ó trång ph¶i kh«ng cã LÇn 1 khi c©y mäc ®−îc 12-15 ngμy.

s©u bÖnh h¹i, mÇm ph¸t triÓn b×nh th−êng, to mËp, LÇn 2 sau lÇn ®Çu 15-20 ngμy.

124

125

https://thuviensach.vn

®èi m¹nh. Cã kh¶ n¨ng thÝch øng víi nhiÒu lo¹i dμi 0,5-3,0 cm, ë ch©n mÇm míi chØ cã cç u rÔ chø

®Êt, tèt nhÊt lμ ®Êt c¸t pha vμ thÞt nhÑ. HÖ rÔ kÐm ch−a ph¸t triÓn thμnh rÔ.

ph¸t triÓn vμ ¨n n«ng, yªu cÇu ®Êt ®ñ Èm vμ

NÕu cñ gièng qu¸ to (nÆng trªn 60 g) th× tr−íc nhiÒu chÊt dinh d−ìng.

khi trång cã thÓ c¾t thμnh nhiÒu phÇn theo chiÒu Cñ khoai t©y do mét phÇn th©n ngÇm ph×nh to däc cñ (kh«ng c¾t theo chiÒu ngang cñ), khi c¾t lªn, trong cñ chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng, chñ yÕu dïng dao s¾c, kh«ng ®Ó x©y x−íc m¾t c¾t. C¾t xong lμ chÊt bét. Khoai t©y cã thÓ dïng lμm l−¬ng thùc chÊm l¸t c¾t vμo tro bÕp kh« ®Ó kh«ng ch¶y nhùa.

hoÆc chÕ biÕn ¨n nh− mét lo¹i rau (xμo, nÊu canh, C¾t h«m tr−íc h«m sau ®em trång. Mçi miÕng c¾t chiªn). Thêi gian sinh tr−ëng 90-100 ngμy tïy cÇn cã 1-2 mÇm.

tõng gièng.

- Cçh trång: Lªn luèng réng 0,9-1,0 m, ®¸nh 2. Gièng

2 r¹ch song song ch¹y däc theo luèng ®Ó trång 2

hμng. NÕu trång 1 hμng th× luèng réng 0,6-0,7 m, Cñ khoai t©y cã lo¹i ruét tr¾ng, lo¹i ruét vμng.

®¸nh 1 r¹ch gi÷a luèng. R¹ch s©u 10-15 cm. Bãn Cç gièng khoai t©y ®Þa ph−¬ng phæ biÕn ë phÝa ph©n lãt xuèng r¹ch theo kho¶ng cçh ®Æt cñ b¾c lμ Th−êng TÝn, phÝa nam lμ gièng §μ L¹t.

gièng, tõ 25-30 cm. Phñ líp ®Êt máng lªn ph©n lãt Ngoμi ra, cç gièng nhËp néi cña Trung Quèc, råi ®Æt cñ gièng, sau ®ã lÊp ®Êt kÝn cñ råi t−íi

§øc, Ph¸p, Hμ Lan hiÖn ®ang ®−îc trång ë nhiÒu n¬i.

n−íc lªn hèc trång. Cuèi cïng vÐt s¹ch ®Êt ë r·nh 3. Thêi vô

lÊp lªn mÆt luèng ®Ó tho¸t n−íc khi gÆp m−a. Mçi ë ®ång b»ng s«ng Hång, khoai t©y ®−îc trång hèc ®Æt 1 cñ gièng (hoÆc 1 miÕng).

chñ yÕu trong vô §«ng vμo th¸ng 10, th¸ng 11 vμ

Víi kho¶ng cçh trång nh− trªn, mËt ®é c©y tõ thu ho¹ch vμo th¸ng 1, th¸ng 2 n¨m sau. ë cç 5.000-5.500 khãm/1.000 m2 ®Êt, cÇn kho¶ng 100-tØnh miÒn nói phÝa B¾c vμ §μ L¹t trång muén h¬n 120 kg cñ gièng.

mét chót, kho¶ng th¸ng 1 vμ 2 ®Ó tr¸nh s−¬ng gi¸

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) vμo th¸ng 11, th¸ng 12. Trång muén gÆp thêi tiÕt

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,2-1,5 tÊn + 15

nãng dÉn ®Õn cñ nhá, n¨ng suÊt thÊp.

kg Super L©n + 3-4 kg KCl + 8-10 kg Urª.

4. Cçh trång

- Bãn thóc:

- Chän cñ gièng: cñ gièng ®Ó trång ph¶i kh«ng cã LÇn 1 khi c©y mäc ®−îc 12-15 ngμy.

s©u bÖnh h¹i, mÇm ph¸t triÓn b×nh th−êng, to mËp, LÇn 2 sau lÇn ®Çu 15-20 ngμy.

124

125

https://thuviensach.vn

Mçi lÇn bãn kho¶ng 12-15 kg Urª, kÕt hîp xíi

- BÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum):

®Êt, vun gèc cao ®Ó cñ ph¸t triÓn thuËn lîi.

t−íi cç thuèc gèc ®ång hoÆc hçn hîp thuèc gèc NÕu ®Êt kh« quçÇn t−íi ®ñ Èm. Nªn t−íi 3 lÇn

®ång víi Benomyl, kÕt hîp vun gèc.

vμo cç thêi ®iÓm sau khi khoai mäc 12-15 ngμy,

- BÖnh kh¶m (hoa l¸) vμ xo¨n l¸ do virus. Phßng 40-45 ngμy vμ 60-65 ngμy. Cã thÓ t−íi trùc tiÕp vμo trõ chñ yÕu lμ kh«ng dïng cñ gièng ë ruéng bÞ bÖnh, gèc c©y hoÆc t−íi theo r·nh ®Ó n−íc thÊm vμo luèng.

nhæ bá c©y bÞ bÖnh nÆng vμ trõ rÖp, bä phÊn triÖt ®Ó.

6. Phßng trõ s©u bÖnh

HμNH Cñ

a) S©u bÖnh

(Allium fistulasum)

- S©u x¸m (Agrotis ypsilon): s©u non trong ®Êt 1. §Æc tÝnh sinh häc

c¾n ®øt gèc c©y con. Phßng trõ b»ng cçh ®μo b¾t Hμnh lμ c©y −a nhiÖt ®é m¸t, thÝch hîp nhÊt s©u vμ r¶i thuèc trõ s©u quanh gèc, sö dông cç kho¶ng 20-22oC, c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh. Bé rÔ

thuèc Basudin, Padan.

ph¸t triÓn vμ ¨n n«ng, kh¶ n¨ng chÞu h¹n vμ chÞu

- S©u khoang (Spodoptera litura): s©u non ¨n óng kÐm, Èm ®é ®Êt thÝch hîp kho¶ng 60-70%. Cñ khuyÕt l¸. Phßng trõ b»ng cçh b¾t giÕt s©u non hμnh thuéc lo¹i c¨n hμnh. Thêi gian tõ khi trång vμ phun cç thuèc vi sinh nhãm BT (Biocin, Dipel,

®Õn khi thu ho¹ch cñ 90-100 ngμy, n¨ng suÊt cñ

§Çu tr©u Bicillus, Vi-BT...), cç thuèc nhãm Cóc t−¬i ®¹t 20-25 tÊn/ha.

tæng hîp.

2. Gièng

- RÖp muéi (Aphis gossypii), bä phÊn (Bemisia Cç gièng hμnh cñ hiÖn trång chñ yÕu lμ cç myricae) hót nhùa c©y vμ lμ nguyªn nh©n lan gièng ®Þa ph−¬ng, cã lo¹i vá tr¾ng vμ lo¹i vá tÝm.

truyÒn bÖnh virus. Phßng trõ b»ng cç thuèc Feat,

§Çu tr©u Bi-sad, Abafax, Sherpa, Fastac, Polytrin, 3. Thêi vô

Sherzol...

Hμnh cã thÓ trång quanh n¨m nh−ng thuËn b) BÖnh h¹i

lîi nhÊt lμ vô §«ng Xu©n, trång vμo cç th¸ng 10, th¸ng 11 vμ thu ho¹ch th¸ng 1, th¸ng 2 n¨m sau.

- BÖnh mèc s−¬ng (do nÊm Phytophthora infestan): bÖnh nÆng lμm kh« r¹c toμn bé l¸, cñ nhá 4. Cçh trång

vμ cã thÓ bÞ thèi. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc

§Êt lμm kü vμ t¬i xèp, lªn luèng réng 0,8-1,0 m,

®ång, Zin, Manozeb, CocMan, Vilaxyl, Mexyl-MZ...

cao 20 cm. Ph©n bãn lãt trén ®Òu víi ®Êt råi trång.

126

127

https://thuviensach.vn

Mçi lÇn bãn kho¶ng 12-15 kg Urª, kÕt hîp xíi

- BÖnh hÐo vμng (do nÊm Fusarium oxysporum):

®Êt, vun gèc cao ®Ó cñ ph¸t triÓn thuËn lîi.

t−íi cç thuèc gèc ®ång hoÆc hçn hîp thuèc gèc NÕu ®Êt kh« quçÇn t−íi ®ñ Èm. Nªn t−íi 3 lÇn

®ång víi Benomyl, kÕt hîp vun gèc.

vμo cç thêi ®iÓm sau khi khoai mäc 12-15 ngμy,

- BÖnh kh¶m (hoa l¸) vμ xo¨n l¸ do virus. Phßng 40-45 ngμy vμ 60-65 ngμy. Cã thÓ t−íi trùc tiÕp vμo trõ chñ yÕu lμ kh«ng dïng cñ gièng ë ruéng bÞ bÖnh, gèc c©y hoÆc t−íi theo r·nh ®Ó n−íc thÊm vμo luèng.

nhæ bá c©y bÞ bÖnh nÆng vμ trõ rÖp, bä phÊn triÖt ®Ó.

6. Phßng trõ s©u bÖnh

HμNH Cñ

a) S©u bÖnh

(Allium fistulasum)

- S©u x¸m (Agrotis ypsilon): s©u non trong ®Êt 1. §Æc tÝnh sinh häc

c¾n ®øt gèc c©y con. Phßng trõ b»ng cçh ®μo b¾t Hμnh lμ c©y −a nhiÖt ®é m¸t, thÝch hîp nhÊt s©u vμ r¶i thuèc trõ s©u quanh gèc, sö dông cç kho¶ng 20-22oC, c−êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh. Bé rÔ

thuèc Basudin, Padan.

ph¸t triÓn vμ ¨n n«ng, kh¶ n¨ng chÞu h¹n vμ chÞu

- S©u khoang (Spodoptera litura): s©u non ¨n óng kÐm, Èm ®é ®Êt thÝch hîp kho¶ng 60-70%. Cñ khuyÕt l¸. Phßng trõ b»ng cçh b¾t giÕt s©u non hμnh thuéc lo¹i c¨n hμnh. Thêi gian tõ khi trång vμ phun cç thuèc vi sinh nhãm BT (Biocin, Dipel,

®Õn khi thu ho¹ch cñ 90-100 ngμy, n¨ng suÊt cñ

§Çu tr©u Bicillus, Vi-BT...), cç thuèc nhãm Cóc t−¬i ®¹t 20-25 tÊn/ha.

tæng hîp.

2. Gièng

- RÖp muéi (Aphis gossypii), bä phÊn (Bemisia Cç gièng hμnh cñ hiÖn trång chñ yÕu lμ cç myricae) hót nhùa c©y vμ lμ nguyªn nh©n lan gièng ®Þa ph−¬ng, cã lo¹i vá tr¾ng vμ lo¹i vá tÝm.

truyÒn bÖnh virus. Phßng trõ b»ng cç thuèc Feat,

§Çu tr©u Bi-sad, Abafax, Sherpa, Fastac, Polytrin, 3. Thêi vô

Sherzol...

Hμnh cã thÓ trång quanh n¨m nh−ng thuËn b) BÖnh h¹i

lîi nhÊt lμ vô §«ng Xu©n, trång vμo cç th¸ng 10, th¸ng 11 vμ thu ho¹ch th¸ng 1, th¸ng 2 n¨m sau.

- BÖnh mèc s−¬ng (do nÊm Phytophthora infestan): bÖnh nÆng lμm kh« r¹c toμn bé l¸, cñ nhá 4. Cçh trång

vμ cã thÓ bÞ thèi. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc

§Êt lμm kü vμ t¬i xèp, lªn luèng réng 0,8-1,0 m,

®ång, Zin, Manozeb, CocMan, Vilaxyl, Mexyl-MZ...

cao 20 cm. Ph©n bãn lãt trén ®Òu víi ®Êt råi trång.

126

127

https://thuviensach.vn

Chän cñ ch¾c, tçh tõng nh¸nh, ng©m n−íc 2-3

b) BÖnh h¹i

giê. C¾m nh¸nh trªn luèng theo kho¶ng cçh

- BÖnh ®èm tÝm (do nÊm Macrosporium hμng 25-30 cm, cçh c©y 15 cm. L−îng cñ gièng commune): bÖnh t¹o thμnh cç ®èm mμu tÝm, h×nh cÇn 30-40 kg/1.000 m2 ®Êt, mËt ®é 25.000-30.000

trßn hoÆc bÇu dôc trªn l¸. Thuèc phßng trõ lμ cç cñ/1.000 m2 ®Êt.

thuèc gèc ®ång, Dithan-M, Zin, Topsin-M...

Trång xong phñ r¬m hoÆc trÊu ®Ó gi÷ Èm vμ

- BÖnh s−¬ng mai (do nÊm Peronospora schleideni) t−íi ®Ém n−íc ngay.

lμm l¸ g·y gôc, thèi nhòn. Thuèc phßng trõ lμ cç 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) thuèc gèc ®ång (COC-85, Kocide...), Mexyl-MZ,

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

Ridomil gold, Aliette, Topsin -M, Carbenzim...

DAP 20-30 kg.

TáI TA

- Bãn thóc: Sau khi trång 5-7 ngμy vμ cçh 7-10 ngμy dïng ph©n Urª hßa n−íc nång ®é 1% t−íi (Allium sativum)

thóc cho ®Õn khi cñ lín.

1. §Æc tÝnh sinh häc

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Tái ta lμ c©y −a nhiÖt ®é m¸t vμ chÞu ®−îc l¹nh, nhiÖt ®é sinh tr−ëng thÝch hîp 18-20oC, khi t¹o cñ a) S©u h¹i

cÇn nhiÖt ®é 20-22oC. ¦a ¸nh s¸ng dμi ngμy (12-13

- S©u xanh da l¸ng (Spodoptera exigua): s©u giê/ngμy).

non mμu xanh n»m trong èng lç¾n côt l¸ hμnh.

RÔ chïm ¨n n«ng, ®Êt trång cÇn t¬i xèp, giμu mïn, Phßng trõ b»ng cçh b¾t giÕt vμ phun cç thuèc vi sinh nhãm BT (Biocin, Xentari, Difel, Vi-BT,

−a ®Êt thÞt nhÑ, ®é pH 6,0-6,5. §é Èm ®Êt 60-70%, Bitadin...), §Çu tr©u Bi-sad, Vertimec, Selecron, thiÕu n−íc th× cñ nhá, nhiÒu n−íc qu¸ dÔ bÞ thèi.

Pegasus, Polytrin...

2. Gièng

- Ruåi ®ôc l¸ (Hylemya antiqua): dßi ®ôc trong Gièng tái ta hiÖn trång phÇn lín lμ gièng ®Þa l¸ lμm nân hμnh thèi nhòn. Phßng trõ b»ng dïng ph−¬ng. Cç tØnh phÝa b¾c cã cç gièng tái giÐ, tái khay mμu vμng b«i mì bß ®Æt däc luèng hμnh ®Ó

tr©u; mét sè vïng cã cç gièng tái tr¾ng vμ tái tÝa.

bÉy ruåi tr−ëng thμnh, phun cç thuèc Feat, Trigard, Fastac, Admire, Ofunack...

Cç tØnh duyªn h¶i miÒn Trung th−êng trång Ngoμi ra g©y h¹i r¶i rç cã bä trÜ (Thrips gièng tái nhËp néi cñ to (gäi lμ tái t©y, thuéc nhãm tabaci) vμ nhÖn tr¾ng (Eriophies tulipac).

Allium porrum).

128

129

https://thuviensach.vn

Chän cñ ch¾c, tçh tõng nh¸nh, ng©m n−íc 2-3

b) BÖnh h¹i

giê. C¾m nh¸nh trªn luèng theo kho¶ng cçh

- BÖnh ®èm tÝm (do nÊm Macrosporium hμng 25-30 cm, cçh c©y 15 cm. L−îng cñ gièng commune): bÖnh t¹o thμnh cç ®èm mμu tÝm, h×nh cÇn 30-40 kg/1.000 m2 ®Êt, mËt ®é 25.000-30.000

trßn hoÆc bÇu dôc trªn l¸. Thuèc phßng trõ lμ cç cñ/1.000 m2 ®Êt.

thuèc gèc ®ång, Dithan-M, Zin, Topsin-M...

Trång xong phñ r¬m hoÆc trÊu ®Ó gi÷ Èm vμ

- BÖnh s−¬ng mai (do nÊm Peronospora schleideni) t−íi ®Ém n−íc ngay.

lμm l¸ g·y gôc, thèi nhòn. Thuèc phßng trõ lμ cç 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) thuèc gèc ®ång (COC-85, Kocide...), Mexyl-MZ,

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2,0-2,5 tÊn +

Ridomil gold, Aliette, Topsin -M, Carbenzim...

DAP 20-30 kg.

TáI TA

- Bãn thóc: Sau khi trång 5-7 ngμy vμ cçh 7-10 ngμy dïng ph©n Urª hßa n−íc nång ®é 1% t−íi (Allium sativum)

thóc cho ®Õn khi cñ lín.

1. §Æc tÝnh sinh häc

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Tái ta lμ c©y −a nhiÖt ®é m¸t vμ chÞu ®−îc l¹nh, nhiÖt ®é sinh tr−ëng thÝch hîp 18-20oC, khi t¹o cñ a) S©u h¹i

cÇn nhiÖt ®é 20-22oC. ¦a ¸nh s¸ng dμi ngμy (12-13

- S©u xanh da l¸ng (Spodoptera exigua): s©u giê/ngμy).

non mμu xanh n»m trong èng lç¾n côt l¸ hμnh.

RÔ chïm ¨n n«ng, ®Êt trång cÇn t¬i xèp, giμu mïn, Phßng trõ b»ng cçh b¾t giÕt vμ phun cç thuèc vi sinh nhãm BT (Biocin, Xentari, Difel, Vi-BT,

−a ®Êt thÞt nhÑ, ®é pH 6,0-6,5. §é Èm ®Êt 60-70%, Bitadin...), §Çu tr©u Bi-sad, Vertimec, Selecron, thiÕu n−íc th× cñ nhá, nhiÒu n−íc qu¸ dÔ bÞ thèi.

Pegasus, Polytrin...

2. Gièng

- Ruåi ®ôc l¸ (Hylemya antiqua): dßi ®ôc trong Gièng tái ta hiÖn trång phÇn lín lμ gièng ®Þa l¸ lμm nân hμnh thèi nhòn. Phßng trõ b»ng dïng ph−¬ng. Cç tØnh phÝa b¾c cã cç gièng tái giÐ, tái khay mμu vμng b«i mì bß ®Æt däc luèng hμnh ®Ó

tr©u; mét sè vïng cã cç gièng tái tr¾ng vμ tái tÝa.

bÉy ruåi tr−ëng thμnh, phun cç thuèc Feat, Trigard, Fastac, Admire, Ofunack...

Cç tØnh duyªn h¶i miÒn Trung th−êng trång Ngoμi ra g©y h¹i r¶i rç cã bä trÜ (Thrips gièng tái nhËp néi cñ to (gäi lμ tái t©y, thuéc nhãm tabaci) vμ nhÖn tr¾ng (Eriophies tulipac).

Allium porrum).

128

129

https://thuviensach.vn

Thêi gian sinh tr−ëng kho¶ng 120-140 ngμy, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

n¨ng suÊt cñ kh« ®¹t trung b×nh 5-6 tÊn/ha.

a) S©u h¹i

3. Thêi vô

S©u h¹i tái ta gièng nh− hμnh cñ, chñ yÕu cã ë ®ång b»ng s«ng Hång, vô trång thÝch hîp lμ

dßi ®ôc nân, s©u xanh da l¸ng, bä trÜ vμ nhÖn.

th¸ng 10, th¸ng 11 vμ thu ho¹ch th¸ng 1, th¸ng 2

b) BÖnh h¹i

n¨m sau. ë miÒn Trung cã thÓ trång sím h¬n, tõ

- BÖnh s−¬ng mai (do nÊm Peronospora destructor): th¸ng 9.

phun cç thuèc gèc ®ång, Mexyl-MZ, Dithan-M...

4. Cçh trång

- BÖnh thèi cñ (do nÊm Urocystis cepula): phun cç thuèc Dithan-M, Zineb, Topsin-M...

§Êt trång cÇn dÔ tho¸t n−íc, lμm ®Êt kü, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao 25-30 cm. Trªn luèng HμNH T¢Y

r¹ch 5-6 hμng däc, cçh nhau 20 cm.

(Allium cepa)

Chän cç cñ tái ch¾c, cã 10-12 nh¸nh, tçh 1. §Æc tÝnh sinh häc

nh¸nh ®Ó trång. Kho¶ng cçh trång mçi nh¸nh 8-Hμnh t©y lμ c©y −a nhiÖt ®é t−¬ng ®èi thÊp, cã 10 cm, c¾m s©u xuèng ®Êt 2/3 nh¸nh, phñ ®Êt nhá thÓ n¶y mÇm ë 4-5oC, sinh tr−ëng thÝch hîp nhÊt lªn trªn, sau ®ã dïng r¬m r¹ b¨m nhá phñ líp dμy ë nhiÖt ®é 18-22oC. Khi h×nh thμnh cñ, biªn ®é 5 cm vμ t−íi Èm. Trång 1.000 m2 ®Êt cÇn kho¶ng nhiÖt ®é ngμy ®ªm chªnh lÖch 5-7oC, cñ ph¸t triÓn 100 kg tái gièng.

nhanh vμ chÊt l−îng tèt. ¦a ¸nh s¸ng dμi ngμy, Khi c©y mäc cã 3-4 l¸ th× t−íi n−íc vμo r·nh, kh«ng chÞu óng nh−ng nÕu bÞ kh« h¹n còng lμm c¶ vô t−íi 4-5 lÇn.

gi¶m n¨ng suÊt, ®é Èm ®Êt thÝch hîp 70-80%. Do 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) bé rÔ kÐm ph¸t triÓn nªn ®Êt cÇn t¬i xèp, nhiÒu chÊt dinh d−ìng, thÝch hîp nhÊt lμ ®Êt pha c¸t, ®é

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2 tÊn + Super pH 6,0-6,5. Thêi gian sinh tr−ëng 110-120 ngμy, L©n 50 kg + Urª 5-6 kg + KCl 6-8 kg. Cç lo¹i n¨ng suÊt ®¹t trung b×nh 20-25 tÊn/ha.

ph©n trén ®Òu r¶i theo hμng trång. §Êt chua cÇn bãn thªm v«i.

2. Gièng

- Bãn thóc: kho¶ng 3-4 lÇn, mçi lÇn 7-8 kg Urª

Cç gièng hμnh t©y trång ë n−íc ta hiÖn nay ®Òu

+ 5-6 kg KCl, kÕt hîp cç kú t−íi n−íc.

lμ cç gièng lai F1 nhËp néi. HiÖn cã hai gièng chÝnh 130

131

https://thuviensach.vn

Thêi gian sinh tr−ëng kho¶ng 120-140 ngμy, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

n¨ng suÊt cñ kh« ®¹t trung b×nh 5-6 tÊn/ha.

a) S©u h¹i

3. Thêi vô

S©u h¹i tái ta gièng nh− hμnh cñ, chñ yÕu cã ë ®ång b»ng s«ng Hång, vô trång thÝch hîp lμ

dßi ®ôc nân, s©u xanh da l¸ng, bä trÜ vμ nhÖn.

th¸ng 10, th¸ng 11 vμ thu ho¹ch th¸ng 1, th¸ng 2

b) BÖnh h¹i

n¨m sau. ë miÒn Trung cã thÓ trång sím h¬n, tõ

- BÖnh s−¬ng mai (do nÊm Peronospora destructor): th¸ng 9.

phun cç thuèc gèc ®ång, Mexyl-MZ, Dithan-M...

4. Cçh trång

- BÖnh thèi cñ (do nÊm Urocystis cepula): phun cç thuèc Dithan-M, Zineb, Topsin-M...

§Êt trång cÇn dÔ tho¸t n−íc, lμm ®Êt kü, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao 25-30 cm. Trªn luèng HμNH T¢Y

r¹ch 5-6 hμng däc, cçh nhau 20 cm.

(Allium cepa)

Chän cç cñ tái ch¾c, cã 10-12 nh¸nh, tçh 1. §Æc tÝnh sinh häc

nh¸nh ®Ó trång. Kho¶ng cçh trång mçi nh¸nh 8-Hμnh t©y lμ c©y −a nhiÖt ®é t−¬ng ®èi thÊp, cã 10 cm, c¾m s©u xuèng ®Êt 2/3 nh¸nh, phñ ®Êt nhá thÓ n¶y mÇm ë 4-5oC, sinh tr−ëng thÝch hîp nhÊt lªn trªn, sau ®ã dïng r¬m r¹ b¨m nhá phñ líp dμy ë nhiÖt ®é 18-22oC. Khi h×nh thμnh cñ, biªn ®é 5 cm vμ t−íi Èm. Trång 1.000 m2 ®Êt cÇn kho¶ng nhiÖt ®é ngμy ®ªm chªnh lÖch 5-7oC, cñ ph¸t triÓn 100 kg tái gièng.

nhanh vμ chÊt l−îng tèt. ¦a ¸nh s¸ng dμi ngμy, Khi c©y mäc cã 3-4 l¸ th× t−íi n−íc vμo r·nh, kh«ng chÞu óng nh−ng nÕu bÞ kh« h¹n còng lμm c¶ vô t−íi 4-5 lÇn.

gi¶m n¨ng suÊt, ®é Èm ®Êt thÝch hîp 70-80%. Do 5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) bé rÔ kÐm ph¸t triÓn nªn ®Êt cÇn t¬i xèp, nhiÒu chÊt dinh d−ìng, thÝch hîp nhÊt lμ ®Êt pha c¸t, ®é

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 2 tÊn + Super pH 6,0-6,5. Thêi gian sinh tr−ëng 110-120 ngμy, L©n 50 kg + Urª 5-6 kg + KCl 6-8 kg. Cç lo¹i n¨ng suÊt ®¹t trung b×nh 20-25 tÊn/ha.

ph©n trén ®Òu r¶i theo hμng trång. §Êt chua cÇn bãn thªm v«i.

2. Gièng

- Bãn thóc: kho¶ng 3-4 lÇn, mçi lÇn 7-8 kg Urª

Cç gièng hμnh t©y trång ë n−íc ta hiÖn nay ®Òu

+ 5-6 kg KCl, kÕt hîp cç kú t−íi n−íc.

lμ cç gièng lai F1 nhËp néi. HiÖn cã hai gièng chÝnh 130

131

https://thuviensach.vn

lμ Granex vμ Grano. Cç tØnh miÒn nói phÝa b¾c

- Bãn thóc: kho¶ng 3-4 lÇn. LÇn ®Çu sau khi cã gièng cña Trung Quèc, §μ L¹t cã gièng hμnh ®á trång 5-7 ngμy, cç lÇn sau cçh nhau 7-10 ngμy.

Red Creole.

L−îng ph©n bãn thóc mçi lÇn gåm 4-5 kg Urª +

6-8 kg KCl. Chó ý kh«ng bãn nhiÒu ®¹m qu¸ v× cã 3. Thêi vô

thÓ sÏ lμm gi¶m n¨ng suÊt vμ tÝch lòy nhiÒu NO

3

Cç tØnh phÝa B¾c gieo h¹t tõ th¸ng 9 vμ

¶nh h−ëng tíi chÊt l−îng s¶n phÈm.

trång th¸ng 10, th¸ng 11, thu ho¹ch vμo th¸ng 1, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

th¸ng 2 n¨m sau. §μ L¹t vμ cç tØnh Nam Trung Bé, ngoμi thêi vô chÝnh nh− trªn, cã thÓ gieo vô a) S©u h¹i

nghÞch vμo th¸ng 3, th¸ng 4 vμ thu ho¹ch th¸ng 7, S©u h¹i hμnh t©y vμ biÖn ph¸p phßng trõ th¸ng 8.

gièng nh− hμnh cñ, chñ yÕu lμ s©u xanh da l¸ng vμ ruåi ®ôc l¸.

4. Cçh trång

Gieo h¹t trªn luèng −¬m. Lμm ®Êt kü, lªn b) BÖnh h¹i

luèng réng 1,0-1,2 m, cao 20-25 cm. Gieo 3-4 g/m2, Ngoμi bÖnh s−¬ng mai nh− hμnh cñ, hμnh t©y l−îng h¹t cÇn ®Ó trång cho 1.000 m2 ®Êt kho¶ng th−êng bÞ bÖnh thèi −ít cñ (do vi khuÈn Erwinia 250-300 g. Sau khi gieo xong dïng r¬m r¹ b¨m carotovora). BÖnh h¹i khi cñ cßn ngoμi ®ång vμ c¶

nhá phñ lªn mÆt luèng vμ t−íi n−íc. Sau 7-12

trong khi b¶o qu¶n. BiÖn ph¸p phßng trõ bÖnh thèi ngμy c©y mäc cÇn t−íi hμng ngμy cho ®ñ Èm. Khi

−ít chñ yÕu lμ kh«ng ®Ó ®Êt qu¸ Èm, bãn ®ñ L©n vμ

c©y cao 3-5 cm tØa bá bít c©y xÊu.

Kali, kh«ng bãn nhiÒu §¹m qu¸, nhæ bá c©y bÖnh

- Khi c©y mäc ®−îc 45-60 ngμy, cã 5-6 l¸ thËt nÆng. Thu ho¹ch cñ trong nh÷ng ngμy kh« r¸o, ph¬i th× nhæ trång. Luèng trång réng 1,2 m, cao 30

qua n¾ng, b¶o qu¶n trong ®iÒu kiÖn kh« r¸o vμ

tho¸ng m¸t. Cã thÓ phßng ngõa b»ng phun ®Ém vμo cm. Trång 4 hμng däc luèng cçh nhau 20 cm, gèc cç thuèc gèc ®ång, Kasuran, Cuprimycin...

kho¶ng cçh c©y 15 cm. MËt ®é 16.000-18.000

c©y/1.000 m2 ®Êt.

M¡NG T¢Y

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) (Asparagus officinalis)

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

1. §Æc tÝnh sinh häc

Super L©n 40 kg + KCl 7-10 kg + Urª 5-6 kg. NÕu M¨ng t©y lμ lo¹i c©y trång l©u n¨m, th©n

®Êt chua bãn thªm v«i.

th¶o, d¹ng bôi. Hoa cã mμu vμng hoÆc lôc nh¹t.

132

133

https://thuviensach.vn

lμ Granex vμ Grano. Cç tØnh miÒn nói phÝa b¾c

- Bãn thóc: kho¶ng 3-4 lÇn. LÇn ®Çu sau khi cã gièng cña Trung Quèc, §μ L¹t cã gièng hμnh ®á trång 5-7 ngμy, cç lÇn sau cçh nhau 7-10 ngμy.

Red Creole.

L−îng ph©n bãn thóc mçi lÇn gåm 4-5 kg Urª +

6-8 kg KCl. Chó ý kh«ng bãn nhiÒu ®¹m qu¸ v× cã 3. Thêi vô

thÓ sÏ lμm gi¶m n¨ng suÊt vμ tÝch lòy nhiÒu NO

3

Cç tØnh phÝa B¾c gieo h¹t tõ th¸ng 9 vμ

¶nh h−ëng tíi chÊt l−îng s¶n phÈm.

trång th¸ng 10, th¸ng 11, thu ho¹ch vμo th¸ng 1, 6. Phßng trõ s©u bÖnh

th¸ng 2 n¨m sau. §μ L¹t vμ cç tØnh Nam Trung Bé, ngoμi thêi vô chÝnh nh− trªn, cã thÓ gieo vô a) S©u h¹i

nghÞch vμo th¸ng 3, th¸ng 4 vμ thu ho¹ch th¸ng 7, S©u h¹i hμnh t©y vμ biÖn ph¸p phßng trõ th¸ng 8.

gièng nh− hμnh cñ, chñ yÕu lμ s©u xanh da l¸ng vμ ruåi ®ôc l¸.

4. Cçh trång

Gieo h¹t trªn luèng −¬m. Lμm ®Êt kü, lªn b) BÖnh h¹i

luèng réng 1,0-1,2 m, cao 20-25 cm. Gieo 3-4 g/m2, Ngoμi bÖnh s−¬ng mai nh− hμnh cñ, hμnh t©y l−îng h¹t cÇn ®Ó trång cho 1.000 m2 ®Êt kho¶ng th−êng bÞ bÖnh thèi −ít cñ (do vi khuÈn Erwinia 250-300 g. Sau khi gieo xong dïng r¬m r¹ b¨m carotovora). BÖnh h¹i khi cñ cßn ngoμi ®ång vμ c¶

nhá phñ lªn mÆt luèng vμ t−íi n−íc. Sau 7-12

trong khi b¶o qu¶n. BiÖn ph¸p phßng trõ bÖnh thèi ngμy c©y mäc cÇn t−íi hμng ngμy cho ®ñ Èm. Khi

−ít chñ yÕu lμ kh«ng ®Ó ®Êt qu¸ Èm, bãn ®ñ L©n vμ

c©y cao 3-5 cm tØa bá bít c©y xÊu.

Kali, kh«ng bãn nhiÒu §¹m qu¸, nhæ bá c©y bÖnh

- Khi c©y mäc ®−îc 45-60 ngμy, cã 5-6 l¸ thËt nÆng. Thu ho¹ch cñ trong nh÷ng ngμy kh« r¸o, ph¬i th× nhæ trång. Luèng trång réng 1,2 m, cao 30

qua n¾ng, b¶o qu¶n trong ®iÒu kiÖn kh« r¸o vμ

tho¸ng m¸t. Cã thÓ phßng ngõa b»ng phun ®Ém vμo cm. Trång 4 hμng däc luèng cçh nhau 20 cm, gèc cç thuèc gèc ®ång, Kasuran, Cuprimycin...

kho¶ng cçh c©y 15 cm. MËt ®é 16.000-18.000

c©y/1.000 m2 ®Êt.

M¡NG T¢Y

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) (Asparagus officinalis)

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 1,5-2,0 tÊn +

1. §Æc tÝnh sinh häc

Super L©n 40 kg + KCl 7-10 kg + Urª 5-6 kg. NÕu M¨ng t©y lμ lo¹i c©y trång l©u n¨m, th©n

®Êt chua bãn thªm v«i.

th¶o, d¹ng bôi. Hoa cã mμu vμng hoÆc lôc nh¹t.

132

133

https://thuviensach.vn

Qu¶ khi chÝn cã mμu ®á, gåm 3 ng¨n, mçi ng¨n cã

§Çu tiªn ng©m h¹t vμo n−íc nãng 35oC mét 1-2 h¹t mμu ®en, vá h¹t rÊt cøng.

ngμy ®ªm, sau ®ã ñ ë nhiÖt ®é 25oC cho ®Õn khi h¹t

§©y lμ lo¹i c©y −a nhiÖt ®é cao, sinh tr−ëng nøt nanh råi ®em gieo, nh÷ng h¹t ch−a nøt nanh thÝch hîp ë nhiÖt ®é 20-25oC. ¦a c−êng ®é ¸nh s¸ng th× ñ tiÕp.

m¹nh nÕu bÞ che bãng nhiÒu c©y sinh tr−ëng kÐm, Luèng gieo h¹t lμm ®Êt kü, bãn ph©n chuång ñ gi¶m n¨ng suÊt. §Êt trång cÇn t¬i xèp vμ cã ®é ph×

môc víi kho¶ng 5% Super L©n (1,0-1,5 kg/m2). Gieo cao, ®é pH 6-7, ®é Èm ®Êt thÝch hîp 65-70%.

h¹t theo hμng cçh nhau 15-20 cm, cç hèc cçh nhau S¶n phÈm lμ phÇn th©n mÇm míi mäc cßn 5 cm. H¹t gieo s©u 1-2 cm, phñ ®Êt r¾c thªm mét Ýt n»m trong ®Êt, gäi lμ m¨ng, mμu tr¾ng vμ mÒm.

trÊu hoÆc mïn ®· môc lªn trªn råi t−íi n−íc. Mçi M¨ng ®−îc thu ho¹ch nhiÒu n¨m (8-10 n¨m) hÐcta cÇn kho¶ng 300-400 m2 v−ên −¬m, cho 22.000-nh−ng s¶n l−îng th−êng cao tõ n¨m thø 3 ®Õn 25.000 c©y gièng, l−îng h¹t gièng cÇn 1,0-1,5 kg.

n¨m thø 5. Sang n¨m thø 7-8 khi n¨ng suÊt vμ

Khi c©y con cao 5-10 cm, t−íi n−íc ph©n lo·ng chÊt l−îng gi¶m th× ph¸ ®i trång l¹i. N¨ng suÊt tõ 10-15 ngμy mét lÇn (h¹n chÕ dïng ph©n hãa häc).

n¨m thø 3 trë ®i ®¹t kho¶ng 2-3 tÊn/ha. ChiÒu dμi Khi c©y ®−îc 1 vμ 3 th¸ng, lμm cá xíi x¸o vμ vun m¨ng 15-20 cm, ®−êng kÝnh gèc m¨ng 1,5-2,0 cm.

gèc kÕt hîp t−íi ph©n. Luèng trång réng 50-60 cm, cao 40 cm, r·nh réng 30-40 cm. Gi÷a r·nh ®μo hèc 2. Gièng

s©u 20 cm, cçh nhau 50 cm, r¶i ph©n lãt vμo hè, HiÖn cã hai nhãm m¨ng ®−îc trång lμ nhãm lÊp ®Êt råi trång c©y con, mçi hèc trång 2 c©y.

m¨ng xanh vμ nhãm m¨ng tr¾ng. M¨ng xanh cã gièng F1 California 500. M¨ng tr¾ng cã gièng F1

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Mary Washington. Cç gièng nμy ®· ®−îc trång ë

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 3-4 tÊn + Urª 20

Hμ Néi, cho n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng tèt.

kg + KCl 15 kg. Cã thÓ t¨ng ph©n chuång lªn 5

3. Thêi vô

tÊn ®Ó kÐo dμi thêi gian thu ho¹ch.

- Bãn thóc: sau khi trång kho¶ng 2 th¸ng bãn ë ®ång b»ng B¾c Bé, gieo h¹t cuèi th¸ng 8

thóc lÇn ®Çu b»ng 6 kg Urª + 6 kg Kali. Lóc nμy

®Çu th¸ng 9 ®Ó cã c©y non trång th¸ng 2 n¨m sau.

kÕt hîp lÊy ®Êt trªn luèng vun dÇn vμo gèc c©y.

4. Cçh trång

Sau ®ã kho¶ng 1 th¸ng vun tiÕp lμm thμnh luèng M¨ng t©y th−êng ®−îc trång b»ng cçh gieo cao 50 cm, r·nh réng 30 cm vμ bãn thóc lÇn 2 víi h¹t qua v−ên −¬m ®Ó cã c©y con ®em trång.

l−îng ph©n nh− lÇn ®Çu.

134

135

https://thuviensach.vn

Qu¶ khi chÝn cã mμu ®á, gåm 3 ng¨n, mçi ng¨n cã

§Çu tiªn ng©m h¹t vμo n−íc nãng 35oC mét 1-2 h¹t mμu ®en, vá h¹t rÊt cøng.

ngμy ®ªm, sau ®ã ñ ë nhiÖt ®é 25oC cho ®Õn khi h¹t

§©y lμ lo¹i c©y −a nhiÖt ®é cao, sinh tr−ëng nøt nanh råi ®em gieo, nh÷ng h¹t ch−a nøt nanh thÝch hîp ë nhiÖt ®é 20-25oC. ¦a c−êng ®é ¸nh s¸ng th× ñ tiÕp.

m¹nh nÕu bÞ che bãng nhiÒu c©y sinh tr−ëng kÐm, Luèng gieo h¹t lμm ®Êt kü, bãn ph©n chuång ñ gi¶m n¨ng suÊt. §Êt trång cÇn t¬i xèp vμ cã ®é ph×

môc víi kho¶ng 5% Super L©n (1,0-1,5 kg/m2). Gieo cao, ®é pH 6-7, ®é Èm ®Êt thÝch hîp 65-70%.

h¹t theo hμng cçh nhau 15-20 cm, cç hèc cçh nhau S¶n phÈm lμ phÇn th©n mÇm míi mäc cßn 5 cm. H¹t gieo s©u 1-2 cm, phñ ®Êt r¾c thªm mét Ýt n»m trong ®Êt, gäi lμ m¨ng, mμu tr¾ng vμ mÒm.

trÊu hoÆc mïn ®· môc lªn trªn råi t−íi n−íc. Mçi M¨ng ®−îc thu ho¹ch nhiÒu n¨m (8-10 n¨m) hÐcta cÇn kho¶ng 300-400 m2 v−ên −¬m, cho 22.000-nh−ng s¶n l−îng th−êng cao tõ n¨m thø 3 ®Õn 25.000 c©y gièng, l−îng h¹t gièng cÇn 1,0-1,5 kg.

n¨m thø 5. Sang n¨m thø 7-8 khi n¨ng suÊt vμ

Khi c©y con cao 5-10 cm, t−íi n−íc ph©n lo·ng chÊt l−îng gi¶m th× ph¸ ®i trång l¹i. N¨ng suÊt tõ 10-15 ngμy mét lÇn (h¹n chÕ dïng ph©n hãa häc).

n¨m thø 3 trë ®i ®¹t kho¶ng 2-3 tÊn/ha. ChiÒu dμi Khi c©y ®−îc 1 vμ 3 th¸ng, lμm cá xíi x¸o vμ vun m¨ng 15-20 cm, ®−êng kÝnh gèc m¨ng 1,5-2,0 cm.

gèc kÕt hîp t−íi ph©n. Luèng trång réng 50-60 cm, cao 40 cm, r·nh réng 30-40 cm. Gi÷a r·nh ®μo hèc 2. Gièng

s©u 20 cm, cçh nhau 50 cm, r¶i ph©n lãt vμo hè, HiÖn cã hai nhãm m¨ng ®−îc trång lμ nhãm lÊp ®Êt råi trång c©y con, mçi hèc trång 2 c©y.

m¨ng xanh vμ nhãm m¨ng tr¾ng. M¨ng xanh cã gièng F1 California 500. M¨ng tr¾ng cã gièng F1

5. Ph©n bãn (cho 1.000 m2 ®Êt) Mary Washington. Cç gièng nμy ®· ®−îc trång ë

- Bãn lãt: ph©n chuång ñ hoai 3-4 tÊn + Urª 20

Hμ Néi, cho n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng tèt.

kg + KCl 15 kg. Cã thÓ t¨ng ph©n chuång lªn 5

3. Thêi vô

tÊn ®Ó kÐo dμi thêi gian thu ho¹ch.

- Bãn thóc: sau khi trång kho¶ng 2 th¸ng bãn ë ®ång b»ng B¾c Bé, gieo h¹t cuèi th¸ng 8

thóc lÇn ®Çu b»ng 6 kg Urª + 6 kg Kali. Lóc nμy

®Çu th¸ng 9 ®Ó cã c©y non trång th¸ng 2 n¨m sau.

kÕt hîp lÊy ®Êt trªn luèng vun dÇn vμo gèc c©y.

4. Cçh trång

Sau ®ã kho¶ng 1 th¸ng vun tiÕp lμm thμnh luèng M¨ng t©y th−êng ®−îc trång b»ng cçh gieo cao 50 cm, r·nh réng 30 cm vμ bãn thóc lÇn 2 víi h¹t qua v−ên −¬m ®Ó cã c©y con ®em trång.

l−îng ph©n nh− lÇn ®Çu.

134

135

https://thuviensach.vn

H»ng n¨m vμo ®Çu mïa m−a tiÕn hμnh bãn nhËp tõ §μi Loan. M¨ng tre Lôc Tróc ¨n ngon, thóc nh− trªn. Ngoμi ra vμo thêi gian thu ho¹ch mÒm, cã vÞ dÞu ngät, kh«ng ®¾ng, cã thÓ luéc, m¨ng cø cçh kho¶ng 2 tuÇn t−íi n−íc ph©n pha xμo ¨n ngay mμ kh«ng cÇn ng©m n−íc. Ngoμi ra lo·ng, kÕt hîp xíi ®Êt, vun gèc.

cßn cã cç gièng M¹nh T«ng, §iÒn Tróc, B¸t §é, Khi c©y m¨ng ®−îc 1 n¨m, cao kho¶ng 1,0-1,5 m Mao Tróc.

th× bÊm ngän vμ lμm giμn chèng ®æ.

3. Thêi vô

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Tre, tróc cã thÓ trång quanh n¨m, tèt nhÊt lμ

C©y m¨ng t©y Ýt bÞ s©u bÖnh. Th−êng thÊy s©u vμo ®Çu mïa m−a ®Ó c©y míi trång sinh tr−ëng xanh, bä trÜ h¹i l¸ vμ sïng, dÕ ®ôc gèc. Phun cç thuËn lîi.

thuèc trõ s©u th«ng th−êng hoÆc r¶i thuèc quanh 4. Cçh trång

gèc mçi n¨m mét lÇn vμo ®Çu mïa m−a.

Dän s¹ch ®Êt trong mïa kh«. §Çu mïa m−a M¡NG TRE

lóc ®Êt ®ñ Èm th× ®μo hè tr−íc khi trång kho¶ng 1 th¸ng. KÝch th−íc hè 50x50x50 cm. Bãn lãt cho 1. §Æc tÝnh sinh häc

mçi hè 10 kg ph©n chuång + 150 g NPK. Trén Tre, tróc lμ nh÷ng c©y l©u n¨m, th©n c©y ®−îc

®Òu ph©n víi ®Êt mÆt ®ñ lÊp ®Çy hè. Kho¶ng cçh dïng lμm nhiÒu viÖc nh− lμm dông cô gia ®×nh, hè trång cã thÓ lμ 4x5 m (500 c©y/ha), 5x5 m (400

x©y dùng nhμ cöa, ch¾n sãng b¶o vÖ ®ª, v.v.. MÇm c©y/ha) hoÆc 5x6 m (330 c©y/ha), tïy ®iÒu kiÖn non gäi lμ m¨ng dïng lμm thùc phÈm nh− mét

®Êt vμ kh¶ n¨ng ®Çu t−.

lo¹i rau rÊt ®−îc −a chuéng.

Trång c©y con vμo gi÷a hè, miÖng bÇu ngang C©y tre sèng ®−îc trong mäi ®iÒu kiÖn khÝ

mÆt hè, nÐn chÆt ®Êt xung quanh råi vun ®Êt hËu, bé rÔ ph¸t triÓn vμ ¨n s©u, thÝch hîp víi cç b»ng mÆt v−ên. T−íi n−íc vμ ñ r¬m r¹ quanh lo¹i ®Êt, kh¶ n¨ng chÞu h¹n vμ chÞu óng rÊt kh¸, gèc ®Ó gi÷ Èm. C©y con trång lμ cμnh chiÕt hoÆc trång ®−îc ë nhiÒu n¬i tõ miÒn nói cao ®Õn vïng gi©m hom.

®ång b»ng.

H»ng n¨m lμm cá bãn ph©n 3 lÇn vμo ®Çu, gi÷a vμ cuèi mïa m−a. Mçi n¨m mét lÇn vun gèc 2. Gièng

cao 30 cm, dïng r¬m r¹, cá kh« phñ gèc vμ lu«n Gièng tre ®−îc trång chñ yÕu ë nhiÒu tØnh gi÷ Èm ®Ó m¨ng mäc tèt. Khi thu ho¹ch m¨ng vμ

phÝa b¾c vμ phÝa nam hiÖn nay lμ gièng Lôc Tróc bãn ph©n nªn cμo ®Êt ra ®Ó tr¸nh n©ng bôi c©y.

136

137

https://thuviensach.vn

H»ng n¨m vμo ®Çu mïa m−a tiÕn hμnh bãn nhËp tõ §μi Loan. M¨ng tre Lôc Tróc ¨n ngon, thóc nh− trªn. Ngoμi ra vμo thêi gian thu ho¹ch mÒm, cã vÞ dÞu ngät, kh«ng ®¾ng, cã thÓ luéc, m¨ng cø cçh kho¶ng 2 tuÇn t−íi n−íc ph©n pha xμo ¨n ngay mμ kh«ng cÇn ng©m n−íc. Ngoμi ra lo·ng, kÕt hîp xíi ®Êt, vun gèc.

cßn cã cç gièng M¹nh T«ng, §iÒn Tróc, B¸t §é, Khi c©y m¨ng ®−îc 1 n¨m, cao kho¶ng 1,0-1,5 m Mao Tróc.

th× bÊm ngän vμ lμm giμn chèng ®æ.

3. Thêi vô

6. Phßng trõ s©u bÖnh

Tre, tróc cã thÓ trång quanh n¨m, tèt nhÊt lμ

C©y m¨ng t©y Ýt bÞ s©u bÖnh. Th−êng thÊy s©u vμo ®Çu mïa m−a ®Ó c©y míi trång sinh tr−ëng xanh, bä trÜ h¹i l¸ vμ sïng, dÕ ®ôc gèc. Phun cç thuËn lîi.

thuèc trõ s©u th«ng th−êng hoÆc r¶i thuèc quanh 4. Cçh trång

gèc mçi n¨m mét lÇn vμo ®Çu mïa m−a.

Dän s¹ch ®Êt trong mïa kh«. §Çu mïa m−a M¡NG TRE

lóc ®Êt ®ñ Èm th× ®μo hè tr−íc khi trång kho¶ng 1 th¸ng. KÝch th−íc hè 50x50x50 cm. Bãn lãt cho 1. §Æc tÝnh sinh häc

mçi hè 10 kg ph©n chuång + 150 g NPK. Trén Tre, tróc lμ nh÷ng c©y l©u n¨m, th©n c©y ®−îc

®Òu ph©n víi ®Êt mÆt ®ñ lÊp ®Çy hè. Kho¶ng cçh dïng lμm nhiÒu viÖc nh− lμm dông cô gia ®×nh, hè trång cã thÓ lμ 4x5 m (500 c©y/ha), 5x5 m (400

x©y dùng nhμ cöa, ch¾n sãng b¶o vÖ ®ª, v.v.. MÇm c©y/ha) hoÆc 5x6 m (330 c©y/ha), tïy ®iÒu kiÖn non gäi lμ m¨ng dïng lμm thùc phÈm nh− mét

®Êt vμ kh¶ n¨ng ®Çu t−.

lo¹i rau rÊt ®−îc −a chuéng.

Trång c©y con vμo gi÷a hè, miÖng bÇu ngang C©y tre sèng ®−îc trong mäi ®iÒu kiÖn khÝ

mÆt hè, nÐn chÆt ®Êt xung quanh råi vun ®Êt hËu, bé rÔ ph¸t triÓn vμ ¨n s©u, thÝch hîp víi cç b»ng mÆt v−ên. T−íi n−íc vμ ñ r¬m r¹ quanh lo¹i ®Êt, kh¶ n¨ng chÞu h¹n vμ chÞu óng rÊt kh¸, gèc ®Ó gi÷ Èm. C©y con trång lμ cμnh chiÕt hoÆc trång ®−îc ë nhiÒu n¬i tõ miÒn nói cao ®Õn vïng gi©m hom.

®ång b»ng.

H»ng n¨m lμm cá bãn ph©n 3 lÇn vμo ®Çu, gi÷a vμ cuèi mïa m−a. Mçi n¨m mét lÇn vun gèc 2. Gièng

cao 30 cm, dïng r¬m r¹, cá kh« phñ gèc vμ lu«n Gièng tre ®−îc trång chñ yÕu ë nhiÒu tØnh gi÷ Èm ®Ó m¨ng mäc tèt. Khi thu ho¹ch m¨ng vμ

phÝa b¾c vμ phÝa nam hiÖn nay lμ gièng Lôc Tróc bãn ph©n nªn cμo ®Êt ra ®Ó tr¸nh n©ng bôi c©y.

136

137

https://thuviensach.vn

5. Ph©n bãn

b) BÖnh h¹i

Sau trång 3 th¸ng nªn bãn ph©n tæng hîp

- BÖnh hÐo xanh do vi khuÈn, lμm c©y hÐo tõ NPK víi sè l−îng 100-200 g/hè, ®μo r·nh cçh gèc

®ät trë xuèng råi chÕt. Phßng trõ b»ng t−íi cç 15-20 cm, r¶i ph©n råi lÊp ®Êt l¹i.

thuèc gèc ®ång (Kasuran, COC-85, §ång oxyclorua, Tõ n¨m thø 2 trë ®i, h»ng n¨m vμo ®Çu mïa Bordeaux...) kÕt hîp vun gèc.

m−a bãn mçi gèc 300-500 g ph©n NPK, bãn bæ

- BÖnh vμng säc: phiÕn l¸ bÞ bÖnh cã nh÷ng säc sung thªm ph©n h÷u c¬.

vμng xanh xen kÏ nhau, thÞt m¨ng cã nh÷ng säc mμu n©u ®en, m¨ng hãa gç kh«ng ¨n ®−îc, c©y mÑ

6. Thu ho¹ch m¨ng

cßi cäc. Phßng trõ b»ng ®μo bá c©y bÖnh råi r¾c v«i, Khi mÇm m¨ng míi nhó khái mÆt ®Êt th× thu khö trïng dông cô tr−íc khi sö dông sang c©y khç.

ho¹ch. Dïng dông cô moi ®Êt xung quanh tíi vÞ

- BÖnh gØ s¾t: lμm l¸ vμng vμ rông sím. Phßng trÝ ph×nh to nhÊt cña gèc m¨ng råi lui lªn phÝa trõ b»ng ng¾t bá vμ tiªu hñy l¸ bÖnh, tho¸t n−íc cho ngän kho¶ng 2 cm lμ ®iÓm c¾t thÝch hîp nhÊt, v−ên, vun gèc vμ bãn ph©n cho c©y ph¸t triÓn tèt.

kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn c©y mÑ. VÕt c¾t kh«ng giËp IV. RAU GIA VÞ

n¸t, c¾t m¨ng xong lÊp ®Êt l¹i ngay. Thêi gian thu ho¹ch m¨ng nhiÒu vμo th¸ng 8, th¸ng 9. Mçi DIÕP C¸

khãm tre chØ nªn ®Ó l¹i 4-6 c©y to kháe, cã th©n (Houttuynia cordada)

ngÇm d−íi ®Êt.

1. §Æc tÝnh sinh häc

7. Phßng trõ s©u bÖnh

DiÕp c¸ lμ lo¹i c©y th©n th¶o, cao 20-40 cm, cã xu h−íng bß ngang, ®èt th©n cã rÔ phô, kh¶ n¨ng a) S©u h¹i

sinh s¶n v« tÝnh rÊt m¹nh. ¦a nhiÖt ®é cao, thÝch

- Bä hung: s©u non lμ con sïng, ®ôc gèc m¨ng hîp víi nhiÖt ®é kho¶ng 25-35oC. ThÝch n¬i Èm −ít, lμm m¨ng hÐo chÕt. Phßng trõ b»ng ®μo b¾t s©u cã thÓ chÞu óng trong 5-7 ngμy, tuy vËy kh¶ n¨ng non, ®μo bá m¨ng bÞ h¹i.

chÞu h¹n còng kh¸. Cã thÓ sèng trªn nhiÒu lo¹i ®Êt

- S©u cuèn l¸: s©u non cuèn l¸ thμnh tæ n»m nh−ng ®Ó cã ®−îc n¨ng suÊt cao cÇn trång ë nh÷ng trong ®ã ¨n l¸. Phßng trõ b»ng cçh c¾t l¸ bÞ h¹i lo¹i ®Êt nhiÒu mïn, giμu chÊt dinh d−ìng.

®Ó diÖt s©u.

Sau khi trång 30-45 ngμy cã thÓ thu ho¹ch,

- Ruåi xanh: hót nhùa lμm lçã nh÷ng vÖt tr¾ng.

mçi ®ît kho¶ng 1.500-2.000 kg/1.000 m2 ®Êt.

138

139

https://thuviensach.vn

5. Ph©n bãn

b) BÖnh h¹i

Sau trång 3 th¸ng nªn bãn ph©n tæng hîp

- BÖnh hÐo xanh do vi khuÈn, lμm c©y hÐo tõ NPK víi sè l−îng 100-200 g/hè, ®μo r·nh cçh gèc

®ät trë xuèng råi chÕt. Phßng trõ b»ng t−íi cç 15-20 cm, r¶i ph©n råi lÊp ®Êt l¹i.

thuèc gèc ®ång (Kasuran, COC-85, §ång oxyclorua, Tõ n¨m thø 2 trë ®i, h»ng n¨m vμo ®Çu mïa Bordeaux...) kÕt hîp vun gèc.

m−a bãn mçi gèc 300-500 g ph©n NPK, bãn bæ

- BÖnh vμng säc: phiÕn l¸ bÞ bÖnh cã nh÷ng säc sung thªm ph©n h÷u c¬.

vμng xanh xen kÏ nhau, thÞt m¨ng cã nh÷ng säc mμu n©u ®en, m¨ng hãa gç kh«ng ¨n ®−îc, c©y mÑ

6. Thu ho¹ch m¨ng

cßi cäc. Phßng trõ b»ng ®μo bá c©y bÖnh råi r¾c v«i, Khi mÇm m¨ng míi nhó khái mÆt ®Êt th× thu khö trïng dông cô tr−íc khi sö dông sang c©y khç.

ho¹ch. Dïng dông cô moi ®Êt xung quanh tíi vÞ

- BÖnh gØ s¾t: lμm l¸ vμng vμ rông sím. Phßng trÝ ph×nh to nhÊt cña gèc m¨ng råi lui lªn phÝa trõ b»ng ng¾t bá vμ tiªu hñy l¸ bÖnh, tho¸t n−íc cho ngän kho¶ng 2 cm lμ ®iÓm c¾t thÝch hîp nhÊt, v−ên, vun gèc vμ bãn ph©n cho c©y ph¸t triÓn tèt.

kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn c©y mÑ. VÕt c¾t kh«ng giËp IV. RAU GIA VÞ

n¸t, c¾t m¨ng xong lÊp ®Êt l¹i ngay. Thêi gian thu ho¹ch m¨ng nhiÒu vμo th¸ng 8, th¸ng 9. Mçi DIÕP C¸

khãm tre chØ nªn ®Ó l¹i 4-6 c©y to kháe, cã th©n (Houttuynia cordada)

ngÇm d−íi ®Êt.

1. §Æc tÝnh sinh häc

7. Phßng trõ s©u bÖnh

DiÕp c¸ lμ lo¹i c©y th©n th¶o, cao 20-40 cm, cã xu h−íng bß ngang, ®èt th©n cã rÔ phô, kh¶ n¨ng a) S©u h¹i

sinh s¶n v« tÝnh rÊt m¹nh. ¦a nhiÖt ®é cao, thÝch

- Bä hung: s©u non lμ con sïng, ®ôc gèc m¨ng hîp víi nhiÖt ®é kho¶ng 25-35oC. ThÝch n¬i Èm −ít, lμm m¨ng hÐo chÕt. Phßng trõ b»ng ®μo b¾t s©u cã thÓ chÞu óng trong 5-7 ngμy, tuy vËy kh¶ n¨ng non, ®μo bá m¨ng bÞ h¹i.

chÞu h¹n còng kh¸. Cã thÓ sèng trªn nhiÒu lo¹i ®Êt

- S©u cuèn l¸: s©u non cuèn l¸ thμnh tæ n»m nh−ng ®Ó cã ®−îc n¨ng suÊt cao cÇn trång ë nh÷ng trong ®ã ¨n l¸. Phßng trõ b»ng cçh c¾t l¸ bÞ h¹i lo¹i ®Êt nhiÒu mïn, giμu chÊt dinh d−ìng.

®Ó diÖt s©u.

Sau khi trång 30-45 ngμy cã thÓ thu ho¹ch,

- Ruåi xanh: hót nhùa lμm lçã nh÷ng vÖt tr¾ng.

mçi ®ît kho¶ng 1.500-2.000 kg/1.000 m2 ®Êt.

138

139

https://thuviensach.vn

2. Cçh trång

- Bãn lãt (cho 1.000 m2 ®Êt) 2-3 tÊn ph©n

- §Êt lμm kü, s¹ch cá, lªn luèng réng 1,0-1,2 cm.

chuång ñ hoai + 30-50 kg Super L©n, thªm mét Ýt

- Bãn lãt 2-3 tÊn ph©n chuång ñ hoai + 10-15

tro trÊu, tÊt c¶ trén ®Òu víi ®Êt trªn mÆt luèng kg Super L©n + 3 kg NPK cho 1.000 m2 ®Êt. Ph©n hoÆc bãn theo r¹ch råi trång gõng lªn.

trén ®Òu víi ®Êt mÆt luèng.

- Chän cñ gõng cã nhiÒu mÇm, bÎ tõng nh¸nh,

- Nhæ c¶ c©y hoÆc c¾t s¸t gèc ®Ó trång víi mçi nh¸nh cã 2-3 m¾t. ChÊm chç bÎ mÆt c¾t vμo kho¶ng cçh 50x30 cm, t−íi n−íc gi÷ Èm. Sau 7-10

tro bÕp råi trång xuèng r¹ch theo mËt ®é 40-50

ngμy c©y ra rÔ míi b¾t ®Çu t−íi n−íc ph©n Urª 1%.

cm. Trång xong lÊp ®Êt lªn võa phñ kÝn cñ gõng, Cã thÓ dïng n−íc b¸nh dÇu ng©m kü ®Ó t−íi. Kh«ng dïng tay nÐn ®Êt xuèng. Dïng r¬m r¹ hoÆc trÊu t−íi n−íc ph©n ®Æc lªn l¸ khi c©y míi trång cßn non.

- Sau mçi lÇn thu ho¹ch t−íi ph©n thóc.

phñ lªn, t−íi Èm. NÕu thêi tiÕt Êm, sau 5-7 ngμy

- S©u bÖnh Ýt nh−ng cã thÓ bÞ bÖnh thèi gèc (do gõng ®©m chåi khái mÆt ®Êt.

nÊm Rhizoctonia), phun thuèc Validacin, Anvil...

- Kho¶ng 1 th¸ng sau khi c©y mäc, hßa lo·ng ph©n §¹m (1-2%) ®Ó t−íi, kÕt hîp vun gèc.

GõNG

Th−êng xuyªn t−íi cho ®ñ Èm.

(Zingiber officinale)

- Khi toμn ruéng lçhuyÓn vμng, mét sè l¸ giμ

1. §Æc tÝnh sinh häc

phÝa gèc ®· kh« mÐp, da cñ ®· dμy lμ thu ho¹ch.

Gõng lμ c©y sèng ®−îc nhiÒu n¨m, cã th©n 3. Phßng trõ s©u bÖnh

ngÇm (gäi lμ cñ). Cñ cã nhiÒu ®èt, mçi ®èt cã mét mÇm ngñ, gÆp ®iÒu kiÖn thuËn lîi sÏ n¶y thμnh S©u h¹i c©y gõng nãi chung Ýt, kh«ng ®¸ng kÓ.

c©y gõng míi.

Th−êng thÊy cã bÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Pyricularia Gõng −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi nhiÖt ®é grisea) bÖnh thèi kh« cñ (do nÊm Rhizoctonia solani) kho¶ng 25-30oC, sèng ®−îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vμ thèi −ít cñ (do vi khuÈn Erwinia carotovora).

vËy ®Ó cñ ph¸t triÓn tèt cÇn ®Êt t¬i xèp, nhiÒu mïn.

- Phßng trõ bÖnh ch¸y l¸ dïng cç thuèc Sau khi trång 6-8 th¸ng cã thÓ thu ho¹ch cñ, Kasai, Carbenzim, Kitazim...

n¨ng suÊt ®¹t 8-10 tÊn/ha.

- BÖnh thèi kh« cñ dïng cç thuèc Validacin, 2. Cçh trång

Anvil, Moceren...

- Lªn luèng réng 1,2-1,5 m, cao 20-25 cm, lμm

- BÖnh thèi −ít cñ dïng cç thuèc Kasuran,

®Êt kü, s¹ch cá.

Cuprimicin, COC-85...

140

141

https://thuviensach.vn

2. Cçh trång

- Bãn lãt (cho 1.000 m2 ®Êt) 2-3 tÊn ph©n

- §Êt lμm kü, s¹ch cá, lªn luèng réng 1,0-1,2 cm.

chuång ñ hoai + 30-50 kg Super L©n, thªm mét Ýt

- Bãn lãt 2-3 tÊn ph©n chuång ñ hoai + 10-15

tro trÊu, tÊt c¶ trén ®Òu víi ®Êt trªn mÆt luèng kg Super L©n + 3 kg NPK cho 1.000 m2 ®Êt. Ph©n hoÆc bãn theo r¹ch råi trång gõng lªn.

trén ®Òu víi ®Êt mÆt luèng.

- Chän cñ gõng cã nhiÒu mÇm, bÎ tõng nh¸nh,

- Nhæ c¶ c©y hoÆc c¾t s¸t gèc ®Ó trång víi mçi nh¸nh cã 2-3 m¾t. ChÊm chç bÎ mÆt c¾t vμo kho¶ng cçh 50x30 cm, t−íi n−íc gi÷ Èm. Sau 7-10

tro bÕp råi trång xuèng r¹ch theo mËt ®é 40-50

ngμy c©y ra rÔ míi b¾t ®Çu t−íi n−íc ph©n Urª 1%.

cm. Trång xong lÊp ®Êt lªn võa phñ kÝn cñ gõng, Cã thÓ dïng n−íc b¸nh dÇu ng©m kü ®Ó t−íi. Kh«ng dïng tay nÐn ®Êt xuèng. Dïng r¬m r¹ hoÆc trÊu t−íi n−íc ph©n ®Æc lªn l¸ khi c©y míi trång cßn non.

- Sau mçi lÇn thu ho¹ch t−íi ph©n thóc.

phñ lªn, t−íi Èm. NÕu thêi tiÕt Êm, sau 5-7 ngμy

- S©u bÖnh Ýt nh−ng cã thÓ bÞ bÖnh thèi gèc (do gõng ®©m chåi khái mÆt ®Êt.

nÊm Rhizoctonia), phun thuèc Validacin, Anvil...

- Kho¶ng 1 th¸ng sau khi c©y mäc, hßa lo·ng ph©n §¹m (1-2%) ®Ó t−íi, kÕt hîp vun gèc.

GõNG

Th−êng xuyªn t−íi cho ®ñ Èm.

(Zingiber officinale)

- Khi toμn ruéng lçhuyÓn vμng, mét sè l¸ giμ

1. §Æc tÝnh sinh häc

phÝa gèc ®· kh« mÐp, da cñ ®· dμy lμ thu ho¹ch.

Gõng lμ c©y sèng ®−îc nhiÒu n¨m, cã th©n 3. Phßng trõ s©u bÖnh

ngÇm (gäi lμ cñ). Cñ cã nhiÒu ®èt, mçi ®èt cã mét mÇm ngñ, gÆp ®iÒu kiÖn thuËn lîi sÏ n¶y thμnh S©u h¹i c©y gõng nãi chung Ýt, kh«ng ®¸ng kÓ.

c©y gõng míi.

Th−êng thÊy cã bÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Pyricularia Gõng −a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp víi nhiÖt ®é grisea) bÖnh thèi kh« cñ (do nÊm Rhizoctonia solani) kho¶ng 25-30oC, sèng ®−îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vμ thèi −ít cñ (do vi khuÈn Erwinia carotovora).

vËy ®Ó cñ ph¸t triÓn tèt cÇn ®Êt t¬i xèp, nhiÒu mïn.

- Phßng trõ bÖnh ch¸y l¸ dïng cç thuèc Sau khi trång 6-8 th¸ng cã thÓ thu ho¹ch cñ, Kasai, Carbenzim, Kitazim...

n¨ng suÊt ®¹t 8-10 tÊn/ha.

- BÖnh thèi kh« cñ dïng cç thuèc Validacin, 2. Cçh trång

Anvil, Moceren...

- Lªn luèng réng 1,2-1,5 m, cao 20-25 cm, lμm

- BÖnh thèi −ít cñ dïng cç thuèc Kasuran,

®Êt kü, s¹ch cá.

Cuprimicin, COC-85...

140

141

https://thuviensach.vn

HÑ

mäc 7-10 ngμy, hßa 300-400 g Urª víi n−íc t−íi (Allium odorum)

cho 100 m2 ®Êt. Khi c©y cao 10-15 cm nhæ ®i trång.

§Êt trång c©y con bãn lãt nh− trång b»ng cñ. Sau 1. §Æc tÝnh sinh häc

khi trång ®Þnh kú 7-10 ngμy t−íi ph©n thóc mét C©y hÑ còng thuéc hä hμnh, tái ( Alliaceae), lÇn. Mçi lÇn t−íi dïng 5-6 kg Urª + 7-8 kg KCl cã cç ®Æc tÝnh sinh häc gièng nh− hμnh vμ tái.

hßa n−íc ®ñ t−íi cho 1.000 m2 ®Êt. B¸nh dÇu ng©m

¦a nhiÖt ®é m¸t (20-25oC), ¸nh s¸ng m¹nh. Bé n−íc t−íi còng rÊt tèt.

rÔ ¨n n«ng, kh¶ n¨ng chÞu h¹n vμ chÞu óng kÐm.

Chó ý nhæ tØa c©y mäc qu¸ dμy trång dÆm vμo Bé phËn sö dông gåm c¶ cñ, l¸ vμ hoa.

chç th−a. Th−êng xuyªn xíi x¸o ®Êt, vun nhÑ gèc vμ nhæ cá.

2. Cçh trång

C©y hÑ cã thÓ trång quanh n¨m, tuy vËy HÑ cã thÓ trång b»ng cñ hoÆc b»ng h¹t.

th−êng trång nhiÒu vμo th¸ng 10, th¸ng 11 ®Ó thu

- Trång b»ng cñ:

ho¹ch vμo dÞp TÕt Nguyªn ®¸n.

§Êt sau khi cμy, bõa, ®Ó ¶i, ®Ëp nhá råi lªn HÑ cã kh¶ n¨ng t¸i sinh cao nªn cã thÓ c¾t l¸

luèng réng 1,0-1,2 m, cao 20-30 cm. §¸nh r¹ch

®Ó dïng, chõa l¹i 2-3 cm cçh mÆt ®Êt, t−íi ph©n cçh nhau 20-25 cm.

thóc hÑ l¹i ph¸t triÓn l¸ vμ cñ b×nh th−êng.

Bãn lãt (cho 1.000 m2 ®Êt) 1,5-2,0 tÊn ph©n C©y hÑ cã thÓ ®Ó gièng b»ng cñ hoÆc cho ra chuång ñ hoai + 30-50 kg Super L©n + 7-10 kg KCl, hoa ®Ó lÊy h¹t.

trén ph©n ®Òu vμo ®Êt mÆt hoÆc r¶i theo r¹ch råi HÑ Ýt bÞ s©u bÖnh ph¸ h¹i.

lÊp ®Êt. Trång tõng nh¸nh hÑ lªn r¹ch cçh nhau 8-10 cm, lÊp ®Êt võa kÝn nh¸nh, dïng tay Ên ®Êt HóNG C¢Y

cho chÆt, sau ®ã phñ r¬m r¹ môc, t−íi n−íc. Sau (Mentha arvensis)

5-7 ngμy nh¸nh hÑ mäc mÇm.

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Trång b»ng h¹t:

Hóng c©y (b¹c hμ nam) lμ c©y th©n th¶o hμng

§Êt mÆt luèng cÇn t¬i mÞn. H¹t hÑ tr−íc khi n¨m. Ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch hîp réng, tõ 20-30oC, gieo ng©m vμo n−íc Êm 35-37oC (hoÆc pha n−íc

−a Èm ®é cao. Cã th©n rÔ mäc ngÇm d−íi ®Êt, trªn theo tû lÖ 2 s«i + 3 l¹nh) trong 4-5 giê.

th©n cã nhiÒu chåi mÇm vμ rÔ mÇm ë cç ®èt nªn Gieo v·i ®Òu trªn mÆt luèng hoÆc theo r¹ch th−êng ®−îc trång b»ng cçh v« tÝnh. Hóng c©y −a nh− trång cñ, gieo xong trén nhÑ víi ®Êt mÆt. R¶i

®Êt tèt, ®ñ Èm, ph¸t triÓn kÐm ë ®Êt bÞ ®äng n−íc líp r¬m r¹ máng lªn trªn, t−íi ®ñ Èm. Sau khi c©y l©u ngμy. S¶n phÈm sö dông lμ th©n, l¸.

142

143

https://thuviensach.vn

HÑ

mäc 7-10 ngμy, hßa 300-400 g Urª víi n−íc t−íi (Allium odorum)

cho 100 m2 ®Êt. Khi c©y cao 10-15 cm nhæ ®i trång.

§Êt trång c©y con bãn lãt nh− trång b»ng cñ. Sau 1. §Æc tÝnh sinh häc

khi trång ®Þnh kú 7-10 ngμy t−íi ph©n thóc mét C©y hÑ còng thuéc hä hμnh, tái ( Alliaceae), lÇn. Mçi lÇn t−íi dïng 5-6 kg Urª + 7-8 kg KCl cã cç ®Æc tÝnh sinh häc gièng nh− hμnh vμ tái.

hßa n−íc ®ñ t−íi cho 1.000 m2 ®Êt. B¸nh dÇu ng©m

¦a nhiÖt ®é m¸t (20-25oC), ¸nh s¸ng m¹nh. Bé n−íc t−íi còng rÊt tèt.

rÔ ¨n n«ng, kh¶ n¨ng chÞu h¹n vμ chÞu óng kÐm.

Chó ý nhæ tØa c©y mäc qu¸ dμy trång dÆm vμo Bé phËn sö dông gåm c¶ cñ, l¸ vμ hoa.

chç th−a. Th−êng xuyªn xíi x¸o ®Êt, vun nhÑ gèc vμ nhæ cá.

2. Cçh trång

C©y hÑ cã thÓ trång quanh n¨m, tuy vËy HÑ cã thÓ trång b»ng cñ hoÆc b»ng h¹t.

th−êng trång nhiÒu vμo th¸ng 10, th¸ng 11 ®Ó thu

- Trång b»ng cñ:

ho¹ch vμo dÞp TÕt Nguyªn ®¸n.

§Êt sau khi cμy, bõa, ®Ó ¶i, ®Ëp nhá råi lªn HÑ cã kh¶ n¨ng t¸i sinh cao nªn cã thÓ c¾t l¸

luèng réng 1,0-1,2 m, cao 20-30 cm. §¸nh r¹ch

®Ó dïng, chõa l¹i 2-3 cm cçh mÆt ®Êt, t−íi ph©n cçh nhau 20-25 cm.

thóc hÑ l¹i ph¸t triÓn l¸ vμ cñ b×nh th−êng.

Bãn lãt (cho 1.000 m2 ®Êt) 1,5-2,0 tÊn ph©n C©y hÑ cã thÓ ®Ó gièng b»ng cñ hoÆc cho ra chuång ñ hoai + 30-50 kg Super L©n + 7-10 kg KCl, hoa ®Ó lÊy h¹t.

trén ph©n ®Òu vμo ®Êt mÆt hoÆc r¶i theo r¹ch råi HÑ Ýt bÞ s©u bÖnh ph¸ h¹i.

lÊp ®Êt. Trång tõng nh¸nh hÑ lªn r¹ch cçh nhau 8-10 cm, lÊp ®Êt võa kÝn nh¸nh, dïng tay Ên ®Êt HóNG C¢Y

cho chÆt, sau ®ã phñ r¬m r¹ môc, t−íi n−íc. Sau (Mentha arvensis)

5-7 ngμy nh¸nh hÑ mäc mÇm.

1. §Æc tÝnh sinh häc

- Trång b»ng h¹t:

Hóng c©y (b¹c hμ nam) lμ c©y th©n th¶o hμng

§Êt mÆt luèng cÇn t¬i mÞn. H¹t hÑ tr−íc khi n¨m. Ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch hîp réng, tõ 20-30oC, gieo ng©m vμo n−íc Êm 35-37oC (hoÆc pha n−íc

−a Èm ®é cao. Cã th©n rÔ mäc ngÇm d−íi ®Êt, trªn theo tû lÖ 2 s«i + 3 l¹nh) trong 4-5 giê.

th©n cã nhiÒu chåi mÇm vμ rÔ mÇm ë cç ®èt nªn Gieo v·i ®Òu trªn mÆt luèng hoÆc theo r¹ch th−êng ®−îc trång b»ng cçh v« tÝnh. Hóng c©y −a nh− trång cñ, gieo xong trén nhÑ víi ®Êt mÆt. R¶i

®Êt tèt, ®ñ Èm, ph¸t triÓn kÐm ë ®Êt bÞ ®äng n−íc líp r¬m r¹ máng lªn trªn, t−íi ®ñ Èm. Sau khi c©y l©u ngμy. S¶n phÈm sö dông lμ th©n, l¸.

142

143

https://thuviensach.vn

2. Cçh trång

Èm m¸t. Kh«ng kÐn ®Êt nh−ng tèt nhÊt lμ ®Êt

§Êt cμy, bõa kü, bãn lãt 1,5-2,0 tÊn ph©n chuång nhiÒu mïn, giμu dinh d−ìng. Trong ®iÒu kiÖn tù ñ hoai + 10-15 kg Super L©n cho 1.000 m2 ®Êt. Trén nhiªn, h¹t ngß gai rông xuèng ®Êt th−êng dÔ mäc ph©n ®Òu víi ®Êt vμ lªn luèng réng 1,0-1,2 m.

thμnh c©y. Trªn cç ®èt th©n v−¬n dμi cã nhiÒu XÎ r¹ch trªn luèng cçh nhau 20 cm, trªn r¹ch mÇm chåi vμ mÇm rÔ còng cã thÓ mäc thμnh c©y.

cçh 15-20 cm ®Æt ®o¹n th©n dμi 10-15 cm chÕch 2. Cçh trång

theo mÐp r¹ch, lÊp ®Êt 2/3 chiÒu dμi ®o¹n th©n, NÕu trång ngß gai sö dông trong gia ®×nh th×

dïng tay nÐn nhÑ ®Êt ë phÝa gèc, t−íi n−íc ®ñ Èm.

kh«ng cÇn nhiÒu ®Êt, chØ cÇn mét chç ®Êt nhá ®ñ Sau trång 5-7 ngμy c©y ra rÔ vμ n¶y mÇm, Èm, tiÖn t−íi n−íc, xíi ®Êt nhÑ, r¶i chót ph©n trén hßa ph©n Urª víi n−íc (0,3-0,5%) hoÆc b¸nh dÇu

®Òu råi gieo h¹t hoÆc trång c©y con. ChØ sau ng©m kü ®Ó t−íi. Sau ®ã kho¶ng 15-20 ngμy sau kho¶ng 1 th¸ng lμ cã l¸ sö dông.

mçi lÇn thu ho¹ch t−íi ph©n mét lÇn, kÕt hîp NÕu trång ®Ó b¸n th× lμm ®Êt kü, lªn luèng xíi x¸o, nhæ cá. NÕu canh tç b×nh th−êng cã thÓ

réng 1,0-1,2 m, trén ®Òu ®Êt mÆt víi ph©n chuång thu ho¹ch 7-10 ®ît råi trång l¹i. Mçi ®ît thu ñ hoai kho¶ng 15-20 kg vμ 2-3 kg Super L©n cho 400-500 kg rau /1.000 m2 ®Êt.

100 m2 ®Êt. San b»ng mÆt luèng råi gieo h¹t.

3. Phßng trõ s©u bÖnh

L−îng h¹t gieo cho 100 m2 ®Êt tõ 300-500 g. Gieo h¹t xong phñ líp r¬m r¹ máng hoÆc trÊu t−íi Èm.

C©y hóng Ýt bÞ s©u h¹i. Tç h¹i chñ yÕu cã bÖnh Sau 7-10 ngμy h¹t mäc mÇm. H¹t ngß gai dÔ mäc thèi gèc (do nÊm Fusarium sp . vμ Rhizoctonia sp . ).

nªn kh«ng cÇn ng©m ñ tr−íc.

BÖnh lμm th©n vμ gèc bÞ ®en, l¸ vμng vμ chÕt tõng Sau kho¶ng 2 th¸ng nhæ tØa bít c©y mäc dμy.

chßm. Chím cã biÓu hiÖn bÖnh dïng cç thuèc gèc Sau 3-4 th¸ng c©y ph¸t triÓn m¹nh lμ thêi gian

®ång, Benomyl, Rovral... hßa n−íc t−íi vμ r¾c v«i.

thu ho¹ch ré. Cã thÓ thu 200-250 kg c©y l¸ t−¬i Nhæ bá nh÷ng c©y bÞ bÖnh nÆng.

trªn 100 m2 ®Êt.

NGß GAI

Cø sau mçi ®ît tØa c©y thu ho¹ch th× bãn thóc (Eryngium foetidum)

b»ng 300-500 g Urª vμ 1 kg Super L©n hßa n−íc t−íi cho 100 m2 ®Êt. Khi ch¨m sãc chó ý nhÆt bá ®Êt 1. §Æc tÝnh sinh häc

®¸ r¬i vμo ngän c©y ngß.

Ngß gai (mïi tμu, ngß t©y) lμ c©y th©n th¶o NÕu muèn ®Ó gièng th× ®Ó l¹i nh÷ng c©y to kháe, hμng n¨m. ThÝch hîp víi nhiÖt ®é cao 20-30oC, n¬i cçh nhau 30-40 cm, t−íi thªm ph©n §¹m vμ L©n.

144

145

https://thuviensach.vn

2. Cçh trång

Èm m¸t. Kh«ng kÐn ®Êt nh−ng tèt nhÊt lμ ®Êt

§Êt cμy, bõa kü, bãn lãt 1,5-2,0 tÊn ph©n chuång nhiÒu mïn, giμu dinh d−ìng. Trong ®iÒu kiÖn tù ñ hoai + 10-15 kg Super L©n cho 1.000 m2 ®Êt. Trén nhiªn, h¹t ngß gai rông xuèng ®Êt th−êng dÔ mäc ph©n ®Òu víi ®Êt vμ lªn luèng réng 1,0-1,2 m.

thμnh c©y. Trªn cç ®èt th©n v−¬n dμi cã nhiÒu XÎ r¹ch trªn luèng cçh nhau 20 cm, trªn r¹ch mÇm chåi vμ mÇm rÔ còng cã thÓ mäc thμnh c©y.

cçh 15-20 cm ®Æt ®o¹n th©n dμi 10-15 cm chÕch 2. Cçh trång

theo mÐp r¹ch, lÊp ®Êt 2/3 chiÒu dμi ®o¹n th©n, NÕu trång ngß gai sö dông trong gia ®×nh th×

dïng tay nÐn nhÑ ®Êt ë phÝa gèc, t−íi n−íc ®ñ Èm.

kh«ng cÇn nhiÒu ®Êt, chØ cÇn mét chç ®Êt nhá ®ñ Sau trång 5-7 ngμy c©y ra rÔ vμ n¶y mÇm, Èm, tiÖn t−íi n−íc, xíi ®Êt nhÑ, r¶i chót ph©n trén hßa ph©n Urª víi n−íc (0,3-0,5%) hoÆc b¸nh dÇu

®Òu råi gieo h¹t hoÆc trång c©y con. ChØ sau ng©m kü ®Ó t−íi. Sau ®ã kho¶ng 15-20 ngμy sau kho¶ng 1 th¸ng lμ cã l¸ sö dông.

mçi lÇn thu ho¹ch t−íi ph©n mét lÇn, kÕt hîp NÕu trång ®Ó b¸n th× lμm ®Êt kü, lªn luèng xíi x¸o, nhæ cá. NÕu canh tç b×nh th−êng cã thÓ

réng 1,0-1,2 m, trén ®Òu ®Êt mÆt víi ph©n chuång thu ho¹ch 7-10 ®ît råi trång l¹i. Mçi ®ît thu ñ hoai kho¶ng 15-20 kg vμ 2-3 kg Super L©n cho 400-500 kg rau /1.000 m2 ®Êt.

100 m2 ®Êt. San b»ng mÆt luèng råi gieo h¹t.

3. Phßng trõ s©u bÖnh

L−îng h¹t gieo cho 100 m2 ®Êt tõ 300-500 g. Gieo h¹t xong phñ líp r¬m r¹ máng hoÆc trÊu t−íi Èm.

C©y hóng Ýt bÞ s©u h¹i. Tç h¹i chñ yÕu cã bÖnh Sau 7-10 ngμy h¹t mäc mÇm. H¹t ngß gai dÔ mäc thèi gèc (do nÊm Fusarium sp . vμ Rhizoctonia sp . ).

nªn kh«ng cÇn ng©m ñ tr−íc.

BÖnh lμm th©n vμ gèc bÞ ®en, l¸ vμng vμ chÕt tõng Sau kho¶ng 2 th¸ng nhæ tØa bít c©y mäc dμy.

chßm. Chím cã biÓu hiÖn bÖnh dïng cç thuèc gèc Sau 3-4 th¸ng c©y ph¸t triÓn m¹nh lμ thêi gian

®ång, Benomyl, Rovral... hßa n−íc t−íi vμ r¾c v«i.

thu ho¹ch ré. Cã thÓ thu 200-250 kg c©y l¸ t−¬i Nhæ bá nh÷ng c©y bÞ bÖnh nÆng.

trªn 100 m2 ®Êt.

NGß GAI

Cø sau mçi ®ît tØa c©y thu ho¹ch th× bãn thóc (Eryngium foetidum)

b»ng 300-500 g Urª vμ 1 kg Super L©n hßa n−íc t−íi cho 100 m2 ®Êt. Khi ch¨m sãc chó ý nhÆt bá ®Êt 1. §Æc tÝnh sinh häc

®¸ r¬i vμo ngän c©y ngß.

Ngß gai (mïi tμu, ngß t©y) lμ c©y th©n th¶o NÕu muèn ®Ó gièng th× ®Ó l¹i nh÷ng c©y to kháe, hμng n¨m. ThÝch hîp víi nhiÖt ®é cao 20-30oC, n¬i cçh nhau 30-40 cm, t−íi thªm ph©n §¹m vμ L©n.

144

145

https://thuviensach.vn

Th©n ngß ph¸t triÓn rÊt nhanh vμ ra hoa, kÕt tr¸i.

thu ho¹ch, cã thÓ nhæ dÇn 2-3 ®ît, n¨ng suÊt ®¹t Khi l¸ b¾t ®Çu vμng c¾t vÒ ph¬i ®Ó lÊy h¹t gièng.

trung b×nh 80-100 kg/100 m2 ®Êt.

C©y ngß gai kh«ng cã s©u bÖnh g× g©y h¹i ®¸ng kÓ.

NÕu ®Ó gièng th× chõa l¹i mét sè c©y to kháe, cçh nhau 20x20 cm. T−íi thóc Ýt ph©n §¹m, L©n RAU MïI

vμ Kali. Sau khi c©y ra hoa, kÕt tr¸i, kho¶ng 80-

(Coriandrum sativum)

90 ngμy tr¸i b¾t ®Çu kh«, h¹t ch¾c th× thu ho¹ch.

1. §Æc tÝnh sinh häc

C©y rau mïi hÇu nh− kh«ng cã s©u bÖnh g×

C©y rau mïi (ngß rÝ) lμ c©y th©n th¶o hμng g©y h¹i ®¸ng kÓ.

n¨m. Ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch hîp réng, kho¶ng RAU R¡M

18-30oC, ë n−íc ta cã thÓ trång quanh n¨m ë mäi (Polygonum odoratum)

vïng, trªn nhiÒu lo¹i ®Êt. Tuy vËy, trång thÝch hîp nhÊt tõ th¸ng 10, th¸ng 11 ®Õn th¸ng 1, 1. §Æc tÝnh sinh häc

th¸ng 2 n¨m sau. §Êt t¬i xèp, nhiÒu mïn th× c©y Rau r¨m lμ c©y th©n th¶o sèng ®−îc nhiÒu mäc tèt h¬n.

n¨m, ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch hîp réng, cã thÓ trång 2. Cçh trång

®−îc quanh n¨m. Th©n bß dμi, cã nhiÒu ®èt, trªn

§Êt lμm t¬i nhá, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao mçi ®èt sinh nhiÒu rÔ phô vμ ®©m nhiÒu nh¸nh.

20-30 cm. H¹t tr−íc khi gieo ng©m trong n−íc Êm Rau r¨m cã thÓ sèng trªn c¹n vμ d−íi n−íc, nh−ng 35-37oC trong 24-30 giê, vít ra trén víi tro bÕp ®Ó

mùc n−íc kh«ng ®−îc ngËp ngän c©y l©u ngμy. Rau gieo. Gieo xong cμo nhÑ cho h¹t ch×m trong ®Êt r¨m nªn trång nh÷ng chç ®Êt thÊp h¬n cç lo¹i rau hoÆc r¶i líp ®Êt bét máng, phñ r¬m r¹ hoÆc trÊu khç, cã thÓ trång trªn ruéng cã møc n−íc n«ng.

råi t−íi Èm.

2. Cçh trång

Tr−íc khi gieo h¹t bãn lãt cho 100 m2 ®Êt kho¶ng C©y rau r¨m cã hoa, cã h¹t nh−ng trong thùc 120-150 kg ph©n chuång ñ hoai. Sau gieo mét tuÇn c©y mäc. Khi c©y cã 1-2 l¸ thËt, dïng 0,5 kg Urª vμ

tÕ th−êng trång b»ng th©n do cã nhiÒu rÔ phô vμ

0,5 kg Super L©n hßa n−íc t−íi cho 100 m2 ®Êt. Sau kh¶ n¨ng n¶y chåi m¹nh.

®ã cø 7-10 ngμy t−íi ph©n mét lÇn, ngõng t−íi ph©n

§Êt lμm kü, kh«ng cÇn lªn luèng hoÆc lªn tr−íc khi thu ho¹ch 15 ngμy mμ chØ t−íi n−íc cho ®ñ luèng thÊp. Bãn lãt 2,0-2,5 tÊn ph©n chuång ñ Èm. Sau khi c©y mäc 30-40 ngμy lμ cã thÓ nhæ c©y hoai + 30-40 kg Super L©n cho 1.000 m2 ®Êt.

146

147

https://thuviensach.vn

Th©n ngß ph¸t triÓn rÊt nhanh vμ ra hoa, kÕt tr¸i.

thu ho¹ch, cã thÓ nhæ dÇn 2-3 ®ît, n¨ng suÊt ®¹t Khi l¸ b¾t ®Çu vμng c¾t vÒ ph¬i ®Ó lÊy h¹t gièng.

trung b×nh 80-100 kg/100 m2 ®Êt.

C©y ngß gai kh«ng cã s©u bÖnh g× g©y h¹i ®¸ng kÓ.

NÕu ®Ó gièng th× chõa l¹i mét sè c©y to kháe, cçh nhau 20x20 cm. T−íi thóc Ýt ph©n §¹m, L©n RAU MïI

vμ Kali. Sau khi c©y ra hoa, kÕt tr¸i, kho¶ng 80-

(Coriandrum sativum)

90 ngμy tr¸i b¾t ®Çu kh«, h¹t ch¾c th× thu ho¹ch.

1. §Æc tÝnh sinh häc

C©y rau mïi hÇu nh− kh«ng cã s©u bÖnh g×

C©y rau mïi (ngß rÝ) lμ c©y th©n th¶o hμng g©y h¹i ®¸ng kÓ.

n¨m. Ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch hîp réng, kho¶ng RAU R¡M

18-30oC, ë n−íc ta cã thÓ trång quanh n¨m ë mäi (Polygonum odoratum)

vïng, trªn nhiÒu lo¹i ®Êt. Tuy vËy, trång thÝch hîp nhÊt tõ th¸ng 10, th¸ng 11 ®Õn th¸ng 1, 1. §Æc tÝnh sinh häc

th¸ng 2 n¨m sau. §Êt t¬i xèp, nhiÒu mïn th× c©y Rau r¨m lμ c©y th©n th¶o sèng ®−îc nhiÒu mäc tèt h¬n.

n¨m, ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch hîp réng, cã thÓ trång 2. Cçh trång

®−îc quanh n¨m. Th©n bß dμi, cã nhiÒu ®èt, trªn

§Êt lμm t¬i nhá, lªn luèng réng 1,0-1,2 m, cao mçi ®èt sinh nhiÒu rÔ phô vμ ®©m nhiÒu nh¸nh.

20-30 cm. H¹t tr−íc khi gieo ng©m trong n−íc Êm Rau r¨m cã thÓ sèng trªn c¹n vμ d−íi n−íc, nh−ng 35-37oC trong 24-30 giê, vít ra trén víi tro bÕp ®Ó

mùc n−íc kh«ng ®−îc ngËp ngän c©y l©u ngμy. Rau gieo. Gieo xong cμo nhÑ cho h¹t ch×m trong ®Êt r¨m nªn trång nh÷ng chç ®Êt thÊp h¬n cç lo¹i rau hoÆc r¶i líp ®Êt bét máng, phñ r¬m r¹ hoÆc trÊu khç, cã thÓ trång trªn ruéng cã møc n−íc n«ng.

råi t−íi Èm.

2. Cçh trång

Tr−íc khi gieo h¹t bãn lãt cho 100 m2 ®Êt kho¶ng C©y rau r¨m cã hoa, cã h¹t nh−ng trong thùc 120-150 kg ph©n chuång ñ hoai. Sau gieo mét tuÇn c©y mäc. Khi c©y cã 1-2 l¸ thËt, dïng 0,5 kg Urª vμ

tÕ th−êng trång b»ng th©n do cã nhiÒu rÔ phô vμ

0,5 kg Super L©n hßa n−íc t−íi cho 100 m2 ®Êt. Sau kh¶ n¨ng n¶y chåi m¹nh.

®ã cø 7-10 ngμy t−íi ph©n mét lÇn, ngõng t−íi ph©n

§Êt lμm kü, kh«ng cÇn lªn luèng hoÆc lªn tr−íc khi thu ho¹ch 15 ngμy mμ chØ t−íi n−íc cho ®ñ luèng thÊp. Bãn lãt 2,0-2,5 tÊn ph©n chuång ñ Èm. Sau khi c©y mäc 30-40 ngμy lμ cã thÓ nhæ c©y hoai + 30-40 kg Super L©n cho 1.000 m2 ®Êt.

146

147

https://thuviensach.vn

Cμnh rau r¨m c¾t thμnh ®o¹n dμi 12-15 cm, cã 5-6

PHô LôC

®èt, lÊp ®Êt 2/3 cμnh. Kho¶ng cçh trång 10x10 cm D¦ L¦îNG TèI §A CHO PHÐP CñA MéT Sè hoÆc 15x15 cm, ®Êt tèt trång th−a h¬n ®Êt xÊu.

THUèC TRõ S¢U TR£N MéT Sè LO¹I RAU

NÕu ®Êt kh« trång xong cÇn t−íi ®ñ Èm.

(QuyÕt ®Þnh sè 867/1998/Q§-BYT

Sau khi trång 5-7 ngμy c©y bÐn rÔ, n¶y chåi, ngμy 04-4-1998 cña Bé Y tÕ)

t−íi mét lÇn ph©n lo·ng. Kho¶ng 15-20 ngμy sau mçi ®ît thu ho¹ch c¾t cμnh t−íi ph©n mét lÇn.

Sè

D− l−îng tèi ®a

Lo¹i rau

Lo¹i thuèc

Hßa 5 kg Urª hoÆc 10 kg NPK víi n−íc t−íi cho TT

cho phÐp (mg/kg)

1.000 m2 ®Êt, cã thÓ r¶i thªm tro bÕp. Khi c¾t cμnh 1

B¾P C¶I

Diazinon 5,0

thu ho¹ch ®Ó l¹i phÇn gèc dμi 3-5 cm, c¾t hÕt tõng Dimethoate 0,5

®¸m hoÆc chØ c¾t tØa nh÷ng cμnh dμi. Chó ý tr−íc Fenitrothion 0,5

khi thu ho¹ch Ýt nhÊt 7 ngμy kh«ng t−íi n−íc tiÓu Malathion 3,0

hoÆc ph©n chuång ®Ó tr¸nh « nhiÔm rau.

Methidathion 0,2

Rau r¨m rÊt Ýt bÞ s©u bÖnh. C¸ biÖt cã bÖnh thèi Phosalone 1,0

gèc (do nÊm Rhizoctonia solani), dïng cç thuèc Carbaryl 5,0

Validacin, Anvil, Monceren... ®Ó phun trõ khi cã bÖnh.

Carbofuran 0,1

Cartap 0,2

Cypermethrin 1,0

Deltamethrin 0,2

Fenvalerate 2,0

Permethrin 5,0

2

SóP L¥

Diazinon 0,5

Fenitrothion

0,1

Malathion

0,5

Methidathion

0,2

Omethoate

0,2

Carbofuran

0,2

Fenvalerate

2,0

Permethrin

0,5

148

149

https://thuviensach.vn

Cμnh rau r¨m c¾t thμnh ®o¹n dμi 12-15 cm, cã 5-6

PHô LôC

®èt, lÊp ®Êt 2/3 cμnh. Kho¶ng cçh trång 10x10 cm D¦ L¦îNG TèI §A CHO PHÐP CñA MéT Sè hoÆc 15x15 cm, ®Êt tèt trång th−a h¬n ®Êt xÊu.

THUèC TRõ S¢U TR£N MéT Sè LO¹I RAU

NÕu ®Êt kh« trång xong cÇn t−íi ®ñ Èm.

(QuyÕt ®Þnh sè 867/1998/Q§-BYT

Sau khi trång 5-7 ngμy c©y bÐn rÔ, n¶y chåi, ngμy 04-4-1998 cña Bé Y tÕ)

t−íi mét lÇn ph©n lo·ng. Kho¶ng 15-20 ngμy sau mçi ®ît thu ho¹ch c¾t cμnh t−íi ph©n mét lÇn.

Sè

D− l−îng tèi ®a

Lo¹i rau

Lo¹i thuèc

Hßa 5 kg Urª hoÆc 10 kg NPK víi n−íc t−íi cho TT

cho phÐp (mg/kg)

1.000 m2 ®Êt, cã thÓ r¶i thªm tro bÕp. Khi c¾t cμnh 1

B¾P C¶I

Diazinon 5,0

thu ho¹ch ®Ó l¹i phÇn gèc dμi 3-5 cm, c¾t hÕt tõng Dimethoate 0,5

®¸m hoÆc chØ c¾t tØa nh÷ng cμnh dμi. Chó ý tr−íc Fenitrothion 0,5

khi thu ho¹ch Ýt nhÊt 7 ngμy kh«ng t−íi n−íc tiÓu Malathion 3,0

hoÆc ph©n chuång ®Ó tr¸nh « nhiÔm rau.

Methidathion 0,2

Rau r¨m rÊt Ýt bÞ s©u bÖnh. C¸ biÖt cã bÖnh thèi Phosalone 1,0

gèc (do nÊm Rhizoctonia solani), dïng cç thuèc Carbaryl 5,0

Validacin, Anvil, Monceren... ®Ó phun trõ khi cã bÖnh.

Carbofuran 0,1

Cartap 0,2

Cypermethrin 1,0

Deltamethrin 0,2

Fenvalerate 2,0

Permethrin 5,0

2

SóP L¥

Diazinon 0,5

Fenitrothion

0,1

Malathion

0,5

Methidathion

0,2

Omethoate

0,2

Carbofuran

0,2

Fenvalerate

2,0

Permethrin

0,5

148

149

https://thuviensach.vn

Sè

D− l−îng tèi ®a

Sè

D− l−îng tèi ®a

Lo¹i rau

Lo¹i thuèc

Lo¹i rau

Lo¹i thuèc

TT

cho phÐp (mg/kg)

TT

cho phÐp (mg/kg)

3

Xμ LÇH Diazinon 0,5

6 KHOAI

T¢Y Acephate

0,5

Fenitrothion

0,5

Carbaryl

0,2

Malathion

0,5

Cartap

0,1

Phosalone

1,0

Diazinon

0,01

Carbofuran

0,1

Dimethoate

0,05

Cypermethrin 2,0

Fenitrothion

0,05

Fenvalerate

2,0

Methidathion 0,02

Permethrin

2,0

Phosalone

0,1

4

RAU C¶I

Diazinon 0,5

Permethrin

0,05

Malathion 3,0

7 D¦A

LEO, Carbaryl

3,0

Methidathion 0,2

D¦A HÊU, Diazinon 0,5

Cypermethrin 1,0

D¦A

L£

Fenitrothion

0,05

Deltamethrin 0,5

Cartap

0,2

Fenvalerate 10,0

Phosalone

1,0

Permethrin 5,0

Cypermethrin 0,2

5

Cμ CHUA Acephate 0,5

Fenvalerate

0,2

Carbaryl

5,0

Permethrin

0,5

Diazinon

0,5

8

§ËU RAU Carbaryl 5,0

Dimethoate

1,0

Diazinon

0,5

Fenitrothion

0,5

Dimethoate 0,5

Malathion

3,0

Phosalone

1,0

Methidathion

0,1

Carbofuran

0,1

Malathion 0,5

Cypermethrin 0,5

Phosalone

1,0

Fenvalerate

1,0

Cypermethrin 0,05

Permethrin

1,0

Fenvalerate

0,1

Methidathion

0,1

Permethrin

0,1

Omethoate

1,0

Fenitrothion

0,5

150

151

https://thuviensach.vn

Sè

D− l−îng tèi ®a

Sè

D− l−îng tèi ®a

Lo¹i rau

Lo¹i thuèc

Lo¹i rau

Lo¹i thuèc

TT

cho phÐp (mg/kg)

TT

cho phÐp (mg/kg)

3

Xμ LÇH Diazinon 0,5

6 KHOAI

T¢Y Acephate

0,5

Fenitrothion

0,5

Carbaryl

0,2

Malathion

0,5

Cartap

0,1

Phosalone

1,0

Diazinon

0,01

Carbofuran

0,1

Dimethoate

0,05

Cypermethrin 2,0

Fenitrothion

0,05

Fenvalerate

2,0

Methidathion 0,02

Permethrin

2,0

Phosalone

0,1

4

RAU C¶I

Diazinon 0,5

Permethrin

0,05

Malathion 3,0

7 D¦A

LEO, Carbaryl

3,0

Methidathion 0,2

D¦A HÊU, Diazinon 0,5

Cypermethrin 1,0

D¦A

L£

Fenitrothion

0,05

Deltamethrin 0,5

Cartap

0,2

Fenvalerate 10,0

Phosalone

1,0

Permethrin 5,0

Cypermethrin 0,2

5

Cμ CHUA Acephate 0,5

Fenvalerate

0,2

Carbaryl

5,0

Permethrin

0,5

Diazinon

0,5

8

§ËU RAU Carbaryl 5,0

Dimethoate

1,0

Diazinon

0,5

Fenitrothion

0,5

Dimethoate 0,5

Malathion

3,0

Phosalone

1,0

Methidathion

0,1

Carbofuran

0,1

Malathion 0,5

Cypermethrin 0,5

Phosalone

1,0

Fenvalerate

1,0

Cypermethrin 0,05

Permethrin

1,0

Fenvalerate

0,1

Methidathion

0,1

Permethrin

0,1

Omethoate

1,0

Fenitrothion

0,5

150

151

https://thuviensach.vn

D¦ L¦îNG TèI §A CHO PHÐP CñA NITRAT

D¦ L¦îNG TèI §A CHO PHÐP

(NO ) TR£N MéT Sè S¶N PHÈM RAU T¦¥I CñA MéT Sè KIM LO¹I NÆNG Vμ §éC Tè 3

(mg/kg)

TRONG S¶N PHÈM RAU T¦¥I (mg/kg) Bé N«ng

Bé N«ng

Céng

nghiÖp vμ

nghiÖp vμ

Sè

hßa liªn

Sè

FAO/WHO

Lo¹i rau

CAC1/FAO

Ph¸t triÓn

TT

bang

Nguyªn tè

Ph¸t triÓn

n«ng th«n

TT

(1993)

Nga

n«ng th«n

ViÖt Nam

ViÖt Nam

1 Rau gia vÞ

600

-

-

1

Asen

(As) 0,2 0,2

2 ít cay

400

-

-

2 Ch×

(Pb)

0,5-1,0

0,6

3 C¶i

cñ

-

1.400

-

3 Cadimi

(Cd)

0,02

0,03

4 D−a hÊu

60

-

60

4 Thñy

ng©n

(Hg)

0,005

0,06

5 M¨ng

t©y

150

-

150

6 §Ëu ¨n qu¶

150

-

150

5 §ång

(Cu)

5

2

7 Ng«

rau

300

-

300

6 KÏm

(Zn)

10

30

8 C¶i

b¾p

500

500

500

7 Bo

(B)

1,8

1,8

9 Sóp

l¬

500

300

300

8 ThiÕc

(Sn)

200

200

10 Su

hμo 500 -

500

9 Titan

(Ti)

0,3

0,3

11 Hμnh t©y

80

80

80

10

Aflatoxin 0,005

0,005

12 Cμ chua

150

300

100

13 D−a leo

150

150

250

HμM L¦îNG TèI §A CHO PHÐP

14 Khoai

t©y

250

250

250

CñA MéT Sè VI SINH VËT TR£N

15 Cμ rèt

250

-

250

S¶N PHÈM RAU T¦¥I

16 Hμnh l¸

400

-

1.600

17 BÇu,

bÝ

1.500

-

400

Sè TT

Vi sinh vËt

Sè l−îng khuÈn l¹c

18 Cμ tÝm

-

-

400

1

Salmonella

0/25g

19 Xμ lçh

-

2.000

1.500

2

E. coli

100/g

20 Tái

500

-

-

3

Coliform

1.000/g

___________

1. CAC: Tiªu chuÈn thùc phÈm quèc tÕ.

152

153

https://thuviensach.vn

D¦ L¦îNG TèI §A CHO PHÐP CñA NITRAT

D¦ L¦îNG TèI §A CHO PHÐP

(NO ) TR£N MéT Sè S¶N PHÈM RAU T¦¥I CñA MéT Sè KIM LO¹I NÆNG Vμ §éC Tè 3

(mg/kg)

TRONG S¶N PHÈM RAU T¦¥I (mg/kg) Bé N«ng

Bé N«ng

Céng

nghiÖp vμ

nghiÖp vμ

Sè

hßa liªn

Sè

FAO/WHO

Lo¹i rau

CAC1/FAO

Ph¸t triÓn

TT

bang

Nguyªn tè

Ph¸t triÓn

n«ng th«n

TT

(1993)

Nga

n«ng th«n

ViÖt Nam

ViÖt Nam

1 Rau gia vÞ

600

-

-

1

Asen

(As) 0,2 0,2

2 ít cay

400

-

-

2 Ch×

(Pb)

0,5-1,0

0,6

3 C¶i

cñ

-

1.400

-

3 Cadimi

(Cd)

0,02

0,03

4 D−a hÊu

60

-

60

4 Thñy

ng©n

(Hg)

0,005

0,06

5 M¨ng

t©y

150

-

150

6 §Ëu ¨n qu¶

150

-

150

5 §ång

(Cu)

5

2

7 Ng«

rau

300

-

300

6 KÏm

(Zn)

10

30

8 C¶i

b¾p

500

500

500

7 Bo

(B)

1,8

1,8

9 Sóp

l¬

500

300

300

8 ThiÕc

(Sn)

200

200

10 Su

hμo 500 -

500

9 Titan

(Ti)

0,3

0,3

11 Hμnh t©y

80

80

80

10

Aflatoxin 0,005

0,005

12 Cμ chua

150

300

100

13 D−a leo

150

150

250

HμM L¦îNG TèI §A CHO PHÐP

14 Khoai

t©y

250

250

250

CñA MéT Sè VI SINH VËT TR£N

15 Cμ rèt

250

-

250

S¶N PHÈM RAU T¦¥I

16 Hμnh l¸

400

-

1.600

17 BÇu,

bÝ

1.500

-

400

Sè TT

Vi sinh vËt

Sè l−îng khuÈn l¹c

18 Cμ tÝm

-

-

400

1

Salmonella

0/25g

19 Xμ lçh

-

2.000

1.500

2

E. coli

100/g

20 Tái

500

-

-

3

Coliform

1.000/g

___________

1. CAC: Tiªu chuÈn thùc phÈm quèc tÕ.

152

153

https://thuviensach.vn

8. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh Chinh: CÈm nang s©u bÖnh h¹i c©y trång, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2003, q.1.

9. TrÇn Kh¾c Thi: Kü thuËt trång rau s¹ch, TμI LIÖU THAM KH¶O

Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1999.

10. Trung t©m Nghiªn cøu khoa häc kü thuËt vμ

KhuyÕn n«ng Thμnh phè Hå ChÝ Minh: Kü 1. D−¬ng Hoa X«: S¶n xuÊt vμ tiªu thô rau an thuËt trång tre m¨ng Lôc Tróc, 2003.

toμn ë Thμnh phè Hå ChÝ Minh, Kû yÕu héi th¶o khoa häc s¶n xuÊt vμ chÕ biÕn thùc phÈm s¹ch,

§¹i häc N«ng l©m Thμnh phè Hå ChÝ Minh, ngμy 14-11-2003.

2. Mai V¨n QuyÒn, Lª ThÞ ViÖt Nhi, Ng« Quang Vinh, NguyÔn ThÞ Hßa, NguyÔn TuÊn KiÖt: Nh÷ng c©y rau gia vÞ phæ biÕn ë ViÖt Nam, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2000.

3. NguyÔn M¹nh Chinh: ChÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng thùc vËt øng dông trong n«ng nghiÖp, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2001.

4. NguyÔn V¨n Th¾ng, Ng« §øc ThiÖu: Kü thuËt trång khoai t©y, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1984.

5. NguyÔn V¨n Th¾ng, TrÇn Kh¾c Thi: Sæ tay ng−êi trång rau, Nxb. N«ng nghiÖp, 1999.

6. Ph¹m Hång Cóc, TrÇn V¨n Hai, TrÇn ThÞ Ba: Kü thuËt trång rau, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2001.

7. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh Chinh: CÈm nang thuèc b¶o vÖ thùc vËt, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2002.

154

155

https://thuviensach.vn

8. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh Chinh: CÈm nang s©u bÖnh h¹i c©y trång, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2003, q.1.

9. TrÇn Kh¾c Thi: Kü thuËt trång rau s¹ch, TμI LIÖU THAM KH¶O

Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1999.

10. Trung t©m Nghiªn cøu khoa häc kü thuËt vμ

KhuyÕn n«ng Thμnh phè Hå ChÝ Minh: Kü 1. D−¬ng Hoa X«: S¶n xuÊt vμ tiªu thô rau an thuËt trång tre m¨ng Lôc Tróc, 2003.

toμn ë Thμnh phè Hå ChÝ Minh, Kû yÕu héi th¶o khoa häc s¶n xuÊt vμ chÕ biÕn thùc phÈm s¹ch,

§¹i häc N«ng l©m Thμnh phè Hå ChÝ Minh, ngμy 14-11-2003.

2. Mai V¨n QuyÒn, Lª ThÞ ViÖt Nhi, Ng« Quang Vinh, NguyÔn ThÞ Hßa, NguyÔn TuÊn KiÖt: Nh÷ng c©y rau gia vÞ phæ biÕn ë ViÖt Nam, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2000.

3. NguyÔn M¹nh Chinh: ChÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng thùc vËt øng dông trong n«ng nghiÖp, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2001.

4. NguyÔn V¨n Th¾ng, Ng« §øc ThiÖu: Kü thuËt trång khoai t©y, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1984.

5. NguyÔn V¨n Th¾ng, TrÇn Kh¾c Thi: Sæ tay ng−êi trång rau, Nxb. N«ng nghiÖp, 1999.

6. Ph¹m Hång Cóc, TrÇn V¨n Hai, TrÇn ThÞ Ba: Kü thuËt trång rau, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2001.

7. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh Chinh: CÈm nang thuèc b¶o vÖ thùc vËt, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2002.

154

155

https://thuviensach.vn

Ch−¬ng III

Tæ chøc s¶n xuÊt rau an toμn 54

Ch−¬ng IV

Kü thuËt trång

MôC LôC

mét sè lo¹i rau an toμn 63

I. Rau ¨n l¸

63

Trang

- C¶i b¾p vμ sóp l¬

Lêi Nhμ xuÊt b¶n

5

( Brassica oleraceae vμ Brassica cauliflora) 63

Ch−¬ng I

- Su hμo ( Brassicae caulorapa) 67

§¹i c−¬ng vÒ rau vμ

- C¶i bÑ, c¶i xanh vμ c¶i tr¾ng

kü thuËt trång 7

( Brassica campesris, Brassica juncea, Brassica sinensis) 69

I. Vai trß dinh d−ìng cña c©y rau 7

II. Tiªu thô vμ s¶n xuÊt rau

9

- Xμ lçh ( Lactura sativa var. capitala) 72

III. §Æc ®iÓm t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña

- Rau muèng ( Ipomoea aquatica) 74

c©y rau

11

- Rau dÒn ( Amaranthus mangostanus) 77

IV. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n trong kü thuËt

- Rau ®ay ( Corchorus olitorius) 79

trång rau.

17

II. Rau ¨n tr¸i

81

- Cμ chua ( Lycopersicum esculentum) 81

Ch−¬ng II

- Cμ tÝm ( Solanum melongena) 85

Kü thuËt trång rau an toμn 39

- C©y ít ( Capsicum annum) 88

I. T×nh tr¹ng « nhiÔm trªn rau

39

- D−a hÊu ( Citrullus lanatus) 91

II. Tiªu chuÈn rau an toμn 42

- D−a leo ( Cucumis sativus) 95

III. BiÖn ph¸p ng¨n ngõa cç yÕu tè g©y

- Khæ qua ( Momordica charantia) 99

« nhiÔm rau

44

- BÝ xanh ( Benicasa cerifera) 102

IV. Cç néi dung c¬ b¶n trong kü thuËt

- BÝ ®á ( Cucurbita pepo) 104

trång rau an toμn 45

- M−íp ( Luffa cylindrica) 107

156

157

https://thuviensach.vn

Ch−¬ng III

Tæ chøc s¶n xuÊt rau an toμn 54

Ch−¬ng IV

Kü thuËt trång

MôC LôC

mét sè lo¹i rau an toμn 63

I. Rau ¨n l¸

63

Trang

- C¶i b¾p vμ sóp l¬

Lêi Nhμ xuÊt b¶n

5

( Brassica oleraceae vμ Brassica cauliflora) 63

Ch−¬ng I

- Su hμo ( Brassicae caulorapa) 67

§¹i c−¬ng vÒ rau vμ

- C¶i bÑ, c¶i xanh vμ c¶i tr¾ng

kü thuËt trång 7

( Brassica campesris, Brassica juncea, Brassica sinensis) 69

I. Vai trß dinh d−ìng cña c©y rau 7

II. Tiªu thô vμ s¶n xuÊt rau

9

- Xμ lçh ( Lactura sativa var. capitala) 72

III. §Æc ®iÓm t¨ng tr−ëng vμ ph¸t triÓn cña

- Rau muèng ( Ipomoea aquatica) 74

c©y rau

11

- Rau dÒn ( Amaranthus mangostanus) 77

IV. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n trong kü thuËt

- Rau ®ay ( Corchorus olitorius) 79

trång rau.

17

II. Rau ¨n tr¸i

81

- Cμ chua ( Lycopersicum esculentum) 81

Ch−¬ng II

- Cμ tÝm ( Solanum melongena) 85

Kü thuËt trång rau an toμn 39

- C©y ít ( Capsicum annum) 88

I. T×nh tr¹ng « nhiÔm trªn rau

39

- D−a hÊu ( Citrullus lanatus) 91

II. Tiªu chuÈn rau an toμn 42

- D−a leo ( Cucumis sativus) 95

III. BiÖn ph¸p ng¨n ngõa cç yÕu tè g©y

- Khæ qua ( Momordica charantia) 99

« nhiÔm rau

44

- BÝ xanh ( Benicasa cerifera) 102

IV. Cç néi dung c¬ b¶n trong kü thuËt

- BÝ ®á ( Cucurbita pepo) 104

trång rau an toμn 45

- M−íp ( Luffa cylindrica) 107

156

157

https://thuviensach.vn

- §Ëu c« ve ( Phaseolus vulgaris) 109

- D− l−îng tèi ®a cho phÐp cña mét sè

- §Ëu ®òa ( Dolichos sinensis) 112

kim lo¹i nÆng vμ ®éc tè trong s¶n phÈm

- §Ëu b¾p ( Hibiscus esculentus) 114

rau t−¬i (mg/kg)

153

- Hμm l−îng tèi ®a cho phÐp cña mét sè

- Ng« rau ( Zea mays) 117

vi sinh vËt trªn s¶n phÈm rau t−¬i 153

III. Rau ¨n cñ

119

- C¶i cñ ( Raphanus sativus) 119

Tμi liÖu tham kh¶o 154

- Cμ rèt ( Daucus carota) 121

- Khoai t©y ( Solanum tuberosum) 123

- Hμnh cñ ( Allium fistulasum) 127

- Tái ta ( Allium sativum) 129

- Hμnh t©y ( Allium cepa) 131

- M¨ng t©y ( Asparagus officinalis) 133

- M¨ng tre

136

IV. Rau gia vÞ

139

- DiÕp c¸ ( Houttuynia cordada) 139

- Gõng ( Zingiber officinale) 140

- HÑ ( Allium odorum) 142

- Hóng c©y ( Mentha arvensis) 143

- Ngß gai ( Eryngium foetidum) 144

- Rau mïi ( Coriandrum sativum) 146

- Rau r¨m ( Polygonum odoratum) 147

Phô lôc:

149

- D− l−îng tèi ®a cho phÐp cña mét sè thuèc trõ s©u trªn mét sè lo¹i rau 149

- D− l−îng tèi ®a cho phÐp cña Nitrat (NO ) 3

trªn mét sè s¶n phÈm rau t−¬i (mg/kg) 152

158

159

https://thuviensach.vn

- §Ëu c« ve ( Phaseolus vulgaris) 109

- D− l−îng tèi ®a cho phÐp cña mét sè

- §Ëu ®òa ( Dolichos sinensis) 112

kim lo¹i nÆng vμ ®éc tè trong s¶n phÈm

- §Ëu b¾p ( Hibiscus esculentus) 114

rau t−¬i (mg/kg)

153

- Hμm l−îng tèi ®a cho phÐp cña mét sè

- Ng« rau ( Zea mays) 117

vi sinh vËt trªn s¶n phÈm rau t−¬i 153

III. Rau ¨n cñ

119

- C¶i cñ ( Raphanus sativus) 119

Tμi liÖu tham kh¶o 154

- Cμ rèt ( Daucus carota) 121

- Khoai t©y ( Solanum tuberosum) 123

- Hμnh cñ ( Allium fistulasum) 127

- Tái ta ( Allium sativum) 129

- Hμnh t©y ( Allium cepa) 131

- M¨ng t©y ( Asparagus officinalis) 133

- M¨ng tre

136

IV. Rau gia vÞ

139

- DiÕp c¸ ( Houttuynia cordada) 139

- Gõng ( Zingiber officinale) 140

- HÑ ( Allium odorum) 142

- Hóng c©y ( Mentha arvensis) 143

- Ngß gai ( Eryngium foetidum) 144

- Rau mïi ( Coriandrum sativum) 146

- Rau r¨m ( Polygonum odoratum) 147

Phô lôc:

149

- D− l−îng tèi ®a cho phÐp cña mét sè thuèc trõ s©u trªn mét sè lo¹i rau 149

- D− l−îng tèi ®a cho phÐp cña Nitrat (NO ) 3

trªn mét sè s¶n phÈm rau t−¬i (mg/kg) 152

158

159

https://thuviensach.vn

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n TS. NguyÔn Duy Hïng

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

TS. L£ Quang Kh«i

Biªn tËp néi dung:

TS. ®ç Quang Dòng

TrÇn thÞ thanh phiÖt

Tr×nh bμy b×a:

d−¬ng TH¸i s¬n

ChÕ b¶n vi tÝnh:

trÇn thÞ ph−¬ng hoa

Söa b¶n in:

NGA NHUNG

§äc sçh mÉu:

BAN KINH TÕ

160

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page

Blank Page