KINH LĂNG GIÀ

LĂNG GIÀ A BẠT ĐA LA BỬU KINH

Pháp Sƣ Tam Tạng Ấn Độ Cầu Na Bạt Đà La dịch từ Phạn sang Hán đời nhà Tống.

Thành Hội Phật Giáo HCM Xuất Bản 1994

HT.Duy Lực Việt Dịch

Nguồn

http://www.quangduc.com

Chuyển sang ebook 28-6-2009

Ngƣời thực hiện : Nam Thiên – namthien@gmail.com

Link Audio Tại Website http://www.phatphaponline.org

Mục Lục

Lời Dịch Giả

PHẨM NHẤT THIẾT PHẬT NGỮ TÂM

QUYỂN THỨ NHẤT

QUYỂN THỨ NHÌ

QUYỂN THỨ BA

QUYỂN BỐN

HẾT

Lời Dịch Giả

Kinh Lăng Già có ba bản dịch từ Phạn sang Hán: Tống dịch, Ngụy dịch, và Đƣờng dịch. Hiện đang phổ biến lƣu thông là bản Tống dịch, dịch giả bản này là ngƣời Ấn Độ, đối với Hán văn chƣa đƣợc thông thạo lắm, nên lời văn đảo qua lộn lại, có chỗ thì trùng lắm quá dƣ thừa, dẫu cho nhà Nho tinh thông tiếng Hán cũng cảm thấy khó hiểu .

Chúng tôi dịch Kinh này phải tham khảo thêm hai bản dịch đời Ngụy và đời Đƣờng, đồng thời dựa theo quyển Lăng Gìa Tông Thông của Ngài Tăng

Phụng Nghi (Cƣ sĩ kiến tánh đời Minh), xếp lời văn cho xuôi và tăng bổ từ

ngữ để sáng tỏ nghĩa Kinh, cũng có lƣợc bỏ vài chỗ quá dƣ thừa . Đối với những danh từ tiếng Hán hay tiếng Phạn không thể dịch sang tiếng Việt thì chúng tôi ghi chú, còn những câu nghĩa lý quá thâm sâu thì chúng tôi lƣợc giải thêm.

Yếu chỉ của Kinh này là dùng nghĩa Duy Thức để phá kiến chấp của ngoại đạo, vì danh từ và nghĩa lý của ngoại đạo cũng tựa nhƣ lời Phật, xem thì ngoại đạo với Phật hai ý khác hẳn, ngoại đạo có Sở trụ mà Phật thì Vô sở

trụ, nếu độc giả xem xét kỹ sẽ tự thấy rõ.

Nói tóm lại, chúng tôi dịch Kinh này rất cố gắng giữ nguyên ý trong bản dịch của Ngài Cầu Na Bạ Ðà La, từng chữ, từng câu mà sáng tỏ nghĩa kinh, mong giúp cho ngƣời đọc xem thấy dễ hiểu hơn. Nhƣng chúng tôi cũng chƣa đƣợc hài lòng, e vẫn còn có nhiều chỗ sơ sót, kính xin các bậc tiền bối và độc

giả

từ

bi

chỉ

giáo

cho

.

Thích Duy Lực

PHẨM NHẤT THIẾT PHẬT NGỮ TÂM

(Phần 1)

QUYỂN THỨ NHẤT

Ðệ Nhất Nghĩa

Nhất Thiết Phật Ngữ Tâm

Lý Luận Về sừng Thỏ

Nhất Xiển Ðề

Ba Thứ Tự Tánh

Hai Vô Ngã

Pháp Tánh Không

Ta nghe nhƣ vầy, một hôm Phật ở trên đảnh núi Lăng Già tại bờ biển Nam, có đủ các thứ hoa báu trang nghiêm, khi ấy các Đại Tỳ Kheo Tăng và chúng Đại Bồ Tát từ các cõi Phật đến, những Đại Bồ Tát ấy đều đủ sức tự tại, vô lƣợng chánh định, du hý thần thông.

Bồ Tát Đại Huệ là bậc thƣợng thủ (đại diện đƣơng cơ của Kinh này), đƣợc tất cả chƣ Phật đích thân làm phép quán đảnh, cảnh giới tự tâm hiện lƣợng của Ngài đối với mọi chúng sanh, mọi tâm và sắc, vô lƣợng pháp môn, cho đến năm pháp của tự tánh và hai thứ Vô ngã đều đƣợc từng loại phổ hiện, khéo giải nghĩa lý, thông đạt cứu cánh.

Khi ấy, Bồ Tát Đại Huệ cùng Bồ Tát Ma Đế dạo khắp tất cả cõi Phật, và thừa oai thần của Phật từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch vai áo tay phải, chắp tay quỳ gối, cung kính dùng kệ tán thán rằng:

Thế gian lìa sanh diệt

Nhƣ hoa đốm trên không.

Trí chẳng trụ hữu, vô,

Mà khởi tâm đại bi.

Tất cả pháp nhƣ huyễn,

Xa lìa nơi tâm thức.

Trí chẳng trụ hữu, vô,

Mà khởi tâm đại bi.

Xa lìa chấp đoạn thƣờng,

Pháp thế gian nhƣ mộng.

Trí chẳng trụ hữu, vô,

Mà khởi tâm đại bi.

Biết nhơn pháp Vô ngã

Phiền não và nhĩ diệm (1)

Thƣờng trong sạch vô tƣớng,

Mà khởi tâm đại bi.

(1) NHĨ DIỆM : Theo Thật Dụng Phật Học Tự điển giải thích thì gồm có

bốn nghĩa: Sở tri, cảnh giới, trí mẫu, trí cảnh. Bốn từ ngữ này cũng có

tƣơng tự cũng có hơi khác, nhƣ nghĩa SỞ TRI và CẢNH GIỚI thì thông

cả trí và ngu, còn TRÍ CẢNH và TRÍ M"U thì riêng cho bậc trí, lại gồm

cả năng sở: Mẹ của trí là năng sanh, cảnh của trí là sở sanh, vì bao gồm

nhiều nghĩa nhƣ thế, nên ngƣời dịch chỉ dịch nguyên âm, chúng tôi cũng

chỉ dịch nguyên âm mà tùy theo trƣờng hợp ghi chú.

Niết bàn chẳng thể lập,

Chẳng có Niết Bàn Phật,

Chẳng có Phật Niết Bàn,

Lìa năng giác, sở giác.

Hoặc có hoặc không có,

Cả hai thảy đều lìa.

Pháp thiền quán tịch tịnh,

Vốn lìa sự sanh khởi.

Chẳng đời này đời sau,

Gọi là chẳng thủ xả.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát nói kệ tán thán xong, tự xƣng tên họ rằng: Con tên là Đại Huệ,

Thông đạt pháp Đại Thừạ

Một trăm lẻ tám câu,

Dùng kệ hỏi Thế Tôn.

Đức Phật nghe kệ rồi,

Quán sát tất cả chúng.

Bảo các Phật tử rằng,

Nay cho mặc tình hỏi.

Tôi sẽ vì các ngƣơi,

Thuyết cảnh giới tự giác.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát kính vâng lời Phật, đảnh lễ chân Phật, chắp tay cung kính, dùng kệ hỏi rằng:

Thế nào niệm trong sạch?

Thế nào niệm tăng trƣởng?

Tại sao thấy mê hoặc?

Mê hoặc sao tăng trƣởng?

Cách giáo hóa cõi Phật,

Chúng sanh và ngoại đạo?

Thế nào thọ, vô thọ?

Tại sao gọi vô thọ?

Phật tử là nghĩa gì?

Giải thoát đến mức nào?

Ai trói ai giải thoát?

Cảnh giới thiền ra sao?

Tại sao có Tam thừa?

Mong Phật giải thích cho.

Duyên khởi từ đâu sanh?

Sao nói tác, sở tác?

Sao có pháp đồng dị,

Giảm bớt và tăng trƣởng?

Sao gọi Vô Sắc Định,

Và gọi Chánh Định diệt?

Thế nào là tƣởng diệt?

Vì sao có xuất định?

Tại sao sanh sở tác,

Tinh tấn và trì thân

Thế nào hiện phân biệt?

Chƣ Địa từ đâu sanh?

Phá tam giới là ai?

Thân này là thân gì?

Vãng sanh đến nơi nào?

Bồ Tát Tối Thắng Tử,

Nhân gì đắc thần thông,

Và tự tại Tam Muội?

Sao gọi Tam Muội Tâm?

Cúi xin vì con nói.

Chữ "Tạng" là nghĩa gì?

Sao gọi ý và thức?

Sanh diệt là thế nào?

Sở kiến trả về đƣợc,

Năng kiến trả về đâu?

Thế nào là tâm lƣợng,

Chủng tánh phi chủng tánh?

Làm sao kiến lập tƣớng,

Nghĩa ngã và phi ngã?

Sao nói chẳng chúng sanh?

Sao gọi thuyết thế tục?

Cách nào chẳng sanh khởi,

Đoạn kiến và thƣờng kiến?

Chƣ Phật và ngoại đạo,

Tại sao chẳng trái nhau?

Phật tánh vốn bất nhị,

Tại sao đời vị lai,

Nhiều bộ phái khác nhau?

Nhân gì lập nghĩa không?

Sao nói sát na hoại?

ỀThai tạng sanhỂ là gì?

Thế pháp sao chẳng động?

Nhân gì nhƣ mộng huyễn,

Nhƣ thành Càn Thát Bà,

Nhƣ bóng trăng trong nƣớc?

Thế gian nhƣ dƣơng diệm,

Sao lại nói Giác Chi,

Và Thất Bồ Đề phần?

Quốc độ sao hỗn loạn?

Tại sao chấp hữu kiến?

Thế nào chẳng sanh diệt,

Thế pháp nhƣ hoa đốm?

Cách nào giác thế gian,

Thuyết pháp lìa văn tự?

Lìa vọng tƣởng là ai?

Sao dụ nhƣ hƣ không?

Mấy thứ pháp nhƣ thật?

Mấy tâm Ba La Mật?

Nhân gì độ chƣ Địa,

Đến nơi Vô Sở Thọ,

Và hai thứ Vô Ngã?

Làm sao cảnh trí sạch?

Trí huệ có mấy thứ?

Giới tánh có bao nhiêu?

Hạt chơn châu Ma Ni,

Thật tánh từ đâu sanh?

Ai lập ra ngữ ngôn,

Và chủng tánh chúng sanh?

Sáng sủa và kỹ thuật,

Do đâu mà hiển bày?

Kệ tụng có mấy thứ,

Tụng dài và tụng ngắn,

Tất cả có mấy thứ?

Thế nào gọi là Luận?

Sao có sự ăn uống,

Và sanh những ái dục?

Tại sao gọi là vua,

Chuyển Luân và Tiểu Vƣơng?

Cõi trời có mấy thứ?

Hộ vệ quốc độ nào?

Thế nào gọi là Địa,

Tinh tú và nhựt nguyệt?

Ngƣời tu hành giải thoát,

Mỗi môn có mấy thứ?

Đệ tử có mấy loại?

Sao gọi A Xà Lê?

Phật có bao nhiêu thứ?

Sự sanh có mấy loại?

Ma và các ngoại đạo,

Mỗi mỗi có mấy thứ?

Tự tánh và bản tâm,

Có mấy thứ riêng biệt?

Những số lƣợng thi thiết?

Niệm thông minh là gì?

Cúi xin Phật khai thị.

Hƣ không và gió mây,

Cây cỏ và rừng rậm,

Tất cả là thế nào?

Tại sao lại bắt lấy,

Những loài voi, ngựa, nai?

Thế nào là thấp hèn?

Nhân gì mà thấp hèn?

Làm sao dứt lục căn?

Sao gọi Nhất Xiển Đề?

Nam nữ, phi nam nữ?

Từ đâu mà sanh khởi?

Thế nào phát tâm tu?

Sao lại tu lui sụt?

Thiền sƣ dùng pháp gì?

Dạy cho những ngƣời nào?

Chúng sanh vào các cõi,

Tƣớng nào thuộc loại nào?

Thế nào là giàu sang?

Nhân gì đƣợc giàu sang?

Thế nào là Thích Chủng?

Nhân gì đƣợc Thích Chủng?

Thế nào dòng Cam Giá (1)?

Xin Thế Tôn giải thuyết.

Những Tiên nhơn khổ hạnh,

Truyền thọ nhƣ thế nào?

Sao thân Phật hiển hiện,

Khắp thời gian không gian,

Có đủ loại chúng sanh,

Và Bồ Tát nhiễu quanh?

Tại sao chẳng ăn thịt?

Tại sao cấm ăn thịt?

Những loại nào ăn thịt?

Nhân gì phải ăn thịt?

Sao hình thành nhựt nguyệt,

Tu Di và Liên Hoa.

Cõi nƣớc rất thù thắng,

Trùm khắp cả thế giới?

Nhƣ lƣới báu Đế Thích,

(1) DÕNG CAM GIÁ : Dòng họ Thích Ca, là con của vua Cam Giá, nên

gọi là dòng Cam Giá.

Tất cả những trân bửu.

Cây đàn dáng trống cơm,

Và đủ loại hƣơng hoa,

Sáng chói lìa nhựt nguyệt,

Mỗi mỗi đều vô lƣợng?

Thế nào là Hóa Phật?

Thế nào Báo Thân Phật?

Thế nào Nhƣ Nhƣ Phật?

Thế nào Trí Huệ Phật?

Tại sao nơi Dục giới,

Chẳng thành Đẳng Chánh Giác?

Sao cõi Sắc Cứu Cánh,

Lìa dục đắc Bồ Đề?

Chƣ Phật nhập Niết Bàn,

Ai duy trì chánh pháp?

Nhƣ Lai và chánh pháp,

Đƣợc trụ thế bao lâu?

Thành tựu và kiến chấp,

Mỗi loại bao nhiêu thứ?

Từ giới luật Tỳ Kheo,

Thanh Văn và Duyên Giác,

Cho đến bậc Bồ Tát,

Nhân duyên gì kiến lập?

Nhân gì nhiều biến đổi?

Tại sao Vô Sở Thọ?

Thế Tục Thông là gì?

Tại sao xuất thế gian?

Thế nào là Thất Địa?

Cúi xin Phật diễn thuyết.

Tăng Già có mấy loại?

Thế nào phá hoại Tăng?

Y Phƣơng Luận là gì?

Bởi do nhân duyên gì,

Sao lại Phật Thế Tôn,

Thuyết những lời nhƣ thế :

"Ca Diếp (Phật), Câu Lƣu Tôn (Phật),

Câu Na Hàm (Phật) là Ta? ".

Cớ sao nói đoạn thƣờng?

Có ngã và Vô Ngã?

Sao không tất cả thời,

Đều diễn chơn thật nghĩa?

Mà lại vì chúng sanh,

Phân biệt thuyết Tâm lƣợng?

Tại sao cõi Ta Bà,

Núi Kim Cang, Thiết Vi,

Tất cả đều sung mãn,

Nhƣ trái Yêm Ma La?

*

Phật nghe bài kệ hỏi,

Về độ môn Đại Thừa.

Và diệu tâm Chƣ Phật;

Lành thay những câu hỏi.

Đại Huệ hãy lắng nghe,

Nay Ta vì các ngƣơi,

Theo thứ lớp giải đáp :

Pháp sanh và bất sanh,

Các loại đến Niết Bàn,

Sát na chẳng tự tánh.

Từ Phật tử, ngoại đạo,

Thanh Văn và Duyên Giác,

Bồ Tát Ba La Mật,

Và hạnh cõi Vô Sắc.

Mỗi mỗi việc nhƣ thế,

Núi Tu Di, biển cả,

Các bộ châu, quốc độ,

Tinh tú và nhựt nguyệt,

Cõi trời A Tu La,

Sức thiền Tam Ma Đề,

Giải thoát đƣợc tự tại.

Giác Chi, Nhƣ Ý Túc,

Và các phẩm trợ đạo;

Từ những thân ngũ ấm,

Cho đến Diệt Tận Định,

Gồm vô lƣợng thiền định.

Phật từ Tam muội khởi,

Thuyết pháp độ chúng sanh.

Tâm (thức thứ tám), Ý (thức thứ bảy), và Ý thức (thức thứ sáu), Năm pháp và Vô ngã,

Năng tƣởng và sở tƣởng,

Tự tánh hiện nhị kiến.

Các thừa và chủng tánh,

Vàng bạc, châu Ma Ni,

Cho đến Nhất Xiển Đề,

Nhiều loại với nhất Phật,

Trí Nhĩ Diệm chứng đắc.

Chúng sanh hữu hay vô,

Những cầm thú voi, ngựa,

Tại sao bị bắt lấy,

Do nhân duyên thành tựụ

Năng tác và sở tác,

Tòng lâm cùng mê hoặc,

Tâm lƣợng chẳng hiện hữu,

Chƣ Địa chẳng đến nhau.

Biến hiện thọ, Vô thọ,

Y phƣơng và công xảo,

Nội ngoại trong Ngũ Minh,

Đại địa, núi Tu Di,

Biển cả, nhựt, nguyệt, tinh,

Chúng sanh thƣợng, trung, hạ,

Quốc độ và sắc thân,

Mỗi mỗi bao vi trần.

Thƣớc tấc và số dặm,

Số ngắn đến số dài.

Nói chung những câu hỏi,

Danh từ các số lƣợng,

Diễn tả sự hiện hữu,

Không gian và thời gian,

Nên hỏi những việc này,

Đâu cần hỏi việc khác.

Thanh Văn và Duyên Giác,

Bồ Tát cho đến Phật,

Mỗi thân bao nhiêu trần,

Số lƣợng của tứ đại,

Thân ngũ uẩn con ngƣời,

Vua chúa trên thế gian,

Cho đến Chuyển Luân Vƣơng,

Đều ham giữ của cải,

Làm sao đƣợc giải thoát?

Nghĩa hẹp và nghĩa rộng,

Nhƣ chỗ hỏi của ngƣơi,

Việc Phật tử nên hỏi.

Muốn mỗi mỗi tƣơng ƣng,

Phải xa lìa kiến chấp.

Thành tựu lìa ngôn thuyết.

Nay ta sẽ khai thị,

Kỹ càng từng lớp một,

Phật tử hãy lắng nghe.

Trăm lẻ tám câu này,

Nhƣ chƣ Phật sở thuyết.

Cú sanh cú bất sanh, cú thƣờng cú vô thƣờng, cú trụ dị phi trụ dị, cú sát na cú phi sát na, cú tự tánh cú phi tự tánh, cú không cú bất không, cú đoạn cú bất đoạn, cú biên cú phi biên, cú trung cú phi trung, cú duyên cú phi duyên, cú nhân cú phi nhân, cú phiền não cú phi phiền não, cú ái cú phi ái, cú phƣơng tiện cú phi phƣơng tiện, cú xảo cú phi xảo, cú tịnh cú phi tịnh, cú thành cú phi thành, cú ví dụ cú phi ví dụ, cú đệ tử cú phi đệ tử, cú sƣ cú phi sƣ, cú chủng tánh cú phi chủng tánh, cú tam thừa, cú phi tam thừa, cú sở hữu cú phi sở hữu, cú nguyện cú phi nguyện, cú tam luân cú phi tam luân, cú hữu phẩm cú phi hữu phẩm, cú câu cú phi câu, cú duyên tự Thánh trí hiện pháp lạc cú phi hiện pháp lạc, cú sát độ cú phi sát độ, cú thủy cú phi thủy, cú cung cú phi cung, cú thật cú phi thật, cú số cú phi số, cú minh cú phi minh, cú hƣ

không cú phi hƣ không, cú vân cú phi vân, cú công xảo kỹ thuật minh xứ, cú phi công xảo kỹ thuật minh xứ, cú phong cú phi phong, cú địa cú phi địa, cú tâm cú phi tâm, cú thi thiết cú phi thi thiết, cú ấm cú phi ấm, cú chúng sanh cú phi chúng sanh, cú huệ cú phi huệ, cú Niết Bàn cú phi Niết Bàn, cú nhĩ

diệm cú phi nhĩ diệm, cú ngoại đạo cú phi ngoại đạo, cú hoang loạn cú phi hoang loạn, cú huyễn cú phi huyễn, cú mộng cú phi mộng, cú diệm cú phi diệm, cú tƣợng cú phi tƣợng, cú luân cú phi luân, cú Càn Thát Bà cú phi Càn Thát Bà, cú thiên cú phi thiên, cú ẩm thực cú phi ẩm thực, cú dâm dục cú phi dâm dục, cú kiến cú phi kiến, cú Ba La Mật cú phi Ba La Mật, cú giới cú phi giới, cú nhựt nguyệt tinh tú cú phi nhựt nguyệt tinh tú, cú đế cú phi đế, cú quả cú phi quả, cú khởi diệt cú phi khởi diệt, cú trị cú phi trị, cú chi cú phi chi, cú thiền cú phi thiền, cú mê cú phi mê, cú hiện cú phi hiện, cú hộ cú phi hộ, cú tục cú phi tục, cú tiên cú phi tiên, cú vƣơng cú phi vƣơng, cú nhiếp thọ cú phi nhiếp thọ, cú bảo cú phi bảo, cú ký cú phi ký, cú Nhất Xiển Đề cú phi Nhất Xiển Đề, cú nữ nam bất nam cú phi nữ nam bất nam, cú vị cú phi vị, cú sự cú phi sự, cú thân cú phi thân, cú giác cú phi giác, cú động cú phi

động, cú căn cú phi căn, cú hữu vi cú phi hữu vi, cú vô vi cú phi vô vi, cú nhân quả cú phi nhân quả, cú sắc cứu cánh cú phi sắc cứu cánh, cú thiết cú phi thiết, cú tòng thọ cát đằng cú phi tòng thọ cát đằng, cú tạp cú phi tạp, cú thuyết cú phi thuyết, cú Tỳ Ni cú phi Tỳ Ni, cú Tỳ Kheo cú phi Tỳ Kheo, cú xứ cú phi xứ, cú tự cú phi tự.

Lƣợc giải :

Từ CÖ SANH CÖ BẤT SANH cho đến CÖ TỰ CÖ PHI TỰ, chúng tôi

lƣợc giải chung nhƣ sau : Tất cả pháp thế gian, cho đến xuất thế gian, lời

nói diễn tả đƣợc đều nằm trong tƣơng đối; nhƣ sanh, trụ, dị, diệt, sáng, tối

và sắc, không v.v... mỗi mỗi gồm có tứ cú, thật ra chẳng thể kể xiết. Nhƣ

tứ cú của chữ SANH : Cú thứ nhất là SANH, cú thứ nhì BẤT SANH, cú

thứ ba CHẲNG SANH, CHẲNG BẤT SANH, cú thứ tƣ CŨNG SANH,

CŨNG BẤT SANH. Chữ THỪƠNG cũng vậy : Cú thứ nhất THỪƠNG, cú

thứ nhì VÔ THỪƠNG, cú thứ ba CHẲNG THỪƠNG, CHẲNG VÔ

THỪƠNG, cú thứ tƣ CŨNG THỪƠNG, CŨNG VÔ THỪƠNG... Những

chữ khác cũng đều nhƣ thế cả.

Lƣợc giải hết

CHÁNH VĂN

Phật bảo Đại Huệ rằng :

- Đó là 108 câu Phật xƣa đã nói, ngƣời và các Đại Bồ Tát cần nên tu học.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Các thức có mấy thứ sanh, trụ, diệt?

Phật bảo Đại Huệ :

- Các thức có hai thứ sanh, trụ, diệt, chẳng phải suy nghĩ biết đƣợc. Hai thứ

sanh gọi là lƣu chú sanh và tƣớng sanh; hai thứ trụ gọi là lƣu chú trụ và tƣớng trụ; hai thứ diệt gọi là lƣu chú diệt và tƣớng diệt.

- Đại Huệ! Các thức có ba thứ tƣớng, gọi là chuyển tƣớng, nghiệp tƣớng và chơn tƣớng. Nói tóm tắt có ba thứ thức, nói rộng có tám thứ tƣớng. Ba thứ

thức ấy là : Chơn thức, hiện thức và phân biệt sự thức. Đại Huệ! Ví nhƣ

gƣơng sáng hiện những sắc tƣớng, chỗ hiện của hiện thức cũng nhƣ thế.

- Đại Huệ! Hiện thức và phân biệt sự thức, hai thức này tƣớng hoại và chẳng hoại làm nhân với nhau. Đại Huệ! Sự huân tập bất tƣ nghì và sự chuyển biến bất tƣ nghì là cái nhân của hiện thức. Nhận lấy các cảnh trần và huân tập vọng tƣởng từ vô thỉ là cái nhân của phân biệt sự thức.

- Đại Huệ! Nếu mỗi mỗi sự hƣ vọng chẳng thật che khuất chơn thức đều tiêu diệt thì tất cả căn thức đều diệt, ấy gọi là tƣớng diệt.

- Đại Huệ! Sao nói TƢƠNG TUC DIỆT? Bởi cái nhân của tƣơng tục đã diệt thì tƣơng tục phải diệt; sở nhân diệt thì sở duyên cũng diệt. Sở nhân và sở

duyên đều diệt thì tƣơng tục phải diệt. Tại sao? Vì có sở nƣơng tựa. Nói

"Nƣơng tựa", là vọng tƣởng huân tập từ vô thỉ; nói "Duyên", là tự tâm hiện những cảnh vọng tƣởng của thức.

- Đại Huệ! Ví nhƣ cục đất với vi trần có khác, cũng không có khác, dùng vàng ròng làm ra những đồ trang sức cũng vậy. Đaị Huệ! Nếu cục đất với vi trần có khác thì cục đất chẳng do vi trần họp thành, mà thật thì do vi trần họp thành, nên nói chẳng khác. Nếu chấp thật chẳng khác thì cục đất với vi trần chẳng có phân biệt.

- Nhƣ thế, Đại Huệ! Chơn tƣớng của chuyển thức với Tạng thức nếu là khác thì Tạng thức chẳng phải cái nhân của chuyển thức; nếu là chẳng khác thì chuyển thức diệt, Tạng thức cũng phải diệt, mà chơn tƣớng của nó thật chẳng diệt. Cho nên Đại Huệ! Chẳng phải tự thức của chơn tƣớng diệt, chỉ là nghiệp tƣớng diệt. Nếu tự thức của chơn tƣớng diệt thì tạng thức cũng phải diệt. Đại Huệ! Nếu Tạng thức diệt thì chẳng khác gì đoạn kiến của ngoại đạo.

- Đại Huệ! Các phái ngoại đạo lập luận nhƣ thế này : "Cảnh giới nhiếp thọ

diệt thì sự lƣu chú của thức cũng diệt". Nếu sự lƣu chú của thức diệt thì sự

lƣu chú từ vô thỉ phải đoạn dứt. Đại Huệ! Ngoại đạo nói cái nhân sanh khởi của lƣu chú, chẳng do nhãn thức, sắc không và sáng tối hoà hợp mà sanh, ngoài ra còn có các nhân khác. Đại Huệ! Cái nhân của họ nói nhƣ thắng diệu, nhƣ sĩ phu (1), nhƣ tự tại, nhƣ thời gian, nhƣ vi trần v.v...

(1) SĨ PHU : nghĩa Hán là bậc trí thức, ở đây ám chỉ Năng tác hoặc Sở tác.

- Lại nữa Đại Huệ! Có bảy thứ chủng tánh của tự tánh, gọi là : Hoà hợp tự

tánh, tánh tự tánh, tƣớng tự tánh, đại chủng tự tánh, nhân tự tánh, duyên tự

tánh và thành tựu tự tánh.

- Lại nữa Đại Huệ! Có bảy thứ Đệ Nhất Nghĩa, gọi là : Cảnh giới Tâm, cảnh giới Huệ, cảnh giới Trí, cảnh giới Kiến, cảnh giới Siêu nhị kiến, cảnh giới Siêu tử địa (siêu việt phiền não), và cảnh giới Nhƣ Lai tự tại. Đại Huệ! Đây là Đệ Nhất Nghĩa tâm của tự tánh, cũng là quá khứ, hiện tại, vị lai chƣ Phật Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác thành tựu pháp thế gian và xuất thế gian, cho đến xuất thế gian thƣợng thƣợng pháp, do huệ nhãn của bậc Thánh soi vào tự cộng tƣớng mà kiến lập, kiến lập này chẳng đồng với lập luận ác kiến của ngoại đạo.

- Đại Huệ! Thế nào là lập luận ác kiến của ngoại đạo? Ấy là cảnh giới vọng tƣởng của tự kiến chấp, chẳng biết do chấp tự tâm sở hiện, vì chẳng thông đạt ngằn mé (tự tánh cùng khắp không gian thời gian, vốn chẳng có ngằn mé, vì khởi tâm chấp thật thành có ngằn mé). Đại Huệ! Vì tánh ngu si của phàm phu, ở nơi bất nhị của tự tánh vô tánh (Đệ Nhất Nghĩa) lập ra nhị kiến luận (pháp tƣơng đối).

- Lại nữa, Đại Huệ! Cái nhân vọng tƣởng khổ của tam giới diệt thì các duyên của vô minh, ái nghiệp liền diệt. Nay ta sẽ thuyết những cảnh huyễn hóa tùy theo kiến chấp của tự tâm sở hiện.

- Đại Huệ! Nếu có Sa Môn, Bà La Môn muốn khiến nhân quả của sự hữu chủng, vô chủng, và sự vật thời gian có sở trụ... và những cái do chấp ấm, giới, nhập (1) nơi sanh và trụ biến hiện (hoặc nói sanh rồi thì diệt), nhƣ sự

vật hoặc sanh hoặc hữu, hoặc Niết Bàn, hoặc đạo, hoặc nghiệp, hoặc quả, hoặc chân lý, hoặc thƣờng trụ, đều là đoạn diệt luận. Tại sao? Vì những sự

việc kể trên vốn là vô thỉ (chẳng có sự bắt đầu), nên hiện tiền đều bất khả

đắc.

- Đại Huệ! Ví nhƣ cái bình bể chẳng dùng đƣợc, nhƣ hạt giống cháy chẳng thể nảy mầm. Nhƣ thế, Đại Huệ! Nếu tánh ấm, giới, nhập đã diệt, nay diệt, sẽ diệt điều do kiến chấp vọng tƣởng của tự tâm vô nhân mà có, thì sự sanh khởi chẳng có thứ lớp.

- Đại Huệ! Nếu lại nói cái thức Vô Chủng, Hữu chủng do ba duyên kiến, tƣớng, thức hòa hợp sanh khởi, thì con rùa nên mọc lông, ép cát phải ra dầu, tông họ ắt phải tự hoại, vì trái với nghĩa quyết định. Cái thuyết hữu chủng, vô chủng có lỗi nhƣ thế, nếu theo đó

kiến lập sự nghiệp đều hƣ dối vô nghĩa.

(1) ẤM, NHẬP, GIỚI : Ấm là ngũ ấm, tức sắc, thọ tƣởng, hành, thức. Nhập là lục nhập, tức lục căn nhiếp thọ lục trần, có sự cảm thọ, gọi là lục nhập.

Giới là thập bát giới, tức lục căn tiếp xúc lục trần sinh ra lục thức, gọi là thập bát giới.

- Đại Huệ! Cái thuyết ba duyên hợp sanh của ngoại đạo, lập ra phƣơng tiện nhân quả tự tƣớng nơi quá khứ, hiện tại, vị lai, tƣởng hữu chủng, vô chủng từ xƣa đến nay đã thành sự thật, giác tƣởng xoay chuyển, thừa kế với nhau, là do lỗi tập khí tự sanh kiến chấp mà thuyết nhƣ thế.

- Đại Huệ! Phàm phu ngu si, say mê tà tƣởng, trí huệ bị ác kiến nuốt mất, đem cái thuyết vô trí lại vọng xƣng là Nhất Thiết Trí.

- Đại Huệ! Nếu các Sa Môn, Bà La Môn lìa kiến chấp tự tánh, biết trong ngoài tâm hiện nhƣ mây nổi, nhƣ vòng lửa, nhƣ thành Càn Thát Bà, nhƣ

dƣơng diệm, nhƣ bóng trăng trong nƣớc, nhƣ mộng huyễn, những vọng tƣởng hƣ dối từ vô thỉ chẳng lìa tự tâm. Nếu nhân duyên vọng tƣởng diệt hết, lìa năng thuyết sở thuyết, năng quán sở quán của vọng tƣởng, kiến lập thân của Tạng thức, nơi cảnh giới thức có thọ dụng, nhiếp thọ và kẻ nhiếp thọ v.v... Đối với những việc kể trên đều chẳng tƣơng ƣng, chẳng có tất cả

cảnh giới ấy, lìa sanh trụ diệt, lìa tự tâm khởi, lìa tùy chỗ nhập mà phân biệt, Bồ Tát này đƣợc nhƣ thế thì chẳng bao lâu sẽ chứng đắc sanh tử và Niết Bàn bình đẳng, đƣợc đại bi phƣơng tiện khéo léo mà chẳng thấy có sự mở mang phƣơng tiện.

- Đại Huệ! Nơi tất cả chúng sanh thảy đều nhƣ huyễn, chẳng do nhân duyên, xa lìa cảnh giới trong ngoài, ngoài tâm chẳng thấy pháp khác, lần lƣợt nhập chỗ vô tƣởng, từ cảnh giới Tam muội của Địa này đến Địa kia, phân biệt quán xét, thấu rõ tam giới nhƣ huyễn, sẽ chứng đắc nhƣ huyễn Tam muội, siêu việt tự tâm hiện, trụ nơi Bát Nhã Ba La Mật, lìa bỏ phƣơng tiện, lìa Kim Cang Dụ và Tam Ma Đề, liền vào thân Nhƣ Lai, liền vào thần thông biến hóa tự tại, từ bi phƣơng tiện, đầy đủ trang nghiêm; vào tất cả cõi Phật và chỗ

ngoại đạo, bình đẳng nhƣ nhƣ, lìa tâm, ý, ý thức, ấy là sự lần lƣợt chuyển thân của Bồ Tát, cho đến chứng đắc Pháp thân Nhƣ Lai, cuối cùng qui về Vô Sở Đắc.

- Đại Huệ! Cho nên muốn đắc vào Pháp thân Nhƣ Lai, phải xa lìa ấm, giới, nhập và nhân duyên làm phƣơng tiện của tâm, duy tâm thẳng quán xét lỗi vọng tƣởng tập khí hƣ dối từ vô thỉ, sanh, trụ, diệt là vọng tƣởng hƣ dối, Phật Địa vô sanh, tƣ duy tam giới chẳng thật có, đến Tự giác Thánh trí, tự

tâm tự tại, đến chỗ hành vô sở hành, nhƣ hạt châu Ma Ni tùy sắc (hạt châu tự

chẳng có màu sắc, mà tùy màu sắc của ngƣời xem hiện ra màu sắc), nghĩa là tùy tâm lƣợng vi tế của chúng sanh mà biến hóa thân hình, nên chƣ Địa lần lƣợt đƣợc tƣơng tục kiến lập. Cho nên, này Đại Huệ! Việc tự thành tựu pháp thiện phải siêng tu học.

Khi ấy Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn nói tâm, ý, ý thức, tƣớng năm pháp tự tánh là tất cả chƣ Phật, Bồ

Tát sở hành, cảnh giới sở duyên chẳng phải hòa hợp, hiển bày tất cả pháp do tự tâm hiện, thành tƣớng chơn thật. NHẤT THIẾT PHẬT NGỮ TÂM là Phật thuyết cảnh giới Tạng thức của pháp thân, ở nơi trụ xứ của chƣ Đại Bồ

Tát tại núi Ma La Da trong biển thuộc nƣớc Lăng Già.

Khi ấy, Thế Tôn bảo Đại Huệ Bồ Tát rằng :

- Do bốn nhân duyên mà nhãn thức chuyển. Thế nào là bốn? 1.- Tự tâm bất giác hiện ra nhiếp thọ. 2.- Lỗi tập khí hƣ ngụy từ vô thỉ. 3.- Chấp trƣớc tự

tánh của tánh thức. 4.- Muốn thấy đủ thứ sắc tƣớng. Ấy gọi là bốn thứ nhân duyên từ dòng suối chảy của Tạng thức, sanh ra làn sóng của chuyển thức.

- Nhƣ nhãn thức chuyển thì tất cả vi trần, lỗ chân lông của tất cả các căn đều sanh, các cảnh giới khác theo đó sanh khởi cũng nhƣ thế. Ví nhƣ gƣơng sáng hiện các sắc tƣớng, ví nhƣ gió lớn thổi nƣớc biển thì gió cảnh giới bên ngoài thổi biển của tâm, nổi làn sóng thức cũng vậy. Bởi vì tƣớng sở tác khác hay chẳng khác, do nghiệp duyên hòa hợp sanh tƣớng, lại chấp trƣớc sâu vào, chẳng thể liễu tri tự tánh của các sắc, nên cái thân năm thức theo đó mà chuyển.

- Đại Huệ! Cái thân năm thứ thức kia đều do cái biết của tƣớng phần đoạn sai biệt mà có, nên biết đó là cái thân của ý thức. Cái thân chuyển kia chẳng tự cho là tƣớng của Ta chuyển, vì tự tâm hiện vọng tƣởng chấp trƣớc mà chuyển, nên mỗi mỗi tƣớng hƣ vọng cùng chuyển; do phần đoạn sai biệt, phân biệt cảnh giới gọi là chuyển. Nhƣ ngƣời tu hành vào thiền chánh định, chuyển tập khí vi tế mà chẳng tự biết, lại cho là thức diệt rồi mới nhập thiền định, thật thì thức chẳng diệt mà nhập chánh định.Vì chủng tử tập khí chẳng diệt nên cảnh giới chuyển mà thức chẳng diệt, chẳng vì không nhiếp thọ mà diệt vậy.

- Đại Huệ! Bờ bến cứu cánh của Tạng thức vi tế nhƣ thế, ngoài chƣ Phật và Trụ Địa Bồ Tát ra, các Thanh Văn, Duyên Giác, ngoại đạo tu hành sở đắc, dù có sức trí huệ của Tam muội, tất cả chẳng thể đo lƣờng liễu tri đƣợc.

- Ngoài tƣớng trí huệ khéo léo phân biệt, phán đoán nghĩa cú, thắng tiến vô biên, thiện căn thuần thục, lìa vọng tƣởng hƣ dối của tự tâm hiện, tĩnh tọa trong núi rừng, tu hành trải qua các bậc hạ, trung, thƣợng, đƣợc thấy vọng tƣởng lƣu chú của tự tâm, đƣợc vô lƣợng quốc độ chƣ Phật quán đảnh, đƣợc sức tự tại thần thông Tam muội, đƣợc biết các Thiện tri thức, quyến thuộc Phật tử, những tâm, ý, ý thức kia, chúng sanh nghiệp ái vô tri vào biển sanh tử, cảnh giới tƣ tƣởng hƣ vọng ấy v.v... đều do tự tâm sở hiện. Đến đây, các thứ nhân duyên kể trên thảy đều đã siêu thoát. Cho nên Đại Huệ! Những ngƣời tu hành nên gần gũi bậc Tri thức tối thắng.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Ví nhƣ sóng biển cả,

Là do gió thổi mạnh.

Sóng to vỗ biển rộng,

Chẳng có lúc ngừng nghỉ.

Biển Tạng thức thƣờng trụ,

Gió cảnh giới lay động.

Mỗi mỗi sóng của Thức,

Aò ạt mà nổi dậî

Các thứ màu sắc đẹp,

Các thứ đồ ăn ngon,

Các thứ hoa quả tốt,

Ánh sáng của nhựt nguyệt,

Hoặc khác hoặc chẳng khác,

Nhƣ biển nổi làn sóng.

Bảy thức cũng nhƣ thế,

Tâm cảnh hòa hợp sanh.

Nhƣ nƣớc biển biến chuyển,

Nổi đủ thứ làn sóng.

Bảy thức cũng nhƣ thế,

Tâm cảnh hòa hợp sanh.

Nói chỗ Tạng thức kia,

Mỗi mỗi các thức chuyển.

Là do ý thức kia,

Suy nghĩ nghĩa các tƣớng.

Có tám tƣớng chẳng hoại,

Vô tƣớng vốn vô tƣớng.

Ví nhƣ làn sóng biển,

Nƣớc biển chẳng sai biệt.

Thức tâm cũng nhƣ thế,

Chẳng thể có khác biệt.

Tâm gọi Tích tập nghiệp,

Ý gọi rộng Tích tập.

Thức do thức nhận biết,

Hiện cảnh nói có năm (1).

(1) HIỆN CẢNH NÓI CÓ NĂM : Tiền ngũ thức nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt, thân,

hiện cảnh tiền trần là sắc, thanh, hƣơng, vị, xúc.

Đại Huệ Bồ Tát dùng kệ hỏi Phật :

Những sắc tƣớng xanh đỏ,

Do các thức sanh khởi.

Nổi pháp nhƣ làn sóng,

Nghĩa ấy xin Phật thuyết.

Thế Tôn dùng kệ đáp rằng :

Những sắc tƣớng xanh đỏ,

Làn sóng vốn chẳng có.

Đều do tâm tích tập,

Phàm phu nếu khai ngộ,

Nghiệp kia vốn chẳng có,

Do tự tâm nghiếp thọ.

Lìa năng nhiếp, sở nhiếp,

Đồng nhƣ làn sóng kia,

Kiến lập thân thọ dụng,

Là hiện thức chúng sanh.

Nơi các nghiệp hiện kia,

Đều nhƣ làn sóng nƣớc.

*

Đại Huệ Bồ Tát lại dùng kệ nói rằng :

Tánh làn sóng biển cả,

Aò ạt vẫn biết đƣợc.

Tạng cùng nghiệp cũng vậy,

Tại sao chẳng hiểu biết?

Thế Tôn dùng kệ đáp :

Phàm phu chẳng trí huệ,

Tạng thức nhƣ biển cả.

Nghiệp tƣớng nhƣ làn sóng,

Theo đó dụ cho hiểu.

*

Đại Huệ Bồ Tát lại dùng kệ hỏi :

Mặt trời sáng soi khắp,

Chúng sanh thƣợng, trung, hạ.

Nhƣ lai soi thế gian,

Khai thị lời chơn thật.

Tại sao chia nhiều thừa,

Thuyết pháp nói chẳng thật?

Khi ấy, Thế Tôn dùng kệ đáp rằng :

Nếu nói lời chơn thật,

Tâm họ chẳng chơn thật.

Ví nhƣ làn sóng biển,

Nhƣ bóng gƣơng, mộng huyễn.

Tất cả cùng lúc hiện,

Cảnh giới tâm cũng thế.

( Bản thể của tâm cùng khắp không gian,

thời gian, nên cùng lúc hiện, chẳng có trƣớc sau) Nay cảnh giới chẳng đủ,

Là do nghiệp chuyển sanh,

Thức do thức nhận biết,

Ý do ý cho vậy.

Năm thức tùy cảnh hiện,

Chẳng thứ lớp nhất định.

Ví nhƣ thợ vẽ khéo,

Và học trò thợ vẽ.

Bút màu vẽ hình tƣớng,

Thuyết ta cũng nhƣ thế.

Màu sắc vốn vô nghĩa,

Chẳng phải bút hay lụa.

Vì thỏa lòng chúng sanh,

Vẽ đủ thứ hình tƣớng.

Dùng lơì nói khai thị,

Thật nghĩa lìa văn tự.

Phân biệt tiếp sơ cơ,

Tu hành đến chơn thật.

Chỗ chơn thật tự ngộ,

Lìa năng giác, sở giác.

Đây vì Phật tử nói,

Kẻ ngu vọng phân biệt.

Thế gian đều nhƣ huyễn,

Dù hiện chẳng chơn thật.

Thuyết pháp cũng nhƣ thế,

Tùy sự lập phƣơng tiện.

Lƣơng y trị bệnh nhân,

Tùy bệnh mà cho thuốc.

Thuyết pháp chẳng ứng cơ,

Nơi họ thành phi thuyết.

Tùy tâm lƣợng chúng sanh,

Nhƣ Lai ứng cơ thuyết.

Phi cảnh giới vọng tƣởng,

Thanh văn chẳng có phần.

Vì thƣơng xót kẻ mê,

Thuyết cảnh giới tự giác.

- Lại nữa Đại Huệ! Nếu Đại Bồ Tát muốn biết hiện lƣợng của tự tâm, nhiếp thọ và kẻ nhiếp thọ đối với cảnh giới vọng tƣởng, phải lìa phong tục tập

quán thế gian. Ngày đêm sáu thời thƣờng tự cảnh tỉnh, phƣơng tiện tu hành, phải lìa ngôn luận của ngƣời ác kiến và các tƣớng thừa Thanh Văn, Duyên Giác, thông đạt tƣớng vọng tƣởng của tự tâm hiện.

- Lại nữa Đại Huệ! Đại Bồ Tát kiến lập trí huệ, nơi ba tƣớng của Thánh trí nên siêng tu học.

- Thế nào là ba tƣớng của Thánh trí? Ấy là tƣớng Vô Sở Hữu, tƣớng Nhất Thiết chƣ Phật tự nguyện xứ, tƣớng cứu cánh Tự Giác Thánh trí. Tu hành đƣợc đến đây rồi, phải xả bỏ tƣớng bệnh của trí huệ tâm, đƣợc lên Bồ Tát đệ

Bát Địa, ấy là do quá trình tu tập ba tƣớng kể trên mà sanh khởi.

- Đại Huệ! Nói TƢỚNG VÔ SỞ HỮU, là theo cách tu tập những tƣớng Thanh Văn, Duyên Giác và ngoại đạo mà sanh khởi. Nói TƢỚNG TỰ

NGUYỆN XỨ, là nói chỗ chƣ Phật xƣa tự nguyện tu mà sanh khởi. Nói TƢỚNG CỨU CÁNH TỰ GIÁC THÁNH TRÍ, là đối với tất cả pháp tƣớng chẳng chấp trƣớc, đƣợc tiến hành đến đắc Tam muội thân nhƣ huyễn của chƣ Phật mà sanh khởi. Đây gọi là ba tƣớng Thánh trí. Nếu ngƣời thành tựu ba tƣớng Thánh trí này, thì đƣợc đến cảnh giới cứu cánh của Tự Giác Thánh trí. Cho nên Đại Huệ! Ba tƣớng Thánh trí nên siêng tu học.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát biết tâm niệm của chúng Đại Bồ Tát đang nghĩ tên Kinh Thánh Trí Phân Biệt Tự Tánh, nên thừa sức oai thần của tất cả Phật, bạch rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin Phật thuyết kinh Thánh Trí Phân Biệt Tự Tánh, y theo Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác, phân biệt nghĩa một trăm lẻ tám câu, theo đó thuyết Đại Bồ Tát vào tự tƣớng và cộng tƣớng của vọng tƣởng tự

tánh. Vì phân biệt thuyết tự tánh vọng tƣởng thì đƣợc khéo quan sát nhơn pháp Vô ngã, tẩy sạch vọng tƣởng, soi sáng chƣ Địa, siêu việt tất cả Thanh Văn, Duyên Giác và thiền định của ngoại đạo, biết khắp cảnh giới sở hành bất khả tƣ nghì của Nhƣ Lai, lìa bỏ năm pháp tự tánh. Dùng pháp thân trí huệ của chƣ Phật Nhƣ Lai khéo tự trang nghiêm, khởi cảnh giới huyễn, lên Đâu Suất Thiên Cung, Sắc Cứu Cánh Thiên Cung trong tất cả cõi Phật, cho đến đƣợc Pháp thân thƣờng trụ của Nhƣ Lai (nhƣ Phật Thích Ca từ Đâu Suất Thiên Cung giáng sinh thành Phật).

Phật bảo Đại Huệ :

- Có một thứ ngoại đạo, khởi vọng tƣởng chấp trƣớc đoạn diệt, xóa hết cái nhân giác tri, cho tất cả hƣ vô nhƣ thỏ không sừng, cho tất cả pháp cũng nhƣ

thế. Ngoài ra còn có ngoại đạo căn cứ theo chỗ vi tế của Đà La Phiếu (chơn lý), vọng chấp các pháp mỗi mỗi sai biệt, sanh kiến chấp ấy, cho là không có sừng thỏ, thì lại nghĩ tƣởng phải có sừng trâu. Đại Huệ! Họ rơi vào nhị kiến HỮU và VÔ, chẳng rõ cảnh giới tâm lƣợng của tự tâm, vọng tự thêm bớt, kiến lập thân thọ dụng, vọng tƣởng có căn cứ số lƣợng. Đại Huệ! Tất cả

pháp tánh cũng nhƣ thế, lìa hữu lìa vô, chẳng nên suy tƣởng cho là thật có hay thật không.

- Đại Huệ! Nếu lìa hữu, vô mà cho thỏ không sừng là tƣởng thật không, cho trâu có sừng là tƣởng thật có, đều gọi là tà tƣởng. Đại Huệ! Theo cảnh giới Thánh trí, nên lìa nhị kiến đối đãi.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Ngƣời chẳng vọng tƣởng thấy tƣớng vô sanh rồi, theo đó suy nghĩ quán xét, chẳng sanh vọng tƣởng, nói là VÔ ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải quán xét chẳng sanh vọng tƣởng mà nói VÔ. Tại sao? Vì vọng tƣởng do chấp thật mà sanh; nhƣ theo chấp thật có và không sừng mà sanh ra vọng tƣởng. Nếu chẳng chấp thật thì lìa hai tƣớng tƣơng đối. Do quán HỮU nên nói thỏ không sừng, do quán VÔ nên nói trâu có sừng. Đại Huệ!

Vì pháp tƣơng đối chẳng phải chánh nhân, nên nói hữu nói vô, cả hai đều chẳng thành. Nói THÀNH là do chấp pháp tƣơng đối mà thành.

- Đại Huệ! Lại còn có ngoại đạo chấp trƣớc việc sắc không sanh khởi kiến chấp, chẳng biết thực tế của hƣ không, nói lìa sắc lìa hƣ không, sanh khởi kiến chấp ngằn mé của vọng tƣởng.

- Đại Huệ! Hƣ không là sắc, thuộc về sắc chủng. Sắc là hƣ không, do năng trì, sở trì mà kiến lập, phân biệt tánh sắc tánh không. Đại Huệ! Phải biết tứ

đại chủng sanh khởi, tự tƣớng riêng biệt, chẳng trụ hƣ không, nhƣng không phải chẳng có hƣ không.

- Nhƣ thế Đại Huệ! Vì chấp pháp tƣơng đối, quán trâu có sừng nên nói thỏ

không sừng. Nếu đem sừng trâu phân tích thành vi trần, lại phân tích vi trần cho đến cực vi thì sát na chẳng có sở trụ. Họ quán theo nhƣ thế nào mà nói là VÔ ƣ! Nếu quán vật khác thì pháp cũng nhƣ vậy.

Khi ấy, Thế Tôn bảo Đại Huệ Bồ Tát rằng :

- Nên lìa sừng thỏ, sừng trâu, sắc tƣớng hƣ không, kiến chấp vọng tƣởng.

Các Đại Bồ Tát nên suy xét vọng tƣởng do tự tâm hiện, Bồ Tát vào tất cả

quốc độ, dùng phƣơng tiện của tự tâm dạy bảo chúng sanh.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tất cả sắc và tâm,

Sanh khởi từ nơi không.

Thân thọ dụng kiến lập,

Tạng thức hiện chúng sanh.

Tâm, ý và ý thức,

Pháp tự tánh có năm (1).

Vô ngã có hai thứ (2),

Do Nhƣ Lai rộng thuyết.

Dài, ngắn, và có, không,

Lần lƣợt sanh lẫn nhau.

Vì KHÔNG lập nghĩa CÓ;

Vì CÓ lập nghĩa KHÔNG.

Nếu phân biệt vi trần,

Vọng sắc chẳng thể sanh.

Chỗ an lập tâm lƣợng,

Không nên có ác kiến

Phi cảnh giới giác tƣởng,

Tƣởng Thanh Văn cũng thế,

Cảnh giới của tự giác,

Cứu thế phƣơng tiện thuyết.

1) NĂM PHÁP CỦA TỰ TÁNH : Tƣớng, danh, phân biệt, chánh trí và

nhƣ nhƣ.

(2) HAI THỨ VÔ NGÃ : 1.- Nhân (ngƣời) vô ngã 2.- Pháp vô ngã.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát vì trừ sạch dòng suối ý thức do tự tâm hiện, lại hỏi Nhƣ Lai rằng :

- Bạch Thế Tôn! Làm sao trừ sạch dòng suối ý thức do tự tâm hiện của tất cả

chúng sanh? Ấy là pháp đốn hay tiệm ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Phi tiệm phi đốn, cũng tiệm cũng đốn. Nói TIệM, ví nhƣ trái Yêm Ma La tiệm chín mùi; nhƣ đại địa tiệm sanh vạn vật, Nhƣ Lại trừ sạch dòng suối ý thức do tự tâm hiện của tất cả chúng sanh cũng nhƣ thế, nói ĐỐN, ví nhƣ

gƣơng sáng đốn hiện tất cả sắc tƣớng vô tƣớng; nhƣ ánh sáng mặt trời đốn soi tất cả sắc tƣớng, Nhƣ Lai trừ sạch dòng suối ý thức do tự tâm hiện của tất cả chúng sanh cũng nhƣ thế.

- Đại Huệ! Pháp Y PHậT thuyết tất cả pháp vào tự tƣớng và cộng tƣớng là tập khí do tự tâm hiện, vọng tƣởng tƣơng tục do tự tâm so sánh chấp trƣớc, mỗi mỗi không thật nhƣ huyễn. Thật ra, mỗi mỗi so sánh chấp trƣớc đều bất khả đắc.

- Lại nữa, Đại Huệ! Vì so sánh chấp trƣớc duyên khởi tự tánh, sanh ra tƣớng vọng tƣởng của tự tánh. Đại Huệ! Nhƣ nhà ảo thuật, nƣơng cỏ cây, ngói đá làm ra đủ thứ cảnh vật huyễn hóa, do đó sanh khởi bao nhiêu hình sắc, sanh khởi đủ thứ vọng tƣởng, những vọng tƣởng kia vốn chẳng chơn thật.

- Nhƣ thế, Đại Huệ! Y theo tánh duyên khởi sanh khởi vọng tƣởng, y mỗi mỗi vọng tƣởng hình thành mỗi mỗi sự vật hiện hành, ấy gọi là Y PHậT

thuyết pháp.

- Đại Huệ! Nói HÓA PHậT là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ, lìa ấm, giới, nhập, giải thoát, thức tƣớng phân biệt, là do quán xét kiến lập, siêu việt kiến chấp ngoại đạo và kiến chấp cõi Vô Sắc.

- Đại Huệ! Nói PHÁP PHậT, là lìa phan duyên, lìa tất cả sở tác, tƣớng căn và số lƣợng đều diệt, chẳng phải tƣớng ngã chấp và cảnh giới sở chấp của phàm phu, Thanh Văn, Duyên Giác và ngoại đạo. Ấy là do tƣớng cứu cánh sai biệt của Tự Giác Thánh Trí kiến lập. Cho nên, Đại Huệ! Tƣớng cứu cánh sai biệt của Tự Giác Thánh trí nên siêng tu học, và kiến chấp do tự tâm hiện cần phải diệt trừ.

- Lại nữa, Đại Huệ! Có hai thứ tƣớng phân biệt thông với thừa Thanh Văn, ấy là : Chấp tƣớng Đắc Tự Giác Thánh Sai Biệt và tƣớng so sánh chấp trƣớc tánh vọng tƣởng của tự tánh.

- Thế nào là tánh "Đắc Tự Giác Thánh Sai Biệt" của Thanh Văn? Ấy là cảnh giới Chơn Đế, vô thƣờng, khổ, không, vô ngã, lìa dục tịch diệt, dứt ấm, giới, nhập, tự cộng tƣớng, ngoài bất hoại tƣớng, nhƣ thật biết tâm đƣợc tịch lặng.

Tâm tịch lặng xong, đƣợc Thiền định giải thoát Tam muội đạo quả. Nhƣng chánh thọ giải thoát ấy chẳng lìa tập khí biến dịch sanh tử bất tƣ nghì, đắc tự

giác Thánh, ham trụ thừa Thanh Văn, ấy gọi là tƣớng Đắc Tự Giác Thánh Sai Biệt của Thanh Văn.

- Đại Huệ! Ham trụ Đắc Tự Giác Thánh Sai Biệt của Đại Bồ Tát, chẳng phải ham pháp môn diệt và ham chánh định, chỉ vì thƣơng xót chúng sanh, và theo đúng bản nguyện mà không thủ chứng. Đại Huệ! Đại Bồ Tát đối với các tƣớng Đắc Tự Giác Thánh Sai Biệt của thừa Thanh Văn ham thích, chẳng nên tu học.

- Đại Huệ! Thế nào là so sánh chấp trƣớc tánh vọng tƣởng tự tánh của thừa Thanh Văn? Ấy là đại chủng xanh, vàng, đỏ, trắng, địa, thủy, hỏa, phong, chẳng do tạo tác mà sanh tự tƣớng, cộng tƣớng, chỉ là cái phƣơng tiện của Phật thuyết. Ngƣời Thanh Văn do đó khởi tự tánh vọng tƣởng, Đại Bồ Tát đối với pháp ấy nên biết nên xả, liền nhập pháp Vô Ngã tƣớng và diệt nhơn Vô Ngã tƣớng, lần lƣợt tiến đến chƣ Địa, ấy gọi là tƣớng so sánh chấp trƣớc tánh vọng tƣởng tự tánh của thừa Thanh Văn.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Thế Tôn sở thuyết cảnh giới thƣờng bất tƣ nghì của Đệ Nhất Thánh Trí và cảnh giới Đệ Nhất Nghĩa, chẳng phải những ngoại đạo sở

thuyết nhân duyên thƣờng bất tƣ nghì ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải nhân duyên đắc thƣờng bất tƣ nghì của ngoại đạo. Tại sao?

Thƣờng bất tƣ nghì của những ngoại đạo, chẳng do tự tƣớng thành. Nếu thƣờng bất tƣ nghì chẳng do tự tƣớng thành thì cớ sao đƣợc hiển hiện thƣờng bất tƣ nghì? Lại nữa, Đại Huệ! Bất tƣ nghì nếu do tự tƣớng thành thì ắt phải là pháp thƣờng, nếu do ngƣời làm ra thì chẳng thể thành thƣờng bất tƣ nghì, vì do làm mới có, chẳng phải thƣờng có vậy.

- Đại Huệ! Ta nói Đệ Nhất Nghĩa thƣờng bất tƣ nghì, tƣớng nhân thành Đệ

Nhất Nghĩa là lìa tánh phi tánh, nên đắc tƣớng tự giác mà vô tƣớng. Cái nhân của Đệ Nhất Nghĩa Trí, vì có cái nhân lìa tánh phi tánh, ví nhƣ hƣ

không vô tác, Niết Bàn tận diệt, nên chính pháp ấy tự thƣờng, chẳng do tạo tác thành thƣờng. Nhƣ thế, chẳng đồng với định luận thƣờng bất tƣ nghì của ngoại đạo.

- Đại Huệ! Thƣờng bất tƣ nghì này do chƣ Nhƣ Lai Tự Giác Thánh Trí chứng đắc, nên thƣờng bất tƣ nghì của Tự Giác Thánh Trí, cần phải tu học.

- Lại nữa, Đại Huệ! Pháp thƣờng bất tƣ nghì của ngoại đạo chẳng có tánh thƣờng, vì có cái nhân của tƣớng khác, chẳng phải cái nhân của sức tƣớng tự

thành. Lại nữa, Đại Huệ! Pháp thƣờng bất tƣ nghì của ngoại đạo có sở tác, tánh phi tánh vô thƣờng, theo kiến chấp suy tƣ tự cho là thƣờng.

- Đại Huệ! Pháp ta cũng dùng nhân duyên nhƣ thế, vì tánh phi tánh, chẳng lập sở tác, chẳng có thƣờng kiến, nơi cảnh giới Tự Giác Thánh Trí, nói cái thƣờng ấy tự vô nhân ( chẳng có sự bắt đầu ). Đại Huệ! Nếu các ngoại đạo lập cái nhân tƣớng thành thƣờng bất tƣ nghì, lập cái nhân của tự tƣớng, nói tánh phi tánh, thì đồng nhƣ sừng thỏ, vì pháp thƣờng bất tƣ nghì của họ chỉ

có ngôn thuyết vọng tƣởng. Bọn ngoại đạo có cái lỗi nhƣ thế. Tại sao? Vì chỉ có ngôn thuyết vọng tƣởng, đồng nhƣ sừng thỏ, chẳng phải do tự tƣớng vốn saün đầy đủ.

- Đại Huệ! Pháp thƣờng bất tƣ nghì của Ta do tƣớng tự giác chứng đắc, lìa sở tác, tánh phi tánh, nên tự vốn là thƣờng, chẳng phải ngoài tánh phi tánh, suy nghĩ pháp vô thƣờng cho là thƣờng. Đại Huệ! Nếu ngoài tánh phi tánh, pháp vô thƣờng suy nghĩ cho là thƣờng, là cái thuyết thƣờng bất tƣ nghì của ngoại đạo. Vì họ chẳng biết cái tƣớng của tự nhân thƣờng bất tƣ nghì vốn saün đầy đủ, nên xa cách với tƣớng cảnh giới đắc Tự Giác Thánh Trí, họ

chẳng nên thuyết.

- Lại nữa, Đại Huệ! Các Thanh Văn sợ cái khổ của vọng tƣởng sanh tử mà cầu Niết Bàn, chẳng biết tất cả tánh sai biệt của sanh tử Niết Bàn là vọng

tƣởng phi tánh, do cảnh giới các căn thôi nghĩ, cho là Niết Bàn, chẳng phải chuyển Tạng thức thành Tự Giác Thánh Trí vậy.

- Thế nên, Phật đối với phàm phu nói có Tam thừa, nói những tâm lƣợng vốn chẳng thật có, họ chẳng biết cảnh giới tự tâm hiện của chƣ Nhƣ Lai nơi quá khứ, hiện tại, vị lai, mà so sánh chấp trƣớc cảnh giới ngoài tâm hiện, nên thƣờng lƣu chuyển trong vòng sanh tử.

- Lại nữa, Đại Huệ! Tất cả pháp vốn vô sanh, ấy là quá khứ, hiện tại, vị lai chƣ Phật sở thuyết. Tại sao? Nói Tự TÂM HIỆN, là tánh phi tánh, lìa hữu phi hữu mà sanh. Đại Huệ! Tất cả tánh vô sanh thì tất cả pháp nhƣ sừng thỏ, mà phàm phu ngu si, vì tự tánh vọng tƣởng chấp cho là thật.

- Đại Huệ! Tất cả pháp Vô Sanh, là cảnh giới của Tự Giác Thánh Trí, tất cả

tƣớng tự tánh của tất cả tánh vốn vô sanh, chẳng phải hai thứ cảnh giới vọng tƣởng nhị kiến của phàm phu, kiến lập tƣớng tự tánh của sắc thân và tài ( sở

hữu của thân ). Đại Huệ! Chuyển cái tƣớng năng nhiếp, sở nhiếp của Tạng thức mà phàm phu đọa vào nhị kiến của sanh, trụ, diệt, hy vọng tất cả tánh có sanh, sanh những vọng tƣởng hữu và phi hữu, chẳng phải Thánh Hiền vậy.

- Lại nữa, Đại Huệ! Có năm thứ chủng tánh Vô gián. Thế nào là năm? Ấy là

: Thanh Văn thừa Vô gián chủng tánh, Duyên Giác thừa Vô gián chủng tánh, Nhƣ Lai thừa Vô gián chủng tánh, Bất định chủng tánh và Các biệt chủng tánh ( ngoại đạo chủng tánh ).

- Thế nào là THANH VĂN THỪA VÔ GIÁN CHỦNG TÁNH? Nếu có ngƣời nghe nói đến ấm, giới, nhập, tự cộng tƣớng, lúc ấy lỗ chân lông toàn thân cảm thấy nhẹ nhàng yên vui và ham tu trí tƣớng, chẳng tu tƣớng duyên khởi phát ngộ, khởi tâm đoạn dứt tập khí phiền não, nhƣng chẳng đoạn, chẳng độ bất tƣ nghì biến dịch sanh tử, chỉ độ phần đoạn sanh tử, cho là sanh tử của ta đã hết, phạm hạnh đã lập, sau này chẳng thọ sanh nữa, nhƣ thật biết tu tập nhân vô ngã, cho đến chứng đắc Niết Bàn của Thanh Văn, ấy gọi là Thanh Văn Thừa Vô Gián Chủng Tánh.

- Đại Huệ! Thế nào là DUYÊN GIÁC THỪA VÔ GIÁN CHỦNG TÁNH?

Nếu có ngƣời nghe nói những khác biệt của nhân duyên Vô Gián, toàn thân lông dựng lên, rơi lệ dầm dề, đối với những tƣớng chẳng phải mƣời hai nhân duyên thì cảm thấy không thích, mỗi mỗi tự thân mỗi mỗi thần thông, hoặc lìa hoặc hợp, đủ thứ biến hóa, lúc nghe thuyết này, tâm liền ngộ nhập. Nếu biết họ thuộc về Duyên Giác Thừa Vô Gián chủng tánh rồi, tùy thuận căn

tánh của họ mà vì họ thuyết pháp Duyên Giác Thừa, ấy gọi là tƣớng Duyên Giác Thừa Vô Gián Chủng Tánh.

- Đại Huệ! NHƢ LAI THỪA VÔ GIÁN CHỦNG TÁNH có bốn thứ : 1.- Tự

tánh pháp Vô Gián chủng tánh. 2.- Lìa tự tánh pháp Vô Gián chủng tánh. 3.-

Đắc tự giác Thánh Vô Gián chủng tánh. 4.- Ngoài sát thù thắng ( ngoài quốc độ thù thắng, có nghĩa là Vô sở trụ ) Vô Gián chủng tánh. Đại Huệ! Nếu ngƣời nghe thuyết bốn việc này, và lúc nghe thuyết cảnh giới bất tƣ nghì thân tài ( ngã và ngã sở ) kiến lập do tự tâm hiện, tâm chẳng kinh sợ, ấy gọi là tƣớng Nhƣ Lai Thừa Vô Gián Chủng Tánh.

- Đại Huệ! BẤT ĐịNH CHỦNG TÁNH là : Khi ngƣời nghe thuyết ba thứ

chủng tánh kể trên, tùy theo lúc nghe chủng tánh nào thì ngộ nhập chủng tánh ấy, theo đó tu tập mà thành tựu. Nhƣ nghe thuyết thừa Thanh Văn thì thành chủng tánh Thanh Văn, nghe thuyết thừa Duyên Giác thì thành chủng tánh Duyên Giác, nghe thuyết thừa Nhƣ Lai thì thành chủng tánh Nhƣ La, ấy gọi là Bất Định Chủng Tánh.

- Đại Huệ! CÁC BIệT VÔ GIÁN là : Những chúng sanh còn chấp thật kiến giác nhƣ ngã, nhơn, chúng sanh, thọ mạng, tăng trƣởng thiện căn, sĩ phu v.v... mà cầu chứng Niết Bàn. Lại nghe lời thuyết pháp của ngoại đạo, cho tất cả tánh đều có kẻ tác, nói đó là Niết Bàn, cho nhƣ thế là giác ngộ, đối với pháp Vô Ngã chẳng có phần, nên họ không thể giải thoát. Ấy là những ngƣời tu Thanh Văn thừa mà thuộc về ngoại đạo Vô Gián chủng tánh, chẳng xuất luân hồi mà cho là xuất, ấy gọi là Các Biệt Vô Gián Chủng Tánh.

- Đại Huệ! Ngƣời sơ Trị Địa (1) nói kiến lập chủng tánh là vì muốn siêu nhập Vô Sở Hữu Địa, nên có sự kiến lập này. Ngƣời tự tu tự giác, phải dứt sạch tập khí phiền não, thấy pháp Vô Ngã, từ đắc Tam muội của Thanh Văn, cho đến năm thứ chủng tánh kia, cuối cùng đều sẽ chứng đắc Pháp Thân Tối Thắng của Nhƣ Lai.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tu Đà Hoàn Nhập Lƣu,

Tƣ Đà Hàm Vãng Lai.

A Na Hàm Bất Hoàn,

Đến quả A La Hán.

Gọi là thừa Thanh Văn.

Tam thừa và Nhất Thừa,

Phi thừa đúng ta thuyết.

Phàm phu kém trí huệ.

Chƣ Thánh xa lìa tịch.

Pháp môn Đệ Nhất Nghĩa,

Xa lìa giáo Nhị thừa,

Trụ nơi Vô sở hữu.

Sao lại lập Tam thừa.

Chƣ thiền pháp vô lƣợng,

Vô Sắc Tam Ma Đề,

Thọ tƣởng thảy tịch diệt.

Cũng chẳng có tâm lƣợng.

(1) TRI ĐIA : Trị tâm địa nhƣ khai thác đất hoang.

Lƣợc Giải :

Bốn câu trƣớc là tứ quả của Thanh Văn, PHI THỪA tức là Tối Thƣợng

Thừa, chẳng thuộc tam thừa và Nhất thừa, nên nói Phi Thừa. TịCH đối

với động, còn nằm trong tƣơng đói, chƣ Thánh chẳng trụ nơi tịch, nên nói

XA LÌA TịCH. Trụ Nơi Vô Sở Hữu là trụ nơi vô sở trụ, chứ chẳng phải

chấp không. LẬP TAM THỪA là tạm thiết lập phƣơng tiện để độ chúng

sanh. Pháp Thiền Vô Lƣợng, chẳng thể kể xiết, nhƣ phàm phu thiền,

ngoại đạo thiền, Tiểu thừa thiền, Đại thừa thiền, mỗi mỗi đều có nhiều

thứ. Nay nói VÔ SẮC, là gồm có bốn thứ thiền quán của Vô Sắc Giới.

TAM MA ĐỀ là thay cho ba thứ thiền quán của giáo môn. Nói chung tất

cả thiền đều muốn đối trị các bệnh chấp ngũ uẩn. Hai thứ Thọ Tƣởng là

thay cho ngũ uẩn ( Sắc, thọ, tƣởng, hành, thức), nên nói Thọ Tƣởng Thảy

Đều Diệt. Tâm Lƣợng là chỉ số lƣợng của tâm, vì bản thể của tâm cùng

khắp không gian và thời gian, chẳng có số lƣợng, nên nói Chẳng Có Tâm

Lƣợng.

Lƣợc Giải hết

CHÁNH VĂN :

- Đại Huệ! Nói NHẤT XIỂN ĐỀ thật chẳng phải Nhất Xiển Đề. Nếu Nhất Xiển Đề là thật, thì ai chuyển đƣợc ai? Vậy thế gian làm sao giải thoát? Đại Huệ! Có hai thứ Nhất Xiển Đề :

1.- Xả bỏ tất cả thiện căn và xả bỏ phát nguyện chúng sanh từ vô thỉ. Sao nói xả bỏ tất cả thiện căn? Ấy là vì phỉ báng Bồ Tát Tạng và nói lời ác rằng :

"Chẳng phải tùy thuận kinh luật mà đƣợc giải thoát". Vì xả bỏ tất cả thiện căn nên chẳng thể chứng nhập Niết Bàn.

2.- Bồ Tát vì độ tất cả chúng sanh đƣợc chứng Niết Bàn mà có bản nguyện phƣơng tiện tự chẳng thủ chứng Niết Bàn. Đại Huệ! Pháp Niết Bàn kia, gọi là Pháp Tƣớng chẳng Niết Bàn. Đây cũng thuộc về loại Nhất Xiển Đề.

Đại Huệ bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Tại sao nhất định chẳng thủ chứng Niết Bàn?

Phật bảo Đại Huệ :

- Bồ Tát Nhất Xiển Đề, biết tất cả pháp vốn đã là Niết Bàn, chẳng cầu thủ

chứng Niết Bàn nữa, mà chẳng phải xả bỏ tất cả thiện căn, thành Nhất Xiển Đề kia vậy.

- Đại Huệ! Ngƣời Nhất Xiển Đề xả bỏ tất cả thiện căn, lại nhờ thần lực Nhƣ

Lai, cũng có thể tái phát thiện căn. Tại sao? Vì Nhƣ Lai chẳng xả bỏ tất cả

chúng sanh. Do đó, nên nói Bồ Tát Nhất Xiển Đề chẳng thủ chứng Niết Bàn.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đại Bồ Tát phải thấu hiểu ba thứ tự tánh. Thế nào là ba thứ tự tánh (1)? Ấy là : Vọng tƣởng tự tánh ( Biến kế sở chấp ), nhân duyên tự tánh ( Y tha khởi ) và thành tựu tự tánh ( Viên thành thật ). Vọng tƣởng tự

tánh do chấp trƣớc tƣớng sanh.

(1) BA THỨ TỰ TÁNH : Có hai thứ : A. Là ba tánh : Thiện, ác, vô ký

(thuộc về danh số). B. Là ba tánh : Biến kế sở chấp, Y tha khởi và Viên

thành thật (thuộc về thuật ngữ).

GHI CHÚ :

A. Tánh THIệN, ÁC, VÔ KÝ :

1.- Tánh THIệN : Là làm những việc có lợi ích cho bản thân và ngƣời

khác nơi đời hiện tại và vị lai, tin tƣởng tâm thiện là do chủng tử thiện

căn sở tạo tất cả việc thiện, cũng gọi là thiện nghiệp.

2.- Tánh ÁC : Do ác tâm tham dục sanh khởi, tạo tất cả nghiệp, vì phạm

tổn hại đến mình hoặc ngƣời khác nơi đời hiện tại và vị lai, thuộc về tánh

ác, cũng gọi là ác nghiệp.

3.- Tánh VÔ KÝ : Là pháp phi thiện phi ác, chẳng có chút niệm nào dính

mắc sự lợi ích hay tổn hại, chẳng thể ghi ra để phân biệt. Trong Duy Thức

có hai thứ Vô Ký : Vô Ký có che lấp và Vô ký chẳng che lấp. Nói "Vô Ký

có che lấp" là có tác dụng rất yếu của mê vọng, dù chẳng có sức để lợi ích

hay tổn hại mình và ngƣời, nhƣng có cái thể mê vọng che lấp Thánh đạo,

những sự vật đồng nhƣ chƣớng này đều thuộc Vô Ký có che lấp, nhƣ thức

thứ bảy. Nói "Vô Ký chẳng che lấp" là bản thể chẳng phải mê vọng, tự

tánh rất yếu, chẳng có chút sức để lợi ích hay tổn hại cho mình và ngƣời,

gọi là Vô Ký chẳng che lấp, nhƣ thức thứ tám và nội căn ngoại khí v.v...

Đồng nhƣ tánh này đều thuộc Vô Ký chẳng che lấp. Gọi chung là tánh Vô

Ký.

B. Tánh BIẾN, Y, VIÊN :

1.- Tánh BIẾN KẾ SỞ CHẤP : Do tập khí vọng tƣởng của phàm phu có

tánh chấp thật, so sánh chấp trƣớc tất cả pháp gọi là BIẾN KẾ. Vì vọng

tƣởng biến kế mê chấp, chấp tất cả tánh thật có hay thật không, nhƣ thấy

sợi dây lầm tƣởng cho là con rắn, nhƣng thật thì chẳng có bản thể của

rắn, chỉ là vọng tình mê chấp cho là rắn thôi, ấy gọi là Biến Kế Sở Chấp.

2.- Tánh Y THA KHỞI : Là y theo nhân duyên mà sanh khởi tất cả vạn

pháp. Chữ THA thay cho nhân duyên, do chủng tử của thức thứ tám làm

đệ nhất nhân, đồng thời nhờ mỗi mỗi trợ duyên khác mà sanh khởi các

tƣớng, lìa vọng tƣởng mà tự tồn tại, cũng nhƣ sợi dây do bố gai, công cụ,

nhân công làm nhân duyên mà sanh khởi, gọi là tánh Y Tha Khởi.

3.- Tánh VIÊN THàNH THậT : Nghĩa là viên mãn thành tựu tánh chơn

thật, cũng gọi là pháp tánh, cũng gọi là nhƣ nhƣ, tức là thể tánh của tất

cả pháp Vô Vi. Pháp tánh ở đây có hai nghĩa : Nói "Pháp Tánh tùy

duyên" là tánh Y Tha Khởi, thuộc nghĩa thật của Đại thữa; hoặc nói

"Pháp tánh là Sở Y" do tánh Y tha mà kiến lập, thuộc nghĩa quyền của

Đại thừa ( phƣơng tiện sở lập ).

Nhƣng trong ba thứ tánh nầy, tánh Biến Kế Sở Chấp là vọng hữu, tánh Y

Tha Khởi là giả hữu, tánh Viên Thành Thật là thật hữu. Còn nói ngƣợc

lại, tánh Biến Kế Sở Chấp là thật vô, tánh Y Tha Khởi là tƣơng tự hữu,

tánh Viên Thành Thật là chơn hữu, ba tánh này đầy đủ trong mọi sự vật.

Nhƣ pháp quá khứ, vị lai, lông rùa sừng thỏ, cho là thật thì thuộc tánh

Biến Kế Sở Chấp v.v... Nói tóm lại, pháp Vô Vi thuộc tánh Viên Thành

Thật, ví nhƣ bông hoa, do vọng tƣởng mê chấp cho là có tƣớng hoa thật,

là tánh Biến Kế Sở Chấp, biết là từ nhân duyên sanh khởi, giả hiện tƣớng

hoa, là tánh Y Tha Khởi, ngộ đƣợc thật tế của hoa, ngoài tánh và phi

tánh, là tánh Viên Thành Thật vậy.

Ghi chú hết

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Sao nói vọng tƣởng tự tánh từ tƣớng sanh?

Phật bảo Đại Huệ :

- Sự tƣớng của duyên khởi tự tánh, do tƣớng hành hiển bày tƣớng sự, đối với tƣớng so đo chấp trƣớc, thành có hai tƣớng vọng tƣởng tự tánh, do Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác phƣơng tiện kiến lập, gọi là danh tƣớng chấp trƣớc tƣớng và sự tƣớng chấp trƣớc tƣớng. Nói DANH TƢỚNG CHẤP

TRƢỚC TƢỚNG là chấp trƣớc các pháp trong ngoài; Sự TƢỚNG CHẤP

TRƢỚC TƢỚNG là theo việc trong ngoài của tự tƣớng cộng tƣớng sanh khởi chấp trƣớc nhƣ thế. Ấy gọi là tƣớng của hai thứ vọng tƣởng tự tánh, vì nƣơng theo nhân duyên mà sanh nên gọi là duyên khởi tự tánh.

- Thế nào là THàNH TựU Tự TÁNH? Ấy là lìa vọng tƣởng của hai thứ danh tƣớng và sự tƣớng, tức là cảnh giới sở hành của Tự Giác Thánh Trí do Thánh Trí sở chứng đắc, ấy gọi là Thành Tựu Tự Tánh, cũng gọi là Tâm Nhƣ Lai Tạng.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng:

Danh tƣớng và phân biệt,

Với hai thứ tự tánh.

Chánh trí và Nhƣ nhƣ,

Thành tựu năm pháp tƣớng.

- Đại Huệ! Ấy gọi là Quán Sát Ngũ Pháp Tự Tánh Tƣớng Kinh. Cảnh giới sở hành của Kinh này là ý thú Tự Giác Thánh Trí, chúng Đại Bồ Tát cần phải tu học.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đại Bồ Tát khéo quán hai thứ tƣớng Vô ngã. Thế nào là hai thứ tƣớng Vô ngã? Ấy là Nhơn Vô ngã và Pháp Vô Ngã.

- Thế nào NHƠN VÔ NGÃ TRÍ? Là lìa ngã và ngã sở, lìa tụ duyên của Ấm, Giới, Nhập, lìa sự sanh khởi vô minh nghiệp ái, lục căn nhiếp thọ lục trần sanh ra lục thức, những chấp trƣớc ấy đều phải lìa. Vì tất cả căn, thân (

Chánh báo ), khí giới ( Y báo ) đều do tự tâm hiện, là tƣớng của tự vọng tƣởng, nhƣ dòng nƣớc, nhƣ chủng tử, nhƣ đèn, nhƣ gió, nhƣ mây, sát na lần lƣợt hoại. Thô động nhƣ khỉ vƣợn, ƣa chỗ bất tịnh nhƣ con ruồi, không biết đủ nhƣ gió thổi lửa, nhân tập khí hƣ ngụy từ vô thỉ nhƣ bánh xe đạp nƣớc, đủ thứ thân sắc, sanh tử luân hồi trong lục đạo nhƣ huyễn thuật và thần chú mà tùy cơ phát khởi trí huệ, khéo biết tất cả tƣớng kia đều chẳng thật thì phá đƣợc nhơn ngã chấp, ấy gọi là Nhơn Vô Ngã Trí.

- Thế nào là PHÁP VÔ NGÃ TRÍ? Biết ấm, giới, nhập là vọng tƣởng, tƣớng tự tánh, lìa ngã, ngã sở, những ấm, giới, nhập tích tụ, do dây trói của nghiệp ái lần lƣợt duyên nhau sanh khởi, thật tƣớng vốn chẳng lay động, các pháp cũng thế. Lìa tƣớng vọng tƣởng tự cộng tƣớng chẳng thật, do sức vọng tƣởng của phàm phu sanh ra, chẳng phải Thánh Hiền, vì tự tánh lìa tâm, ý, ý thức và năm pháp. Đại Huệ! Đại Bồ Tát khéo quán tất cả pháp Vô Ngã, khéo tu pháp Vô Ngã, thì Đại Bồ Tát chẳng bao lâu sẽ chứng đắc Sơ Địa, quán tƣớng Địa Vô Sở Hữu, quán sát mở mang giác huệ, đến Hoan Hỷ Địa, lần lƣợt tiến lên, siêu việt tƣớng cửu địa, chứng Pháp Vân Địa, ngay đó biến lập vô lƣợng bửu trang nghiêm, ngồi Đại Bửu Liên Hoa trong Đại Bửu cung điện, đồng một loại nhƣ tƣớng vua, có những quyến thuộc Bồ Tát từ tất cả

cõi Phật đến vây quanh, đƣợc tay Phật quán đảnh, giống nhƣ sự quán đảnh của Thái Tử Chuyển Luân Thánh Vƣơng. Từ phàm phu tu tập, sanh khởi cảnh giới huyễn của tự tánh, tới điạ vị siêu Phật tử, cho đến pháp Tự Giác

Thánh Trí, sẽ đƣợc Pháp thân tự tận của Nhƣ Lai, hiện pháp Vô Ngã, ấy gọi là Pháp Vô Ngã tƣớng. Chúng Đại Bồ Tát cần nên tu học.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin Phật thuyết pháp kiến lập và phủ định, khiến con và chƣ

Đại Bồ Tát lìa kiến lập và phủ định của ác kiến nhị biên, chóng đƣợc Vô Thƣợng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Thế Tôn hứa khả sự thỉnh cầu của Đại Huệ Bồ Tát mà thuyết kệ rằng : Kiến lập và phủ định,

Vốn chẳng có tâm lƣợng.

Thân thọ dụng kiến lập,

Tâm phàm chẳng thể biết.

Ngu si chẳng trí huệ,

Chấp kiến lập phủ định.

Khi ấy, Thế Tôn muốn hiển bày đại nghĩa này mà bảo Đại Huệ rằng :

- Có bốn thứ phi hữu mà lại có kiến lập. Thế nào là bốn?

1. Phi hữu tƣớng kiến lập.

2. Phi hữu kiến kiến lập.

3. Phi hữu nhân kiến lập.

4. Phi hữu tánh kiến lập.

Ấy gọi là bốn thứ kiến lập. Còn nói PHỦ ĐịNH nghĩa là : Ở nơi sở lập kia vốn vô sở đắc, vì quán sát sai lầm mà khởi tâm phủ định, ấy gọi là Tƣớng Kiến Lập Phủ Định.

- Lại nữa, Đại Huệ! Thế nào là PHI HỮõU TƢỚNG KIẾN LậP TƢỚNG?

Ấy là : Tự cộng tƣớng của ấm giới nhập vốn phi hữu mà khởi tâm chấp trƣớc, cho là thế này thế kia, gọi là Phi Hữu Tƣớng Kiến Lập Tƣớng. Phi

hữu tƣớng kiến lập tƣớng này, là lỗi vọng tƣởng hƣ ngụy từ vô thỉ, do đủ thứ

tập khí kiến chấp mà sanh khởi.

- Đại Huệ! PHI HỮõU KIẾN KIẾN LậP TƢỚNG là kiến chấp ấm, giới, nhập, ngã, nhơn, chúng sanh, thọ mạng, nuôi dƣỡng thiện căn ( kẻ làm ), sĩ

phu ( kẻ thọ nhận ), v.v... nhƣ thế gọi là Phi Hữu Kiến Kiến Lập Tƣớng.

- PHI HỮõU NHÂN KIẾN LẬäP TƢỚNG là khi ý thức sơ khởi chẳng từ

nhân sanh, lúc trƣớc vốn chẳng sanh, lúc sau mới nhƣ huyễn mà sanh, vốn chẳng có vật làm nhân. Nhƣ nhãn thức do vọng tƣởng sắc, không, sáng tối mà sanh thức, thức sanh rồi liền diệt, ấy gọi là Phi Hữu Nhân Kiến Lập Tƣớng.

- Đại Huệ! PHI HỮõU TÁNH KIẾN LậP TƢỚNG là tự tánh của ba pháp vô vi : Hƣ không, Niết Bàn và trạch diệt ( do sức trí huệ mà chứng đắc pháp diệt ) vốn chẳng có tự tánh, nhƣ lông rùa sừng thỏ, lìa có và không mà hiện, ấy gọi là Phi Hữu Tánh Kiến Lập Tƣớng.

- Kiến lập và phủ định là do vọng tƣởng của phàm phu chẳng khéo quán sát tự tâm hiện lƣợng, chẳng phải chỗ thấy của Thánh Hiền. Bậc Đại Bồ Tát nên siêng tu học, lìa hai thứ ác kiến kiến lập và phủ định.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đại Bồ Tát phải khéo biết tâm, ý, ý thức, năm pháp của tự tánh và hai thứ tƣớng Vô Ngã; vì sự yên ổn của chúng sanh, nên tiến đến cứu cánh. Nhƣ hạt châu nhƣ ý hiện ra đủ thứ sắc tƣớng, là do nhân duyên vọng tƣởng phân biệt mà sanh khởi, đại chúng nơi tất cả pháp hội của Nhƣ

Lai, nghe Phật thuyết pháp nhƣ mộng huyễn, nhƣ ánh sáng, nhƣ bóng trăng trong nƣớc, pháp ấy lìa sanh diệt đoạn thƣờng và lìa Thanh Văn, Duyên Giác, đƣợc trăm ngàn Tam muội, cho đến trăm ngàn ức na do tha Tam muội.

Đắc Tam muội xong, dạo khắp các cõi Phật, cúng dƣờng chƣ Phật, lên các Thiên cung hoằng dƣơng Tam Bảo, thị hiện thân Phật, có chúng Thanh Văn, Bồ Tát vây quanh. Dùng tự tâm hiện lƣợng để độ thoát chúng sanh, phân biệt diễn thuyết ngoài tánh vô tánh, khiến thảy đều xa lìa kiến chấp có và không v. v...

Khi ấy, Thế Tôn muốn lập lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Phật tử khéo quán sát,

Thế pháp do tâm tạo.

Thị hiện đủ thứ thân,

Sức thần thông tự tại.

Tất cả đều thành tựu,

Sở tác vô chƣớng ngại.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng : Cúi xin Thế Tôn vì chúng con thuyết tất cả pháp tánh không, lìa tƣớng tự tánh vốn Vô Sanh bất nhị, khiến chúng con và chƣ Bồ Tát giác ngộ, lìa hai thứ vọng tƣởng Có và Không, Vô Sanh, bất nhị và lìa tƣớng tự tánh.

- Đại Huệ! Nói sơ lƣợc có bảy thứ không là : Tƣớng không, tự tánh không, hành không, vô hành không, tất cả pháp lìa ngôn thuyết không, Đệ Nhất Nghĩa Thánh Trí Đại không và Bỉ bỉ không.

- Thế nào là TƢỚNG KHÔNG? ấy là tự tƣớng cộng tƣớng của tất cả pháp không, vì tƣớng tự tha và cộng đều chẳng thể sanh, do vọng tƣởng phân biệt đối đãi với nhau tích tụ mới có. Nếu quán sát phân tích thì cứu cánh là vô tánh. Vì vô tánh nên tánh chẳng trụ, nên nói tất cả tánh tƣớng không, gọi là Tƣớng Không.

- Thế nào là TÁNH TỰ TÁNH KHÔNG? Ấy là tự tánh của chính mình vốn Vô Sanh, tức là tự tánh của tất cả pháp không, nên nói Tánh của Tự Tánh Không.

- Thế nào là HAÀNH KHÔNG? Ấy là hành ấm lìa ngã, Ngã sở, do tác nghiệp sở thành, nghĩa là từ nhân duyên hòa hợp mà sanh, ấy gọi là Hành Không.

- Thế nào là VÔ HÀNH KHÔNG? Duyên nhau sanh khởi theo Hành Không nhƣ thế này, tự tánh vốn vô tánh, ấy gọi là Vô Hành Không.

- Thế nào là TẤT CẢ PHÁP LÌA NGÔN THUYẾT KHÔNG? Vì vọng tƣởng tự tánh chẳng có ngôn thuyết, nên tất cả pháp lìa ngôn thuyết, ấy gọi là Tất Cả Pháp Lìa Ngôn Thuyết Không.

- Thế nào là TẤT CẢ PHÁP ĐỆ NHẤT NGHĨA THÁNH TRÍ ĐẠI KHÔNG? Vì ngƣời đắc Tự Giác Thánh Trí thì tất cả kiến chấp tập khí đều không, ấy gọi là Tất Cả Pháp Đệ Nhất Nghĩa Thánh Trí Đại Không.

- Thế nào BÆ BÆ KHÔNG? Nghĩa là ở nơi kia chẳng có cái không kia, gọi là Bỉ Bỉ Không. Đại Huệ! Ví nhƣ ngƣời mẹ của Lộc Tử là nữ cƣ sĩ Tỳ Xá, vì xây dựng Tịnh xá cho Tỳ Kheo ở, chẳng nuôi voi, ngựa, trâu, dê v.v... Nay nói Bỉ Không, chẳng phải nơi kia không có chúng Tỳ Kheo, cũng chẳng phải Tịnh xá trống rỗng không, cũng chẳng phải Tỳ Kheo tánh không, cũng chẳng phải chỗ khác không có voi, ngựa, nghĩa là tự tƣớng của tất cả pháp, cái kia, ở nơi kia chẳng có cái kia, ấy gọi là Bỉ Bỉ Không. nói chung trong bảy thứ Không, Bỉ Bỉ Không là cái không rất thô, ngƣơi nên xa lìa.

- Đại Huệ! Nói CHẲNG TỰ SANH chẳng phải Vô Sanh, ngoài trụ chánh định ra, gọi là Vô sanh, nghĩa là lìa tự tánh tức là Vô Sanh. Sự lƣu chú tƣơng tục từng sát na vốn lìa tự tánh và tánh dị thục ( lúc sau chín mùi ) hiện ra tất cả tánh đều lìa tự tánh, cho nên nói tất cả tánh lìa lự tánh.

- Sao nói BẤT NHI. ? Vì tất cả pháp nhƣ âm, dƣơng, dài, ngắn, trắng, đen v.v... đều là nhị, vì các tƣớng làm nhân với nhau mới có, chẳng phải ngoài Niết Bàn có sanh tử, chẳng phải ngoài sanh tử có Niết Bàn, sanh tử Niết Bàn chẳng có tƣớng trái nhau : tất cả pháp cũng nhƣ thế, nên gọi là Bất Nhị. Cho nên pháp Không, pháp Vô Sanh, pháp Bất Nhị, pháp lìa tƣớng tự tánh cần nên tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Ta thƣờng nói pháp Không,

Xa lìa nơi đoạn thƣờng.

Sanh tử nhƣ mộng huyễn,

Mà nghiệp tánh chẳng hoại.

Hƣ không và Niết Bàn,

Tịch diệt cũng nhƣ thế.

Phàm phu chấp vọng tƣởng,

Bậc Thánh lìa hữu vô.

Khi ấy, Thế Tôn lại bảo Đại Huệ rằng :

- Đại Huệ! pháp Không, pháp Vô Sanh, pháp Bất Nhị, pháp lìa tự tánhv.v...

đều có ghi vào kinh giáo của Phật, tất cả kinh điển đều thuyết nghĩa này. Vì tùy thuận tâm hy vọng của chúng sanh mà phƣơng tiện phân biệt thuyết để

hiển bày nghĩa lý chẳng phải ở nơi ngôn thuyết có sự chơn thật. Nhƣ bầy nai khát nƣớc, mê hoặc đuổi theo dƣơng diệm ( ánh nắng mặt trời phản chiếu ) cho là nƣớc, nhƣng dƣơng diệm chẳng phải nƣớc thật. Các pháp sở thuyết của Phật ghi trong kinh điển cũng nhƣ thế. Vì muốn khiến phàm phu phát tâm hoan hỷ, tinh tấn tu hành, chẳng phải có Thánh Trí thật ở nơi ngôn thuyết. Cho nên phải nƣơng theo nghĩa, chớ chấp ngôn thuyết.

QUYỂN MỘT HẾT

PHẨM NHẤT THIẾT PHẬT NGỮ TÂM

( Phần 2 )

QUYỂN THỨ NHÌ

Nhƣ Lai Tạng

Thế nào là Ý Sanh Thân?

Phật thuyết tƣớng nhân duyên của tất cả các pháp

Tƣớng ngôn thuyết vọng tƣởng

Nhất hay dị, đồng hay chẳng đồng.

Ba thứ lƣợng

Bốn thứ thiền

Thánh chủng tánh

Thế nào là tƣớng thông phân biệt của vọng tƣởng tự tánh?

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Pháp sở thuyết trong kinh Phật nói tự Tánh của Nhƣ Lai Tạng vốn trong sạch thƣờng trụ chẳng đoạn, chẳng có biến đổi. đầy đủ ba mƣơi hai tƣớng nơi thân của tất cả chúng sanh, vì áo nhơ ấm, giới, nhập che khuất, nên bị cấu bẩn vọng phân biệt tham, sân, si sở ô nhiễm, giống nhƣ bửu vật vô giá ẩn trong áo nhơ. Mà ngoại đạo có cái thuyết '' Chơn Ngã là kẻ tác giả

thƣờng trụ, lìa nơi y chỉ, tự tại chẳng diệt''. Vậy, cái nghĩa '' Nhƣ Lai Tạng ''

của Phật sở thuyết, há chẳng đồng nhƣ cái thuyết '' Chơn Ngã '' của ngoại đạo ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta nói '' NHƢ LAI TẠNG '', chẳng đồng với cái thuyết '' Chơn Ngã '' của ngoại đạo. Đại Huệ! Ta có lúc nói Không, Vô Tƣớng, Vô Nguyện, nhƣ thật tế, Pháp tánh, Pháp thân Niết Bàn, lìa tự tánh, bất sanh bất diệt, bổn lai tịch tịnh, tự tánh Niết Bàn v.v... dùng những danh từ này để thuyết Nhƣ Lai Tạng xong, ấy là vì Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác muốn đoạn dứt sự e sợ

danh từ Vô Ngã của phàm phu, nên nói cảnh giới lìa vọng tƣởng, Vô Sở

Hữu là Nhƣ Lai Tạng.

- Đại Huệ! Bậc Bồ Tát vị lai, hiện tại, chẳng nên sanh ngã kiến chấp trƣớc.

Ví nhƣ thợ gốm nơi một đống đất dùng phƣơng tiện nhơn công, nƣớc, cây, bánh xe quay để làm ra các món đồ gốm, thì Nhƣ Lai cũng nhƣ thế; ở nơi pháp Vô Ngã lìa tất cả tƣớng của vọng tƣởng, dùng đủ thứ trí huệ, phƣơng tiện khéo léo, hoặc thuyết Nhƣ Lai Tạng, hoặc thuyết Vô Ngã. Do nhân duyên này, nên cái thuyết Nhƣ Lai Tạng của ta chẳng đồng với cái thuyết chơn ngã của ngoại đạo. Vì khai mở cái trói chấp ngã của các ngoại đạo, nên có cái thuyết Nhƣ Lai Tạng, khiến họ lìa vọng tƣởng ngã kiến chẳng thật, ngộ nhập cảnh giới ba cửa giải thoát, mong họ chóng đƣợc Vô Thƣợng Bồ

Đề. Cho nên Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác phải thuyết Nhƣ Lai Tạng nhƣ thế. Nếu chẳng nhƣ vậy, ắt đồng với ngoại đạo. Cho nên, Đại Huệ!

Vì lìa kiến chấp của ngoại đạo cần phải y theo pháp Vô Ngã của Nhƣ Lai Tạng mà tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Nhơn Ngã và ngũ ấm,

Nhân duyên với vi trần.

Tự tánh vốn tự tại,

Duy tâm vọng phân biệt.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát quán chúng sanh đời vị lai, lại thỉnh Thế Tôn :

- Cúi xin Thế Tôn thuyết về đại phƣơng tiện tu hành chẳng gián đoạn của chƣ Đại Bồ Tát.

Phật bảo Đại Huệ :

- Đại phƣơng tiện tu hành của bậc Đại Bồ Tát phải thành tựu bốn pháp. Thế

nào là bốn?

1. Khéo phân biệt tự tâm hiện.

2. Quán ngoài tánh phi tánh.

3. Lìa kiến chấp sanh trụ diệt.

4. Đƣợc sự an lạc của đắc Tự Giác Thánh Trí.

Ấy gọi là thành tựu bốn pháp Đại phƣơng tiện tu hành của bậc Đại Bồ Tát.

- Thế nào là Khéo Phân Biệt Tự Tâm Hiện của bậc Đại Bồ Tát? Ấy là quán ngằn mé duy tâm của tam giới, lìa ngã, ngã sở, chẳng lay động, chẳng khứ

lai, biết do tập khí hƣ ngụy huân tập từ vô thỉ, kiến lập thân ( ngã ), tài ( ngã sở ), tùy theo vọng tƣởng trói buộc hiện đủ thứ sắc hành của tam giới, ấy gọi là khéo phân biệt tự tâm hiện của bậc Đại Bồ Tát.

- Thế nào là Khéo Quán Ngoài Tánh Phi Tánh? Là nói quán tự tánh của tất cả tánh do vọng tƣởng tập khí hƣ ngụy từ vô thủy làm nhân mà thành, tất cả

tánh đều giống nhƣ dƣơng diệm, mộng huyễn v.v... Đại Bồ Tát khéo quán nhƣ thế, gọi là Khéo Quán Ngoài Tánh Phi Tánh.

- Thế nào là Đại Bồ Tát Khéo Lìa Kiến Chấp Sanh, Trụ, Diệt? Nói tất cả

tánh nhƣ mộng huyễn, tự tánh, tha tánh và cộng tánh vốn chẳng sanh, liền đƣợc vào cảnh giới Vô sanh của tự tâm, liễu tri ngằn mé của tự tâm qui vô sở đắc nên chẳng lìa mà tự lìa. Đã rõ ngằn mé của tự tâm, nên quán đƣợc ngoài tánh phi tánh, tất cả pháp sanh ở nơi tam giới trong ngoài đều bất khả

đắc; quán đƣợc pháp sanh lìa tự tánh, thì kiến chấp về pháp sanh phải diệt.

Vậy, khéo biết tự tánh của các pháp nhƣ huyễn thì chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn xong thì lìa kiến chấp sanh trụ diệt. Ấy gọi là Đại Bồ Tát khéo phân biệt Lìa Kiến Chấp Sanh, Trụ, Diệt.

- Thế nào là Đại Bồ Tát Đắc Sự An Lạc Của Tự Giác Thánh Trí? Vì Đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn rồi thì trụ nơi Bồ Tát Đệ Bát Địa, đƣợc lìa tâm, ý, ý thức, năm pháp tự tánh và hai tƣớng Vô Ngã, chứng đắc Ý Sanh Thân.

Đại Huệ Bồ Tát hỏi :

- Bạch Thế Tôn! Thế nào là Ý Sanh Thân?

Phật bảo Đại Huệ :

- Nói Ý Sanh Thân, ví nhƣ sự đi nhanh chóng của ý đi qua vách đá vô ngại, cho đến khoảng cách số dặm vô lƣợng ở phƣơng xa, vì trƣớc kia ý đã thấy,

ghi nhớ chẳng quên, tự tâm lƣu chú chẳng ngừng, thì Ý Sanh Thân cũng nhƣ

thế, thành chẳng chƣớng ngại. Đại Huệ! Ý và thân nhƣ thế đƣợc sanh cùng một lúc, ý sanh thân của Đại Bồ Tát thuộc Thánh chủng diệu tƣớng trang nghiêm, do nhƣ huyễn Tam muội, có sức thần thông tự tại, nên trong một lúc cùng sanh, cũng nhƣ ý sanh, chẳng có chƣớng ngại, tùy theo cảnh giới của bổn nguyện ghi nhớ mà thành tựu cho chúng sanh, đắc sự an lạc của Tự Giác Thánh Trí. Nhƣ thế, Đại Bồ Tát đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, trụ Đệ Bát Địa, lần lƣợt xả bỏ tâm, ý, ý thức, năm pháp tự tánh và hai tƣớng Vô Ngã, thì chứng đắc Ý Sanh Thân. Ấy gọi là Đại Bồ Tát đƣợc sự an lạc của Tự Giác Thánh Trí.

Nói tóm lại, thành tựu bốn pháp đại phƣơng tiện tu hành của bậc Đại Bồ Tát kể trên, cần nên tu học.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Thế Tôn rằng :

- Cúi xin Phật thuyết tƣớng nhân duyên của tất cả các pháp, do giác đựơc tƣớng nhân duyên, khiến con và các Bồ Tát đƣợc lìa tất cả tánh của vọng kiến hữu vô, chẳng vọng chấp các pháp tiệm sanh, hoặc đốn sanh, hoặc tiệm đốn cộng sanh.

Phật bảo Đại Huệ :

- Tất cả pháp có hai thứ duyên tƣớng, là ngoại duyên và nội duyên. Ngoại Duyên là : Cục đất, cây cọc, bánh xe, sợi dây, nƣớc, gỗ, nhân công, các thứ

phƣơng tiện làm duyên, sanh ra cái bình nhƣ bình đất, còn các thứ tơ, lụa, lát chiếu, giống mầm, tô lạc v.v... do ngoại duyên phƣơng tiện sanh ra cũng nhƣ

thế. Ấy gọi là tƣớng Ngoại Duyên.

- Thế nào là Nội Duyên? Vì có vô minh ái nghiệp các pháp hòa hợp gọi là năng duyên, từ đó sanh khởi các pháp ấm, giới, nhập, gọi là sở duyên. Các pháp do tự tâm sở hiện vốn chẳng sai biệt, mà phàm phu vọng chấp, thành có sai biệt, ấy gọi là pháp Nội Duyên.

- Đại Huệ! Nói về Nhân gồm có sáu thứ, ấy là : Đƣơng hữu nhân, Tƣơng tục nhân, Tƣớng nhân, Tác nhân, Hiển thị nhân, Đối đãi nhân.

1. Đƣơng Hữu Nhân : Vì thức thứ tám từ vô thỉ đến nay hay làm nhân cho tất cả pháp, từ nhân sanh quả, bất khả tƣ nghì, đƣơng lúc đó làm nhân, nên gọi là Đƣơng Hữu Nhân.

2. Tƣơng Tục Nhân : Vì bên trong nƣơng thức thứ tám và thức thứ sáu, phan duyên ngoại cảnh, từ đó pháp trong ngoài làm nhân sanh quả nhƣ ngũ ấm chủng tử v.v... do hiện hành huân tập chủng tử, lại do chủng tử huân tập hiện hành, mà quả nhiễm tịnh theo đó liên tục sanh khởi chẳng dừng, nên gọi là Tƣơng Tục Nhân.

3. Tƣớng Nhân : Do cái đẳng Vô Gián Duyên ( duyên chẳng gián đoạn ) làm ra tƣớng Vô Gián, sanh ra quả tƣơng tục. Nơi tƣơng tục có tƣớng Vô Gián đã lìa nơi nhân mà chƣa đến nơi quả, vì nó chẳng gián đoạn cho nên tƣơng tục. Vì ở nơi chính giữa của nhân và quả mà có tƣớng,, nên gọi là Tƣớng Nhân.

4. Tác Nhân : Tức là tăng thƣợng duyên, ấy là tạo nghiệp tăng thƣợng mà sanh ra quả, cũng nhƣ Chuyển Luân Vƣơng, do thân thể chứng đắc Luân Vƣơng làm bản nhân mà bánh xe Thất Bửu từ hƣ không bay đến, ấy là sự

tăng thƣợng. Vì cảnh chẳng thể sanh quả, phải nhờ tâm làm tăng thƣợng, Luân Vƣơng mới có thể làm ra thắng nhân. Vì tâm làm tăng thƣợng duyên cho cảnh ( bánh xe bay ), nên gọi là Tác Nhân.

5. Hiển Thị Nhân : Sự vọng tƣởng sanh rồi thì hiện cái tƣớng năng tác, sở

tác, nhƣ cây đèn chiếu soi hiển thị sắc tƣớng v. v... gọi là Hiển Thị Nhân.

6. Đối Đãi Nhân : Là lúc pháp diệt thì sự tƣơng tục đoạn đứt, mà ngay đó tánh ''chẳng vọng tƣớng'' sanh khởi. Đại Huệ! Tự tƣớng vọng tƣởng của phàm phu chẳng lần lƣợt sanh, chẳng cùng chúng sanh. Tại sao? Nếu cùng lúc sanh thì chẳng phân biệt đƣợc năng tác, sở tác, vì chẳng có tƣớng nhân.

Nếu lần lƣợt sanh thì chẳng có tự tƣớng, cho nên chẳng thể có lần lƣợt sanh, nhƣ chẳng sanh con thì không đƣợc gọi là cha. Đại Huệ! Vì cha với con làm nhân đối đãi với nhau, không có cha thì không sanh đƣợc con, không có con thì không đƣợc gọi là cha; cha con đối đãi nhau mà sanh, nên gọi là Đối Đãi Nhân.

- Đại Huệ! nói tóm lại, các thứ tƣớng sanh đều do các thứ nhân của tự tánh vọng tƣởng chấp tƣớng mà sanh. Vì tự tâm hiện ra thọ dụng mà có tự tƣớng, cộng tƣớng, ngoại tánh, phi tánh; thực ra Lần Lƣợt Sanh và Cùng Lúc Sanh hai thứ đều chẳng thể sanh. Cho nên phải lìa hai thứ kiến chấp đó.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tất cả đều Vô sanh,

Cũng không nhân duyên diệt.

Ở nơi tƣớng sanh diệt,

Mà khởi nhân duyên tƣởng.

Pháp diệt rồi lại sanh,

Do nhân duyên tƣơng tục.

Vì đoạn dứt si mê,

Của tất cả chúng sanh.

Nên thuyết pháp duyên khởi,

Các pháp thật Vô Sanh.

Do tập khí mê hoặc,

Từ đó hiện tam giới.

Duyên thật vốn Vô Sanh,

Lại cũng chẳng có diệt.

Tất cả pháp hữu vi,

Nhƣ hoa đốm trên không.

Nếu lìa bỏ kiến chấp,

Năng nhiếp và sở nhiếp.

Chẳng có Vô nhân sanh,

Và đã sanh, sẽ sanh.

Sự sanh vốn chẳng có,

Thảy chỉ là ngôn thuyết.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Bạch Thế Tôn! Cúi xin vì chúng con nói tƣớng của Tâm Kinh và ngôn thuyết của vọng tƣởng. Con và các Đại Bồ Tát nếu khéo biết tƣớng Tâm Kinh và ngôn thuyết của vọng tƣởng, thì đƣợc thông đạt hai nghĩa năng thuyết và sở thuyết, chóng chứng đắc Vô Thƣợng Chánh Đẳng Chánh Giác, dùng hai thứ năng thuyết và sở thuyết tẩy sạch trần cấu của tất cả chúng sanh.

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Lành thay! Thế Tôn! Con xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Có bốn thứ tƣớng ngôn thuyết vọng tƣởng là : Tƣớng ngôn thuyết, Mộng ngôn thuyết, Vọng tƣởng chấp trƣớc ngôn thuyết, và vô thỉ vọng tƣởng ngôn thuyết.

1. Tƣớng Ngôn Thuyết : Là từ tự tâm vọng tƣởng chấp trƣớc sắc tƣớng mà sanh.

2. Mộng Ngôn Thuyết : Là cảnh giới xƣa kia đã trải qua, nay tùy niệm tƣởng nhớ mà sanh, Nếu giác ngộ rồi thì cảnh giới '' Vô Tánh '' đƣợc sanh.

3. Vọng Tƣởng Chấp Trƣớc Ngôn Thuyết : Là nhƣ trƣớc kia do oán ghét tạo thành nghiệp, nay tùy niệm tƣởng nhớ mà sanh.

4. Vô Thỉ Vọng Tƣởng Ngôn Thuyết : Là lỗi từ vô thỉ hƣ ngụy, chấp trƣớc tạp khí của tự chủng mà sanh. Ấy gọi là bốn thứ tƣớng của vọng tƣởng ngôn thuyết.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại dùng nghĩa này khuyến thỉnh Thế Tôn :

- Cúi xin Phật thuyết lại cảnh giới sở hiện của vọng tƣởng ngôn thuyết. Bạch Thế Tôn! Ấy là ở nơi nào? Do cớ gì? Tại sao? Nhân gì mà sanh ra ngôn thuyết vọng tƣởng của chúng sanh?

Phật bảo Đại Huệ :

- Do đầu, ngực, cổ họng, mũi, môi, lƣỡi, nƣớu răng, hòa hợp mà phát ra âm thanh.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Ngôn thuyết với vọng tƣởng là khác hay chẳng khác?

Phật bảo Đại Huệ :

- Ngôn thuyết và vọng tƣởng, chẳng phải khác hay chẳng khác. Tại sao? Vì là vọng tƣởng làm nhân sanh ra tƣớng ngôn thuyết. Nếu ngôn thuyết với vọng tƣởng khác nhau thì vọng tƣởng chẳng nên làm nhân; nếu chẳng khác thì lời nói chẳng hiển bày nghĩa lý. Nhƣng sự thật thì chẳng nhƣ vậy. Cho nên chẳng phải khác hay chẳng khác.

Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Vậy ngôn thuyết là Đệ Nhất Nghĩa hay sở thuyết là Đệ Nhất Nghĩa?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải ngôn thuyết là Đệ Nhất Nghĩa, cũng chẳng phải sở thuyết là Đệ

Nhất Nghĩa. Tại sao? Nói '' ĐỆ NHẤT NGHĨA " là do ngôn thuyết sở nhập, nghĩa là sự an vui của bậc Thánh, mới gọi là Đệ Nhất Nghĩa, chẳng phải ngôn thuyết là Đệ Nhất Nghĩa. Đệ Nhất Nghĩa là do Thánh Trí tự giác sở

chứng đắc, chẳng phải cảnh giới của ngôn thuyết vọng tƣởng, cho nên, ngôn thuyết vọng tƣởng chẳng hiện thị Đệ Nhất Nghĩa. Lại nữa, Đại Huệ! Vì do tự tâm hiện lƣợng sở nhập nên mổi mổi tƣớng ngoài tánh phi tánh. Thì vọng tƣởng ngôn thuyết chẳng hiển thị Đệ Nhất Nghĩa. cho nên, Đại Huệ! phải lìa tƣớng ngôn thuyết và vọng tƣởng, mới có thể hiển bày đƣợc Đệ Nhất Nghĩa.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Các Pháp chẳng tự tánh,

Cũng chẳng phải ngôn thuyết.

Không Không nghĩa sâu tột,

Phàm phu chẳng thể liễu.

Tự tánh của pháp tánh,

Lìa ngôn thuyết phân biệt.

Sanh tử và Niết Bàn,

Các pháp nhƣ mộng huyễn.

Nhƣ vua và Trƣởng giả,

Vì muốn các con vui.

Trƣớc cho vật tƣơng tự,

Sau ban đồ chơn thật.

Nay ta cũng nhƣ thế,

Trƣớc thuyết pháp tƣơng tự,

Sau mới vì họ giảng,

Pháp thật tế tự chứng.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin Thế Tôn thuyết những pháp : Nhất hay dị, đồng hay chẳng đồng, hữu và vô, hay chẳng hữu chẳng vô, thƣờng hay vô thƣờng, chổ chẳng hành của tất cả ngoại đạo, là chổ hành của Tự Giác Thánh Trí, lìa vọng tƣởng tự

tƣớng cộng tƣớng, vào Đệ Nhất Nghĩa chơn thật. Các địa tƣơng tục, dần dần tiến lên, đến chổ tƣớng cùng tột thanh tịnh, liền vào tƣớng địa của Nhƣ Lai, chẳng mở mang bản nguyện. Ví nhƣ hạt châu Ma Ni có nhiều hình sắc cảnh giới vô biên tƣớng hạnh, nay chỉ hiện tƣợng bộ phận trong tự tâm, nơi tất cả

các pháp, nếu con và các vị Đại Bồ Tát, lìa kiến chấp tự tƣớng cộng tƣớng của vọng tƣởng tự tánh nhƣ trên, sẽ chứng đƣợc Vô Thƣợng Bồ Đề, khiến tất cả chúng sanh đầy đủ sung mãn tất cả an lạc.

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay! Lành thay! Ngƣơi khéo hỏi ta các nghĩa nhƣ thế, là thƣơng mến tất cả chƣ Thiên, ngƣời đời, khiến họ đƣợc nhiều an lạc và nhiều lợi ích. Đại Huệ! hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi phân biệt giải thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Lành thay! Thế Tôn, con xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Phàm phu ngu si, chẳng biết tâm lƣợng, chấp lấy tánh trong ngoài, dựa theo vọng tƣởng chấp trƣớc nhất, dị, đồng, và chẳng đồng, hữu và vô, và phi hữu phi vô, thƣờng và vô thƣờng v.v... làm nhân, huân tập tự tánh, ví nhƣ

bày nai khát nƣớc, thấy dƣơng diệm tƣởng là nƣớc, mê hoặc đuổi theo mà không biết chẳng phải nƣớc. Phàm phu cũng thế, do vọng tƣởng hƣ ngụy từ

vô thỉ sở huân tập mà bị tam độc đốt tâm, ham cảnh giới sắc, thấy sanh, trụ, diệt, chấp tánh trong ngoài, nên đọa nơi vọng kiến nhiếp thọ, sanh ra tƣ

tƣởng nhất, dị, đồng, chẳng đồng, hữu, vô, phi hữu phi vô, thƣờng và vô thƣờng v. v... Nhƣ thành Càn Thát Bà vốn chẳng phải thành, mà phàm phu vô trí lại cho là có thành thiệt, ấy là do tập khí chấp trƣớc từ vô thỉ mà hiện tƣớng, thật ra chẳng phải có thành, cũng chẳng phải không có thành. Nhƣ

thế, ngoại đạo do tập khí chấp trƣớc hƣ ngụy từ vô thỉ, mà nƣơng theo kiến chấp nhất, dị, đồng, chẳng đồng... chẳng khéo liễu tri tự tâm hiện lƣợng. Ví nhƣ có ngƣời nằm mơ, thấy nam nữ, voi ngựa xe cộ, thành ấp, vƣờn rừng, núi sông, ao hồ, đủ thứ trang nghiêm, tự thân thọ dụng trong đó, sau khi thức rồi vẫn cò tƣởng nhớ. Đại Huệ! Ý ngƣơi thế nào? Ngƣời ấy tƣởng nhớ việc mộng trƣớc kia mãi mãi chẳng bỏ nhƣ thế, là có trí huệ chăng?

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Không ạ, Thế Tôn!

Phật bảo Đại Huệ :

- Phàm phu nhƣ thế, chẳng biết tánh do tự tâm hiện nhƣ mộng huyễn, nƣơng nơi kiến chấp nhất, dị, đồng, chẳng đồng v.v... Ví nhƣ bức tranh vốn chẳng cao thấp mà phàm phu cho là có cao thấp, vì bị ác kiến ăn nuốt, hoặc chấp trí huệ của ngoại đạo. Nhƣ thế, từ ngoại đạo xƣa cho đến ngoại đạo đời vị lai, tập khí ác kiến sung mãn, do đó tự hoại hoại tha. Ngoại đạo cũng lập luận Vô Sanh, mà lọt vào ác kiến, phỉ báng nhân quả, cũng nói là vô, lại nhổ gốc thiện căn, hoại nhân thanh tịnh. Họ đọa vào kiến chấp tự sanh, tha sanh, cộng sanh và tƣ tƣởng hữu vô, chìm nơi kiến lập và phỉ báng, do ác kiến này nên đoại địa ngục.

- Ví nhƣ mắt nhặm, thấy có hoa đốm mà nói với chúng rằng : '' Các ngƣơi xem đây, ấy là hoa đốm, cứu cánh Phi tánh Phi vô tánh, thấy nhƣ chẳng thấy. " Vì ngoại đạo này vọng sanh hy vọng, dựa theo kiến chấp nhất, dị, đồng hay chẳng đồng v.v... mà phỉ báng chánh pháp, tự đọa và khiến ngƣời khác đạo theo.

- Ví nhƣ vòng lửa chẳng phải vòng mà phàm phu tƣởng là vòng. Ngoại đạo ác kiến hy vọng nhƣ thế, do đó tất cả tánh sanh. Ví nhƣ bọt nƣớc giống nhƣ

hạt châu Ma Ni, phàm phu Tiểu thừa chẳng có trí huệ lại tƣởng là châu Ma Ni, và phi châu Ma Ni, chấp trƣớc đuổi theo. Nhƣng bọt nƣớc kia chẳng phải châu Ma Ni, chẳng phải lấy hay chẳng lấy. Chỉ vì ác kiến của ngoại đạo do tập khí huân tập nhƣ thế, ở nơi Vô Sở Hữu mà nói có sự sanh, do duyên theo hữu lại nói có sự diệt.

- Lại nữa, Đại Huệ! Có ba thứ lƣợng (1) và năm phần luận (2) mỗi mỗi kiến lập xong, đem sự đắc Thánh Trí tự giác, lìa hai tự tánh, vọng tƣởng chấp trƣớc cho là có tánh.

(1) BA THỨ LỰƠNG : Hiện Lƣợng, Tỷ Lƣợng và Thánh Ngôn Lƣợng.

Nghĩa chữ Lƣợng là sự hiểu biểt đúng với mức độ của nghĩa lý, gọi là lƣợng.

a. Hiện Lƣợng : Là sự vật hiện hữu trƣớc mắt đang thấy, đƣợc hiểu biết, gọi là hiện lƣợng, cũng nhƣ thấy đang mƣa biết là mƣa.

b. Tỷ Lƣợng : Là do thí dụ so sánh mà biết, cũng nhƣ sáng mới thức dậy, thấy ngoài sân sau vƣờn, mặt đất ƣớt đều hết, biết là đêm qua có mƣa, gọi là tỷ lƣợng.

c. Thánh Ngôn Lƣợng : Nghĩa là không thấy mƣa, không thấy mặt đất ƣớt,chỉ nghe chỉ nghe bậc Thánh nói đêm qua có mƣa, vì tin lời nói của bậc Thánh không có nói dối, gọi là Thánh ngôn lƣợng.

(2) Năm Phần Luận : Là ba chi Tông, Nhơn, Dụ, và Hợp với Kết, tức là năm phần luận, cũng gọi là Nhân Minh Luận, ngƣời Tây phƣơng gọi là Logic, dùng để chứng minh sự vật có đúng lý hay không.

- Đại Huệ! Tâm, ý, ý thức, thân tâm chuyển biến tự tâm hiện năng nhiếp sở

nhiếp v.v... Các vọng tƣởng đoạn dứt, thì ngƣời tu hành Nhƣ Lai Địa, Tự

Giác Thánh Trí, chẳng ở nơi những vọng tƣởng ấy, khởi tƣởng cho là tánh phi tánh. Nếu ngƣời tu hành có cảnh giới nhƣ thế, chấp lấy tƣớng sanh có tánh phi tánh, ấy tức là chấp lấy có sự nuôi dƣỡng thiện căn, và chấp lấy ngã tƣớng nhơn tƣớng.

- Đại Huệ! Thuyết pháp tánh tự tánh, tự tƣớng cộng tƣớng, tất cả đều là Hóa Phật sở thuyết, chẳng phải Pháp Phật thuyết. Những ngôn thuyết ấy đều do kiến chấp hy vọng của phàm phu mà thuyết. Chẳng phải vì ngƣời ham trụ

chánh định, đắc Tự giác Thánh Trí, đặc biệt kiến lập thẳng vào tự tánh pháp.

Nay phƣơng tiện hiển thị, ví nhƣ trong nƣớc có bóng cây hiện, ấy cũng chẳng phải bóng, chẳng phải phi bóng, chẳng phải hình cây, chẳng phải phi hình cây. Chỉ do ngoại đạo chẳng biết hiện lƣợng của tự tâm, theo vọng tƣởng chấp trƣớc huân tập thành kiến chấp, nƣơng theo đó sanh tƣớng nhất, dị, đồng, chẳng đồng, hữu, vô, phi hữu phi vô, thƣờng, vô thƣờng v.v... Tự

tâm hiện lƣợng ví nhƣ gƣơng sáng, tùy duyên hiển hiện tất cả sắc tƣớng mà chẳng khởi vọng tƣởng. Ấy chẳng phải tƣớng, chẳng phải phi tƣớng, mà thấy tƣớng phi tƣớng, phàm phu vọng tƣởng cho là tƣớng thật. Ngoại đạo có ác kiến nhƣ thế, tƣớng tự tâm hiện vọng tƣởng chấp trƣớc, nƣơng nơi nhất, dị, đồng, chẳng đồng, hữu, vô, v.v... mà sanh kiến chấp, cũng nhƣ gió với nƣớc hoà hợp mà sanh ra âm thanh. Ấy chẳng phải tánh, chẳng phải phi tánh. Ví nhƣ đại địa chỗ chẳng có cây, do thấy dƣơng diệm vọng cho là có dòng sông, làm sóng nổi dậy, ấy chẳng phải tánh, chẳng phải phi tánh, tham vô tham ( Tham tức là chấp thật ở chỗ chẳng thể chấp thật mà chấp cho là thật ), phàm phu cũng nhƣ thế, vì do tập khí hƣ ngụy từ vô thỉ huân tập vọng tƣởng chấp trƣớc, nƣơng theo sanh, trụ, diệt, nhất, dị, đồng, chẳng đồng, v.v... phan duyên tự trụ những việc ấy, cũng nhƣ dƣơng diệm nổi làn sóng kia.

- Ví nhƣ có ngƣời dùng sức chú thuật, khiến tử thi, ngƣời máy hoạt động nhƣ hình chúng sanh, nhƣng thật chẳng phải chúng sanh. Tất cả những việc

kể trên, đều do ác kiến hy vọng của ngoại đạo hý luận chấp trƣớc sự chẳng thật mà kiến lập.

- Đại Huệ! Vì muốn thành tựu sự đắc Tự Giác Thánh Trí, phải lìa những ác kiến vọng tƣởng sanh, trụ, diệt, nhất, dị, đồng, chẳng đồng, hữu vô, phi hữu phi vô, thƣờng, vô thƣờng, v.v...

Khi ấy Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Bóng cây hiện trong nƣớc,

Nhƣ hoa đốm dƣơng diệm.

Quán tam giới nhƣ thế,

Cứu cánh đƣợc giải thoát.

Ví nhƣ nai khát nƣớc,

Khiến tâm mê loạn chuyển.

Cho dƣơng diệm là nƣớc,

Thật thì chẳng phải nƣớc.

Do chủng tử ý thức,

Hoạt động hiện cảnh vọng.

Phàm phu sanh vọng tƣởng,

Nhƣ mắt bị bệnh nhặm.

Nơi vô thỉ sanh tử,

Chấp có tánh nhiếp thọ.

Nếu ngƣợc chốt tháo chốt,

Xả lìa tham nhiếp thọ (1).

Nhƣ huyễn chú máy động,

Nhƣ mây nổi điện chớp.

Quán thế đƣợc giải thoát,

Dứt hẳn ba tƣơng tục (2),

Nơi thật chẳng kẻ tạo,

Nhƣ dƣơng diệm hƣ không.

Dù biết pháp nhƣ thế,

Thật thì Vô Sở Tri.

Ngôn giáo lập giả danh,

Giả danh chẳng có tƣớng.

Lại theo đó khởi vọng,

Ngũ ấm và hiện hành.

Nhƣ bức tranh hoa đốm,

Mộng huyễn Càn Thát Bà.

Vòng lửa và dƣơng diệm.

Từ không hiện thành có.

Nhất dị, thƣờng, vô thƣờng,

Đồng chẳng đồng cũng vậy.

Lỗi tƣơng tục vô thỉ,

Do phàm phu si vọng.

Nhƣ gƣơng sáng Ma Ni,

Hiện ra nhiều sắc tƣớng.

Thật thì chẳng có gì,

Tất cả tánh hiển hiện.

Cảnh mộng huyễn cũng thế,

Mỗi mỗi sắc tƣớng hiện,

Đều chẳng thật nhƣ vậy.

(1) NHIẾP THỌ : Có sự thọ nhận.

(2) BA TƢƠNG TỤC : Thế giới tƣơng tục, Chúng sanh tƣơng tục và Nghiệp quả tƣơng tục

- Lại nữa, Đại Huệ! Nhƣ Lai thuyết pháp lìa tứ cú nhƣ thế. Là nhất, dị, đồng, chẳng đồng, hữu, vô, phi hữu phi vô, thƣờng, vô thƣờng, lìa nơi hữu vô, kiến lập, phủ nhận, phân biệt kết tập, chơn đế duyên khởi, đạo diệt, giải thoát...

Sự thuyết pháp của Nhƣ Lai lấy đó làm gốc, phi tánh, phi tự tại, phi vô nhân, phi vi trần, phi thời, phi tự tánh tƣơng tục mà vì chúng sanh thuyết pháp. Lại nữa, Đại Huệ! Vì tẩy sạch phiền não chƣớng và sở tri chƣớng, ví nhƣ thƣơng chủ vì dẫn chúng đến nơi bảo sở, nên theo thứ lớp kiến lập một trăm lẻ tám câu Vô sở hữu này, khéo phân biệt Tam thừa ( phá phiền não chƣớng ) và tƣớng Thập Địa ( phá Sở tri chƣớng ).

- Lại nữa, Đại Huệ! Có bốn thứ thiền. Thế nào là bốn? 1. Phàm phu sở hành thiền.

2. Quán sát nghĩa thiền. 3. Phan duyên nhƣ thật thiền. 4. Nhƣ Lai thiền.

- Thế nào là PHàM PHU SỞ HàNH THIỀN? Là nói Thanh Văn, Duyên Giác, ngoại đạo tu hành, quán nhân vô ngã tánh, tự tƣớng cộng tƣớng, lóng xƣơng liền nhau, vô thƣờng, khổ, tƣớng bất tịnh, v.v... do chấp trƣớc làm gốc. Chỉ quán các tƣớng nhƣ thế, chẳng quán cái khác, thứ lớp tiến tới, tƣớng chẳng trừ diệt, ấy gọi là Phàm Phu Sở Hành Thiền.

- Thế nào là QUÁN SÁT NGHĨA THIỀN? Nói quán nhơn ( ngƣời ) vô ngã, tƣớng cộng tƣớng, ngoại đạo, biết tự và tha đều vô tánh, xong quán pháp Vô Ngã, Nghĩa hành tƣớng của Thập Địa Bồ Tát thừa, dần dần tiến lên, gọi là Quán Sát Nghĩa Thiền.

- Thế nào là PHAN DUYÊN NHƢ THậT THIỀN? Là nói vọng tƣởng : hai thứ Vô Ngã là vọng tƣởng; chỗ nhƣ thật thì chẳng sanh vọng tƣởng, ấy gọi là Phan Duyên Nhƣ Thật Thiền.

- Thế nào là NHƢ LAI THIỀN? Nói nhập Nhƣ Lai Địa, đắc ba thứ tƣớng trụ

chánh định của Tự Giác Thánh Trí thì thành tựu việc bất tƣ nghì của chúng sanh, gọi là Nhƣ Lai Thiền.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Phàm phu sở hành thiền,

Quán sát tƣớng nghĩa thiền.

Phan duyên nhƣ thật thiền,

Nhƣ Lai thanh tịnh thiền.

Ví nhƣ hình nhựt nguyệt,

Bát Đầu Ma ( hoa sen đỏ ) trong bùn,

Nhƣ lửa diệt nơi không,

Ngƣời tu hành quán sát,

Mỗi mỗi tƣớng nhƣ thế,

Ngoại đạo chấp tƣớng thiền.

Thanh Văn và Duyên Giác,

Đọa nơi cảnh giới không.

Nếu xả bỏ tất cả,

Thì là Vô Sở Hữu.

Tất cả cõi chƣ Phật,

Dùng tay bất tƣ nghì,

Nhất thời xoa đầu họ,

Thuận nhập tƣớng Chơn Nhƣ.

Lƣợc GIẢI :

Phàm phu thiền chỉ dứt trừ vọng tƣởng, Bồ Tát thì xu hƣớng Chơn Nhƣ, đều chẳng phải thật trong sạch. Nếu là Nhƣ Lai Thanh Tịnh Thiền thì Thánh phàm bình đẳng, thể tự nhƣ nhƣ, dùng cái tâm chẳng sanh diệt làm nhân địa, để tu chứng thành tựu quả địa Phật. Ngoại đạo thì chấp tƣớng mà cầu nhập định, lúc thấy hình nhựt nguyệt sáng tỏ, hoặc thấy hoa sen mọc nơi đất bùn mà chẳng nhiễm, cho là sự chứng đắc. Thanh Văn, Duyên Giác thì chán sanh tử nên xả thân diệt trí, lần lƣợt diệt sạch thì đọa nơi chấp không. Đạo của ngoại đạo vì không phá ngã chấp, dù tu thiền đắc đƣợc thần thông, cũng chẳng thể ra khỏi luân hồi. Nhƣ Lai Thiền thì xa lìa tất cả. Nói VÔ SỞ HữU

có nghĩ là vô sở trụ, chẳng phải chấp thật không, nên đƣợc vào tƣớng Chơn Nhƣ, chứng quả bất tƣ nghì, khởi dụng bất tƣ nghì. Ấy là Nhƣ Lai Thanh Tịnh Thiền vậy.

Lƣợc giải hết

CHÁNH VĂN :

Khi ấy Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng:

- Thế Tôn nói pháp NIẾT BàN, thuyết pháp nào gọi là Niết Bàn?

Phật bảo Đại Huệ :

- Tập khí tự tánh của tất cả thức đều là pháp sanh tử, nhƣ tập khí Tạng thức (

Thức thứ tám ), tập khí ý ( Thức thứ bảy ), tập khí ý thức ( Thức thứ sáu ), tập khí kiến ( Tiền Ngũ Thức ). Nếu chuyển đƣợc các tập khí ấy, tức là chuyển sanh tử, gọi là Niết Bàn. Cái Niết Bàn của Ta và chƣ Phật sở thuyết, tức là cảnh giới tánh không của các pháp.

- Lại nữa, Đại Huệ! Niết Bàn là cảnh giới của Thánh Trí Tự Giác, lìa đoạn thƣờng ( phi đoạn phi thƣờng ), lìa vọng tƣởng tánh phi tánh. Thế nào là phi thƣờng? Là vọng tƣởng của tự tƣớng cộng tƣớng đoạn dứt nên phi thƣờng.

Thế nào là phi đoạn? Nói tất cả bậc Thánh quá khứ, vị lai, hiện tại đều đƣợc tự giác nên phi đoạn. Đại Huệ! Niết Bàn bất hoại bất tử. Nếu Niết Bàn TỬ

thì phải thọ sanh tƣơng tục; nếu HOẠI, thì phải đọa tƣớng hữu vi. Cho nên Niết Bàn lìa hoại lìa tử, là chỗ quy y của ngƣời tu hành.

- Lại nữa, Đại Huệ! Niết Bàn phi xả phi đắc, phi đoạn phi thƣờng, phi nhứt nghĩa, phi đa nghĩa, gọi là Niết Bàn.

- Lại nữa, Đại Huệ! Niết Bàn của Thanh Văn, Duyên Giác dựa theo khổ, không, vô thƣờng, vô ngã, quán sát các pháp tự tƣớng cộng tƣớng vốn chẳng thật thể, quán Thập nhị nhân duyên cũng thế, đều là cảnh giới náo động, chẳng ƣa thân cận, ham chỗ tịch lặng, tri kiến chẳng điên đảo thì vọng tƣởng chẳng sanh. Vì họ chẳng thể chuyển Thức thành trí, trông thấy chỗ tịch lặng của Thức ấm cho là Niết Bàn, thật thì chẳng phải cứu cánh.

- Lại nữa, Đại Huệ! Có hai thứ tƣớng tự tánh. Thế nào là hai? 1.- Tƣớng chấp trƣớc ngôn thuyết tự tánh : Là do tập khí chấp trƣớc hƣ ngụy của ngôn thuyết từ vô thỉ mà sanh khởi. 2.- Tƣớng chấp trƣớc sự tự tánh : Là do bất giác hiện ra ngằn mé tự tâm mà sanh khởi.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nhƣ Lai dùng hai thứ thần lực kiến lập, khiến Đại Bồ

Tát đảnh lễ chƣ Phật, hỏi nghĩa và nghe pháp thọ giáo. Thế nào là hai thứ

thần lực kiến lập? 1.- Là hiện thân thuyết pháp. 2.- Là vô ngôn thuyết, chỉ

dùng tay quán đảnh, truyền thọ địa vị Nhƣ Lai.

- Đại Huệ! Đại Bồ Tát chứng Sơ Địa, trụ nơi thần lực của Phật, nhập Đại thừa Chiếu Minh Tam Muội. Nhập Tam Muội này rồi, thì mƣời phƣơng thế

giới, tất cả chƣ Phật dùng sức thần thông thị hiện tất cả thân diệu ngôn thuyết, nhƣ Đại Bồ Tát Kim Cang Tạng, và nhƣ các Đại Bồ Tát khác đã thành tựu tƣớng công đức nhƣ thế. Đại Huệ, ấy gọi là Sơ Địa Bồ Tát.

- Bậc Đại Bồ Tát đƣợc thần lực Tam muội chánh thọ, là do tích chứa thiện căn từ trăm ngàn kiếp sở thành tựu. Đối trị tƣớng sở trị ( tập khí xuất thế

gian ) thứ lớp tiến lên chƣ Địa, cho đến Pháp Vân Địa, thông đạt cứu cánh, trụ nơi cung điện Đại Liên Hoa vi diệu, ngồi tòa sƣ tử Đại Bửu Liên Hoa, đƣợc quyến thuộc của các Đại Bồ Tát cùng loại vây quanh, các thứ báu anh lạc trang nghiêm thân thể, nhƣ hoa Chiêm Bặc bằng vàng, nhƣ ánh sáng

nhựt nguyệt. Các Bồ Tát từ mƣời phƣơng đến, nơi tòa đại Liên Hoa trong cung điện mà quán đảnh, cũng nhƣ sự quán đảnh của Tự Tại Chuyển Luân Thánh Vƣơng và Thái Tử Đế Thích, ấy gọi là thần lực Bồ Tát trụ nơi hai thứ

thần lực, thì sẽ gặp mặt chƣ Phật Nhƣ Lai, nếu chẳng thế thì chẳng thể gặp.

- Lại nữa, Đại Huệ! Những pháp hạnh thần túc, tam muội, phân biệt của Đại Bồ Tát, tất cả đều trụ nơi hai thứ thần lực của Nhƣ Lai. Đại Huệ! Nếu Đại Bồ Tát lìa hai thứ thần lực Phật mà có biện tài thuyết pháp, thì tất cả phàm phu cũng phải có biện tài thuyết pháp. Tại sao? Vì chẳng cần trụ nơi thần lực mà tự có vậy.

- Đại Huệ! Khi Nhƣ Lai vào thành, hiện sức oai thần của Phật, khiến các thứ

vô tình nhƣ núi đá, cây cối và nhạc cụ, thành ấp, cung điện đều tự nhiên phát ra tiếng âm nhạc, huống là ngƣời có tâm thức, dù mù, điếc, câm, ngọng có vô lƣợng khổ, đều đƣợc giải thoát. Nhƣ Lai có vô lƣợng thần lực nhƣ thế để

lợi lạc chúng sanh.

Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Do nhân duyên nào, Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác gia hộ

thần lực cho bậc Bồ Tát đang trụ Tam muội chánh thọ và khi đƣợc Thắng Tiến Địa quán đảnh?

Phật bảo Đại Huệ :

- Vì lìa ma nghiệp phiền não nên chẳng đọa thiền của Thanh Văn thừa; vì đắc Nhƣ Lai Tự Giác Địa và đắc pháp tinh tấn, nên Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác, đều dùng thần lực kiến lập chƣ Đại Bồ Tát. Nếu chẳng dùng thần lực kiến lập, ắt phải đọa ác kiến vọng tƣởng của ngoại đạo, hoặc đọa Thanh Văn thừa, hoặc đọa hy vọng của chúng ma, chẳng thể đắc Vô Thƣợng Chánh Đẳng Chánh Giác. Do đó, chƣ Phật Nhƣ Lai đều dùng thần lực nhiếp thọ chƣ Đại Bồ Tát.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Thần lực của chƣ Phật,

Do đại nguyện trong sạch.

Quán đảnh bậc Bồ Tát,

Sơ Địa đến Thập Địa.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Phật thuyết duyên khởi tức là thuyến nhân duyên sanh, chẳng thuyết đạo do tự tâm vọng tƣởng phân biệt mà sanh. Thế Tôn! Ngoại đạo cũng thuyết nhân duyên, nói vi trần sanh khởi lúc ban sơ là nhớ tánh thắng tự tại của thần ngã, các tánh khác sanh khởi cũng nhƣ thế. Nhƣng Thế Tôn nói nhân duyên hay sanh ra các tánh, là dùng Hữu Gián Tất Đàn hoặc Vô Gián Tất Đàn ( lý thành tựu ) để giáo hóa chúng sanh.

- Thế Tôn! Ngoại đạo cũng thuyết Hữu Sanh và Vô Hữu Sanh, Thế Tôn cũng thuyết Vô Hữu Sanh, sanh rồi diệt. Nhƣ Thế Tôn sở thuyết Thập Nhị

Nhân Duyên, từ vô minh duyên hành cho đến lão tử, ấy là Vô Nhân Thuyết của Thế Tôn, chẳng phải hữu nhân thuyết. Thế Tôn kiến lập cái thuyết nhƣ

vậy, nói " có cái này nên có cái kia ", chẳng phải kiến lập cái nghĩa tiệm sanh. Cái thuyết " Quán tánh thắng " của ngoại đạo, chẳng phải cái thuyết của Nhƣ Lai vậy? Tại sao? Vì ngoại đạo thuyết cái nhân chẳng từ duyên sanh mà có sở sanh. Nhƣng Thế Tôn thì thuyết quán nhân có quả, quán quả

có nhân, nói nhân duyên tạp loạn nhƣ vậy, thế thì duyên nhau đến vô cùng tận vậy.

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta chẳng thuyết Vô Nhân và thuyết Nhân Duyên tạp loạn, cái này có nên cái kia có, và năng nhiếp sở nhiếp đều phi tánh, là giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng. Đại Huệ! Nếu chấp trƣớc năng nhiếp sở nhiếp thì chẳng giác đƣợc tự

tâm hiện lƣợng và ngoài cảnh giới tánh phi tánh, họ có cái lỗi nhƣ thế, chẳng phải cái thuyết duyên khởi của ta. Ta thƣờng thuyết do nhân duyên hoà hợp mà sanh các pháp, chẳng phải Vô Nhân Sanh.

Đại Huệ lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Chẳng phải ngôn thuyết hữu tánh là có tất cả tánh ƣ? Thế Tôn!

Nếu vô tánh thì ngôn thuyết chẳng sanh, cho nên ngôn thuyết hữu tánh, nghĩa là có tất cả tánh.

Phật bảo Đại Huệ :

- Vô tánh mà có ngôn thuyết, nhƣ lông rùa sừng thỏ, là hiện ngôn thuyết của thế gian. Đại Huệ! Chẳng phải tánh, chỉ là ngôn thuyết mà thôi. Nhƣ lời

ngƣời nói " Ngôn thuyết hữu tánh, có tất cả tánh " đó, lập luận của ngƣơi ắt bị lật đổ.

- Đại Huệ! Chẳng phải tất cả quốc độ đều có ngôn thuyết, ngôn thuyết chỉ là tạo tác thôi. Hoặc có cõi Phật dùng ngó nhìn để hiển bày pháp, hoặc có cõi Phật làm ra hình tƣớng, hoặc nhƣớng mày, hoặc chớp mắt, hoặc cƣời, hoặc ngáp, hoặc tằng hắng, hoặc tƣởng niệm, hoặc lay động, các cõi Phật ấy đều chẳng nhờ ngôn thuyết mà hiển bày các pháp. Đại Huệ! Nhƣ thế giới Hƣơng Tích và quốc độ Phổ Hiền Nhƣ Lai, chỉ dùng ngó nhìn, khiến các Bồ Tát đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn và Tam Muội Thù Thắng. Cho nên chẳng phải ngôn thuyết hữu tánh là có tất cả tánh. Đại Huệ! Nhƣ ngƣơi đã thấy, các loại ruồi, lằn, trùn, kiến trong thế giới này, những chúng sanh ấy chẳng có ngôn thuyết cung làm xong công việc.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Nhƣ hƣ không sừng thỏ,

Và con của Thạch Nữ.

Không mà có ngôn thuyết,

Tánh vọng tƣởng nhƣ thế.

Nhân duyên hòa hợp sanh,

Phàm phu khởi vọng tƣởng.

Chẳng thể đúng nhƣ thật,

Nên luân hồi tam giới.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng : Thế Tôn! Âm thanh hiển bày nghĩa CHƠN THƢờNG ấy nƣơng theo việc gì mà thuyết?

Phật bảo Đại Huệ :

- Vì sự mê hoặc mà thuyết. Do chúng sanh mê hoặc, nên chƣ Thánh thị hiện âm thanh thuyết pháp giáo hóa, gọi là Thanh Giáo, mà chẳng phải điên đảo.

Đại Huệ! Nhƣ dƣơng diệm, vòng lửa, hoa đốm, thành Càn Thát Bà, mộng huyễn, bóng trong gƣơng v.v... là điên đảo của thế gian, chẳng phải minh trí của bậc Thánh vậy, nhƣng chẳng phải không có hiện ra những việc trên.

- Đại Huệ! Bọn mê hoặc có đủ thứ vọng hiện kể trên, chẳng phải mê hoặc tạo ra vô thƣờng. Tại sao? Vì lìa tánh phi tánh vậy. Đại Huệ! Thế nào là mê hoặc lìa tánh phi tánh? Là nói mỗi mỗi cảnh giới của tất cả phàm phu, cũng nhƣ bọn ma quỷ thấy sông Hằng là lửa, chẳng thấy nƣớc. Tánh mê hoặc này chỉ hiện nơi ngạ quỷ mà thôi, nơi chúng sanh khác thì hiện tánh chẳng mê hoặc, chứ chẳng phải vô tánh, vì họ đều thấy nƣớc sông Hằng vậy. Tánh mê hoặc nhƣ thế, nên bậc Thánh lìa điên đảo và bất điên đảo, do đó nói mê hoặc là thƣờng, vì mỗi mỗi tƣớng đều chẳng thể hoại vậy. Đại Huệ! Chẳng phải mỗi mỗi tƣớng mê hoặc hoại, chỉ là tƣớng vọng tƣởng hoại, nên nói mê hoặc là thƣờng.

- Đại Huệ! Tại sao cho mê hoặc là chơn thật? Nếu nói theo nhân duyên, nghĩa là bậc Thánh ở nơi pháp mê hoặc, chẳng khởi cái giác tƣởng điên đảo hoặc bất điên đảo. Nếu ở nơi pháp mê hoặc mà có ít phần tƣ tƣởng thì chẳng phải Thánh Trí, vì có chút tƣ tƣởng tức là hý luận của phàm phu, chẳng phải sự tƣớng của Thánh Trí vậy. Phàm nói hữu vô là phàm phu vọng thuyết, chẳng phải Thánh ngôn thuyết. Kẻ mê hoặc nói điên đảo, bất điên đảo, đều thuộc vọng tƣởng, y theo mê hoặc mà sanh khởi hai thứ chủng tánh, ấy là Thánh chủng tánh và phàm phu chủng tánh.

- THÁNH CHỦNG TÁNH : Chia làm ba loại : Thanh Văn Thừa, Duyên Giác Thừa, và Phật Thừa. Nếu Phàm phu vọng tƣởng thì sanh Thanh Văn Thừa Chủng Tánh, vì chấp trƣớc tự tƣớng cộng tƣớng, nên gọi là do vọng tƣởng sanh khởi Thanh Văn Thừa Chủng Tánh. Đại Huệ! Cũng theo vọng tƣởng mê hoặc kia mà sanh khởi Duyên Giác Thừa Chủng Tánh, nghĩa là ngay nơi mê hoặc tự tƣớng cộng tƣớng kia chẳng tự chấp trƣớc mà khởi Duyên Giác Thừa Chủng Tánh. Tại sao ngƣời trí cũng theo sự mê hoặc kia mà khởi Phật Thừa Chủng Tánh? Vì giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng ngoài tánh phi tánh, chẳng có tƣớng vọng tƣởng, nên sanh khởi Phật Thừa Chủng Tánh, ấy gọi là ngay nơi mê hoặc kia mà khởi Phật Thừa Chủng Tánh.

- Lại đối với mỗi mỗi sự và tánh, phàm phu khởi vọng tƣởng thì sanh phàm phu chủng tánh. Cái nghĩa gọi là chủng tánh chẳng phải hữu sự, cũng chẳng phải vô sự Đại Huệ! Ngay sự mê hoặc chẳng vọng tƣởng kia, những tâm, ý, ý thức, lỗi tập khí, pháp tự tánh, pháp chuyển biến v.v... của bậc Thánh đều gọi là NHƢ, cho nên nói NHƢ lìa tâm. Ta nói câu này là hiển thị lìa tƣởng, tức là cái thuyết lìa tất cả tƣ tƣởng.

LƢợC GIẢI :

Tƣ tƣởng có hai thứ : Thế lƣu bố tƣởng và chấp trƣớc tƣởng. Phàm phu ở

nơi tƣớng mê hoặc của Thế lƣu bốt tƣởng sanh khởi chấp trƣớc tƣởng, thì thành điên đảo tƣởng. Bậc Thánh ngay nơi tƣớng mê hoặc của Thế lƣu bố

tƣởng mà chẳng khởi chấp trƣớc tƣởng, nên không có điên đảo tƣởng. Cho nên nói tƣớng mê hoặc là " THƢờNG ", cũng là " NHƢ ", đều thuộc nghĩa này vậy.

Lƣợc giải hết

CHÁNH VĂN :

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Mê hoặc là hữu hay vô?

Phật bảo Đại Huệ :

- Pháp nhƣ huyễn chẳng có tƣớng chấp trƣớc. Nếu mê hoặc có tƣớng chấp trƣớc thì tánh chấp trƣớc chẳng thể diệt. Pháp duyên khởi của ta thuyết, ắt đồng nhƣ pháp Nhân Duyên Sanh của ngoại đạo.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nếu mê hoặc nhƣ huyễn thì phải làm nhân cho mê hoặc khác?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải nhân duyên mê hoặc nên chẳng có lỗi. Đại Huệ! Huyễn chẳng sanh lỗi, vì chẳng có vọng tƣởng. Đại Huệ! Huyễn từ chỗ minh liễu sanh khởi, chẳng từ chỗ lỗi tập khí vọng tƣởng của chính mình sanh khởi, cho nên chẳng có lỗi. Đại Huệ! Ấy là do tâm mê hoặc của phàm phu chấp trƣớc, chẳng phải Thánh Hiền vậy.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Thánh chẳng thấy mê hoặc,

Trong đó cũng chẳng thật.

Trong đó nếu chơn thật,

Mê hoặc tức chơn thật.

Xa lìa tất cả mê,

Nếu còn có tƣớng sanh,

Ấy cũng là mê hoặc,

Bất tịnh nhƣ bệnh nhặm.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đã nói mê hoặc tức chơn thật, thì nhƣ huyễn tức phi huyễn, phi huyễn tức nhƣ huyễn. Chơn thể của phi huyễn chẳng có tƣơng tự, nay nói phi huyễn, chẳng phải không thấy tất cả pháp nhƣ huyễn.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Vì chấp trƣớc đủ thứ tƣớng huyễn nên nói tất cả pháp nhƣ huyễn ƣ? Hoặc vì chấp trƣớc đủ thứ tƣớng phi huyễn mà nói tất cả pháp nhƣ huyễn ƣ? Thế Tôn! Nếu nhƣ huyễn và phi huyễn có tánh khác biệt, ắt phải có tánh chẳng nhƣ huyễn. Tại sao? Vì mỗi mỗi sắc tƣớng chẳng có nhân. Thế Tôn!

Nếu mỗi mỗi sắc tƣớng chẳng có nhân mà hiện tƣớng nhƣ huyễn, thì chẳng có đủ thứ tƣớng huyễn để chấp trƣớc, cho có tánh tƣơng tự là nhƣ huyễn.

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải đủ thứ tƣớng huyễn chấp trƣớc tƣơng tự, nói tất cả pháp nhƣ

huyễn. Vì tất cả pháp chẳng thật, chóng diệt nhƣ điện, ấy là nhƣ huyễn. Ví nhƣ điện chớp hiện trong sát na, mới hiện liền diệt. Tất cả tánh nhƣ thế, đều chẳng thuộc nơi hữu và vô, chỉ do tự tâm vọng tƣởng chấp có tự tƣớng cộng tƣớng, nếu quán sát tất cả pháp vô tánh, thì chẳng phải sự hiện sắc tƣớng chấp trƣớc của phàm phu.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Phi huyễn chẳng thể dụ,

Thuyết pháp tánh nhƣ huyễn,

Chẳng thật nhƣ điện chớp,

Cho nên nói nhƣ huyễn.

Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Nhƣ Thế Tôn sở thuyết, tất cả tánh Vô Sanh nhƣ huyễn, vậy chẳng phải pháp sở thuyết của Thế Tôn trƣớc sau trái nhau ƣ? Sao nói Vô Sanh tánh nhƣ huyễn?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải ta nói " Vô Sanh tánh nhƣ huyễn " có lỗi trƣớc sau trái nhau.

Tại sao nói sanh mà vô sanh? Là dùng để giác hiện lƣợng nơi tự tâm, nói hữu phi hữu, ngoài tánh phi tánh, là phƣơng tiện để hiện pháp Vô Sanh, chẳng phải cái thuyết của ta có lỗi trƣớc sau trái nhau, vì bác bỏ cái thuyết nhân sanh của ngoại đạo, nên Ta thuyết tất cả tánh vô sanh. Đại Huệ! Ngoại đạo si mê, muốn cho hữu và vô hữu đều thật, vì chẳng biết do tự tâm vọng tƣởng chấp trƣớc đủ thứ nhân duyên mà sanh.

- Đại Huệ! Ta dùng cái thuyết Vô Sanh để thuyết, vì phá cái chấp hữu và vô.

Đại Huệ! Ta thuyết tánh âm thanh ( thanh giáo ), là vì đệ tử Ta tạo đủ thứ

nghiệp mà nhiếp thọ sanh tử, và phá những ngƣời chấp vô kiến, đoạn kiến.

Đại Huệ! Vì phàm phu đọa ác kiến hy vọng, chẳng biết tự tâm hiện lƣợng, vì khiến họ lìa các tƣớng tánh của tự tánh, nên thuyết tƣớng các pháp nhƣ

huyễn; vì phá tƣớng chấp trƣớc do nhân duyên sanh khởi của họ, nên nói tất cả pháp tƣớng tự tánh nhƣ mộng huyễn, là khiến lìa bả chấp trƣớc ác kiến hy vọng tất cả pháp tự và tha, đƣợc thấy chỗ nhƣ thật, chẳng lập tà luận. Đại Huệ! Chỗ thấy tất cả pháp nhƣ thật, là siêu việt tự tâm hiện lƣợng.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Vô tác, tánh vô sanh,

Chấp tánh nhiếp sanh tử.

Quán sát pháp nhƣ huyễn,

Nơi tƣớng chẳng khởi vọng.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đại Bồ Tát khéo quán danh thân, cú thân, hình thân. Vì Đại Bồ Tát khéo quán danh, cú, hình, nên thuyết tƣớng danh, cú, hình, theo đó vào nghĩa cú thân, hình thân, chóng đắc Vô Thƣợng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tự giác nhƣ thế rồi, lại giác cho tất cả chúng sanh. Đại Huệ! Nói "

DANH THÂN ", là y sự lập danh, gọi là danh thân; nói " CÖ THÂN " là trong cú có nghĩa thân, để quyết định nghĩa cứu cánh của tự tánh, gọi là cú thân. Nói " HÌNH THÂN " là hiển thị nghĩa của danh cú, gọi là hình thân.

Lại, nói HÌNH THÂN, còn có nghĩa là dài ngắn cao thấp; nói CÖ THÂN, còn có nghĩa đƣờng đi dấu vết, nhƣ đƣờng đi dấu vết của voi, ngựa, ngƣời và thú v.v... Đại Huệ! Nói danh và hình, là dùng danh để hiển bày bốn ấm Vô Sắc ( thọ, tƣởng, hành, thức ) nên nói danh, vì hiện tự tƣớng nên nói hình, gọi chung là danh cú thân hình. Đối với ngằn mé của tƣớng danh cú thân hình, cần nên tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Danh thân với cú thân,

Và hình thân sai biệt,

Phàm phu vọng chấp trƣớc,

Nhƣ voi mắc đầm lầy.

- Lại nữa, Đại Huệ! Ngƣời trí đời vị lai thông đạt nghĩa ta thuyết, dùng nghĩa lìa kiến chấp tƣớng nhất, dị, đồng, chẳng đồng v.v... hỏi ngƣời vô trí, thì họ

đáp rằng : " Sự hỏi này chẳng đúng. Nói các sắc tƣớng thƣờng hay vô thƣờng, khác hay chẳng khác, ấy là chƣ hạnh của Niết Bàn, lập tƣớng sở

tƣớng, y sở y, kiến sở kiến, tạo sở tạo, trần và vi trần, tu và kẻ tu v.v... là tƣớng lần lƣợt so sánh ". Thật ra, những câu của ngƣời trí hỏi kể trên, là vô ký và chỉ hý luận của Phật thuyết, có nghĩa thâm sâu, ngƣời si mê nhƣ họ

chẳng thể biết, vì họ không đủ trí huệ nghe pháp vậy. Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác, vì khiến họ lìa sự kinh sợ, nên nói pháp Vô Ký và Chỉ

Ký, cũng vì phá nhị kiến luận của ngoại đạo, chứ chẳng phải không thuyết.

- Đại Huệ! Cái thuyết của ngoại đạo, nói mạng tức là thân, những lời nói nhƣ thế mới là Vô Ký luận. Đại Huệ! Các ngoại đạo ngu si, nơi nhân lập Vô Ký Luận, chứ chẳng phải sở thuyết của Ta. Đại Huệ! Sở thuyết của Ta lìa năng nhiếp, sở nhiếp, chẳng sanh vọng tƣởng, chỉ để phá những kiến chấp của họ. Đại Huệ! Vì họ chấp trƣớc năng nhiếp, sở nhiếp, chẳng biết tự tâm hiện lƣợng, nên phá sự chấp trƣớc của họ. Đại Huệ! Nhƣ Lai Ứng Cúng Đảng Chánh Giác, dùng bốn thứ ký luận vì chúng sanh thuyết pháp. Đại Huệ! Ta thƣờng thuyết Chỉ Ký Luận, là vì ngƣời căn chƣa thuần thục mà thuyết, chẳng phải vì ngƣời căn đã thuần thục thuyết.

- Lại nữa, Đại Huệ! Tất cả pháp lìa nhân duyên sở tác, nghĩa là Vô Sanh, vì chẳng có kẻ tác, nên tất cả pháp Vô Sanh. Đại Huệ! Tại sao tất cả pháp lìa tự

tánh? Vì lúc tự khởi giác quán, thấy tƣớng của tự tánh cộng tánh đều bất khả

đắc, nên nói tất cả pháp Vô Sanh. Tại sao tất cả pháp chẳng thể đem lại, chẳng thể đem đi? Vì tự tƣớng cộng tƣớng bất khả đắc, nên muốn đem lại không có gì để đem lại, muốn đem đi không có gì để đem đi, nên nói tất cả

pháp lìa đem lại đem đi. Đại Huệ! Tại sao tất cả pháp chẳng diệt? Vì chẳng có tánh tƣớng của tự tánh, thì tất cả pháp bất khả đắc, nên tất cả pháp chẳng diệt. Đại Huệ! Tại sao tất cả pháp vô thƣờng? Vì tƣớng sanh khởi chẳng có tánh thƣờng, nên nói tất cả pháp vô thƣờng. Tại sao nói tất cả pháp thƣờng?

Vì tánh vô sanh chẳng có tƣớng sanh khởi, nên vô thƣờng là thƣờng, nên nói tất cả pháp thƣờng.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Ký luận có bốn thứ (1) :

Nhất hƣớng, phản cật vấn.

Phân biệt và chỉ luận,

Để đối trị ngoại đạo.

Thầy Số Luận (2)

Thắng Luận Hiển thị nhƣ thế này :

Pháp hữu và phi hữu,

Tất cả đều vô ký.

Nếu chánh giác phân biệt,

Tự tánh bất khả đắc.

Vì lìa nơi ngôn thuyết,

Nên nói lìa tự tánh.

(1) KÝ LUẬN CÓ BỐN THỨ : Phật Thích Ca vì phá chấp của ngoại đạo, có bốn cách đáp sự vấn nạn họ :

1.- Nhất Hƣớng : Khẳng định đáp.

2.- Phản Cật Vấn : Hỏi ngƣợc lại.

3.- Phân biệt : Bất định đáp (đáp cả hai mặt).

4.- Chỉ Luận : Tức là lƣơng cửu, im lặng đáp.

(2) SỐ LUẬN : Do môn đồ của Ngoại Đạo Tóc Vàng kiến lập, nói SỐ là số

lƣợng để đo lƣờng trí huệ, từ số mà sanh khởi Luận, luận cũng hay sanh ra số, nên gọi là Số Luận. Ngƣời tạo ra Số Luận và ngƣời học Số Luận gọi là Số Luận Sƣ.

Khi ấy Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết Tứ quả, Tứ hƣớng của thừa Thanh Văn về tƣớng thông nhau và sai biệt. Nếu Đại Bồ Tát khéo biết tƣớng thông và sai biệt của Tứ quả, Tứ hƣớng, thì có nhiều phƣơng tiện vì chúng sanh thuyết pháp, khiến chúng sanh thông đạt cứu cánh, nhƣ hai thứ tƣớng vô ngã và trừ sạch hai thứ phiền não và sở tri chƣớng, trải qua tƣớng chƣ Địa, đến cảnh giới cứu cánh bất tƣ nghì của Nhƣ Lai. Giống nhƣ hạt châu Ma Ni tùy sắc, khéo dùng tất cả pháp cảnh giới vô tận thân tài để nhiếp thọ, lợi ích tất cả chúng sanh.

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, nay Ta vì ngƣơi thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Lành thay Thế Tôn! Con xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Có ba thứ Tu Đà Hoàn, Tu Đà Hoàn quả sai biệt. Thế nào là ba? Nghĩa là hạ, trung, thƣợng. Hạ đó, bảy đời sanh mới vào Niết Bàn; Trung đó, ba hoặc năm đời mới vào Niết Bàn; Thƣợng đó, ngay đời ấy liền vào Niết Bàn. Ba hạng này còn tam kết hạ, trung, thƣợng, ấy là : Thân kiến, nghi kiến và giới thủ kiến, đó là tam kế sai biệt, dần dần tiến lên thì đắc quả A La Hán.

THÂN KIếN có hai thứ : Là Câu Sanh ( mới sanh đã saün có ) và vọng tƣởng, nhƣ duyên khởi vọng tƣởng, tự tánh vọng tƣởng, là nƣơng theo duyên khởi tự tánh thì các thứ vọng tƣởng tự tánh chấp trƣớc sanh khởi. Vì tƣớng

vọng tƣởng chẳng thật, phi hữu phi vô, cũng chẳng phải hữu và vô mà phàm phu vọng tƣởng chấp trƣớc mỗi mỗi tự tánh vọng tƣởng, nhƣ con nai đang khát tƣởng dƣơng diệm là nƣớc, đó là thân kiến vọng tƣởng của Tu Đà Hoàn. Bậc này tu theo nhơn ( ngƣời ) vô ngã, nhiếp thọ pháp vô tánh, dứt trừ

vô tri chấp trƣớc lâu đời.

- Đại Huệ! Câu sanh là thân kiến của Tu Đà Hoàn, chấp có tự thân tha thân v.v... Vì có tƣớng bốn ấm Vô Sắc, có năng tạo và sở tạo lần lƣợt làm nhơn tƣớng mà sanh ra sắc. Vì đại chủng và sắc chẳng phải một, nên Tu Đà Hoàn quán pháp hữu và vô chẳng hiện thì thân kiến liền đoạn. Thân kiến đoạn thì tham dục chẳng sanh, ấy gọi là tƣớng thân kiến hết.

- Đại Huệ! TƢớNG NGHI là tƣớng thấy đƣợc các pháp thiện ( tức là đắc nhơn vô ngã thì lý nghi dứt ) và hai thứ vọng tƣởng thân kiến ở trên đã dứt, thì pháp nghi chẳng sanh. Không ở nơi khác khởi kiến chấp nghi bậc Sƣ là tịnh hay là bất tịnh thì nghi Sƣ ( Thầy ) dứt. Đến đây, nghi lý, nghi pháp, nghi Sƣ đều hết, ấy gọi là tƣớng Nghi của Tu Đà Hoàn đoạn dứt.

- Đại Huệ! Thế nào là GIớI THỦ KIếN? Tu Đà Hoàn chẳng thủ giới, vì thấy rõ tƣớng khổ nơi vị lai thọ sanh nên chẳng thủ. Đại Huệ! Nói THỦ, là sự

quyết định thực tập khổ hạnh tinh tấn của phàm phu, cầu sanh cảnh giới thú vui của cõi Trời. Bậc họ chẳng thủ, là hồi hƣớng chỗ tối thắng tự giác, vốn lìa vọng tƣởng, tu pháp Vô Lậu, hành tƣớng phƣơng tiện, dù chẳng thủ, nhƣng cũng thọ trì giới chi ( Giới phần Vô Lậu ), ấy gọi là đoạn dứt tƣớng giới thủ của Tu Đà Hoàn. Tu Đà Hoàn đoạn dứt tam kết, tham si chẳng sanh, nếu Tu Đà Hoàn nghĩ nhƣ thế, nói " Ta chẳng thành tựu các kết này ", ắt có hai lỗi : Đọa thân kiến và các kết chẳng dứt.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Phật nói nhiều tham dục, vậy họ đoạn dứt tham dục gì?

Phật bảo Đại Huệ :

- Họ đoạn dứt những trói buộc nhƣ yêu thích ngƣời nữ, tham trƣớc đủ thứ

phƣơng tiện, tạo thân khẩu ác nghiệp, thọ sự vui trƣớc mắt mà gieo khổ đời vị lai v.v... chẳng sanh tham dục kể trên. Tại sao? Vì họ đắc sự vui của Tam muội chánh thọ, nên họ đoạn dứt tham dục thế gian mà chẳng phải đoạn dứt sự ham Niết Bàn.

- Đại Huệ! Thế nào là tƣớng Tƣ Đà Hàm? Ấy là đốn chiếu soi sắc tƣớng vọng tƣởng, chẳng sanh tƣớng thấy tƣớng sanh. Vì khéo thấy đƣợc tƣớng thiền hạnh, nền vãng lai thế gian này một lần, mong dứt sạch khổ để đắc Niết Bàn, nên gọi là Tƣ Đà Hàm.

- Đại Huệ! Thế nào là A Na Hàm? Nghĩa là đoạn dứt sự sanh kiến chấp lỗi lầm của kết tập ( tập khí phiền não ), chẳng sanh vọng tƣởng sắc tƣớng nơi quá khứ, vị lai, hiện tại, tánh phi tánh, gọi là A Na Hàm.

- Đại Huệ! Nói là A La Hán, là do sức sáng suốt giải thoát Tam muội của chƣ Thiền, dứt sạch tất cả khổ, phiền não của vọng tƣởng tánh phi tánh, nên gọi là A La Hán.

Đại Huệ bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Phật thuyết ba hạng A La Hán, nói A La Hánh này là thuộc hạng nào? Thế Tôn! Vì đắc tịch tịnh của đạo Nhất thừa, nên Đại Bồ Tát phƣơng tiện thị hiện A La Hán để giúp Phật giáo hóa.

Phật bảo Đại Huệ :

- Đắc tịch tịnh là đạo Nhất thừa của Thanh Văn, chẳng phải thừa khác. Thừa khác là hành hạnh Bồ Tát, do phƣơng tiện khéo léo của bốn nguyện, nên ở

nơi chúng sanh thị hiện thọ sanh và giúp Phật giáo hóa, cũng vì trang nghiêm quyến thuộc của Phật vậy. Đại Huệ! Ở nơi vọng tƣởng thuyết đủ thứ

pháp, nói đắc quả đắc thiền, thiền giả nhập thiền, thảy đều xa lìa, thị hiện chứng đắc tự tâm hiện lƣợng, đắc tƣớng quả, gọi là đắc quả. Lại nữa, Đại Huệ! Muốn siêu việt thiền của vô lƣợng Vô Sắc Giới, nên lìa tƣớng tự tâm hiện lƣợng. Đại Huệ! Nói chánh thọ, thọ tƣởng, siêu việt tự tâm hiện lƣợng là chẳng đúng. Tại sao? Vì còn có tâm lƣợng vậy.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Chƣ thiền Tứ Vô Lƣợng,

Vô sắc Tam Ma Đề.

Tất cả thọ, tƣởng diệt,

Tâm lƣợng vốn không có (1).

Sơ quả và nhị quả,

Tam quả A Na Hàm.

Tứ quả A La Hán,

Đều dứt tâm mê hoặc.

Thiền giả duyên thiền định,

Đoạn chấp thấy Chơn Đế.

Dù vọng tƣởng vô lƣợng,

Giác ngộ liền giải thoát.

1. BỐN CÂU TRƢỚC CỦA BAÌ KỆ là chỉ các thứ thiền phàm phu, ngoại đạo và Tiểu thừa, đã đƣợc giải ở trên.

- Lại nữa, Đại Huệ! Có hai thứ giác, là quán sát giác và Tƣớng vọng tƣởng nhiếp thọ chấp trƣớc kiến lập giác. Đại Huệ! Nói QUÁN SÁT GIÁC là tƣớng tự tánh của giác tánh, nếu quán sát sự phân biệt, lìa tứ cú bất khả đắc, ấy gọi là quán sát giác. Đại Huệ! Nói TỨ CÖ là lìa nhất, dị, đồng, chẳng đồng, hữu vô, phi hữu phi vô, thƣờng, vô thƣờng gọi là tứ cú. Đại Huệ! Lìa tứ cú này gọi là Nhất Thiết Pháp. Tứ cú quán sát Nhất Thiết Pháp này cần nên tu học.

- Đại Huệ! Thế nào là TƢớNG VọNG TƢởNG NHIếP THọ CHẤP TRƢớC

KIếN LậP GIÁC? Là nói tƣớng vọng tƣởng nhiếp thọ chấp trƣớc, tƣớng vọng tƣởng chẳng thật, nhƣ điạ, thủy, hỏa, phong; tứ đại chủng và tƣớng tông, nhơn, thí dụ, giác đƣợc chỗ kiến lập chẳng thật mà chấp trƣớc kiến lập, ấy gọi là tƣớng vọng tƣởng nhiếp thọ chấp trƣớc kiến lập giác.

- Nếu Đại Bồ Tát thành tựu hai thứ giác tƣớng này, đến tƣớng cứu cánh của tƣớng Nhơn pháp Vô Ngã thì khéo biết phƣơng tiện Vô Sở Hữu giác, quán sát Hành Địa, đắc Sơ Địa, vào trăm Tam muội đắc sai biệt Tam muội, thị

hiện trăm Phật và trăm Bồ Tát, biết các việc trong trăm kiếp quá khứ và vị

lai, ánh sáng tự tâm chiếu soi trăm quốc độ, biết tƣớng từng bậc của chƣ Địa Bồ Tát. Đại nguyện thù thắng, thần lực tự tại, đến Pháp Vân Địa quán đảnh, sẽ chứng đắc Nhƣ Lai Tự Đắc Địa, khéo dùng tâm Thập Vô Tận Cú(1) để

thành tựu cho chúng sanh, đủ thứ biến hóa quang minh trang nghiêm, đắc Tự

Giác Thánh Lạc Tam Muội Chánh Thọ.

(1) THẬP VÔ TẬN CÖ : Cũng là mƣời thứ bất nhị của Nhƣ Lai. Chƣ Phật có mƣời thứ quyét định bất nhị : 1.- Tất cả chƣ Phật khéo thuyết lời thọ ký bất nhị. 2.- Hay tùy thuận tâm niệm chúng sanh, khiến họ thỏa nguyện bất nhị. 3.- Khéo biết tam thế tất cả Phật và Phật sở giáo hóa tất cả chúng sanh thể tánh bình đẳng bất nhị. 4.- Hay biết thế pháp và pháp tánh của chƣ Phật chẳng sai biệt, quyết định bất nhị. 5.- Khéo biết tam thế chƣ Phật đồng một thiện căn bất nhị. 6.- Hay thấu rõ tất cả pháp, diễ thuyết nghĩa lý bất nhị. 7.-

Đầy đủ trí huệ của tam thế chƣ Phật bất nhị. 8.- Biết tất cả sát na nơi tam thế

bất nhị.

9.- Biết tam thế tất cả cõi Phật vào trong mộy cõi bất nhị. 10.- Biết lời nói của tất cả tam thế chƣ Phật tức là lời nói của một Phật bất nhị.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đại Bồ Tát nên khéo tạo sắc tứ đại chủng. Thế nào là Bồ

Tát khéo tạo sắc tứ đại chủng? Đại Huệ! Đại Bồ Tát giác đƣợc chơn đế thì tứ

đại chủng chẳng sanh, ở nơi tứ đại chẳng sanh mà quán sát nhƣ thế, quán sát rồi giác đƣợc ngằn mé danh tƣớng của vọng tƣởng, ngằn mé của tự tâm hiện và ngoài tánh phi tánh, gọi là tâm hiện vọng tƣởng ngằn mé. Quán tam giới kia, tánh lìa tạo sắc của tứ đại chủng, thông đạt tứ cú, lìa ngã, ngã sở, tự

tƣớng nhƣ thật tƣớng và lìa trụ phần đoạn sanh tử, thành tựu tự tƣớng vô sanh.

- Đại Huệ! Tứ đại chủng kia làm sao sanh khởi tạo sắc? Là nói vọng tƣởng thấm nhuần đại chủng, trƣớc sanh nội, ngoại thủy giới, rồi cái năng sanh của vọng tƣởng đại chủng, sanh nội, ngoại hỏa giới. Vọng tƣởng đại chủng phiêu động, sanh nội, ngoại phong giới, vọng tƣởng đại chủng ngăn cách, sanh nội, ngoại địa giới. Do chấp sắc và hƣ không chấp trƣớc lý tà thì có ngũ uẩn tập hợp, sự tạo sắc của tứ đại chủng do đó sanh khởi.

- Đại Huệ! Nói THỨC ẤM là do ham thích đủ thứ sự thích cảnh giới của lục trần dính mắc chẳng bỏ, nên phải tƣơng tục thọ sanh nơi các loài khác. Đại Huệ! Địa, thủy, hỏa, phong tứ đại chủng và sở tạo sắc pháp v.v... là do thức ấm duyên theo nghiệp mà sanh ra tứ đại, chẳng phải tứ đại tự làm duyên mà sanh ra thức ấm. Tại sao? Vì hình tƣởng tự tánh, chỗ sở tác chỉ là phƣơng tiện vô tánh, nên đại chủng chẳng sanh. Đại Huệ! Hình tƣớng tự tánh là do chỗ sở tác phƣơng tiện hòa hợp mà sanh, chẳng phải vô hình. Cho nên tƣớng tứ đại tạo tác là vọng tƣởng của ngoại đạo, chẳng phải thuyết của Ta.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nay sẽ thuyết tƣớng tự tánh của các ấm. Thế nào là tƣớng tự tánh của các ấm? Nói NGŨ ẤM là sắc, thọ, tƣởng, hành, thức. Bốn ấm phi sắc là thọ, tƣởng, hành, thức. Đại Huệ! Nói SẮC ẤM, là tứ đại và tạo sắc mỗi mỗi có tƣớng riêng khác biệt. Đại Huệ! Bốn ấm vô sắc chẳng phải Vô Sắc mà có bốn số ( thọ, tƣởng, hành, thức ) nhƣ hƣ không. Ví nhƣ hƣ

không siêu việt tƣớng số mà lìa nơi số, chẳng có số lƣợng mà vọng tƣởng nói là một hƣ không. Đại Huệ! Nhƣ thế, bốn ấm Vô Sắc cũng siêu việt tƣớng số mà lìa nơi số, lìa tánh phi tánh, lìa tứ cú. Nói TƢớNG Số là ngôn thuyết của phàm phu, chẳng phải Thánh Hiền vậy.

- Đại Huệ! Bậc Thánh nhƣ huyễn, mỗi mỗi sắc tƣớng lìa sự dựng lập, khác hay chẳng khác, cũng nhƣ thân bóng mộng của sĩ phu, lìa khác và chẳng khác. Đại Huệ! Nói Thánh Trí đồng nhƣ tƣớng vọng tƣởng của ngũ ấm hiện, gọi là tƣớng tự tánh của các ấm, ngƣơi nên diệt trừ. Diệt rồi thuyết pháp tịch tịnh, dứt tất cả kiến chấp của các ngoại đạo nơi tất cả cõi Phật.

- Đại Huệ! Lúc nói tịch tịnh, là thấy pháp Vô Ngã tịnh, và vào Bất Động Địa ( Đệ Bát Địa ). Vào Bất Động Địa rồi, đắc vô lƣợng Tam muội tự tại và đắc ý sanh thân, đắc nhƣ huyễn Tam muội, thông đạt sự cứu cánh sáng tỏ tự tại, cứu giúp lợi ích tất cả chúng sanh, giống nhƣ đại địa nuôi dƣỡng chúng sanh, Đại Bồ Tát phổ độ chúng sanh cũng nhƣ thế.

- Lại nữa, Đại Huệ! Các ngoại đạo có bốn thứ Niết Bàn. Thế nào là bốn? 1.-

Tánh của tự tánh phi tánh Niết Bàn. 2.- Mỗi mỗi tƣớng của tự tánh phi tánh Niết Bàn. 3. Tƣớng giác của tự tánh phi tánh Niết Bàn. 4.- Tƣơng tục lƣu chú của tự tƣớng cộng tƣớng nơi ngũ ấm đoạn dứt Niết Bàn. Ấy gọi là bốn thứ Niết Bàn của các ngoại đạo, chẳng phải pháp sở thuyết của Ta. Đại Huệ!

Pháp của Ta thuyết là các thức của vọng tƣởng diệt, gọi là Niết Bàn.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn há chẳng kiến lập thức thứ tám ƣ?

Phật đáp :

- Kiến lập.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Nếu kiến lập thì tại sao chỉ lìa ý thức ( Thức thứ sáu ) mà chẳng lìa thức thứ bảy?

Phật bảo Đại Huệ :

- Vì lìa sự phan duyên của thức thứ sáu thì thức thứ bảy chẳng sanh. Ý thức là phân biệt cảnh giới phần đoạn của Tiền ngũ thức, đang lúc phân biệt, liền sanh khởi chấp trƣớc, thì những tập khí nuôi dƣỡng nơi tạng thức, khởi hiện hành huân tập chủng tử, do thức thứ bảy truyền vào ý thức, tức là cùng trong thức thứ tám vậy. Chấp trƣớc ngã và ngã sở thì nhân duyên tƣ duy sanh khởi, thân tƣớng chẳng hoại, tạng thức do ý thức phan duyên thì cảnh giới tự

tâm hiện, tâm chấp trƣớc liền sanh. Các thức lần lƣợt làm nhân với nhau, cũng nhƣ làn sóng biển, do ngọn gió của cảnh giới tự tâm hiện thổi, làn sóng các thức hoặc sanh hoặc diệt cũng nhƣ thế. Cho nên, ý thức diệt thì thức thứ

bảy theo đó cũng diệt.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lập lại nghĩa này mà thuyết rằng : Ta chẳng trụ Niết Bàn.

Tƣớng năng tác, sở tác.

Tánh Niết Bàn ta thuyết,

Lìa vọng tƣởng nhĩ diệm.

Do thức phan duyên nhau,

Thành đủ thứ thân hình.

Gốc nhân chính là tâm,

Nơi nƣơng tựa của thức.

Nhƣ dòng nƣớc đã cạn,

Thì làn sóng chẳng khởi.

Vậy ý thức diệt rồi,

Thì các thức chẳng sanh.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nay ta sẽ thuyết tƣớng thông phân biệt của vọng tƣởng tự tánh. Nếu đối với tƣớng thông phân biệt của vọng tƣởng tự tánh mà khéo phân biệt, thì ngƣơi và các Đại Bồ Tát đƣợc lìa vọng tƣởng, đến chỗ Tự giác Thánh Trí, chẳng còn vọng tƣởng thì mỗi mỗi tƣớng và hành duyên khởi từ

vọng tƣởng tự tánh và năng nhiếp sở nhiếp đều đoạn dứt, cũng là giác đƣợc kiến chấp thần thông của ngoại đạo.

- Đại Huệ! Thế nào là tƣớng thông phân biệt của vọng tƣởng tự tánh? Là gồm ngôn thuyết vọng tƣởng, sở thuyết sự vọng tƣởng, tƣớng vọng tƣởng, lợi vọng tƣởng, tự tánh vọng tƣởng, nhân vọng tƣởng, kiến vọng tƣởng, thành vọng tƣởng, sanh vọng tƣởng, bất sanh vọng tƣởng, tƣơng tục vọng tƣởng, phƣợc bất phƣợc ( trói chẳng trói ) vọng tƣởng, ấy gọi là tƣớng thông phân biệt của vọng tƣởng tự tánh.

- Đại Huệ! Thế nào là NGÔN THUYẾT vọng tƣởng? Là chấp đủ thứ điệu âm nhạc, cho là vui thú, gọi là Ngôn Thuyết vọng tƣởng.

- Thế nào là Sở THUYẾT Sự vọng tƣởng? Là nói có sự sở thuyết của tự

tánh, do Thánh Trí hiểu biết, theo đó mà sanh ngôn thuyết vọng tƣởng, gọi là Sở Thuyết Sự vọng tƣởng.

- Thế nào là TƢớNG vọng tƣởng? Là ngay nơi sự sở thuyết kia, nhƣ nai đang khát, tƣởng dƣơng diệm là nƣớc, mỗi mỗi chẳng thật mà chấp là thật, nói tƣớng của tứ đại, tất cả tánh đều thuộc vọng tƣởng, gọi là Tƣớng vọng tƣởng.

- Thế nào là LợI vọng tƣởng? Nói ham thích đủ thứ vàng bạc châu báu, gọi là Lợi vọng tƣởng.

- Thế nào là Tự TÁNH vọng tƣởng? Nói tự tánh có sự thật chấp trì nhƣ thế, chẳng khác với vọng tƣởng ác kiến, gọi là Tự Tánh vọng tƣởng.

- Thế nào là NHÂN vọng tƣởng? Nói hoặc nhân hoặc duyên để phân biệt hữu và vô thì tƣớng nhân sanh, gọi là Nhân vọng tƣởng.

- Thế nào là KIẾN vọng tƣởng? Là đối với hữu, vô, nhất, dị, đồng, chẳng đồng, những vọng tƣởng ác kiến của ngoại đạo, nổi vọng tƣởng chấp trƣớc, gọi là Kiến vọng tƣởng.

- Thế nào là THàNH vọng tƣởng? Là đối với tƣ tƣởng ngã và ngã sở, lập thành luận quyết định, gọi là Thành vọng tƣởng.

- Thế nào là SANH vọng tƣởng? Nói duyên theo tánh hữu và vô, sanh khởi chấp trƣớc, gọi là Sanh vọng tƣởng.

- Thế nào là BẤT SANH vọng tƣởng? Là nói tất cả tánh vốn vô sanh vô chủng, do nhân duyên sanh cái thân vô nhân ( chẳng có cái nhân bắt đầu ), gọi là Bất Sanh vọng tƣởng.

- Thế nào là TƢƠNG TụC vọng tƣởng? Là nói vật này vật kia liên hệ lẫn nhau, nhƣ kim và chỉ liền nhau mới có thể may vá, gọi là Tƣơng Tục vọng tƣởng.

- Thế nào là PHƢợC BẤT PHƢợC vọng tƣởng? Nói trói chẳng trói là do nhân duyên chấp trƣớc, nhƣ phƣơng tiện của sĩ phu hoặc trói hoặc mở trói, gọi là Phƣợc Bất Phƣợc vọng tƣởng.

- Đại Huệ! Nơi tƣớng thông và phân biệt của vọng tƣởng tự tánh này, tất cả

phàm phu chấp trƣớc cho là hữu và vô. Đại Huệ! Do duyên khởi mà chấp trƣớc mỗi mỗi vọng tƣởng của tự tánh chấp trƣớc, hiện ra đủ thứ thân hình nhƣ huyễn, phàm phu vọng tƣởng, thấy mỗi thứ huyễn tƣớng khác nhau. Đại Huệ! Mỗi thứ tƣớng huyễn chẳng phải khác, cũng chẳng phải không khác.

Nếu nói " khác " thì huyễn chẳng phải nhân của mỗi thứ kia; nếu nói " chẳng khác " thì huyễn và mỗi thứ kia chẳng sai biệt mà lại thấy sai biệt. Do đó, nói chẳng phải khác cũng chẳng phải không khác. Cho nên, Đại Huệ! Ngƣơi và các Đại Bồ Tát, đối với vọng tƣởng tự tánh, duyên khởi tƣớng nhƣ huyễn, khác hay chẳng khác, hữu hay vô, chớ nên chấp trƣớc.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Trói tâm nơi cảnh giới,

Trí giác tƣởng chuyển theo.

Thắng giải Vô Sở trụ,

Trí huệ bình đẳng sanh.

Vọng tƣởng thì tánh hữu,

Nơi duyên khởi thì vô.

Vọng tƣởng và nhiếp thọ,

Phi vọng tƣởng duyên khởi.

Mỗi mỗi phân biệt sanh,

Nhƣ huyễn lại chẳng thành.

Dù hiện đủ thứ tƣớng,

Vọng tƣởng cũng chẳng thành.

Chấp trƣớc là lỗi lầm,

Đều do tâm trói sanh.

Vọng tƣởng vốn vô tri,

Nơi duyên khởi vọng tƣởng.

Tánh các vọng tƣởng này,

Tức là duyên khởi kia.

Vọng tƣởng có đủ thứ,

Nơi duyên khởi vọng tƣởng.

Tục Đế Đệ Nhất Nghĩa,

Ngoại đạo chấp thành ba (1).

Cho là vô nhân sanh,

Dứt vọng tƣởng Tục Đế,

Là cảnh giới bậc Thánh.

Ví nhƣ sự tu hành,

Một không ( hƣ không ) hiện nhiều mây.

Hƣ không vốn chẳng mây,

Lại hiện mây nhƣ thế.

Tâm cũng nhƣ hƣ không,

Vọng tƣởng hiện nhiều sắc.

Do duyên khởi mà hiện,

Chẳng phải sắc phi sắc,

Ví nhƣ luyện vàng ròng,

Lọc bỏ các tạp chất,

Vàng thiệt liền hiện ra.

Vọng tƣởng sạch cũng vậy.

Tự tánh chẳng vọng tƣởng,

Vì duyên khởi thành có.

Kiến lập và phủ định,

Thảy đều do vọng tƣởng.

Vọng tƣởng nếu vô tánh,

Mà có tánh duyên khởi.

Vô tánh sanh hữu tánh,

Hữu tánh sanh vô tánh,

Nƣơng nhau nơi vọng tƣởng,

Mà thành tƣớng duyên khởi.

Danh tƣớng thƣờng theo nhau,

Mà sanh các vọng tƣởng,

Độ thoát các vọng tƣởng,

Rồi thành trí trong sạch,

Gọi là Đệ Nhất Nghĩa.

Duyên khởi có sáu thứ,

Vọng tƣởng có mƣời hai.

Tự giác và nhĩ diệm,

Vốn chẳng có sai biệt.

Năm pháp đều chân thật,

Tự tánh có ba thứ.

Tu hành thấu nghĩa này,

Chẳng ngoài nơi nhƣ nhƣ.

Các tƣớng và duyên khởi,

Đều gọi "khởi vọng tƣởng".

Các tƣớng vọng tƣởng kia,

Từ duyên khởi mà sanh.

Giác huệ khéo quán sát,

Vô duyên vô vọng tƣởng.

Thành tựu tánh vô sanh,

Thế nào giác vọng tƣởng.

Do tự giác vọng tƣởng,

Kiến lập hai tự tánh :

Là hiện cảnh vọng tƣởng,

Và cảnh giới bậc Thánh.

Vọng tƣởng nhƣ tranh vẽ,

Duyên khởi tức vọng tƣởng.

Nếu nói khác vọng tƣởng,

Là luận của ngoại đạo.

Do nhị kiến hòa hợp,

Sanh năng tƣởng, sở tƣởng.

Lìa hai năng, sở ấy,

Thành trí huệ bình đẳng.

(1) TỤC ĐẾ ĐỆ NHẤT NGHĨA, NGOẠI ĐẠO CHẤP THÀNH BA : ngoại đạo nói Đệ Nhất là từ ban sơ sanh giác, Đệ Nhị từ giác sanh ngã tâm, Đệ

Tam từ ngã tâm sanh ngũ trần sắc, thanh, hƣơng, vị, xúc, chẳng biết căn bản của duyên khởi, lại cho là Vô Nhân sanh, thành ra ở ngoài Nhị đế chơn và tục.

Đại Huệ bồ tát lại bạch Phật rằng:

-Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết tƣớng Tự Giác Thánh Trí và Nhất Thừa, khiến con và các bồ tát khéo tự giác, chẳng nhờ ngƣời khác mà thông đạt Phật pháp.

Phật bảo Đại Huệ:

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng:

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ:

- Theo sở tri của bậc thánh xƣa là vọng tƣởng vô tánh, từng đời truyền thọ

nhau, nghĩa là đại bồ tát tự ở nơi thanh tịnh quán sát tự giác, chẳng do ngƣời khác mà đƣợc lìa kiến chấp vọng tƣởng. Dần dần tiến lên, vào địa vị Nhƣ

Lai, ấy gọi là TƢỚNG TỰ GIÁC THÁNH TRÍ.

- Đại Huệ! Thế nào là TƢỚNG NHẤT THỪA? Ấy là giác đƣợc đạo Nhất Thừa, ta nói là Nhất Thừa. Thế nào là giác đƣợc đạo Nhất Thừa? Là nói nhiếp sở nhiếp của vọng tƣởng, chỗ nhƣ thật thì chẳng sanh vọng tƣởng, gọi là Nhất Thừa Giác. Đại Huệ! Nói NHẤT THỪA GIÁC, trừ Nhƣ Lai ra, chẳng phải hàng ngoại đạo, Thanh Văn, Duyên Giác và vua Phạm Thiên có thể giác đƣợc, nên gọi là Nhất Thừa.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Tại sao nói Tam Thừa mà chẳng nói Nhất Thừa?

Phật bảo Đại Huệ :

- Vì tất cả Thanh Văn, Duyên Giác đối với pháp Niết Bàn chẳng thể tự

chứng, nên chẳng nói Nhất Thừa. Do Nhƣ Lai muốn điều phục tất cả Thanh Văn, Duyên Giác, truyền thọ pháp tịch tịnh, bậc họ nhờ phƣơng tiện mà đắc giải thoát, chẳng phải do sức của chính mình chứng đắc, nên chẳng nói Nhất Thừa.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đối với ngƣời chẳng dứt tập khí nghiệp chƣớng phiền não, nên chẳng vì tất cả Thanh Văn, Duyên Giác nói Nhất Thừa. Đối với ngƣời chẳng dứt đƣợc

pháp Vô Ngã chẳng lìa phần đoạn sanh tử, nên thuyết Tam Thừa. Đại Huệ!

Các bậc họ nếu dứt đƣợc lỗi tập khí và giác đƣợc pháp Vô Ngã, thì tất cả lỗi tập khí phiền não chẳng sanh khởi, đối với sự phi tánh chấp trƣớc ham thích mùi vị của Tam-muội, bậc Vô lậu đã giác đƣợc, giác rồi lại ra vào thế gian, dần dần từ bậc Vô lậu đến chỗ Bồ Đề viên mãn, sẽ chứng đắc tự tại Pháp thân bất tƣ nghì của Nhƣ Lai.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Chƣ Thiên và Phạm chúng,

Thừa Thanh Văn, Duyên Giác.

Chƣ Phật Nhƣ Lai Thừa,

Ta thuyết những thừa này.

Cho đến tâm thức chuyển,

Các thừa chẳng cứu cánh.

Nếu tâm thức diệt sạch,

Thì chẳng thừa vô thừa.

Chẳng có "Thừa" kiến lập,

Nên ta nói Nhất Thừa.

Vì dẫn dắt chúng sanh,

Phân biệt nói các thừa.

Giải thoát có ba thứ;

Nhân (ngƣời) và pháp Vô Ngã.

Phiền não sở tri chƣớng

Xa lìa đƣợc giải thoát.

Nhƣ gỗ nổi mặt biển,

Tùy làn sóng xoay chuyển.

Bậc Thanh Văn cũng thế,

Bị tƣớng gió thổi trôi.

Tu tập diệt phiền não,

Còn tập khí sót lại.

Ham mùi vị Tam muội,

An trụ cõi Vô Lậu.

Chẳng đến chỗ cứu cánh,

Cũng chẳng có lui sụt.

Đắc các thân Tam muội,

Bất giác (uổng) qua nhiều kiếp.

Ví nhƣ ngƣời say rƣợu,

Rƣợu tiêu rồi mới tỉnh.

Pháp "giác" họ cũng thế,

Cuối cùng vẫn thành Phật.

QUYỂN NHÌ HẾT

QUYỂN THỨ BA

Ý Sanh Thân

Năm Tội Vô Gián

Tính Bình Ðẳng Của Phật Quả

Không Một Lời Nào Do Phật Thuyết

Về Hữu Và Vô Của Tất Cả Các Pháp

Thuyết Tƣớng Tông Thông

Thế nào Là Ngữ, Thế Nào Là Nghĩa

Thuyết Thông và Tông Thông

Chín Thứ Chuyển Biến Luận

Luận Về Vô Sanh

Về Niết Bàn

Khi ấy, Thế Tôn bảo Đại Huệ bồ tát rằng:

- Nay ta sẽ thuyết tƣớng thông phân biệt của ý sanh thân, ngƣơi hãy lắng nghe và khéo ghi nhớ.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng:

- Lành thay, Thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ:

- Có ba thứ ý sanh thân. Thế nào là ba? Ấy là : Tam muội lạc Chánh thọ ý sanh thân, Giác pháp tự tánh Tánh ý sanh thân, và Chủng loại Câu sanh vô hành tác ý sanh thân. Ngƣời tu hành liễu tri cái tƣớng ấy, từ Sơ Địa dần dần tiến lên, thì đƣợc ba thứ thân này.

- Đại Huệ! Thế nào là Tam Muội Lạc Chánh Thọ Ý Sanh Thân? Ấy là Tam muội lạc Chánh thọ của Bồ Tát Tam Địa, Tứ Địa và Ngũ Địa, an trụ nơi biển tâm, tự tâm tịch tịnh, mỗi mỗi làn sóng của "thức tƣớng" chẳng sanh khởi, biết cảnh giới tự tâm hiện tánh phi tánh, gọi là Tam muội lạc Chánh thọ ý sanh thân.

- Đại Huệ! Thế nào là Giác Pháp Tự Tánh Tánh Ý Sanh Thân? Là Bồ Tát Đệ

Bát Địa quán sát các pháp nhƣ huyễn, thảy vốn chẳng có thì thân tâm

chuyển biến, đắc nhƣ huyễn Tam muội và nhiều Tam muội môn khác. Sức tƣớng vô lƣợng tự tại quang minh nhƣ diệu hoa trang nghiêm, chóng đƣợc nhƣ ý. Cũng nhƣ mộng huyễn, trăng đáy nƣớc, bóng trong gƣơng, phi năng tạo, phi sở tạo, nhƣ tạo sở tạo, tất cả sắc mỗi mỗi khác biệt đều đầy đủ trang nghiêm, do đại chúng trong tất cả cõi Phật đều thông đạt pháp tự tánh, nên gọi là Giác Pháp Tự Tánh Tánh Ý Sanh Thân.

- Đại Huệ! Thế nào là Chủng Loại Câu Sanh Vô Hành Tác Ý Sanh Thân? Là nói giác đƣợc tất cả Phật pháp, theo duyên đó tự đắc tƣớng hành, ấy gọi là Chủng Loại Câu Sanh Vô Hành Tác Ý Sanh Thân. Đại Huệ! Đối với sự

quán sát giác liễu nơi ba thứ thân tƣớng này, cần nên tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Phi thừa phi Đại thừa,

Phi thuyết phi văn tự.

Phi đế ( Chơn đế ) phi giải thoát,

Phi cảnh giới hữu vô.

Pháp Đại thừa Sở chứng

Tự tại Tam Ma Đề

Mỗi mỗi ý sanh thân,

Hoa trang nghiêm tự tại.

Lƣợc giải :

Bài kệ ở cuối quyển hai nói VÔ THỪA và chẳng kiến lập THỪA, nên ta

nói " NHẤT THỪA", đã chỉ rõ ba thứ ý sanh thân kia. Hai thứ ý sanh

thân trƣớc thuộc về Đại thừa, một thứ ý sanh thân sau thuộc về phi thừa,

nên bài kệ này chỉ tụng về CHỦNG LOẠI VÔ HÀNH TÁC Ý SANH

THÂN, duy có Nhất Thừa này, chẳng có thừa khác, nên nói NHẤT

THỪA tức là PHI THỪA vậy. Phi thừa chẳng phải Đại Thừa, nhƣng phải

nhờ nghĩa Đại Thừa để hiển bày nghĩa Phi Thừa, cũng là nghĩa của bài

kệ này vậy.

Lƣợc giải hết

CHÁNH VĂN :

Khi ấy, Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn nói " Thiện nam, tín nữ hành nghiệp Ngũ Vô Gián mà chẳng đọa địa ngục A Tỳ". Thế Tôn! Tại sao thiện nam, tín nữ hành nghiệp Ngũ Vô Gián mà chẳng đọa địa ngục A Tỳ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng :

- Lành thay thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ:

- Thế nào là nghiệp NGŨ VÔ GIÁN? Ấy là giết cha mẹ, hại La Hán, phá hòa hợp tăng, ác tâm làm thân Phật ra máu.

- Đại Huệ! Nói GIẾT CHA MẸ ở đây là ám chỉ hai thứ căn bản của sự thọ

sanh, do tham ái làm mẹ, vô minh làm cha, đoạn dứt hai thứ căn bản ấy, gọi là giết cha mẹ.

- Thế nào là HẠI LA HÁN? Dụ nhƣ con chuột bị độc chết, thì những tai hại do con chuột gây ra đều chẳng sanh khởi nữa, cũng nhƣ các pháp phiền não tập khí cứu cánh đoạn dứt, gọi là hại La Hán.

- Thế nào là PHÁ HÕA HƠ.P TĂNG? Là nói các tƣớng tập khí phiền não khác nhau của ngũ ấm hòa hợp tích tụ, tất cả đều đƣợc đoạn dứt, gọi là phá hòa hợp Tăng.

- Thế nào là ÁC TÂM LÀM THÂN PHẬT RA MÁU? Vì chẳng biết bản thể

của bảy thứ thức là do tự tâm biến hiện, chẳng ngoài tự tƣớng cộng tƣớng, nay dùng ác tâm (tâm mãnh liệt) của Tam Vô Lậu giải thoát (Không, Vô tƣớng, Vô nguyện) để đoạn dứt bảy thứ thức nơi tự tánh Phật, gọi là ác tâm làm thân Phật ra máu. Nếu thiện nam, tín nữ hành những việc vô gián này, gọi là ngũ Vô Gián, cũng gọi là Đẳng Vô Gián.

- Lại nữa, Đại Huệ! Có pháp ngoài Ngũ Vô gián, nay ta sẽ thuyết, ngƣơi và các Đại bồ tát nghe nghĩa này rồi, nơi đời vị lai chẳng đọa ngu si.

- Thế nào là NGOÀI NGŨ VÔ GIÁN? Nghĩa là nếu ngƣời muốn chứng đắc pháp Ngũ Vô Gián kể trên, mà thực hành theo ba cửa giải thoát (Không, Vô tƣớng, Vô nguyện trong kinh Đại Bát Nhã) thì mỗi mỗi đều chẳng thể chứng đắc pháp Ngũ Vô Gián, nhƣ dùng cửa KHÔNG cũng chẳng thể chứng đắc, dùng cửa VÔ TƢỚNG cũng chẳng thể chứng đắc, dùng cửa VÔ NGUYỆN

cũng chẳng thể chứng đắc, nên nói ở ngoài Ngũ Vô Gián.

- Ngoại trừ pháp này ra, còn có các pháp, nhờ thần lực biến hóa mà hiện Vô Gián. Nhƣ thần lực biến hóa của Thanh Văn, thần lực biến hóa của Bồ Tát, thần lực biến hóa của Nhƣ Lai v.v...Đối với những kẻ tạo tội Vô Gián, vì sự

sám hối tội lỗi và trừ nghi cho họ, cũng vì khuyến phát nhân lành cho họ, nên nhờ thần lực biến hóa mà hiện Vô Gián. Trừ khi ngƣời giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng, lìa đƣợc vọng tƣởng thân tài, lìa sự nhiếp thọ ngã và ngã sở, hoặc lúc gặp thiện tri thức khiến khai ngộ bản tâm thì mới đƣợc giải thoát sự

sanh tử tƣơng tục nơi các cõi, chứ chẳng phải trƣớc kia đã tạo tội Vô gián mà chẳng bị đọa địa ngục Vô Gián vậy.

Lƣợc giải :

"Ba cửa Giải Thoát" tại sao chẳng thể chứng đắc pháp Ngũ Vô Gián? Vì

pháp đã Không, Vô tƣớng, Vô nguyện thì năng sở đều bặt, dĩ nhiên không

có kẻ năng chứng để chứng cái pháp sở chứng, thì làm sao có sự chứng

đắc ƣ?

Nói về THẦN LỰC BIẾN HÓA, cũng nhƣ năm trăm vị Tỳ Kheo trong hội

Linh Sơn, đã đắc bốn thứ thiền định và năm thứ thần thông, nhƣng chƣa

đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, nhờ sức thần thông của Túc Mạng Trí, mỗi mỗi

tự thấy quá khứ giết cha hại mẹ và tạo nhiều tội nặng khác, nên trong tâm

tự hoài nghi, do đó chẳng thể chứng nhập pháp thâm sâu. Cho nên, Văn

Thù bồ tát thừa oai thần Phật, bèn dùng tay cầm gƣơm bén bức bách Nhƣ

Lai (dụ cho ác tâm làm thân Phật chảy máu, cũng là một phƣơng tiện để

độ năm trăm vị Tỳ Kheo). Khi ấy, Thế Tôn bảo Văn Thù bồ tát rằng :

ỏỏThôi, thôi! Chớ nên phản nghịch hại ta; Ta ắt sẽ bị hại, ấy là khéo bị

hại. Tại sao? Vì Văn Thù bồ tát xƣa nay đã chẳng có tƣớng nhân ngã. Chỉ

vì trong tâm họ (năm trăm vị Tỳ Kheo) thấy có nhân ngã, khi nội tâm

sanh khởi ngã, thì sẽ bị hại (ngƣời tu ắt phải phá ngã chấp), nên gọi là

hại ỏỏ. Khi ấy, năm trăm vị Tỳ Kheo tự ngộ bản tâm nhƣ mộng, nhƣ

huyễn, nơi mộng huyễn chẳng có nhân ngã, cho đến chẳng có cái năng

sanh, sở sanh của cha mẹ, do đó, năm trăm vị Tỳ Kheo đồng thanh tán

thán rằng:

- Văn Thù bậc Đại Trí, thấu tận đáy các pháp, khéo dùng phƣơng tiện bức

bách Nhƣ Lai, thị hiện dùng gƣơm bén (năng hại) và thân Phật (sở hại)

đều do tâm tạo, một tƣớng chẳng có hai, Vô Tƣớng ắt Vô Sở Sanh, thì làm

sao có sự giết hại kia!

Nay nói thần lực biến hóa của Nhƣ Lai, là dùng phƣơng tiện khiến những

kẻ tạo tội Vô Gián đều đƣợc giải thoát, cũng chứng tỏ "Nhất thiết duy tâm

tạo" vậy.

Lƣợc giải hết

CHÁNH VĂN

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tham ái gọi là mẹ,

Vô minh gọi là cha.

"Thức" giác ngộ là Phật,

Phiền não là La Hán

Ngũ ấm gọi là Tăng,

Hành vô gián đoạn ác.

Gọi là Ngũ Vô Gián,

Chẳng đọa ngục A Tỳ.

Khi ấy, Đại Huệ bồ tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng giảng thuyết thế nào là tri giác của Phật?

Phật bảo Đại Huệ :

- Giác đƣợc nhân và pháp Vô Ngã, liễu tri hai chƣớng phiền não và sở tri, lìa hai thứ sanh tử phần đoạn và biến dịch, đoạn dứt hai thứ phiền não vô minh và ái nghiệp, ấy gọi là tri giác của Phật. Thanh Văn, Duyên Giác đắc đƣợc pháp này cũng gọi là Phật, do nhân

duyên này Ta thuyết Nhất Thừa.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Khéo biết hai vô ngã

Hai chƣớng phiền não dứt

Lìa hẳn hai sinh tử

Gọi là tri giác Phật.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng:

- Thế Tôn! Tại sao Thế Tôn nơi đại chúng nói lời nhƣ thế : " Ta là tất cả

Phật quá khứ và có đủ thứ thọ sanh. Xƣa kia Ta làm Mạn Đà Chuyển Luân Thánh Vƣơng, voi lớn sáu ngà và chim Anh Võ, Thích Đề Hoàn Nhân, Tiên nhơn Thiện Nhãn v.v...thuyết trăm ngàn quyển Kinh Thọ Sanh" nhƣ thế?

Phật bảo Đại Huệ:

- Do bốn thứ bình đẳng nên Nhƣ Lai Ƣng Cúng Chánh Đẳng Giác, nơi đại chúng nói lời nhƣ thế : "Khi ấy Ta làm Phật Câu Lƣu Tôn, Phật Câu Na Hàm Mâu Ni, Phật Ca Diếp".

Thế nào là BỐN THỨ BÌNH ĐẲNG? Ấy là Tự đẳng, Ngữ đẳng, Pháp đẳng và Thân đẳng. Vì bốn thứ bình đẳng này, nên Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác ở trong chúng nói lời nhƣ thế.

- Thế nào là TỰ ĐẲNG? Là danh tự xƣng Ta là Phật, cũng xƣng tất cả chƣ

Phật, mà tự tánh của danh tự chẳng có sai biệt, ấy gọi là Tự Đẳng.

- Thế nào là NGỮ ĐẲNG? Ta dùng sáu mƣơi bốn thứ Phạm âm hiển bày tƣớng ngôn ngữ, các bậc Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cũng dùng sáu mƣơi bốn thứ Phạm âm hiển bày tƣớng ngôn ngữ nhƣ thế, chẳng thêm,

chẳng bớt, chẳng có sai biệt. Tánh Phạm âm vi diệu nhƣ Ca Lăng Tần Già, gọi là Ngữ Đẳng.

- Thế nào là THÂN ĐẲNG? Nói thân Ta với pháp thân chƣ Phật, sắc thân và tƣớng tốt chẳng có sai biệt, trừ khi vì điều phục các loại chúng sanh sai biệt, mới thị hiện mỗi mỗi sắc thân sai biệt, ấy gọi là Thân Đẳng.

- Thế nào là PHÁP ĐẲNG? Nói Ta và chƣ Phật đều dùng Pháp Bồ Đề Phần ba mƣơi bảy Phẩm, lƣợc thuyết trí vô chƣớng ngại của Phật Pháp, gọi là Pháp Đẳng. Gọi chung là bốn thứ pháp bình đẳng. Cho nên Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác ở trong đại chúng nói lời nhƣ thế.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Ca Diếp, Câu Lƣu Tôn,

Câu Na Hàm là Ta.

Dùng bốn pháp bình đẳng

Vì Phật tử thuyết pháp.

Đại Huệ bồ tát lại bạch Phật rằng:

- Nhƣ Thế Tôn sở thuyết :" Ta từ đêm kia đắc Tối Chánh Giác, cho đến đêm kia nhập Niết Bàn, ở nơi khoảng giữa đó chẳng thuyết một chữ, cũng chẳng phải đã thuyết, chẳng phải sẽ thuyết, nói "chẳng thuyết là Phật thuyết". Thế

Tôn! Nhƣ lai Ứng Cúng Đẳng

Chánh Giác vì sao nói "Chẳng thuyết tức là Phật thuyết?".

Phật bảo Đại Huệ:

- Ta vì hai pháp nên nói nhƣ thế. Thế nào là hai pháp? Là Duyên Tự Đắc pháp và Bổn Trụ pháp, gọi là hai pháp. Do hai pháp này nên ta nói nhƣ thế.

- Thế nào là DUYÊN TỰ ĐẮC PHÁP? Là pháp do chƣ Nhƣ Lai chứng đắc, Ta cũng chứng đắc, chẳng thêm chẳng bớt. Cảnh giới cứu cánh của Duyên Tự Đắc pháp lìa hai tƣớng ngôn thuyết và văn tự, chỉ có thể tự đắc, tự biết, nên gọi là Duyên Tự Đắc pháp.

- Thế nào là BỒN TRU. PHÁP? Là đạo pháp của bậc Thánh xƣa nhƣ tánh vàng bạc chẳng hoại, thƣờng trụ nơi pháp giới, vô thỉ vô chung. Hoặc Nhƣ

Lai ra đời, hoặc chẳng ra đời, đạo pháp vẫn thƣờng trụ nơi pháp giới nhƣ

thế, gọi là Bổn Trụ pháp.Ví nhƣ sĩ phu đi trong đồng vắng, thấy con đƣờng bằng phẳng hƣớng về cổ thành, liền đi theo đƣờng đó vào thành, đƣợc thọ sự

vui nhƣ ý. Đại Huệ! Ý ngƣơi thế nào? Con đƣờng và mỗi mỗi sự vui kia là do ngƣời ấy làm ra ƣ?

Đáp rằng:

- Không ạ, Thế Tôn.

Phật bảo Đại Huệ:

- Ta và quá khứ tất cả chƣ Phật thƣờng trụ nơi pháp giới cũng nhƣ thế. Nên nói :"Ta từ đêm kia đắc Tối Chánh Giác, cho đến đêm kia nhập Niết Bàn, ở

nơi khoảng giữa chẳng thuyết một chữ, cũng chẳng phải đã thuyết, chẳng phải sẽ thuyết".

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Ta từ đêm thành đạo,

Đến đêm nhập Niết Bàn.

Nơi khoảng chính giữa này,

Chẳng thuyết một chữ nào.

Vì Duyên Tự Đắc Pháp,

Và Pháp Bổn Trụ kia,

Nên Ta và chƣ Phật,

Thuyết pháp chẳng sai biệt.

Khi ấy, Đại Huệ bồ tát lại thỉnh Thế Tôn:

- Cúi xin vì đại chúng thuyết tƣớng HỮU và VÔ của tất cả pháp, khiến con và các đại bồ tát lìa tƣớng hữu và vô, chóng đắc Vô Thƣợng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Phật bảo Đại Huệ:

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật:

- Lành thay Thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ:

- Ngƣời thế gian nƣơng theo hữu và vô, đọa vào hai thứ dục kiến và tánh phi tánh, nếu chẳng lìa tƣớng dục kiến thì chẳng thể lìa sanh tử. Đại Huệ! Tại sao ngƣời thế gian nƣơng theo HỮU? Là nói thế gian do nhân duyên sanh, chẳng phải không có từ Hữu Sanh, cũng

chẳng phải Vô Sanh. Đại Huệ! Họ thuyết nhƣ thế là nói thế gian vô nhân mà có. Đại Huệ! Tại sao ngƣời thế gian nƣơng theo VÔ? Vì họ thọ nhận tánh tham, sân, si rồi, sau lại vọng tƣởng chấp trƣớc tánh tham, sân, si là phi tánh, chẳng chấp lấy hữu, lại chấp lấy vô. Đại Huệ! Nếu chẳng chấp lấy tánh hữu thì tánh tƣớng tịch tịnh, nên chƣ Nhƣ Lai và Thanh Văn, Duyên Giác chẳng chấp lấy tánh tham, sân, si cho là Hữu hay Vô.

- Đại Huệ! Trong đó có cái nào là hoại (đoạn diệt)?

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng:

- Thế Tôn! Nếu họ trƣớc kia chấp lấy tánh tham, sân, si rồi, về sau chẳng chấp lấy nữa, ấy gọi là hoại.

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay! Lành thay! Đúng nhƣ ngƣơi hiểu. Đại Huệ! Chẳng những tánh tham, sân, si, phi tánh là hoại, đối với Thanh Văn, Duyên Giác và Phật, chẳng chấp lấy tham, sân, si cũng gọi là hoại. Tại sao? Vì trong ngoài bất khả đắc, nên tánh phiền não chẳng phải khác hay chẳng khác.

-Đại Huệ! Sự tham, sân, si hoặc trong, hoặc ngoài đều bất khả đắc. Vì tánh của tham, sân, si chẳng có bản thể, nên chẳng thể chấp lấy, cho nên nói HOẠI, là hoại tánh tham, sân, si chứ chẳng phải hoại Phật và Thanh Văn, Duyên Giác. Vì Phật và Thanh Văn, Duyên Giác tự tánh vốn đã giải thoát,

chẳng có tánh làm nhân năng trói và sở trói. Đại Huệ! Nếu có trói thì phải có nhân trói, nói HOẠI nhƣ thế là chẳng có tƣớng để hoại.

- Đại Huệ! Vì thế nên ta nói :"Thà chấp lấy ngã kiến nhƣ núi Tu Di, chớ

đừng khởi kiến chấp "Không" cho là Vô Sở Hữu, thành kẻ tăng thƣợng mạn". Đại Huệ! Kẻ tăng thƣợng mạn chấp trƣớc Vô Sở Hữu, ấy gọi là hoại.

Vì họ chẳng biết tự tâm hiện lƣợng, thấy ngoài tánh vô thƣờng, sát na lần lƣợt biến hoại, ấm, giới, nhập tƣơng tục lƣu chú biến diệt, nên đọa kiến chấp hy vọng tự tƣớng cộng tƣớng, lìa tƣớng vọng tƣởng văn tự, chấp trƣớc đoạn diệt, ấy gọi là hoại.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này, mà thuyết kệ rằng : Tâm thấy hữu hoặc vô,

Là cảnh giới nhị biên.

Trừ sạch cảnh giới ấy,

Tâm bình đẳng tịch diệt.

Tâm chẳng chấp cảnh giới,

Hữu diệt chẳng phải vô.

Hữu vô đều nhƣ nhƣ,

Là cảnh giới Thánh Hiền.

Vô chủng mà sanh hữu,

Sanh rồi hữu lại diệt.

Nhân duyên hữu và vô,

Chẳng trụ giáo pháp ta.

Phi ngoại đạo phi Phật,

Phi ta cũng phi khác.

Do nhân duyên sanh khởi,

Tại sao có thể vô!

Nhân duyên hợp nói Hữu,

Nhân duyên tan nói Vô.

Sanh kiến chấp tà luận,

Vọng tƣởng chấp hữu vô.

Nếu biết pháp Vô Sanh,

Cũng là pháp Vô Diệt.

Quán pháp Không Tịch này,

Hữu vô thảy đều lìa.

Khi ấy, Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng:

-Thế Tôn! Cúi xin vì con và các Đại Bồ Tát thuyết tƣớng Tông Thông, khiến con và các đại bồ tát thông đạt tƣớng này. Thông đạt tƣớng này rồi thì khéo phân biệt tƣớng Tông Thông, chẳng theo giác tƣởng của chúng ma ngoại đạo, chóng thành tựu Vô Thƣợng

Chánh Đẳng Chánh Giác.

Phật bảo Đại Huệ:

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ bồ tát bạch Phật rằng:

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ:

- Tất cả Thanh Văn, Duyên Giác và Bồ Tát có hai thứ tƣớng thông là Tông Thông và Thuyết Thông.

- Đại Huệ! Nói TÔNG THÔNG, là tƣớng duyên Tự Đắc Thắng Tiến, xa lìa vọng tƣởng ngôn thuyết và văn tự, tiến vào tự tƣớng Tự Giác Địa của hàng

Vô Lậu, xa lìa tất cả giác tƣởng hƣ vọng, hàng phục tất cả chúng ma ngoại đạo, phát huy ánh sáng của Duyên Tự Giác, ấy là tƣớng Tông Thông.

- Thế nào là tƣớng THUYẾT THÔNG? Là nói mỗi mỗi giáo pháp trong chín bộ kinh, lìa những tƣớng khác hay chẳng khác, hữu và vô v.v.. , dùng phƣơng tiện khéo léo tùy thuận căn tánh của chúng sanh mà ứng cơ thuyết pháp, khiến họ đƣợc độ thoát, gọi là tƣớng Thuyết Thông. Đại Huệ! Đối với hai tƣớng thông này, ngƣơi và các Bồ Tát cần nên tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tƣớng Tông Thông, Thuyết Thông,

Duyên giáo pháp tự giác.

Khéo phân biệt chánh tà,

Chẳng theo giác (giác tƣởng) ngoại đạo

Nhƣ phàm phu vọng tƣởng,

Chẳng có tánh chơn thật.

Tại sao vọng chấp cho,

Phi tánh là giải thoát?

Quán sát pháp Hữu vi,

Sanh và diệt tƣơng tục.

Điên đảo Vô Sở Tri,

Tăng trƣởng theo nhị kiến.

Chơn Đế chỉ là một,

Niết Bàn là không lỗị

Quán sát việc thế gian,

Nhƣ hoa đốm mộng huyễn

Dù có tham sân si,

Có cũng nhƣ mộng huyễn.

Ái dục sanh ngũ ấm,

Thân ngƣời vốn chẳng thật.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết tƣớng vọng tƣởng chẳng thật. Vọng tƣởng đã chẳng thật, do đâu mà sanh khởi? Pháp gì gọi là vọng tƣởng chẳng thật? Ở trong pháp nào có vọng tƣởng chẳng thật?

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay, lành thay! Ngƣơi khéo hỏi Nhƣ Lai những nghĩa nhƣ thế, là thƣơng xót tất cả Trời, Ngƣời thế gian, khiến họ đƣợc nhiều lợi ích và nhiều an lạc. Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Lành thay, Thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Mỗi mỗi nghĩa lý là mỗi mỗi vọng tƣởng chấp trƣớc chẳng thật, dó đó sanh khởi vọng tƣởng. Đại Huệ! Ngƣời chẳng biết tự tâm hiện lƣợng, đọa kiến chấp hữu và vô, chấp trƣớc năng nhiếp sở nhiếp, tăng trƣởng kiến chấp của ngoại đạo. Do tập khí vọng tƣởng, chấp trƣớc đủ thứ nghĩa lý của ngoại đạo, đối với pháp Tâm, Tâm số (1) vọng tƣởng chấp trƣớc, cho là chỗ nhân duyên sanh khởi của ngã và ngã sở.

(1) PHÁP TÂM, TÂM SỐ : TÂM là tâm vƣơng, gồm tám thứ thức, chấp

cho là ngã. TÂM SỐ gồm năm mƣơi mốt thứ, nhƣ tham, sân, si v.v.. cho

là sở hữu của ngã, chấp là ngã sở.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nếu mỗi mỗi nghĩa lý mỗi mỗi chẳng thật, do tập khí vọng tƣởng, chấp trƣớc những pháp tâm và tâm số mà sanh khởi kiến chấp ngã và ngã sở. Thế Tôn! Nếu nhƣ thế thì mỗi mỗi tƣớng nghĩa của ngoại đạo, đọa

tƣớng hữu và vô, lìa tƣớng thấy, lìa tánh phi tánh. Thế Tôn! Đệ Nhất Nghĩa cũng thế, lìa tƣớng nhân căn lƣợng thí dụ phân biệt. Thế Tôn! Tại sao chỉ có một chỗ nghĩa vọng tƣởng chẳng thật của ngoại đạo thì mỗi mỗi tánh vọng tƣởng chấp trƣớc sanh, mà chấp trƣớc chỗ Đệ Nhất Nghĩa thì vọng tƣởng bất sanh? Nói một sanh (ngoại đạo), một bất sanh (Phật), há chẳng phải Thế Tôn thuyết tà Nhân Luận ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải vọng tƣởng một sanh một bất sanh. Tại sao? Vì bậc Thánh vọng tƣởng hữu vô bất sanh, nên ngoài hiện tánh phi tánh, do giác đƣợc tự

tâm hiện lƣợng mà vọng tƣởng bất sanh. Đại Huệ! Ta nói mỗi tƣớng vọng tƣởng tự tâm của phàm phu, vì trƣớc kia đã tạo nghiệp chấp trƣớc phân biệt, nên mỗi mỗi tánh tƣớng vọng tƣởng sanh. Nay muốn khiến phàm phu ngộ

pháp vốn Vô Sanh, phải lìa kiến chấp ngã và ngã sở, lìa kiến chấp vọng tƣởng năm pháp tự tánh, thì thân tâm chuyển biến, thấu rõ cảnh giới Cứu Cánh Nhất Thiết Địa của Nhƣ Lai tự giác, do nhân duyên này nên ta nói vọng tƣởng từ chấp trƣớc mỗi nghĩa chẳng thật mà sanh. Nếu ngộ nghĩa nhƣ

thật thì chẳng sanh, mà đƣợc giải thoát mỗi mỗi vọng tƣởng của tự tâm.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Từ nhân duyên hữu vô,

Mà sanh khởi thế gian.

Vong tƣởng chấp Tứ cú,

Chẳng rõ Thuyết Thông ta

Thế gian chẳng hữu sanh,

Cũng chẳng phải vô sanh.

Chẳng từ hữu, vô sanh,

Cũng chẳng phi hữu vô.

Tại sao những phàm phu,

Vọng tƣởng chấp nhân duyên.

Tất cả pháp Vô Sanh,

Do nhân duyên có sanh.

Phi hữu cũng phi vô,

Cũng chẳng phải hữu vô.

Quán thế gian nhƣ thế,

Chuyển tâm đắc Vô Ngã.

Tất cả duyên sở tác,

Sở tác chẳng tự có.

Việc chẳng tự sanh việc,

Vì có lỗi hai việc.

Nếu chẳng lỗi hai việc,

Thì chẳng tánh để đắc.

Quán các pháp Hữu Vi,

Lìa năng duyên sở duyên.

Tâm lƣợng của vô tâm,

Ta nói là tâm lƣợng.

Nơi tự tánh nói lƣợng,

Nhân duyên thảy đều lìa.

Tự tánh vốn trong sạch,

Ta gọi là tâm lƣợng

Phƣơng tiện lập tục đế,

Bổn lai chẳng sự thật,

Phƣơng tiện lập ngũ ấm,

Chẳng thật cũng nhƣ thế.

Có bốn thứ bình đẳng :

Tƣớng vô tƣớng bình đẳng,

Sanh vô sanh bình đẳng,

Ngã vô ngã bình đẳng,

Tu sở tu bình đẳng.

Vọng tƣởng tập khí chuyển,

Có mỗi mỗi tâm sanh.

Cảnh giới hiện bên ngoài,

Là tâm lƣợng thế tục.

Ngoài hiện vốn chẳng có,

Tâm lại thấy đủ thứ.

Do kiến lập thân tài,

Ta nói là Tâm Lƣợng.

Lìa tất cả kiến chấp,

Năng tƣởng và sở tƣởng.

Vô đắc cũng Vô sanh,

Ta nói là Tâm Lƣợng.

Phi tánh chẳng phi tánh,

Tánh phi tánh đều lìa.

Nơi tâm đƣợc giải thoát,

Ta nói là Tâm Lƣợng.

Nhƣ nhƣ với hƣ không,

Niết bàn và pháp giới

Mỗi mỗi ý sanh thân,

Ta nói là Tâm Lƣợng.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn sở thuyết, Đại Bồ Tát nên thấu ngữ nghĩa. Thế nào là Bồ Tát khéo thấu ngữ nghĩa? Thế nào là ngữ?

Thế nào là nghĩa?

Phật bảo Đại Huệ

- Hãy chú ý nghe, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Lành thay, Thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Thế nào là NGỮ? Là nói nƣơng theo cổ họng, môi, lƣỡi, răng, nƣớu, cằm, hòa hợp vọng tƣởng, sanh ra văn tự ngôn thuyết, do đó tập khí chấp trƣớc sanh khởi, ấy gọi là Ngữ.

- Thế nào là NGHĨA? Là nói lìa tất cả tƣớng vọng tƣởng và ngôn thuyết mà hiển bày tánh nghĩa, ấy gọi Nghĩa. Đại Huệ! Đại Bồ Tát ở nơi tĩnh lặng, dùng huệ Văn, Tƣ, Tu, quán theo nghĩa này thì đƣợc duyên tự giác liễu, hƣớng vào thành Niết Bàn, cho đến thân tập khí chuyển biến rồi thì chứng cảnh giới tự giác, khéo quán tƣớng Nghĩa Thắng Tiến từ Sơ Địa đến Thập Địa, ấy gọi là Đại Bồ Tát khéo thông tƣớng Nghĩa.

- Lại nữa, nói ĐẠI BỔ TÁT KHÉO THÔNG NGỮ NGHĨA, là quán ngữ và nghĩa chẳng phải khác, chẳng phải không khác; quán nghĩa và ngữ cũng nhƣ

thế. Nếu ngữ khác với nghĩa thì chẳng do ngữ mà hiểu nghĩa, thật thì do ngữ

vào nghĩa, cũng nhƣ ngọn đèn chiếu soi mà hiện sắc tƣớng vậy.

- Lại nữa, Đại Huệ! Tự tánh Niết Bàn bất sanh bất diệt, Tam Thừa, Nhất Thừa, tâm và tự tánh vốn Bình đẳng. Nếu duyên theo nghĩa ngôn thuyết chấp trƣớc, thì đọa kiến chấp phủ nhận và kiến lập, cho có kiến lập khác biệt và vọng tƣởng khác biệt, hiện mỗi mỗi vọng tƣởng nhƣ huyễn. Ví nhƣ mỗi mỗi tƣớng huyễn, chúng sanh ngu si cho là vọng tƣởng có khác biệt, chẳng phải Thánh Hiền vậy.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Theo vọng tƣởng ngôn thuyết,

Kiến lập nơi các pháp.

Do lỗi kiến lập ấy,

Chết rồi đọa địa ngục.

Trong ấm chẳng có ngã,

Ấm tức chẳng phải ngã.

Cũng chẳng phải Vô Ngã,

Chẳng nhƣ vọng tƣởng kia.

Chấp tất cả có tánh,

Là vọng tƣởng phàm phu.

Nếu nhƣ kiến chấp họ,

Tất cả thành Chơn Đế.

Tất cả pháp Vô Tánh,

Dơ sạch thảy đều lìa.

Kiến chấp họ chẳng thật,

Cũng chẳng phải đoạn diệt.

Lại nữa, Đại Huệ! Nay ta sẽ thuyết tƣớng Trí Thức, nếu ngƣơi và các Bồ Tát khéo phân biệt đƣợc tƣớng Trí Thức, tức là thông đạt tƣớng Trí Thức, sẽ

chóng đắc Vô Thƣợng Chánh Đẳng Chánh Giác. Đại Huệ! Có ba thứ trí là : Thế gian trí, xuất thế gian trí và xuất thế gian thƣợng thƣợng trí. Thế nào là THẾ GIAN TRÍ? Là nói tất cả phàm phu ngoại đạo chấp trƣớc hữu và vô.

Thế nào là XUẤT THẾ GIAN TRÍ? Là nói tất cả Thanh Văn, Duyên Giác do chấp trƣớc hy vọng chứng quả Niết Bàn, đọa tự tƣớng sở chứng cho là cộng tƣớng. Thế nào là XUẤT THẾ GIAN THỰƠNG TRÍ? Ta nói chƣ Phật Bồ Tát quán pháp Vô Sanh, thấy bất sanh bất diệt, lìa pháp hữu và vô, duyên Vô Sƣ Trí, tự chứng đắc nhơn pháp Vô Ngã của địa vị Nhƣ Lai.

Đại Huệ! Sanh diệt là Thức, bất sanh bất diệt là Trí. Lại nữa đọa tƣớng vô tƣớng và đọa mỗi mỗi nhân tƣớng hữu và vô là Thức, siêu việt tƣớng hữu vô là Trí. Lại nữa, nuôi dƣỡng tƣớng là Thức, chẳng nuôi dƣỡng tƣớng là Trí.

Lại nữa, có ba thứ trí : Là biết sanh diệt, biết tự cộng tƣớng, biết bất sanh bất diệt. Lại nữa, tƣớng vô ngại là Trí, mỗi mỗi cảnh giới tƣớng ngại là Thức.

Lại nữa, chấp ba sự hòa hợp (1) sanh tƣớng phƣơng tiện là Thức, tƣớng tự

tánh chẳng nhờ sự phƣơng tiện là Trí. Lại nữa, đắc tƣớng là Thức, chẳng đắc tƣớng là Trí. Vì cảnh giới Tự Giác Thánh Trí chẳng xuất chẳng nhập, nhƣ

bóng trăng trong nƣớc, chẳng thể đắc vậy.

(1) BA SỰ HÕA HƠP : 1.- Căn bản duyên của thức thứ tám. 2.- Tác ý, tức

tự thể của thức thứ sáu. 3.- Chủng tử, tức do thức thứ sáu huân tập mà

thành.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lập lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tích tụ nghiệp là Thức,

Chẳng tích tụ là Trí.

Quán sát tất cả pháp,

Thông đạt nghĩa Vô Sanh.

Khi đắc sức tự tại,

Thì gọi là trí huệ.

Tâm lìa cảnh giới trói,

Trí giác tƣởng liền khởi.

Cho đến tƣớng Thắng Diệu,

Đại trí huệ tự sanh.

Xa lìa tƣ duy tƣởng,

Tâm, ý, và ý thức.

Bồ Tát ỏỏ Vô phân biệt ỏỏ

Thanh Văn chẳng thể đến.

Tịch tịnh thắng tiến nhẫn (1)

Trí Nhƣ Lai trong sạch.

Khéo sanh Thắng Nghĩa Đế,

Sở hành thảy xa lìa.

Ta thuyết ba thứ trí,

Mở mang tánh chơn thật.

Nhị thừa có chứng đắc,

Chấp trƣớc nơi tự tánh.

Nơi tƣởng tƣ duy kia,

Nhiếp thọ tất cả tƣớng.

Thành Thanh Văn, Duyên Giác.

Bậc trí lìa chƣ hữu,

Siêu việt những tâm lƣợng,

Là thanh tịnh Nhƣ Lai.

(1) TịCH TịNH THẮNG TIẾN NHẪN : Trong Kinh Nhơn Vƣơng nói

năm thứ nhẫn là : Điều phục nhẫn, Tín nhẫn, Thuận nhẫn, Vô Sanh

nhẫn và Tịch diệt nhẫn.

- Lại nữa, Đại Huệ! Ngoại đạo có chín thứ Chuyển Biến Luận (1) sanh kiến chấp chuyển biến của ngoại đạo, ấy là : Hình Xứ chuyển biến, Tƣớng chuyển biến, Nhân chuyển biến, Thành chuyển biến, Kiến chuyển biến, Tánh chuyển biến, Duyên Phân Minh chuyển biến, Sở Tác Phân Minh chuyển biến, Sự chuyển biến, gọi là chín thứ kiến chấp chuyển biến.

(1) CHÍN THỨ CHUYỂN BIẾN LUẬN CỦA NGOẠI ĐẠO :

1.- HÌNH XỨ chuyển biến : Là nói chúng sanh luân hồi trong lục đạo,

mỗi mỗi hình tƣớng và vứ sở chuyển biến chẳng đồng.

2.- TƢỚNG chuyển biến : Là tƣớng của tứ đại ngũ ấm sanh, trụ, diệt

chuyển biến chẳng đồng.

3.- NHÂN chuyển biến : Do chủng tử làm nhân, nhân diệt thì quả sanh,

chuyển biến chẳng đồng.

4.- THÀNH chuyển biến : Là nói do nhân duyên thành tựu các pháp, có

thành có hoại, chuyển biến chẳng đồng.

5.- KIẾN chuyển biến : Nói các pháp tùy thời gian biến đổi, trƣớc thấy thì

đúng, sau thấy thì sai, chuyển biến chẳng đồng.

6.- TÁNH chuyển biến : Nói các pháp chuyển lạ thành quen, chuyển đắng

thành ngọt, chuyển biến chẳng đồng.

7.- DUYÊN PHÂN MINH chuyển biến : Nói mƣời hai nhân duyên sanh

diệt chẳng ngừng, phân minh chuyển biến chẳng đồng.

8.- SỞ TÁC PHÂN MINH chuyển biến : Do duyên sở tác thành quả, có

sanh rồi lại diệt, chuyển biến chẳng đồng.

9.- SỰ chuyển biến : Nói căn, thân, khí giới (vũ trụ vạn vật) các pháp hữu

vi cuối cùng đều phải biến hoại.

Chín thứ chuyển biến này hoặc từ vô thành hữu, hoặc từ hữu thành vô,

do đó vọng sanh phân biệt lập ra Chuyển Biến Luận.

- Đại Huệ! Tất cả ngoại đạo vì chấp hữu và vô, sanh khởi Chuyển Biến Luận. Thế nào là HÌNH XỨ chuyển biến? Là thấy nhiều hình xứ khác nhau, ví nhƣ vàng ròng chuyển biến thành các thứ đồ dùng thì có mỗi mỗi hình xứ

hiển hiện, mà chẳng phải có tánh vàng chuyển biến. Tất cả chuyẻn biến cũng nhƣ thế. Hoặc có ngoại đạo tự sanh vọng tƣởng nhƣ thế; từ vọng tƣởng HÌNH XỨ chuyển biến cho đến SỰ chuyển biến, tất cả tánh của chín thứ

chuyển biến nhƣ thế, chẳng phải nhƣ vọng tƣởng, cũng chẳng phải khác với vọng tƣởng. Nên biết vọng tƣởng chuyển biến của ngoại đạo, cũng nhƣ tô lạc, rƣợu, trái cây, v.v.. từ nhân ban sơ chuyển biến thành quả chín mùi, hoặc có hoặc không, tất cả đều do tự tâm hiện, ngoài tánh phi tánh, thật ra tự tâm chẳng có chuyển biến. Đại Huệ! Chúng sanh ngu si nhƣ thế, tự sanh vọng tƣởng tu tập, thấy pháp hữu vô hoặc sanh hoặc diệt, nhƣ thấy sắc tƣớng sanh nơi mộng huyễn vậy.

Khi ấy, Thế Tôn muôn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Lúc hình xứ chuyển biến,

Là tứ đại chuyển biến.

Trung ấm (thân) chẳng tứ đại,

Cũng không ngoài hình xứ.

Chuyển biến thuộc vọng tƣởng,

Chẳng phải bậc Minh trí.

Vậy duyên khởi thế gian,

Nhƣ thành Càn Thát Bà.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết nghĩa tƣơng tục và giải thoát của tất cả pháp. Nếu khéo phân biệt tƣớng của tất cả pháp tƣơng tục hay chẳng tƣơng tục, sẽ khiến con và các Bồ Tát khéo hiểu tất cả phƣơng tiện khéo léo, chẳng đọa nghĩa sở thuyết của ngoại đạo chấp trƣớc tƣơng tục. Đối với tƣớng tƣơng tục, chẳng tƣơng tục của tất cả các pháp, lìa vọng tƣởng ngôn thuyết văn tự dạo qua tất cả cõi Phật, trƣớc vô lƣợng đại chúng hiện sức tự

tại thần thông, Tổng trì Pháp ấn, đủ thứ biến hóa, ánh sáng chiếu soi giác huệ, khéo dùng Thập Vô Tận Cú, vô lƣợng phƣơng tiện hạnh, cũng nhƣ nhựt nguyệt, châu Ma Ni và tứ đại, nơi tất cả Địa, lìa tự tƣớng vọng tƣởng mà hiện. Thấy tất cả pháp nhƣ mộng huyễn, vào địa vị Phật nơi tất cả cõi chúng

sanh, tùy cơ thích ứng mà thuyết pháp để dẫn dắt họ, khiến đƣợc an trụ tự

tâm, lìa pháp hữu vô và vọng tƣởng sanh diệt, tất cả các pháp nhƣ mộng huyễn v.v.. Chuyển tƣớng Sở Y thành thân Tối Thắng, khác với nghĩa ngôn thuyết của ngoại đạo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay, lành thay! Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Tà sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Tất cả các pháp vô lƣợng, nhƣ nghĩa sở thuyết chấp trƣớc tƣơng tục của ngoại đạo, ấy là : Tƣớng chấp trƣớc tƣơng tục, Duyên chấp trƣớc tƣơng tục, Tánh Phi Tánh chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Sanh Bất Sanh chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Diệt Bất Diệt chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Thừa Phi Thừa chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Hữu Vi, Vô Vi chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Địa Địa Tự Tƣớng chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Tự Vô Gián chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Y Pháp Hữu Vô của ngoại đạo chấp trƣớc tƣơng tục, vọng tƣởng Tam Thừa, Nhất Thừa Vô Gián chấp trƣớc tƣơng tục.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đây là những chúng sanh ngu si tự sanh vọng tƣởng tƣơng tục. Phàm phu vọng tƣởng, đem những tƣơng tục này, nhƣ con tằm nhả tơ làm kén, dùng tơ vọng tƣởng tự trói trói ngƣời, tƣơng tục chấp trƣớc tƣớng có và không có.

- Lại nữa, Đại Huệ! Trong đó thật chẳng có tƣớng tƣơng tục và bất tƣơng tục. Nếu quán tất cả pháp tịch tịnh thì vọng tƣởng chẳng sanh, nên Đại Bồ

Tát phải quán tất cả pháp tịch tịnh.

- Lại nữa, Đại Huệ! Giác đƣợc ngoài tánh phi tánh thì tƣớng tự tâm hiện lƣợng chẳng có, thuận theo sự quán sát tự tâm hiện lƣợng chẳng có thì tất cả

tánh hữu và vô đều vô tƣớng. Vì tƣơng tục tịch tịnh, nên nơi tất cả pháp chẳng có tƣớng Tƣơng tục và bất Tƣơng tục.

- Lại nữa, Đại Huệ! Trong đó chẳng có trói hay mở, cũng chẳng đọa tri kiến ỏỏ không thật không nhƣ thật ỏỏ cho là có trói có mở. Tại sao? Vì tất cả

pháp hữu và vô đều bất khả đắc. Nếu thấy có tất cả pháp để Không là chƣa thể quên nơi pháp; thấy có tất cả chúng sanh để độ thì chƣa thể quên nơi chúng sanh, dù nói mở trói, nhƣng chƣa lìa trói, chẳng th gọi là cảnh giới chơn nhƣ thật tế.

- Nếu giác ngộ nhƣ thật tế, đối với tất cả pháp chẳng thấy có tất cả pháp để

ỀKhôngỂ tức là nơi pháp mà lìa pháp; độ tất cả chúng sanh chẳng thấy có tất cả chúng sanh để độ, tức là nơi chúng sanh mà lìa chúng sanh, vì tất cả pháp và tất cả chúng sanh đều bất khả đắc vậy.

- Lại nữa, Đại Huệ! Phàm phu có ba thứ tƣơng tục (là nguồn gốc của mƣời một thứ tƣơng tục kể trên) ấy là : Tham, sân, si, nghiệp ái và tham ái của kiếp sau. Từ tham, sân, si sanh ra nghiệp ái và tham ái kiếp sau, do ba thứ

tƣơng tục này, khiến chúng sanh tƣơng tục luân hồi trong lục đạo. Đại Huệ!

Nếu tƣơng tục đoạn dứt thì chẳng có tƣơng tục và bất tƣơng tục.

- Lại nữa, Đại Huệ! Chấp trƣớc ba duyên hòa hợp (1) làm phƣơng tiện thì sanh thức ấm tƣơng tục chẳng ngừng, vì chấp trƣớc phƣơng tiện nên có tƣơng tục. Nếu ba duyên hòa hợp và thức ấm đoạn dứt thì thấy đƣợc ba giải thoát, tất cả tƣơng tục đều chẳng sanh.

(1) BA DUYÊN HÕA HƠP : Tức là căn, cảnh, thức. Căn là lục căn, cảnh

là lục trần. Thức là lục thức. Tất cả pháp đều do ba thứ nhân duyên này

hòa hợp sanh khởi.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Vọng tƣởng chẳng chơn thật,

Nói là tƣớng tƣơng tục.

Nếu liễu tri chơn thật,

Thì lƣới tƣơng tục dứt.

Vì chúng sanh vô tri,

Tùy ngôn thuyết nhiếp thọ.

Ví nhƣ con tằm kia,

Nhả tơ để tự trói.

Vọng trói của phàm phu,

Tƣơng tục cũng nhƣ thế.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Nhƣ Thế Tôn sở thuyết, vì chấp trƣớc mỗi mỗi nghĩa, mỗi mỗi vọng tƣởng chẳng thật mà vọng tƣởng sanh. Thế thì mỗi mỗi vọng tƣởng phân biệt, mỗi mỗi các pháp vốn chẳng thật tánh, chỉ là hƣ vọng phân biệt mà thôi. Thế

Tôn! Nếu chỉ có vọng tƣởng tự tánh chẳng phải có pháp tự tánh khác làm đối đãi mà khởi thì các pháp đều chẳng tự tánh. Há chẳng phải Thế Tôn nói

"Tập khí phiền não với thanh tịnh Niết Bàn thảy đều vô tánh ƣ?". Nếu nhiễm tịnh đều hoại, há chẳng phải có cái lỗi các pháp đoạn diệt ƣ? Tại sao Thế

Tôn nói tất cả pháp chỉ là tự tánh vọng tƣởng, là phi tánh, chẳng có thật thể?

Há chẳng phải thành kiến chấp đoạn diệt ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Đúng thế, đúng thế! Nhƣ ngƣơi sở thuyết, Đại Huệ! Nhƣ Thánh Trí có tánh của tự tánh là : Thánh tri, Thánh kiến, Thánh huệ nhãn, nhƣ thế, tánh của tự

tánh tự tri, chẳng nhƣ tánh chấp của phàm phu, cho vọng tƣởng tự tánh là chơn thật. Cái vọng tƣởng tự tánh này chẳng phải có tánh tƣớng của tự tánh vậy.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Gỉả sử bậc Thánh dùng Thánh tri, Thánh kiến, Thánh huệ nhãn tự tri, chẳng nhƣ Thiên nhãn và Nhục nhãn của phàm phu do vọng tƣởng phân biệt mà tri. Thế thì vọng tƣởng phân biệt chẳng thể kiến tánh đã rõ ràng, làm sao phàm phu đƣợc lìa vọng tƣởng này? Chỉ có cảnh giới giác tri đúng nhƣ thật của bậc Thánh mới chuyển đƣợc vọng thức, xa lìa vọng tƣởng phân biệt.

Thế Tôn! Phàm phu hay phân biệt mỗi mỗi pháp, chẳng phải điên đảo; nhƣng chẳng thể lìa mỗi mỗi phân biệt, cũng chẳng phải không điên đảo. Tại sao? Vì chẳng thể thấy cảnh giới nhƣ thật của bậc Thánh, và chẳng thấy tƣớng lìa hữu và vô.

- Thế Tôn! Bậc Thánh cũng có phân biệt nhƣ thế, cũng thấy nhƣ sự vọng tƣởng, do tƣởng chẳng lìa sự, cũng là chấp tƣớng. Chấp tƣớng là cảnh giới của phàm phu, chẳng chấp tƣớng mới là cảnh giới tự sở hành của bậc Thánh.

Bậc Thánh chẳng cho cảnh giới tự tƣớng là cảnh giới, do cảnh giới của phàm phu mà tự tâm thấy cảnh giới. Theo tƣớng duy nhất là Vô Tƣớng, Bản thể

của Vô Tƣớng là Pháp Thể; bậc Thánh cũng thấy có tƣớng tự tánh, cũng thấy có pháp thể nơi tự tánh, nơi tƣớng của tự tánh phân biệt pháp thể cũng giống nhƣ vọng tƣởng của phàm phu. Hiển hiện tự tánh nhƣ thế, chỉ là chẳng nói hữu nhân mà gọi là H"U, chẳng nói vô nhân mà gọi là VÔ, cho nên chẳng nói hữu vô, vì nói hữu nói vô thì đọa kiến chấp tánh tƣớng của các pháp. Nói bậc Thánh "chẳng đọa nơi hữu và vô" nhƣ thế này là chẳng đọa nơi tƣớng thấy là cảnh giới tự tƣớng, nên chẳng phải phàm phu có thể so bằng mà khác với cảnh giới của phàm phu. Nhƣng sự thấy của bậc Thánh hoặc thấy cho là hữu nhân thì đọa nơi hữu, hoặc thấy cho là vô nhân thì đọa nơi vô, theo những thuyết kể trên là có rất nhiều lỗi. Tại sao? Vì chẳng biết tất cả pháp tƣớng vốn chẳng có tƣớng tự thể vậy.

- Thế Tôn! Do vọng tƣởng tự tánh phân biệt, chẳng thể thấy đƣợc tánh tƣớng của tự tánh, vậy cái nào là vọng tƣởng, cái nào chẳng phải vọng tƣởng? Làm sao nhƣ thật mà biết vọng tƣởng? Thế Tôn! Tƣớng vọng tƣởng và tƣớng tự

tánh có khác hay chẳng khác? Nếu nói tƣớng vọng tƣởng và tƣớng tự tánh chẳng khác thì chẳng có cái nhân tƣơng tự, vậy tại sao phàm phu chẳng nhƣ

thật biết chỗ chẳng vọng tƣởng của các pháp? Nếu nói là chúng sanh lìa vọng tƣởng, thì tƣớng vọng tƣởng chẳng nhƣ thật mà có, vậy tại sao Thế

Tôn khiến chúng sanh lìa kiến chấp các pháp hữu vô mà lại chấp trƣớc có cảnh giới của bậc Thánh, đọa nơi hữu kiến? Sao chẳng nói pháp KHÔNG

tịch tịnh phi tánh, mà lại nói sự Thánh Trí tự tánh?

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải ta chẳng thuyết pháp KHÔNG phi tánh, cũng chẳng phải đọa nơi hữu kiến, nói sự Thánh Trí tự tánh. Vì muốn khiến chúng sanh lìa sự

kinh sợ, do chúng sanh từ vô thỉ đến nay chấp trƣớc tánh tƣớng của tự tánh và sự Thánh Trí tự tánh, đã chấp thật có tƣớng, nếu nói pháp KHÔNG thì họ

kinh sợ, nên ta chẳng nói tánh tƣớng của tự tánh. Nhƣng ta trụ nơi pháp KHÔNG nhƣ thật đã tự chứng đắc, lìa tƣớng mê hoặc, lìa kiến chấp tánh phi tánh do sự tâm hiện đắc tâm giải thoát, đúng nhƣ pháp ấn thật tƣớng sở ấn, nơi tánh của tự tánh do tự giác quán sát, lìa tƣớng thấy hữu và vô.

- Lại nữa, Đại Huệ! Đại Bồ Tát chẳng nên lập "TẤT CẢ PHÁP BẤT

SANH" làm tông. Tại Sao? Vì tông của tất cả tánh đều phi tánh, do có nhân đối đãi sanh ra tƣớng, nên nói tất cả pháp chẳng thể lập tông, lập tông ắt phải hoại. Nói "Lập tông phải hoại" là vì tông ấy do sự đối đãi mà lập. Nếu tất cả

pháp chẳng lập tông thì tƣớng Vô sanh chẳng hoại, nên "Tất cả pháp chẳng th lập tông thì hoại". Đại Huệ! Hữu và vô chẳng sanh tông, vì đem tông vào tất cả tánh thì tƣớng hữu vô bất khả đắc. Đại Huệ! Gỉa sử tông kia chẳng sanh, đem "tất cả tánh chẳng sanh" mà lập tông, thế thì tông kia phải hoại.

Vì tánh tƣớng hữu và vô bất sanh, do đó chẳng nên lập tông; vì năm phần luận (logic) có rất nhiều lỗi (Nhân Minh Nhập Chánh Lý Luận ghi có ba mƣơi lỗi), là do nhiều tƣớng khác biệt lần lƣợt làm nhân lẫn nhau và có sở

tác, dó đó chẳng nên lập tông. Nói tất cả pháp bất sanh thì tất cả pháp không, nhƣ thế, tất cả pháp không có tự tánh thì chẳng nên lập tông.

- Đại Huệ! Nhƣng Đại Bồ Tát thuyết tất cả pháp nhƣ mộng huyễn, vì thấy tƣớng hiện hay chẳng hiện là do lỗi của sự thấy biết, nên nói tất cả pháp tánh nhƣ mộng huyễn. Đại Huệ! Vì phàm phu đọa kiến chấp hữu và vô, muốn lìa sự kinh sợ của họ phải tùy cơ thuyết pháp, chớ khiến họ sanh tâm khủng bố, xa lìa pháp Đại thừa.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa nà mà thuyết kệ rằng : Vô thuyết vô tự tánh,

Vô sự vô tƣơng tục.

Phàm phu vọng chấp thật,

Nhƣ xác chết có giác.

Tất cả pháp bất sanh,

Chẳng nhƣ tông ngoại đạo.

Các pháp vốn Vô Sanh,

Do nhân duyên thành tựu.

Tất cả pháp bất sanh,

Bậc trí chẳng phân biệt.

Việc do lập tông sanh,

Kẻ giác phải diệt trừ.

Ví nhƣ mắt bệnh nhặm,

Vọng thấy tƣớng hoa đốm.

Tánh chấp trƣớc cũng thế,

Do phàm phu vọng tƣởng.

Phân biệt hiện tam giới,

Sự Tự Tánh chẳng có,

Mà lập sự tự tánh,

Vì tƣ duy khởi vọng,

Tùy sự lập ngôn giáo,

Vọng tƣởng rất lăng tăng.

Phật tử hãy siêu thoát,

Xa lìa các vọng tƣởng.

Phi nƣớc tƣởng là nƣớc,

Do khát nƣớc vọng sanh.

Phàm phu mê nhƣ thế,

Bậc Thánh chẳng thấy vậy.

Bậc Thánh thấy trong sạch,

Chánh định tam giải thoát.

Xa lìa nơi sanh diệt,

Dạo đi cõi Vô Sanh.

Tu hành vô sở tu,

Cũng chẳng tánh phi tánh.

Tánh phi tánh bình đẳng,

Do đó sanh Thánh quả.

Thế nào tánh phi tánh?

Thế nào pháp bình đẳng?

Tâm tri tâm bất tri,

Trong ngoài và động tịnh.

Nếu ngƣời đƣợc đoạn dứt,

Ắt thấy tâm bình đẳng.

Khi ấy, Đại Huệ lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn sở thuyết, trí huệ quán sát Tiền Cảnh phan duyên các pháp, chẳng thấy có một pháp để đắc, ấy chỉ là giả lập phƣơng tiện, sở

nhiếp thọ và năng nhiếp thọ phi tánh thì cả hai đều không, thế thì trí cũng chẳng thể nhiếp thọ cái thuyết "Phân biệt bất sanh", ấy gọi là Trí. Vậy cái tên TRÍ này cũng là phƣơng tiện giả lập mà thôi. Thế nào? Thế Tôn! Vì chẳng giác đƣợc tánh của tự tƣớng cộng tƣớng khác hay chẳng khác nên chẳng đắc tƣớng trí ƣ? Hoặc vì mỗi mỗi tánh tƣớng của tự tƣớng cộng tƣớng tự che khuất nên chẳng đắc tƣớng trí ƣ? Hoặc vì hòn núi vách đá địa, thủy, hỏa, phong làm chƣớng ngại nên chẳng đắc tƣớng trí ƣ? Hoặc vì quá xa quá gần nên chẳng đắc tƣớng trí ƣ? Hoặc vì quá già quá nhỏ, mù điếc, các căn chẳng đủ nên chẳng đắc tƣớng trí ƣ?

- Thế Tôn! Nếu do chẳng giác đƣợc sự khác hay chẳng khác của tự tƣớng cộng tƣớng nên chẳng đắc tƣớng trí thì chẳng nên nói TRÍ, nên nói VÔ TRÍ, vì có sự "chẳng đắc" vậy. Nếu do mỗi mỗi tánh tƣớng của tự tƣớng cộng tƣớng tự che khuất nên chẳng đắc tƣớng trí thì cũng là Vô Trí, chẳng phải trí. Thế Tôn! Do có nhĩ diệm ( mẹ của trí ) nên trí sanh, chẳng phải vô tánh

có thể hợp thành sở tri của nhĩ diệm mà gọi là trí. Nếu do hòn núi vách đá địa, thủy, hỏa, phong, quá xa, quá gần, quá già, quá nhỏ, mù điếc, các căn chẳng đủ nên chẳng đắc tƣớng trí, vậy là vô trí, cũng chẳng phải trí, vì sự

"Có Trí" bất khả đắc vậy.

Phật bảo Đại Huệ :

- Chẳng phải nghĩa VÔ TRÍ nhƣ ngƣơi nói mà cho là TRÍ. Ta chẳng nói sự

phan duyên ẩn lấp nhƣ thế, trí huệ chẳng đắc tƣớng, là theo phƣơng tiện kiến lập, giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng, hữu và vô hữu, ngoài tánh phi tánh, biết mà "SỰ" chẳng thể đắc. Vì chẳng đắc nên trí ở nơi "nhĩ diệm" chẳng sanh; nếu tùy thuận ba cửa giải thoát, trí cũng chẳng thể đắc. Nếu ngƣời chẳng vọng tƣởng thì có cái trí liễu tri các tập khí hƣ ngụy tánh phi tánh từ vô thỉ, cái tri này phàm phu ngoại đạo chẳng thể tri. Do đó, phàm phu đối với sở

ngoại cảnh, tánh tƣớng vô tánh, vọng tƣởng chẳng dứt, vì chấp trƣớc nhiếp thọ, kiến lập tự tâm hiện lƣợng nói có tƣớng ngã và ngã sở, mà chẳng biết tự

tâm hiện lƣợng, nơi trí nhĩ diệm mà khởi vọng tƣởng, vì vọng tƣởng chẳng thể quán sát ngoài tánh phi tánh, lại dựa theo đoạn kiến của ngoại đạo.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Chẳng trụ sự phan duyên,

Và trí huệ quán sát,

Vô trí tức Chánh Trí,

Vọng cho là phi trí.

Nơi tánh tƣớng chẳng khác,

Nếu chấp theo quán sát,

Những chƣớng ngại xa gần,

Ấy gọi là tà trí.

Do lục căn chẳng đủ,

Nói trí huệ chẳng sanh.

Thật thì có nhĩ diệm,

Ấy cũng gọi tà trí.

- Lại nữa, Đại Huệ! Phàm phu ngu si chẳng khéo liễu tri, chấp tƣớng ngoài tánh tự tâm hiện, bị vọng tƣởng tà ác hƣ ngụy từ vô thỉ xoay chuyển. Lúc xoay chuyển thì chẳng thể đạt đến Tự Tông Thông và Thuyết Thông, nên chấp cái thuyết phƣơng tiện, mà chẳng khéo phân biệt tứ cú của Tự Tông và Tƣớng Thông trong sạch.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Đúng nhƣ Phật dạy, cúi xin Thế Tôn vì chúng con phân biệt Thuyết Thông và Tông Thông, khiến con và các Đại Bồ Tát thấu rõ hai thứ thông, cũng khiến phàm phu, Thanh Văn và Duyên Giác đời vị lai chẳng mắc lỗi lầm.

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay, lành thay! Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Tam thế Nhƣ Lai có hai thứ pháp thông, là Thuyết Thông và Tự Tông Thông. Nói THUYẾT THÔNG, là tùy sự thích ứng của tâm chúng sanh mà thuyết mỗi mỗi pháp ghi đủ trong khế kinh ( Khế lý khế cơ ), gọi là Thuyết Thông. Nói TỰ TÔNG THÔNG, là nói ngƣời tu hành lìa mỗi mỗi vọng tƣởng do tự tâm hiện, chẳng đọa kiến chấp nhị biên nhất hay dị, đồng hay chẳng đồng, siêu thoát, tất cả tâm, ý, ý thức. Đối với cảnh giới Tự Giác Thánh Trí, lìa kiến chấp nhân duyên và kiến chấp tƣơng ƣng do công hạnh tạo tác mà thành. Tất cả ngoại đạo, Thanh Văn, Duyên Giác, ngƣời đọa nhị

biên đều chẳng thể biết, ta gọi là pháp Tự Tông Thông. Đại Huệ! Tƣớng Tự

Tông Thông và Thuyết Thông này, ngƣơi và các Đại Bồ Tát cần nên tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Ta nói hai thứ thông,

Tông thông và Thuyết thông.

Thuyết thông dạy sơ cơ,

Tông thông là giải thoát.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn có khi nói rằng : "Đối với mỗi mỗi lập luận của thế

gian chớ nên gần gũi học tập. Nếu gần gũi học tập là nhiếp thọ tham dục, chẳng Nhiếp Thọ pháp". Tại sao Thế Tôn nói nhƣ thế?

Phật bảo Đại Huệ :

- Mỗi mỗi nghĩa cú ngôn luận của thế gian nhân duyên tích tập, những nhân duyên thí dụ giống nhƣ trang nghiêm để dụ dẫn dối gạt những phàm phu ngu si, chẳng thể vào chơn thật tự thông, chẳng biết tất cả pháp vọng tƣởng điên đảo. Phàm phu mê hoặc, đọa nơi tà kiến nhị biên, tự phá hoại chánh kiến chánh pháp, luân hồi lục đạo, chẳng thể giải thoát. Do vọng tƣởng chấp trƣớc, chẳng thể giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng, chẳng lìa ngoài tánh của tự

tánh. Do đó, mỗi mỗi lập luận của thế gian chẳng thoát khỏi sanh, lão, bệnh, tử, lo, buồn, khổ não, dối gạt và mê hoặc.

- Đại Huệ! Xƣa kia Thích Đề Hoàn Nhân rộng hiểu các luận, tự tạo Thanh Luận. Bọn Thế Luận kia có một ngƣời đệ tử hiện hình tƣợng rồng, đến Thiên cung Đế Thích kiến lập tông chỉ Thế Luận, và hẹn nhau với Thích Đế

Hoàn Nhân rằng : "Nay ta cùng ngƣơi biện luận, nếu ta thắng thì tasẽ hoại bánh xe ngàn căm của ngƣơi, nếu ngƣơi thắng thì sẽ chém đầu ta để tạ lỗi cho ngƣơi". Hẹn xong bèn dùng Thế Pháp lật đổ Thanh Luận của Đế Thích, liền phá hủy bánh xe rồi trở về thế gian. Đại Huệ! Nhƣ con rồng là súc sinh cũng có thể dùng mỗi mỗi nghĩa cú, ngôn luận thế gian, nhân duyên thí dụ

trang nghiêm để mê hoặc chƣ Thiên và A Tu La, khiến dính mắc kiến chấp sanh diệt, huống là loài ngƣời ƣ! Do đó, ngôn luận thế gian cần nên xa lìa, vì hay làm nhân sanh quả khổ, chớ nên gần gũi học tập.

- Đại Huệ! Bọn Thế Luận chỉ nói cảnh giới thân giác mà thôi. Đại Huệ! Có trăm ngàn Thế Luận kia, sau khi Phật diệt độ năm trăm năm, sẽ phá hoại sự

kết tập kinh điển, do ác giác họ thịnh hành nơi thế gian, có nhiều ác đệ tử

ham thọ pháp họ. Đại Huệ! Họ dùng đủ thứ nghĩa cú nhân duyên thí dụ trang nghiệm để thuyết việc ngoại đạo dùng Thế Luận để phá hoại sự kết tập kinh điển, vì tự chấp nhân duyên, chẳng có tự thông. Đại Huệ! Bọn ngoại đạo kia chẳng có Tự Thông Luận, lập ra Thế Luận, rộng thuyết vô lƣợng trăm ngàn

sự môn, chẳng thể tự thông, cũng chẳng tự biết ngu si, chấp Thế Luận là chơn lý.

Khi ấy Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nếu ngoại đạo sở thuyết mỗi mỗi nghĩa cú nhân duyên thí dụ

trang nghiêm của Thế Luận, do tự chấp trƣớc, chẳng có tự thông. Thì Thế

Tôn cũng thuyết thế luận vì mỗi mỗi Trời, Ngƣời, và A Tu La từ các phƣơng đến tụ hội, Phật cũng rộng thuyết vô lƣợng nghĩa cú, há cũng chẳng phải không có tự thông ƣ! Há cũng lọt vào số ngôn thuyết trí huệ của tất cả ngoại đạo ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta chẳng thuyết Thế Luận, chẳng thuyết khứ lai, chỉ thuyết bất khứ bất lai.

Đại Huệ! LAI là tụ họp, KHỨ là tan rã, CHẲNG KHỨ CHẲNG LAI là bất sanh bất diệt. Cái nghĩa của Ta thuyết chẳng đọa nơi số vọng tƣởng của Thế

Luận. Tại sao? Vì chẳng chấp trƣớc ngoài tánh phi tánh, vọng tƣởng nhị biên nơi tự tâm hiện chẳng thể xoay chuyển, là cảnh tƣớng phi tánh. Giác đƣợc tự

tâm hiện thì vọng tƣởng của tự tâm hiện chẳng sanh. Vọng tƣởng chẳng sanh thì vào ba cửa giải thoát : KHÔNG, VÔ TƢỚNG, VÔ TÁC, gọi là giải thoát.

- Đại Huệ! Ta nhớ xƣa kia cƣ trú một nơi, có Thế Luận Bà La Môn đến chổ

Ta ở, chẳng màng đến Ta có rảnh hay không, bèn hỏi Ta rằng :"Cù Đàm!

Tất cả pháp là sở tác ƣ?" Ta đáp ngay rằng : "Bà La Môn! Nói tất cả pháp sở

tác là thuộc về Thế Luận thứ nhất". Họ lại hỏi : "Tất cả pháp là phi sở tác ƣ?" Ta cũng đáp rằng : "Tất cả pháp phi sở tác thuộc Thế Luận thứ hai". Họ

hỏi tiếp : "Tất cả pháp thƣờng ƣ? Tất cả pháp vô thƣờng ƣ? Tất cả pháp sanh ƣ? Tất cả pháp bất sanh ƣ?" Ta liền đáp : "Ấy là Thế Luận từ thứ ba đến thứ

sáu."

- Đại Huệ! Họ lại hỏi rằng : "Tất cả pháp là nhất ƣ? Tất cả pháp là dị ƣ? Tất cả pháp đồng ƣ? Tất cả pháp chẳng đồng ƣ? Tất cả pháp do mỗi mỗi thọ

sanh mà hiện ƣ?". Ta trọn đáp rằng : "Ấy là Thế Luận từ thứ bảy đến thứ

mƣời một". Đại Huệ! Họ lại hỏi : "Tất cả pháp vô ký ƣ? Tất cả là ký ƣ? Hữu ngã ƣ? Vô ngã ƣ? Có đời này ƣ? Chẳng đời này ƣ? Có đời khác ƣ? Chẳng đời khác ƣ? Có giải thoát ƣ? Không giải thoát ƣ? Tất cả là sát na ƣ? Tất cả

chẳng là sát na ƣ? Là hƣ không ƣ? Là chẳng phải số diệt ƣ? Là Niết Bàn ƣ?

Là do Cù Đàm tác ƣ? Chẳng phải tác ƣ? Có thân trung ấm ƣ? Chẳng thân trung ấm ƣ?" Đại Huệ! Ta đáp rằng : "Bà La Môn! Những câu hỏi nhƣ thế

đều là Thế Luận của ngƣơi, chẳng phải sở thuyết của Ta. Ta chỉ thuyết mỗi mỗi ác nghiệp tập khí vọng tƣởng hƣ ngụy từ vô thỉ là nhân của tam giới, những ngƣời chẳng thể giác tri tự tâm hiện lƣợng mà sanh vọng tƣởng phan duyên ngoài tự tánh, nhƣ pháp của ngoại đạo nói : Ề Do ngã và căn, cảnh ba duyên hoà hợp mà có cái biết sanh khởi Ề. Ta thì chẳng nhƣ thế. Bà La Môn! Ta chẳng thuyết Nhân, chẳng thuyết Vô Nhân, chỉ thuyết cái tánh vọng tƣởng năng nhiếp sở nhiếp giả lập pháp duyên khởi, chẳng phải ngƣơi và những ngƣời chấp ngã tƣơng tục có thể biết đƣợc."

- Đại Huệ! Nói NIẾT BÀN, HƢ KHÔNG, và TịCH DIỆT chẳng phải có ba thứ, chỉ là số lƣợng có ba mà thôi.

- Lại nữa, Đại Huệ! Khi ấy Thế Luận Bà La Môn lại hỏi Ta rằng : "Do si ái nghiệp làm nhân mà có tam giới ƣ? Hay là vô nhân ƣ?" Ta đáp rằng : "Hai thứ này cũng là Thế Luận thôi". Họ lại hỏi : "Tất cả tánh đều vào tự tƣớng cộng tƣớng ƣ? " Ta lại đáp : "Đây là Thế Luận. Bà La Môn! Nói tóm lại, từ

những câu hỏi của ngƣơi cho đến dòng suối ý thức vọng chấp ngoại trần, tất cả đều là Thế Luận."

- Lại nữa, Đại Huệ! Khi ấy Thế Luận Bà La Môn lại hỏi Ta rằng : "Mỗi mỗi nghĩa cú nhân duyên thí dụ trang nghiêm là tông chỉ của tất cả ngoại đạo, đều thuộc Thế Luận, vậy còn có pháp nào chẳng phải Thế Luận ƣ? " Ta đáp rằng : "Bà La Môn! Có. Mà chẳng phải ngƣơi có, phi tác phi tông, phi thuyết phi bất thuyết, phi bất nhân duyên thí dụ trang nghiêm." Bà La Môn hỏi :

"Thế nào là phi Thế Luận, phi phi tông, phi phi thuyết?" Ta đáp rằng : "Bà La Môn! Có phi Thế Luận mà ngoại đạo các ngƣơi chẳng thể biết, vì vọng tƣởng chẳng thật, hƣ ngụy chấp trƣớc nơi ngoài thánh. Nói VO.NG TƢỞNG

CHẲNG SANH, nếu giác liễu pháp hữu vô và tự tâm hiện lƣợng thì vọng tƣởng chẳng sanh, chẳng nhiễm ngoại trần, dứt hẳn vọng tƣởng, ấy gọi là Phi Thế Luận. Đây là pháp tu chẳng phải ngƣơi có vậy ". Khi ấy, Bà La Môn lại lƣợc thuyết sự nhận thức của họ, hoặc khứ hoặc lai, hoặc sanh hoặc tử, hoặc vui hoặc khổ, hoặc chìm hoặc nổi, hoặc ẩn hoặc hiện, hoặc hòa hợp hoặc tƣơng tục, hoặc ái hoặc nhân ái, chấp trƣớc đủ thứ tƣớng. Ta nói : " Bà La Môn! So Đo nhƣ thế đều là Thế Luận của bọn ngƣơi chẳng phải ta có ".

Đại Huệ! Thế Luận Bà La Môn hỏi nhƣ thế, ta đáp nhƣ thế, họ liền im lặng chẳng từ giả mà lui ra, lại còn suy tƣ chỗ Tự Thông mà nghĩ rằng : "Sa Môn Thích thử vƣợt ra ngoài tƣớng thông, nói Vô Sanh, Vô Tƣớng, Vô Nhân, giác đƣợc tƣớng hiện của tự vọng tƣởng thì vọng tƣởng chẳng sanh." Đại Huệ! Đây tức là chỗ ngƣơi hỏi Ta "Tại sao nói gần gũi Thế Luận đủ thứ biện luận, là nhiếp thọ tham dục, chẳng nhiếp thọ pháp?"

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhiếp thọ tham dục và pháp có nghĩa cú gì?

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay, lành thay! Ngƣơi khéo vì chúng sanh đời vị lai tƣ duy xin hỏi nghĩa cú nhƣ thế. Ta sẽ vì ngƣời mà thuyết, hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ.

Đại Huệ Bồ Tát bach Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Đối với nghĩa THAM, có thủ có xả, hoặc ham tiếp xúc hoặc ham mùi vị, dính mắc ngoại trần, đọa tà kiến nhị biên, do đó luân hồi tƣơng tục, lại sanh ngũ ấm, sanh, lão, bệnh, tử, lo, buồn, khổ não, các thứ nghiệp khổ đều từ

tham ái sanh khởi, đều do gần gũi nhiễm tập Thế Luận, thành kẻ Thế Luận.

Ta và chƣ Phật nói là THAM, ấy gọi nhiếp thọ tham dục mà chẳng nhiếp thọ

pháp.

- Đại Huệ! Thế nào là Nhiếp Thọ Pháp? Là khéo thấu rõ tự tâm hiện lƣợng, thấy tƣớng nhân vô ngã và pháp Vô Ngã thì vọng tƣởng chẳng sanh, khéo biết từng bậc tiến lên chƣ Địa của Bồ Tát, lìa tâm, ý, ý thức, đƣợc tất cả chƣ

Phật trí huệ quán đảnh, trọn vẹn nhiếp thọ Thập Vô Tận Cú, nơi tất cả pháp cũng chẳng có mở mang tự tại, ấy gọi là PHÁP, nghĩa là chẳng đọa tất cả

kiến chấp, tất cả hƣ ngụy, tất cả vọng tƣởng, tất cả tánh tƣớng, tất cả nhị

biên, v.v... Đại Huệ! Có nhiều hạng si mê ngoại đạo nơi nhị biên, hoặc thƣờng hoặc đoạn, chẳng phải ngƣời có trí huệ. Chấp thọ Vô Nhân Luận thì sanh khởi thƣờng kiến, chấp ngoại nhân hoại, nhân duyên phi tánh thì sanh khởi đoạn kiến. Đại Huệ! Ta chẳng thấy sanh, trụ, diệt, nên nói là PHÁP.

Đại Huệ! Ấy gọi là tham dục và pháp, ngƣơi và các Đại Bồ Tát cần nên tu học.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tất cả thế gian luận

Là ngoại đạo vọng thuyết.

Vọng thấy tác sở tác,

Thuyết họ chẳng tự thông.

Duy nhất Tự Tông Ta,

Lìa nơi tác sở tác.

Vì các đệ tử thuyết,

Xa lìa những Thế Luận.

Tâm Lƣợng chẳng thể thấy,

Nhiếp sở nhiếp phi tánh.

Chẳng quán sát hai tâm,

Đoạn thƣờng thảy đều lìa.

Ngoại đạo tâm lƣu chuyển.

Ta gọi là Thế Luận.

Ngƣời vọng tƣởng chẳng chuyển,

Ngƣời ấy thấy tự tâm,

LAI thì có sự sanh,

KHỨ thì sự chẳng hiện.

Thấu rõ việc khứ lai,

Thì vọng tƣởng chẳng khởi.

Hữu thƣờng và vô thƣờng,

Năng tác và sở tác,

Đời này hay đời sau,

Đều là Thế Luận Thông.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Phật nói NIẾT BÀN, pháp nào gọi là Niết Bàn? Mà các ngoại đạo đối với pháp Niết Bàn mỗi mỗi sanh khởi vọng tƣởng khác nhau?

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Nhƣ vọng tƣởng Niết Bàn của các ngoại đạo, vọng tƣởng của họ chẳng tùy thuận Niết Bàn. Hoặc có ngoại đạo diệt ấm, giới,nhập, lìa cảnh giới tham dục, thấy pháp vô thƣờng, tâm và tâm pháp chẳng sanh, chẳng ghi nhớ cảnh giới quá khứ, vị lai, hiện tại, thọ ấm hết nhƣ ngọn đèn tắt, nhƣ chủng tử hoại, vọng tƣởng chẳng sanh, nghĩ những cảnh giới này cho là Niết Bàn. Đại Huệ!

Họ chẳng do hoại tánh kiến, gọi là Niết Bàn.

- Đại Huệ! Hoặc có ngoại đạo cho "từ phƣơng này đến phƣơng kia" gọi là giải thoát, thấy cảnh giới của tƣởng ấm diệt cũng nhƣ gió ngƣng; hoặc thấy năng giác sở giác đoạn diệt, gọi là giải thoát. Hoặc thấy mỗi mỗi tƣớng của tƣ tƣởng là cái nhân sanh ra khổ, qua suy nghĩ rồi, chẳng khéo giác tri tự tâm hiện lƣợng, kinh sợ nơi tƣởng mà thấy Vô Sanh, sanh tâm ƣa thích, tƣởng là Niết Bàn. Hoặc có tƣởng mà thấy Vô Sanh, sanh tâm ƣa thích, tƣởng là Niết Bàn. Hoặc có ngoại đạo, biết các pháp trong ngoài tự tƣớng cộng tƣớng nơi quá khứ, hiện tại, vị lai có tánh chẳng hoại, cho là Niết Bàn. Hoặc đối với ngã, nhơn, chúng sanh, thọ mạng tất cả pháp ngoại, tƣởng là Niết Bàn. Hoặc có ngoại đạo, trí huệ bị ác kiến thiêu đốt chấp có ngã, kiến tự tánh làm căn bản, thấy tự tánh và sĩ phu, giữa hai có chút ngăn cách, nói Thần ngã của sĩ

phu hay sanh tự tánh, vì do sĩ phu sanh ra, gọi là tự tánh, ví nhƣ Minh Sơ

(1), Cầu Na (2) là y theo Thần ngã ban sơ sanh giác. Cầu Na dụ cho vi trần, cho Cầu Na là tác giả, nói từ vi trần sanh tứ đại, cũng nhƣ từ sĩ phu sanh tự

tánh, rồi chấp có Thần ngã chấp cõi mƣời phƣơng, cho là Niết Bàn.

(1) MINH SƠ : Thuật ngữ, Số Luận sƣ lập hai mƣơi lăm đế, đế thứ nhất

là Minh Đế, vì Minh Đế là ban sơ của các pháp, nên gọi là Minh Sơ.

(2) CẦU NA : Dịch là y chỉ, là thật thể của tứ đại mà sanh ra các đức

dụng của sắc, thanh, hƣơng, vị, xúc v.v... Còn ở Thập Cú Nghĩa Luận thì

nói gồm hai mƣơi bốn đức. Ngoài ra, Số Luận nói gồm có ba đức : Vui,

buồn và ám muội.

- Hoặc có ngoại đạo nói hết phƣớc và phi phƣớc, hoặc nói các phiền não chẳng do tu trí huệ mà tự dứt, hoặc thấy Cõi Trời Tự Tại là kẻ chơn thật tạo tác sanh tử, cho là Niết Bàn. Hoặc nói chúng sanh ở nơi này chết thọ sanh nơi khác, lần lƣợt luân hồi từ tám ngàn kiếp đến nay, vô nhân tự có, do đó chấp trƣớc sanh tử chẳng có nhân nào khác, rồi chấp trƣớc vô nhân, tƣởng là Niết Bàn. Hoặc nói từ tự tánh sanh tứ đại, tứ đại sanh ý, ý sanh trí, trí sanh ngũ phần, ngũ phần sanh ngũ tri căn, ngũ tri căn sanh ngũ nghiệp căn, ngũ

nghiệp căn sanh ngũ đại, gọi là hai mƣơi lăm Minh Đế của tự tánh, hay sanh các pháp rồi trở về tự tánh thì lìa tất cả sanh tử. Chấp Minh Đế này cho là đắc đạo Chơn Đế, tƣởng là Niết Bàn.

- Hoặc thấy tƣớng nhất dị, đồng chẳng đồng hòa hợp sanh khởi công đức (

nhƣ vi trần sanh khởi thế giới, vi trần là năng tác, thế giới là sở tác, tức là công đức ), cho là Niết Bàn. Hoặc thấy vạn vật nhƣ cây gai nhọn, nhƣ sự

lộng lẫy của con công và đủ thứ bửu vật, chẳng có kẻ tác, vô nhân tự có, cho là Niết Bàn.

- Đại Huệ! Hoặc có hai mƣơi lăm Minh Đế là chơn thật, và cho Lục Đức Luận

( 1. Thật, 2. Đức, 3. Nghiệp, 4. Tứ Đại, 5. Hòa hợp, 6. Đồng dị ) là nhân sanh ra các pháp, nói giữ đƣợc hai pháp này hộ trì quốc độ chúng sanh, khiến đƣợc an lạc tức là Niết Bàn. Hoặc cho thời gian là kẻ tác tạo ra thời tiết thế gian, kẻ giác nhƣ thế, tƣởng là Niết Bàn. Hoặc thấy tánh, hoặc thấy phi tánh, biết là tánh phi tánh, thấy có giác này với Niết Bàn sai biệt mà chẳng khác, tƣởng là Niết Bàn. Đủ thứ vọng tƣởng so đo chấp trƣớc của ngoại đạo sở thuyết, nơi lý chẳng thành, bậc Trí nên bỏ những thuyết này vậy.

- Đại Huệ! Niết Bàn vọng tƣởng của ngoại đạo, tất cả đều đoạn kiến chấp nhị biên mà họ cho là Niết Bàn. Mỗi mỗi Niết Bàn của ngoại đạo họ tự lập luận, bậc trí huệ quán sát vọng tƣởng của họ, tâm ý khứ lai, trôi giạt lƣu

động, hoặc sanh hoặc diệt, lập nhƣ vô sở lập, thật thì chẳng có kẻ đắc Niết Bàn.

- Đại Huệ! Pháp Niết Bàn của Ta thuyết là khéo giác tự tâm hiện lƣợng, chẳng chấp ngoài tánh, lìa nơi tứ cú, thấy chỗ nhƣ thật, chẳng đọa tự tâm hiện và vọng tƣởng nhị biên, năng nhiếp sở nhiếp bất khả đắc, tất cả đo lƣờng chẳng thấy sở thành, đối với vọng chấp chơn thật của phàm phu chẳng nên nhiếp thọ. Ngƣời xả bỏ rồi thì đắc pháp Tự Giác Thánh Trí, biết hai Vô Ngã, lìa hai phiền não, trừ sạch hai chƣớng, lìa hẳn hai sanh tử, dần dần lên chƣ Địa, đến địa vị Nhƣ Lai, các Tam muội thâm sâu, lìa tâm, ý, ý thức, đều nhƣ bóng huyễn, gọi là Niết Bàn. Đại Huệ! Ngƣơi và các Đại Bồ Tát cần nên tu học, chóng xa lìa tất cả kiến chấp Niết Bàn của ngoại đạo.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Niết Bàn của ngoại đạo,

Mỗi mỗi sanh vọng tƣởng.

Vọng tƣởng từ tâm khởi,

Chẳng cách nào giải thoát.

Không dây mà tự trói,

Xa lìa phƣơng tiện khéo.

Dù tƣởng là giải thoát,

Thật chẳng thể giải thoát.

Tƣớng thông của ngoại đạo,

Nhiều loại trí khác nhau.

Vì ngu si vọng tƣởng,

Giải thoát chẳng có phần.

Tất cả ngoại đạo kia,

Vọng thấy tác, sở tác.

Chấp hữu, vô lập luận,

Thảy đều chẳng giải thoát.

Phàm phu ham vọng tƣởng,

Chẳng nghe pháp chơn thật.

Chơn thật diệt nhân khổ,

Tam giới gồm ba khổ :

Khổ khổ và hoại khổ,

Hành tam ác đạo khổ.

Ví nhƣ tƣợng trong gƣơng,

Dù hiện mà chẳng thật.

Vọng tƣởng nơi tâm gƣơng,

Phàm phu sanh nhị kiến.

Chẳng biết tâm và duyên,

Sanh vọng tƣởng nhị biên.

Liễu tâm và cảnh giới,

Thì vọng tƣởng chẳng sanh.

Tâm thể tức vạn pháp,

Sự hiện mà chẳng hiện.

Xa lìa tƣớng sở tƣớng

Nhƣ phàm phu phân biệt.

Vọng tƣởng sanh tam giới,

Vọng hiện đủ thứ tƣớng.

Đều chẳng có nghĩa thật,

Mà kẻ ngu chẳng biết.

Chƣ kinh nói vọng tƣởng,

Chẳng ra ngoài giả danh.

Nếu lìa nơi ngôn thuyết,

Phật nói Vô Sở thuyết.

QUYỂN BA HẾT

QUYỂN BỐN

Ta chẳng thuyết một chữ, chẳng đáp môt chữ

Các Kiến Giải Về Vô Thƣờng

Sự sanh diệt của ấm giới nhập

Năm Pháp Tự tánh

Thế nào là tƣớng SÁT NA của tất cả các pháp?

Ba loại Ba La Mật

Công đức và tội lỗi của ngƣời ăn thịt và không ăn thịt Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì chúng sanh thuyết Tam Miệu Tam Phật Đà, khiến con và các Đại Bồ Tát đối với tự tánh của Nhƣ Lai, khéo tự giác và giác tha.

Phật bảo Đại Huệ :

- Cho ngƣơi tùy ý hỏi,Ta sẽ tùy sự hỏi của ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác là tác hay chẳng tác? Là sự

ƣ? Là nhân ƣ? Là tƣớng ƣ? Là sở tƣớng ƣ? Là thuyết ƣ? Là sở thuyết ƣ? Là giác ƣ? Là sở giác ƣ? Những từ ngữ nhƣ thế là khác hay chẳng khác?

Phật bảo Đại Huệ :

- Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác đối với những từ ngữ này Phi sự

cũng Phi nhân. Tại sao? Vì đều có lỗi. Đại Huệ! Nếu Nhƣ Lai là SỰ, hoặc tác hoặc vô thƣờng; nếu nói vô thƣờng thì tất cả sự đều là Nhƣ Lai, Ta và chƣ Phật chẳng cho nhƣ thế. Nếu chẳng phải sở tác, là Vô Sở đắc, pháp phƣơng tiện thành không, đồng nhƣ sừng thỏ, nhƣ con của Thạch Nữ, vì chẳng có gì cả. Đại Huệ! Nếu Vô Sự Vô Nhân thì phi hữu phi vô. Nếu phi hữu phi vô thì lọt vào tứ cú; tứ cú là ngôn thuyết của thế gian,nếu lìa tứ cú thì chẳng đọa tứ cú, vì chẳng đọa tứ cú là chứng đắc của bật trí, nghĩa cú của tất cả Nhƣ Lai cũng nhƣ thế. Đại Huệ nên biết,nhƣ Ta sở thuyết, tất cả pháp Vô Ngã. Nếu biết nghĩa Vô Ngã là tánh vô ngã. Tất cả pháp có tự tánh, chẳng tha tánh nhƣ trâu ngựa. Đại Huệ! Ví nhƣ con trâu chẳng có tánh ngựa, con ngựa chẳng có tánh trâu. Kỳ thật phi hữu phi vô, nghĩa ấy chẳng phải không có tự tánh. Nhƣ thế, Đại Huệ! Tất cả các pháp chẳng phải không có tự

tƣớng, có tự tƣớng nhƣng Vô Ngã, chẳng phải phàm phu dùng vọng tƣởng có thể biết. Nói tất cả pháp Không, Vô Sanh, Vô Tự Tánh, nên biết nghĩa nhƣ trên.

- Nhƣ Lai nói ngũ ấm chẳng phải khác chẳng phải không khác. Nếu chẳng khác tức là vô thƣờng, nếu khác thì phƣơng tiện thành không. Nếu cho là hai thì phải có khác, nhƣ sừng trâu, mỗi mỗi tƣơng tự nên chẳng khác; có dài ngắn sai biệt nên có khác, tất cả pháp cũng nhƣ thế. Đại Huệ! Nhƣ sừng trâu bên phải khác với sừng trâu bên trái, sừng bên trái khác với sừng bên phải, đủ thứ sắc tƣớng dài, ngắn mỗi mỗi khác nhau cũng nhƣ thế. Đại Huệ! Nhƣ

Lai nói ấm giới nhập chẳng phải khác hay không khác. Do đó, pháp sở

thuyết cuả Nhƣ Lai gọi là giải thoát. Nếu Nhƣ Lai khác với giải thoát, ắt phải do sắc tƣớng tạo thành. Nếu do sắc tƣớng tạo thành thì vô thƣờng, nếu chẳng khác thì ngƣời tu hành đƣợc tƣớng giải thoát không thể phân biệt,mà ngƣời tu hành thấy có phân biệt,cho nên chẳng phải khác hay chẳng khác,cũng nhƣ trí và nhĩ diệm, chẳng phải khác hay chẳng khác.

- Đại Huệ! Nói "Trí và nhĩ diệm chẳng phải khác hay chẳng khác " là phi thƣờng phi vô thƣờng, phi tác phi sở tác, phi hữu vi phi vô vi, phi giác phi sở

giác, phi tƣớng phi sở tƣớng, phi ấm phi khác với ấm, phi thuyết phi sở

thuyết, phi nhất phi dị, phi đồng phi chẳng đồng. Vì phi nhất phi dị, phi đồng

phi chẳng đồng, nên lìa tất cả lƣợng. Lìa tất cả lƣợng thì vô ngôn thuyết, vô ngôn thuyết thì vô sanh,vô sanh thì vô diệt, vô diệt thì tịch diệt, tịch diệt là tự tánh Niết Bàn, tự tánh Niết Bàn là vô sự vô nhân, vô sự vô nhân thì chẳng có phan duyên, chẳng có phan duyên thì siêu việt tất cả hƣ ngụy; siêu việt tất cả hƣ ngụy tức là Nhƣ Lai, Nhƣ Lai tức là Tam Miệu Tam Phật Đà. Đại Huệ! Tam Miệu Tam Phật Đà của Phật Đà lìa tất cả căn lƣợng.

Khi ấy Thế Tôn muốn lập lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Pháp lìa chƣ căn lƣợng,

Vô sự cũng Vô Nhân.

Đã lìa giác sở giác,

Cũng lìa tƣớng sở tƣớng.

Ấm duyên đồng chánh giác,

Nhất dị chẳng thể thấy.

Nếu thật chẳng thể thấy,

Thì làm sao phân biệt?

Phi tác phi bất tác,

Phi sự cũng phi nhân.

Phi ấm phi lìa ấm,

Cũng chẳng có pháp khác.

Chẳng phải có các tánh,

Nhƣ vọng tƣởng họ thấy.

Mỗi mỗi pháp cũng thế,

Phi hữu cũng phi vô.

Vì hữu nên nói vô,

Vì vô nên nói hữu.

Nếu VÔ chẳng thể lập,

Thì HỮU làm sao có!

Hoặc nơi ngã, phi ngã,

Lƣu luyến theo ngôn thuyết.

Chìm đắm nơi nhị biên,

Tự hoại, hoại thế gian.

Tạo lỗi chƣớng giải thoát,

Tƣớng Thông ta quán sát.

Chẳng báng Đại Đạo Sƣ,

Ấy gọi là chánh quán.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn sở thuyết khế kinh, nói nhiếp thọ bất sanh bất diệt; Thế Tôn cũng nói bất sanh bất diệt là biệt danh của Nhƣ lai. Taị sao Thế Tôn vì vô tánh mà nói bất sanh bất diệt cho là biệt danh của Nhƣ Lai?

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta nói tất cả pháp Bất sanh Bất diệt là chẳng hiện pháp HỮU và VÔ.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Nếu tất cả pháp bất sanh thì pháp Nhiếp Thọ bất khả đắc,vì pháp nhiếp thọ

bất sanh. Nếu tất cả pháp bất sanh thì làm sao trong danh tự có pháp? Cúi xin Phật thuyết rõ.

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay, lành thay! Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi phân biệt giải thuyết.

Đại Huệ BồTát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta nói Nhƣ Lai chẳng phải vô tánh, cũng chẳng phải bất sanh bất diệt, nhiếp tất cả pháp, cũng chẳng đợi duyên mà bất sanh bất diệt, cũng chẳng phải vô nghĩa. Đại Huệ! Ta nói ý sanh pháp thân là danh hiệu của Nhƣ Lai, nói BẤT SANH kia, chẳng phải cảnh giới cuả tất cả ngoại đạo Thanh Văn, Duyên Giác, cho đến Thất Trụ Bồ Tát.

Đại Huệ! Nghĩa BẤT SANH kia tức biệt hiệu của Nhƣ Lai. Đại Huệ! Ví nhƣ

lƣới báu Nhân Đà La của Đế Thích và Bất Nhân Đà La, các vật ấy mỗi mỗi có nhiều tên gọi, nhƣng chẳng phải có nhiều tên mà có nhiều tánh, cũng chẳng phải không có tự tánh.

- Nhƣ thế, Đại Huệ! Ta ở nơi thế giới Ta Bà này có ba A Tăng Kỳ trăm ngàn danh hiệu, phàm phu thảy đều nghe, mỗi mỗi xƣng danh hiệu ta mà chẳng biết là biệt danh của Nhƣ Lai Ta. Đại Huệ! Hoặc có chúng sanh biết Ta là Nhƣ Lai, hoặc biết ta là Nhất Thiết Trí, hoặc biết là Phật, hoặc biết là Ngƣời Cứu Thế, hoặc biết là Ngƣời Tự Giác, hoặc biết là Đạo Sƣ, hoặc biết là Quảng Đạo, hoặc biết là tất cả đạo, hoặc biết là Thiên Nhơn, hoặc biết là Phạn ( ngƣời thanh tịnh ), hoặc biết là Trời, hoặt biết là Tự Tại, hoặc biết là thù thắng, hoặc biết là Tiên Nhơn Tóc Vàng, hoặc biết là Chơn Thật, hoặc biết là mặt trăng, hoặc biết là mặt trời, hoặc biết là Chúa Tể, hoặc biết là Vô Sanh, hoặc biết là Vô Diệt, hoặc biết là Tánh Không, hoặc biết là Nhƣ Nhƣ, hoặc biết là Chơn Đế, hoặc biết là Thật Tế, hoặc biết là Pháp Tánh, hoặc biết là Niết Bàn, hoặc biết là Thƣờng, hoặc biết là Bình Đẳng, hoặc biết là Bất Nhị, hoặc biết là Vô Tƣớng, hoặc biết là Giải Thoát, hoặc biết là Đạo, hoặc biết là Sanh v.v... Đại Huệ! Ba A Tăng Kỳ trăm ngàn danh hiệu nhƣ thế, chẳng thêm chẳng bớt, thế giới này và thế giới khác thảy đều biết Ta, nhƣ

mặt trăng trong nƣớc chẳng xuất chẳng nhập. Phàm phu chẳng thể biết Ta, vì đọa nơi nhị biên, nhƣng đều cung kính cúng dƣờng Ta,mà chẳng khéo biết từ ngữ danh cú, chẳng có tự thông, chẳng phân biệt đƣợc tên và nghĩa, lại chấp trƣớc mỗi mỗi văn tự ngôn thuyết, nơi bất sanh bất diệt cho là Vô Tánh, chẳng biết danh hiệu sai biệt của Nhƣ Lai dù nhiều mà nghĩa vốn chẳng sai biệt, nhƣ một Đế Thích cũng có nhiều danh hiệu vậy. Vì chẳng biết tự thông hội về căn bản, nên đối với tất cả pháp, đuổi theo ngôn thuyết mà chấp trƣớc.

- Đại Huệ! Bọn ngu si kia nói nhƣ thế rằng : " Nghĩa nhƣ ngôn thuyết, nghĩa với ngôn thuyết chẳng khác. Tại sao? Vì nghĩa chẳng tự thân, ngoài ngôn thuyết chẳng có nghĩa khác, chỉ là ngôn thuyết thôi ". Họ bị ác kiến đốt trí, chẳng biết ngôn thuyết tự tánh, chẳng biết ngôn thuyết là sanh diệt, nghĩa thì chẳng sanh diệt. Đại Huệ! Tất cả ngôn thuyết đọa nơi văn tự, nghĩa thì chẳng đọa, vì lìa tánh phi tánh, nên chẳng thọ sanh, cũng chẳng tự thân. Đại Huệ!

Nhƣ Lai chẳng thuyết pháp đọa văn tự, vì văn tự hữu và vô đều bất khả đắc.

- Đại Huệ! Nếu có ai nói Nhƣ Lai thuyết pháp đọavăn tự, ấy là vọng ngữ, vì pháp lìa văn tự. Cho nên Đại Huệ! Ta cùng chƣ Phật và các Bồ Tát chẳng thuyết một chữ, chẳng đáp môt chữ. Tại sao? Vì pháp lìa văn tự chứ chẳng phải Ta thuyết cái nghĩa không lợi ích cho chúng sanh. Ta chỉ nói ngôn thuyết là vọng tƣởng cuả chúngsanh. Đại Huệ! Nếu ta chẳng thuyết tất cả

pháp thì giáo pháp sẽ hoại, nếu giáo pháp hoại thì chẳng có chƣ Phật, Bồ Tát và ThanhVăn, Duyên Giác,vậy còn ai thuyết pháp cho ai?

- Cho nên, Đại Huệ! Đại Bồ Tát chớ chấp ngôn thuyết mà phƣơng tiện tùy nghi rộng thuyết kinh pháp. Do chúng sanh phiền não hy vọng chẳng đồng, nên Ta và chƣ Phật vì mỗi mỗi hiểu biết khác nhau của chúng sanh mà thuyết các pháp, khiến họ lìa tâm, ý, ý thức, chẳng thuyết chỗ đắc Tự Giác Thánh Trí.

- Đại Huệ! Nơi tất cả pháp vốn Vô Sở Hữu, nếu giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng thì lìa đƣợc hai thứ vọng tƣởng, chƣ Đại Bồ Tát dựa theo nghĩa này mà chẳng dựa theo văn tự. Nếu thiện nam, tín nữ dựa theo văn tự, là tự hoại Đệ

Nhất Nghĩa, chẳng thể tự giác cũng chẳng thể giác tha, đọa nơi ác kiến tƣơng tục mà vì chúng thuyết pháp, chẳng khéo liễu tri tất cả pháp tất cả địa tất cả tƣớng, cũng chẳng biết nghĩa cú. Nếu khéo biết tất cả Pháp, tất cả Địa, tất cả Tƣớng, thông đạt nghĩa cú, tánh nghĩa đầy đủ thì họ đƣợc dùng sự vui vô tƣớng của chánh Pháp mà tự thọ sự vui, kiến lập Đại thừa bình đẳng cho chúng sanh.

- Đại Huệ! Ngƣời nhiếp thọ Đại thừa thì nhiếp thọ Chƣ Phật, Bồ Tát, Thanh Văn, Duyên Giác. Vì nhiếp thọ chƣ Phật, Bồ Tát, Thanh Văn, Duyên Giác thì nhiếp thọ tất cả chúng sanh, nhiếp thọ tất cả chúng sanh thì nhiếp thọ

chánh pháp, nhiếp thọ chánh pháp thì Phật chủng chẳng dứt, Phật chủng chẳng dứt thì hay liễu tri chỗ đắc nhập thù thắng. Liễu tri chỗ đắc nhập thù thắng ấy là Đại Bồ Tát thƣờng đƣợc ý sanh hóa thân, tùy nghi kiến lập pháp Đại thừa bình đẳng, dùng sức Thập Tự Tại (1) hiện nhiều sắc tƣớng, thông đạt hình loại phiền não, các tƣớng hy vọng của chúng sanh mà thuyết pháp

nhƣ thật. Nói NHƢ THẬT tức là chẳng có khác biệt, tƣớng nhƣ thật là bất khứ, bất lai, tất cả hƣ ngụy đều dứt, gọi là Nhƣ Thật. Đại Huệ! Thiện nam, tín nữ chẳng nên nhiếp thọ sự tùy ngôn thuyết chấp trƣớc, vì nghĩa chơn thật lìa nơi văn tự.

(1) THẬP TỰTẠI LỰC : Nói tắt là Thập Lực, làmƣời thứ sức tự tại của

Nhƣ Lai. Ấy là:

1.- Chỗ tri giác chẳng phải chỗ trí lực. Sự biết nghĩa lý của các vật là do

sức tự tại của tự tâm tự biết, chẳng phải do trí lực mà biết.

2.- Sức tự tại biết nhân quả nghiệp báo của tất cả chúng sanh nơi tam thế.

3.- Sức tự tại biết các thứ thiền định giải thoát tam muội.

4.- Biết mỗi mỗi tri giải trí lực của tất cả chúng sanh.

5.- Biết mỗi mỗi cảnh giới chẳng đồng cuả chúng sanh thế gian.

6.- Biết phổ biến tất cả pháp đúng nhƣ thật tế.

7.- Biết mỗi mỗi hành và nhân của các pháp thế gian hữu lậu và các pháp

Xuất thế gian Vô lậu từ Ngũ giới Thập thiện cho đến Niết bàn.

8.- Có Thiên nhãn vô ngại, thấy biết nghiệp duyên thiện ác và sanh tử của

tất cả chúng sanh.

9.- Biết Túc mạng và Vô lậu Niết Bàn của tất cả chúng sanh.

10.- Biết tất cả tập khí mê vọng, dứt hẳn chẳng sanh, đúng nhƣ thật tế.

Gọi là Thập Tự Tại Lực.

- Đại Huệ! Cũng nhƣ phàm phu dùng ngón tay chỉ vật, mà chỉ quán theo ngón tay thì chẳng đƣợc nghĩa thật. Cũng thế, nếu phàm phu tùy theo ngôn thuyết của ngón tay mà nhiếp thọ chấp trƣớc thì rốt cuộc chẳng thể đắc Đệ

Nhất Nghĩa thật lìa ngón tay ngôn thuyết. Đại Huệ! Ví nhƣ nuôi trẻ nhỏ, nên cho ăn đồ chín, không nên cho ăn đồ sống, nếu cho ăn đồ sống thì có thể

khiến nó phát bệnh. Ngƣời đuổi theo ngôn thuyết vì chẳng biết thứ lớp phƣơng tiện cuả nghĩa pháp chín mùi cũng nhƣ thế. Do đó, Đại Huệ! Đối với pháp Bất sanh Bất diệt, ngƣời tu chẳng biết phƣơng tiện là chẳng khéo tu, cho nên hành giả phải khéo tu phƣơng tiện, chớ tùy theo ngôn thuyết nhƣ

xem ngón tay mà chẳng thấy chỗ ngón tay chỉ. Cho nên, Đại Huệ! Ngƣời tu nên khéo biết phƣơng tiện nơi nghĩa chơn thật, nghĩa chơn thật là nhân của Niết Bàn vi diệu tịch tịnh, ngôn thuyết là vọng tƣởng hòa hợp, vọng tƣởng là tích tụ sanh tử.

- Đại Huệ! Nghĩa chơn thật là từ ngƣời đa văn mà đắc. Đại Hụê! Nói ĐA VĂN là thấu nơi nghĩa, chẳng phải ở nơi ngôn thuyết. Nói THẤU NGHĨA thì chẳng theo kinh luận của tất cả ngoại đạo, tự thân chẳng theo, cũng chẳng khiến ngƣời khác theo, ấy gọi là Đại Đức Đa Văn. Cho nên ngƣời muốn cầu nghĩa nên thân cận bậc đa văn thì thấu đƣợc nghĩa. Trái với nghĩa này tức là chấp trƣớc ngôn thuyết, nên phải xa lìa.

Khi ấy, Đại Hụê Bồ Tát lại thừa oai thần Phật mà bạch rằng :

- Bạch Thế Tôn! Pháp Bất sanh Bất diệt của Thế Tôn hiển thị chẳng có gì lạ.

Tại sao? Vì lập cái nghĩa NHÂN của tất cả ngọai đạo, cũng nói bất sanh bất diệt, Thế Tôn cũng nói chẳng phải số lƣợng duyên diệt, là Niết Bàn Bất sanh Bất diệt. Thế Tôn! Ngoại đạo nói nhân duyên sanh thế gian, Thế Tôn cũng nói do vọng tƣởng vô minh nghiệp ái làm duyên sanh khởi thế gian. Họ nói nhân, đây nói duyên, ấy chỉ là danh từ sai biệt thôi. Nhân duyên các vật cũng nhƣ thế, Thế Tôn với ngọai đạo lập luận chẳng có sai biệt. Ngoại đạo nói vi trần, thắng diệu, tự tại, chúng sanh, chúa v.v... Có chín sự vật bất sanh, bất diệt; Thế Tôn cũng nói tất cả tánh bất sanh, bất diệt, hữu và vô bất khả đắc.

Ngoại đạo cũng nói tứ đại chẳng hoại, tự tánh bất sanh bất diệt, tứ đại thƣờng là tứ đại, cho đến luân hồi lục đạo mà chẳng xa lìa tự tánh; Thế Tôn sở thuyết cũng nhƣ thế. Cho nên con nói chẳng có gì lạ. Nay cúi xin Thế

Tôn vì đại chúng thuyết pháp đặc biệt, kỳ lạ hơn các pháp ngoại đạo. Nếu pháp chẳng sai biệt thì tất cả ngoại đạo cũng đều là Phật,vì cùng nói bất sanh, bất diệt vậy. Lại, Thế Tôn nói nơi một thế giới mà có nhiều Phật ra đời là chẳng có chỗ đúng, nếu theo lời sở thuyết trên thì trong một thế giới phải có nhiều Phật, vì pháp ngoại đạo với Phật chẳng sai biệt vậy.

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta nói BẤT SANH BẤT DIỆT, chẳng đồng bất sanh bất diệt của ngoại đạo. Tại sao? Vì các ngoại đạo họ chấp có tánh của tự tánh để đắc tƣớng bất sanh bất biến, Ta chẳng nhƣ thế mà đọa sự hữu và vô. Đại Huệ! Pháp Ta nói lìa hữu và vô, lìa sanh diệt, phi tánh phi vô tánh, mỗi mỗi pháp nhƣ mộng huyễn hiện, nên phi vô tánh. Nói VÔ TÁNH là sắc tƣớng chẳng có tự tánh nhiếp thọ, hiện nhƣ chẳng hiện, nhiếp nhƣ chẳng nhiếp. Do đó nên nói tất cả

tánh vô tánh, cũng phi vô tánh. Hễ giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng thì vọng tƣởng chẳng sanh, yên ổn an lạc, dứt hẳn việc thế gian.

- Phàm phu ngu si, dùng vọng tƣởng làm việc, chẳng phải Thánh Hiền, biết vọng tƣởng chẳng thật nhƣ thành Càn Thát Bà và ngƣời huyễn hóa. Đại Huệ! Nhƣ trong thành Càn Thát Bà, có ngƣời huyễn hoá, ngƣời buôn bán, đủ thứ chúng sanh ra vào, phàm phu vọng tƣởng cho có ngƣời chơn thật ra vào, nhƣng thật thì chẳng có kẻ ra ngƣời vào. Nhƣ thế, Đại Huệ! Phàm phu ngu si, khởi tƣởng mê hoặc bất sanh bất diệt, thật cũng chẳng có hữu vi vô vi, hoặc sanh hoặc diệt của ngƣời huyễn, kỳ thật ngƣời huyễn vốn chẳng có.

Tất cả pháp cũng nhƣ thế, lìa nơi sanh diệt, tánh và vô tánh đều Vô Sở Hữu.

Phàm phu ngu si, đọa kiến chấp bất nhƣ thật, khởi vọng tƣởng sanh diệt, BẤT NHƢ THẬT của các bậc Thánh Hiền thì chẳng nhƣ vậy. Nhƣng tánh và phi tánh với vọng tƣởng cũng chẳng có khác, nếu khác với vọng tƣởng, chấp trƣớc tất cả tánh của tự tánh thì chẳng thấy tịch tịnh. Nếu chẳng thấy tịch tịnh thì rốt cuộc chẳng thể lìa vọng tƣởng. Cho nên Đại Huệ! Chẳng có thấy tƣớng mà thấy vô tƣớng mới đúng. "Thấy Tƣớng " là cái nhân thọ sanh nên chẳng đúng, vô tƣớng thì vọng tƣởng chẳng sanh, chẳng khởi chẳng diệt, Ta nói là Niết Bàn. Đại Huệ! Nói Niết Bàn là thấy nghĩa chơn thật, lìa pháp tâm, tâm số của vọng tƣởng, cho đến đắc Nhƣ Lai Tự Giác Thánh Trí, Ta nói là Niết Bàn.

Khi ấy Thế Tôn muốn lập lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Diệt trừ Nhân Sanh Luận,

Kiến lập nghĩa bất sanh.

Pháp ta thuyết nhƣ thế,

Phàm phu chẳng thể biết.

Tất cả pháp Bất sanh,

Vô Tánh Vô Sở Hữu.

Nhƣ thành Càn Thát Bà,

Và mộng huyễn vô nhân.

Bất sanh chẳng tự tánh,

Pháp KHÔNG có nhân gì?

Vì lìa nơi hòa hợp,

Tánh giác tri chẳng hiện.

Nên pháp Không bất sanh.

Ta nói chẳng tự tánh.

Vì mỗi mỗi hòa hợp,

Dù hiện chẳng thật có.

Phân tích chẳng hòa hợp,

Kiến chấp của ngoại đạo.

Nhƣ mộng huyển hoa đốm,

Và thành Càn Thát Bà.

Mỗi mỗi việc thế gian,

Vô nhân mà tƣớng hiện.

Hàng phục Hữu Nhân Luận,

Hiển bày nghĩa Vô Sanh.

Pháp Vô Sanh hiển bày,

Thì dòng pháp chẳng dứt.

Vô sanh tức vô nhân,

Các ngoại đạo kinh sợ.

Khi ấy Đại Huệ Bồ Tát dùng kệ hỏi rằng :

Thế nào là Sở nhân?

Do nhân nào có sanh?

Ở nơi nào hòa hợp,

Mà lập Vô Nhân Luận?

Thế Tôn dùng kệ đáp rằng :

Quán sát pháp Hữu vi,

Chẳng nhân chẳng vô nhân.

Ngoại đạo sanh diệt luận,

Kiến chấp từ đây diệt.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại thuyết kệ hỏi rằng :

Thế nào là Vô Sanh?

Ấy là vô tánh ƣ?

Hoặc vì quán các duyên,

Có pháp gọi VÔ SANH?

Tên chẳng lẽ không nghĩa?

Cúi xin phân biệt thuyết.

Thế Tôn lại dùng kệ đáp rằng :

Phi Vô Tánh Vô Sanh,

Cũng phi quán các duyên,

Phi hữu tánh đặt tên,

Có tên phi vô nghĩa.

Phi cảnh giới ngoại đạo,

Thanh Văn và Duyên Giác.

Cho đến hàng Thất Trụ,

Đây gọi tƣớng Vô Sanh.

Xa lìa các nhân duyên,

Cũng lìa tất cả việc.

Vì duy tâm kiến lập,

Tƣởng, sở tƣởng đều lìa.

Sắc thân tùy nghiệp chuyển,

Ta nói là Vô Sanh.

Vô tánh vô ngoài tánh,

Cũng chẳng tâm nhiếp thọ.

Dứt tất cả kiến chấp,

Ta nói là Vô Sanh.

Phân biệt nhiều nghĩa KHÔNG,

Phi Không nên nói KHÔNG.

Vô sanh nên nói KHÔNG,

Vô tự tánh nhƣ thế.

Do nhân duyên hòa hợp,

Thì có sanh có diệt.

Lìa các số nhân duyên,

Vốn chẳng có sanh diệt.

Lìa bỏ số nhân duyên,

Thì chẳng có tánh khác.

Nếu nói nhất và dị,

Là vọng tƣởng ngoại đạo.

Tánh Hữu, vô bất sanh,

Phi hữu cũng phi vô.

Ngoại trừ số chuyển biến,

Thảy đều bất khả đắc.

Chỉ có số thế tục,

Duyên nhau thành xiềng xích.

Lìa nhân duyên xiềng xích,

Phàm phu chẳng thể hiểu.

Nếu lìa duyên xiềng xích,

Nghĩa SANH bất khả đắc.

Tánh Vô Sanh chẳng khởi,

Lìa các lỗi ngoại đạo.

Chỉ nói duyên xiềng xích,

Phàm phu chẳng thể hiểu.

Nếu lìa duyên xiềng xích,

Mà có tánh sanh khác.

Ấy là Vô Nhân Luận,

Phá hoại nghĩa xiềng xích.

Nhƣ đèn hiển sắc tƣớng,

Xiềng xích hiện cũng thế.

Nếu lìa nghĩa xiềng xích,

Lại còn có các tánh.

Tánh ấy đều Vô Tánh,

Nhƣ tánh của hƣ không.

Lìa xiềng xích cũng thế,

Bậc trí chẳng phân biệt.

Vô sanh chẳng pháp khác,

Là pháp của Thánh Hiền.

Ngƣời đắc pháp Vô Sanh,

Là chứng Vô Sanh Nhẫn.

Giả sử trong thế gian,

Ngƣời quán sát xiềng xích.

Lìa tất cả xiềng xích,

Do đó đắc Chánh định.

Nghiệp ái tham, sân, si,

Là xiềng xích nội tâm.

Đất sình, cây dùi lửa,

Là chủng tử bên ngoài.

Trong ngoài duyên nhau sanh.

Giả sử có tánh khác,

Chẳng phải nghĩa xiềng xích,

Pháp ấy chẳng thành tựu.

Nếu SANH chẳng tự tánh,

Ai làm nghĩa xiềng xích.

Vì lần lƣợt sanh nhau,

Nên gọi nghĩa Nhân Duyên.

Phàm phu vọng tƣởng sanh,

Pháp địa, thủy, hỏa, phong.

Lìa số chẳng pháp khác,

Là cái thuyết Vô Tánh.

Nhƣ thầy thuốc chữa bệnh,

Vì bệnh có sai biệt,

Nên lập đủ thứ luận,

Để trị mỗi mỗi bệnh.

Ta vì các chúng sanh,

Đoạn dứt phiền não họ.

Tùy trình độ cao thấp,

Thuyết Độ Môn cho họ.

Gốc phiền não chẳng khác,

Mà có đủ thứ pháp.

Đây thuyết pháp Nhất thừa,

Cũng gọi là Đại thừa.

Khi ấy, Đại huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Tất cả ngoại đạo đều khởi vọng tƣởng vô thƣờng, Thế Tôn cũng thuyết tất cả hành, vô thƣờng, là pháp sanh diệt. Thế Tôn! Nghĩa này thế

nào? Là tà hay chánh? Có mấy thứ vô thƣờng?

Phật bảo Đại huệ :

- Tất cả ngoại đạo có bảy thứ vô thƣờng, chẳng phải pháp Ta thuyết vậy.

Thế nào là bảy? Họ hoặc nói "tạo rồi lui bỏ" gọi là vô thƣờng; hoặc nói bình xứ hoại gọi là vô thƣờng; hoặc nói ngay sắc thể đó là vô thƣờng; hoặc nói giữa quá trình biến chuyển gọi là vô thƣờng, các vật tự thể tan hoại chẳng gián đoạn, nhƣ sự chuyển biến của sữa thành tô lạc, ngay giữa chuyển biến chẳng thể thấy, tất cả tánh chuyển biến vô thƣờng hủy hoại cũng nhƣ thế.

Hoặc nói tánh, vô thƣờng, hoặc nói tánh, vô tánh, vô thƣờng, hoặc nói tất cả

pháp bất sanh, vô thƣờng, v.v... Họ đem những kiến chấp vô thƣờng này vào tất cả pháp.

1.- Đại Huệ! Ngoại đạo nói TẠO RỔI LIỀN BỎ Là VÔ THƢỜNG. Ta nói lìa kẻ bắt đầu tạo ra vô thƣờng thì chẳng phải tứ đại. Vì tứ đại bất sanh là nghĩa THƢỜNG, nếu còn có pháp khác với tứ đại, mỗi mỗi tự tƣớng khác nhau thì chẳng có sai biệt để đắc, vì sai biệt ấy đều chẳng thể tạo nữa. Hai thứ phân biệt chẳng thể tạo (chẳng có kẻ bắt đầu tạo vô thƣờng, cũng chẳng có kẻ bắt đầu tạo thƣờng ), nên biết vô thƣờng tức là thƣờng.

2.- Ngoại đạo nói HÌNH XỨ HOẠI Là VÔ THƢỜNG. Ta nói tứ đại và tứ

đại tạo sắc chẳng hoại, cứu cánh chẳng hoại. Đại Huệ! Nói "Cứu cánh" là phân tích cho đến vi trần, quán sát sự hoại của tứ đại và tứ đại tạo sắc, thấy hình xứ dài ngắn và khác biệt đều bất khả đắc thì chẳng phải tứ đại, nên nói tứ đại chẳng hoại. Hiện "hình xứ hoại" là đọa nơi Số Luận.

3.- Ngoại đạo nói NGAY SẮC THỂ TỨC Là VÔ THƢỜNG, ấy cũng là hình xứ vô thƣờng, chẳng phải tứ đại. Nếu tứ đại vô thƣờng thì chẳng phải ngôn thuyết thế tục, vì ngôn thuyết thế tục phi tánh. Thấy tất cả tánh chỉ có ngôn thuyết, chẳng thấy tự tƣớng sanh, là đoạ nơi Thế Luận.

4.- Ngoại đạo nói CHUYỂN BIẾN VÔ THƢỜNG. Ta nói sắc thể hiện khác với tánh, chẳng phải tứ đại có khác. Nhƣ vàng làm ra nhiều đồ trang sức, hiện chuyển biến khác nhau nhƣng chẳng phải tánh vàng có khác, chỉ là những đồ trang sức khác nhau thôi. Vậy các tánh kia chuyển biến cũng nhƣ

thế.

5.- Đại Huệ! Nói TÁNH VÔ THƢỜNG là tự tâm vọng tƣởng, chấp tánh phi thƣờng là vô thƣờng. Tại sao? Nói vô thƣờng của tự tánh bất hoại. Đại Huệ!

Đây là tất cả tánh vô tánh, là sự vô thƣờng. Ngoài sự vô thƣờng, chẳng có gì có thể khiến tất cả pháp tánh vô tánh; nhƣ gậy, ngói, đá, dù có tƣớng khác biệt, phá hoại rồi thì thấy mỗi mỗi chẳng khác, ấy là sự tánh vô thƣờng, chẳng phải năng tác sở tác có sai biệt, đây là sự vô thƣờng. Vì năng tác sở

tác chẳng khác thì tất cả tánh vô nhân. Tánh vô nhân là thƣờng. Đại Huệ!

Tất cả tánh vô tánh hữu nhân, chẳng phải phàm phu có thể biết. Phi nhân thì sự bất tƣơng tự sanh khởi ( cũng nhƣ cây lý có thể sanh ra cây đào, cây đào có thể sanh ra cây xoài, v.v... ), nếu sanh khởi thì nói tất cả tánh thảy đều vô thƣờng là có lỗi.

- Việc bất tƣơng tự này, năng tác sở tác chẳng có sai biệt mà lại thấy có khác. Nếu nói tánh vô thƣờng thì đọa tánh tƣớng có nhân, tác, có tác thì tất cả tánh chẳng cứu cánh. Nếu tất cả tánh đọa tƣớng có năng tác, thì năng tác vô thƣờng, sở tác cũng vô thƣờng; năng vô thƣờng, sở vô thƣờng thì tất cả

tánh chẳng vô thƣờng, vì vô thƣờng thƣờng sanh vô thƣờng, tức là thƣờng vậy.

- Nếu chấp vô thƣờng vào tất cả tánh thì hoại nghĩa tam thế. Nhƣ sắc quá khứ vô thƣờng ắt chẳng lìa hoại; nếu đã hoại thì vị lai bất sanh, nếu sắc bất sanh thì tƣớng sắc hiện tại cũng đồng nhƣ hoại. Nói SẮC là do tứ đại tích tụ, có tánh sai biệt, tứ đại và tứ đại tạo sắc tự tánh chẳng hoại, lìa khác và chẳng khác. Tất cả ngoại đạo đối với nghĩa chẳng hoại, tứ đại và tứ đại tạo sắc nơi tất cả tam giới chẳng thể biết tánh vốn chẳng hoại, nên có sanh diệt. Nếu lìa tứ đại tạo sắc, thì tất cả ngoại đạo dựa vào đâu mà suy nghĩ tánh vô thƣờng ƣ? Tƣớng tự tánh bất hoại thì tƣớng tự tánh bất sanh.

6.- Đại Huệ! Nói TÁNH VÔ TÁNH VÔ THƢỜNG, là lìa tứ đại và tứ đại sở

tạo, khi tự tƣớng hoại, tứ đại tự tánh bất khả đắc, tức là bất sanh.

7.- Nói BẤT SANH VÔ THƢỜNG, là phi thƣờng vô thƣờng. Tất cả pháp hữu và vô bất sanh, phân tích cho đến vi trần thì chẳng thể thấy, ấy là nghĩa

bất sanh, phi sanh, gọi là tƣớng Vô thƣờng Bất sanh. Nếu chẳng giác đƣợc nghĩa này thì đọa ngoại đạo sanh nghĩa vô thƣờng.

- Mỗi mỗi ngoại đạo vọng tƣởng có kiến chấp vô thƣờng nhƣ thế, nhƣ lúc tứ

đại bị cháy mà tự tƣớng chẳng cháy. Nếu tƣớng của mỗi mỗi tự tƣớng thiêu hoại thì mỗi mỗi tạo sắc phải đoạn dứt, mà thật thì chẳng nhƣ thế.

- Đại Huệ! Pháp ta nói phi thƣờng phi vô thƣờng. Tại sao? Vì ngoài tánh chẳng thể quyết định, nên chỉ nói tam giới duy tâm, chẳng nói mỗi mỗi tƣớng có sanh có diệt. Tứ đại hòa hợp có sai biệt là do tứ đại và tứ đại tạo sắc sanh ra vọng tƣởng phân biệt. Có hai thứ năng nhiếp sở nhiếp, nếu biết hai thứ đều là vọng tƣởng, lìa hai thứ kiến chấp ngoài tánh phi tánh, giác đƣợc vọng tƣởng của tự tâm hiện lƣợng do tự tƣớng tác hành sanh khởi phân biệt mới có, sở tác nghiệp tƣớng gọi là vọng tƣởng sanh, chẳng phải không có tƣ tƣởng tác hành mà gọi là vọng tƣởng vậy. Lìa vọng tƣởng của tâm, tánh, vô tánh, tất cả pháp thế gian, xuất thế gian, cho đến siêu việt xuất thế

gian, đều phi thƣờng phi vô thƣờng. Nếu chẳng biết tự tâm hiện lƣợng, thì đọa ác kiến nhị biên tƣơng tục. Tất cả ngoại đạo do tự vọng tƣởng, chẳng biết ba thứ pháp tƣớng thế gian, pháp tƣớng xuất thế gian và thắng ( siêu việt

) pháp tƣớng xuất thế gian, dựa theo ngôn ngữ vọng tƣởng thuyết mỗi mỗi pháp. Ta nói cảnh giới phi thƣờng phi vô thƣờng, chẳng phải phàm phu có thể hiểu biết, vì họ chẳng giác đƣợc tự tâm hiện lƣợng vậy.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Lìa sự bắt đầu tạo,

Và hình xứ khác biệt.

Nói tánh Sắc vô thƣờng,

Là vọng tƣởng ngoại đạo.

Các tánh chẳng thể hoại,

Tự trụ tánh tứ đại.

Ngoại đạo tƣởng vô thƣờng,

Là chìm nơi kiến chấp.

Pháp hoặc sanh hoặc diệt,

Tánh tứ đại tự thƣờng.

Tại sao bọn ngoại đạo

Lại sanh tƣởng vô thƣờng?

Năng nhiếp và sở nhiếp,

Tất cả duy tâm tạo.

Theo hai tâm lƣu chuyển,

Vô ngã và ngã sở.

Nói gốc cây Phạm Thiên ( ngã ),

Nhánh lá khắp thế gian ( ngã sở ).

Theo pháp Ta sở thuyết,

Chỉ do tâm họ tạo.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết tƣớng thứ lớp tƣơng tục Diệt Tận Định của tất cả Bồ Tát, Thanh Văn, Duyên Giác. Nếu khéo biết tƣớng thứ

lớp tƣơng tục Diệt Tận Định, thì khiến con và các Bồ Tát chẳng vọng xả sự

vui của pháp môn Diệt Tận Định, cuối cùng chẳng đọa sự ngu si của tất cả

ngoại đạo Thanh Văn và Duyên Giác.

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Từ Sơ Địa đến Lục Địa Bồ Tát đắc nhơn Vô Ngã, nhập Diệt Tận Định với Thanh Văn, Duyên Giác chẳng khác; vì nơi định có xuất có nhập, chƣa thể

niệm niệm nhập. Thất Địa Bồ Tát nhập Diệt Tận Định lìa tất cả tƣớng hữu vô. Dù có tánh Niết Bàn mà chẳng trụ, chẳng nhƣ Nhị Thừa có nhiếp thọ sự

vui của chánh định, cho chánh định là thiện, duyên theo hữu vi nhập Diệt Tận Định, đọa cảnh giới năng nhiếp sở nhiếp và có hành có giác. Cho nên Thất Địa Bồ Tát niệm niệm nhập Diệt Tận Định mà chẳng nghĩ Diệt Tận Định là thiện, đắc tất cả pháp tƣớng chẳng sai biệt, chẳng phân biệt pháp hữu, pháp vô, pháp thiện, pháp bất thiện.

- Đại Huệ! Bát Địa Bồ Tát xả lìa Tạng thức chẳng những đối với tất cả pháp mỗi mỗi tƣớng diệt, cho đến tâm, ý, ý thức hƣ vọng phân biệt của Thanh Văn, Duyên Giác cũng diệt. Từ Sơ Địa cho đến Thất Địa Bồ Tát sở tu quán hạnh, thấy tất cả các pháp nơi tam giới chỉ do tâm, ý, ý thức sở hiện tâm lƣợng, lìa ngã và ngã sở v.v... cũng chuyển diệt luôn, chẳng thấy ngoài pháp có mỗi mỗi các tƣớng. Ngoại đạo ở nơi tự tâm khởi vọng tƣởng phân biệt, hƣ vọng tu tập, thấy ở ngoài pháp có tƣớng để đắc, thì đọa mỗi mỗi tƣớng ngoài tánh. Ấy là hai thức chấp trƣớc của phàm phu ngoại đạo, dùng tự tâm

nhiếp tự tâm, thấy có pháp năng nhiếp sở nhiếp bèn nói tất cả đoạn diệt, chẳng biết do tập khí hƣ ngụy từ vô thỉ sở huân mà đoạn diệt chủng tánh Phật.

- Đại Huệ! Bát Địa Bồ Tát sở đắc Tam muội với Thanh Văn, Duyên Giác dù hơi giống nhau, nhƣng Bồ Tát có chánh giác gia trì, nên dù có sự vui của Tam muội mà chẳng nhập Niết Bàn. Nếu chẳng có chánh giác gia trì thì nhƣ

Nhị Thừa tự yên ổn, chẳng thể trọn vẹn bằng Đại Nhƣ Lai, mà tự chứng Niết Bàn, xả bỏ tất cả chúng sanh, chẳng vì chúng sanh thuyết pháp hữu vi để dần dần dẫn dắt chúng sanh vào tri kiến Nhƣ Lai thì Phật chủng ấy phải đoạn dứt. Chƣ Phật Thế Tôn vì muốn khiến Nhị Thừa nối tiếp Phật Chủng, nên hiển thị vô lƣợng công đức bất khả tƣ nghì của Nhƣ Lai, nhƣng hàng Thanh Văn, Duyên Giác ham trụ sự vui của Tam muội chẳng chịu hồi tâm tiến lên Đại thừa, lại tự cho là đã chứng Niết Bàn.

- Đại Huệ! Ta sở dĩ nhấn mạnh bộ phận "Thất Địa" là muốn hành giả khéo tu phƣơng tiện, xa lìa các tƣớng tâm, ý, ý thức và kiến chấp ngã, ngã sở, nhiếp thọ nhơn vô ngã, pháp Vô Ngã và Biện tài Tứ vô ngại, đắc sức quyết định nơi Tam Muội Môn, từ những đạo phẩm tƣơng tục từ trƣớc đến đây lần lƣợt tiến lên Bát Địa cho đến Thập Địa. Vì e sợ các Bồ Tát chẳng khéo liễu tri tự tƣớng cộng tƣớng và sự thứ lớp tƣơng tục của chƣ Địa mà đọa nơi ác kiến của ngoại đạo, nên kiến lập thứ lớp của chƣ Địa. Đại Huệ! Ngoại trừ tự

tâm hiện lƣợng, thật chẳng có pháp sanh pháp diệt, chƣ Địa thứ lớp tƣơng tục và đoạn đứt mỗi mỗi hạnh mê hoặc rơi vào tam giới, chỉ vì phàm phu chẳng giác ngộ, nên Ta và chƣ Phật thuyết chƣ Địa thứ lớp tƣơng tục và thuyết pháp đoạn dứt mỗi mỗi hạnh mê hoặc nơi tam giới.

- Lại nữa, Đại Huệ! Bồ Tát Đệ Bát Địa vì muốn diệt ham trụ sự vui nơi Tam muội của Thanh Văn, Duyên Giác, biết họ chẳng khéo giác tự tâm hiện lƣợng của tự tƣớng cộng tƣớng, bị rƣơu tập khí say mê sở chƣớng, đọa kiến chấp nhiếp thọ nhơn pháp Vô Ngã, vọng tƣởng cho là Niết Bàn, chẳng phải trí huệ tịch diệt của tự giác. Đại Huệ! Bồ Tát thấy sự vui của Tam Muội Môn tịch diệt, do bổn nguyện đại bi thành tựu thƣơng xót chúng sanh, phân biệt liễu tri Thập Vô Tận Cú, chẳng trụ vọng tƣởng Niết Bàn. Vì bậc họ biết vốn đã Niết Bàn, nên vọng tƣởng chẳng sanh, lìa năng nhiếp sở nhiếp của vọng tƣởng, giác liễu tự tâm hiện lƣợng nơi tất cả các pháp, vì vọng tƣởng chẳng sanh nên chẳng đọa nơi tâm, ý, ý thức và tƣớng vọng tƣởng chấp trƣớc ngoài tánh của tự tánh. Đối với Phật pháp chẳng có cái nhân bất sanh, là tùy theo trí huệ mà sanh, nên chứng đắc Nhƣ Lai Tự Giác Địa.

- Nhƣ ngƣời trong mộng dùng phƣơng tiện qua sông, nhƣng chƣa qua đã thức, thức rồi suy nghĩ là chánh hay tà, hoặc phi chánh phi tà. Ngƣời ấy do tƣởng nhớ mỗi mỗi tập khí của kiến văn giác tri từ vô thỉ, nên ở mỗi mỗi hình xứ đọa tƣớng hữu và vô, thành có giấc mơ hiển hiện nơi tâm, ý, ý thức nên suy nghĩ nhƣ thế.

- Đại Huệ! Nhƣ thế, Đại Bồ Tát nơi Đệ Bát Địa thấy chỗ vọng tƣởng sanh, từ Sơ Địa tiến đến Thất Địa, thấy tất cả pháp nhƣ huyễn, dùng phƣơng tiện độ thoát cái tâm vọng tƣởng năng nhiếp sở nhiếp xong, dùng phƣơng tiện của Phật pháp khiến ngƣời chƣa chứng đắc đƣợc chứng đắc. Đại Huệ! Đây là phƣơng tiện chẳng đoạn đứt nơi Niết Bàn của Bồ Tát, lìa tâm, ý, ý thức, đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Đại Huệ! Nơi Đệ Nhất Nghĩa chẳng có thứ lớp tƣơng tục, nói "Vọng tƣởng Vô Sở Hữu" là pháp tịch diệt.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tam thế Chƣ Phật thuyết,

Tâm lƣợng Vô Sở Hữu.

Bậc Trụ Địa Bồ Tát,

Đƣợc đến địa vị Phật.

Tâm lƣợng nơi Tạng Thức,

Thất Địa chƣa diệt sạch.

Bát Địa mới diệt hết.

Hai Địa Thất và Bát,

Đều gọi là Trụ Địa.

Phật địa gọi Tối Thắng,

Trí tự giác trong sạch.

Chỗ tự tại Tối Thắng,

Chiếu soi nhƣ lửa hồng,

Quang minh khắp nơi nơi,

Sáng lòa chẳng chói mắt.

Giáo hóa lúc hiện tại,

Hoặc giáo hóa lúc trƣớc,

Đến đây diễn Nhất Thừa,

Đều vào Địa Nhƣ Lai.

Nhất thừa lập chƣ Địa,

Thật thì chẳng thứ lớp.

Thập Địa nhƣ Sơ Địa,

Sơ Địa nhƣ Bát Địa,

Cửu Địa nhƣ Thất Địa,

Thất Địa nhƣ Bát Địa,

Nhị Địa nhƣ Tam Địa,

Tứ Địa nhƣ Ngũ Địa,

Tam Địa nhƣ Lục Địa,

Thông nhau chẳng thứ lớp.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác là thƣờng hay vô thƣờng?

Phật bảo Đại Huệ :

- Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác phi thƣờng phi phi thƣờng, vì cả hai đều có lỗi. Nếu nói THƢỜNG thì có cái lỗi năng tác, tất cả ngoại đạo đều nói "thƣờng có kẻ tác", THƢỜNG do tác mà thành thì chẳng phải chơn thƣờng. Nhƣ Lai đối với chơn thƣờng còn chẳng thấy có tƣớng Thƣờng để

đắc, huống là do tạo tác mà thành Thƣờng ƣ? Nên nói có lỗi.

- Nếu nói Nhƣ Lai VÔ THƢỜNG thì có cái lỗi sở tác VÔ THƢỜNG. Ngoại đạo cho ngũ ấm là sở tác, nhƣng tƣớng năng thấy và sở thấy của ngũ ấm đều chẳng tự tánh, rốt cuộc phải đoạn diệt, mà Nhƣ Lai thì chẳng đoạn diệt. Đại Huệ! Tất cả sở tác đều vô thƣờng, nhƣ cái bình, y áo v.v... tất cả đều có cái lỗi vô thƣờng. Thế thì tất cả công đức phƣơng tiện dùng để độ chúng sanh của Nhất Thiết Trí sở tác đều thành vô nghĩa, vì có sở tác. Nếu có nghĩa thì tất cả sở tác của thế gian đều đồng nhƣ sở tác của Nhƣ Lai, vì chẳng có tánh sai biệt vậy. Cho nên Nhƣ Lai nói phi thƣờng phi vô thƣờng.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nhƣ Lai chẳng phải nhƣ HƢ KHÔNG THƢỜNG. Nếu nhƣ hƣ không thƣờng thì thành Ngoan không Vô Tri, mà Tự Giác Thánh Trí thì đầy đủ linh giác. Vậy nói "Nhƣ Hƣ Không Thƣờng" thì có cái lỗi vô nghĩa. Đại Huệ! Ví nhƣ hƣ không phi thƣờng phi vô thƣờng, lìa thƣờng, vô thƣờng, nhất, dị đồng, chẳng đồng, nên bất khả thuyết, cho nên Nhƣ Lai phi THƢỜNG.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nếu Nhƣ Lai là VÔ SANH THỪƠNG thì nhƣ sừng của thỏ, ngựa cũng là Vô Sanh Thƣờng, vậy thì pháp phƣơng tiện thành vô nghĩa, vì có cái lỗi " Vô Sanh Thƣờng ", nên Nhƣ Lai phi THỪƠNG.

- Lại nữa, Đại Huệ! Còn có việc khác biết Nhƣ Lai là THỪƠNG. Tại sao?

Vì trí sở đắc Thƣờng nên Nhƣ Lai THỪƠNG.

- Đại Huệ! Nhƣ Lai hoặc ra đời hoặc chẳng ra đời, pháp cố định thƣờng trụ.

Thanh Văn, Duyên Giác, chƣ Phật Nhƣ Lai thƣờng trụ chẳng gián đoạn, cũng chẳng phải vô tri nhƣ hƣ không thƣờng trụ, cũng chẳng phải phàm phu có thể hiểu biết. Đại Huệ! Trí sở đắc của Nhƣ Lai là do Bát Nhã sở huân, chẳng nhƣ chỗ tâm ý, ý thức của ngoại đạo kia do ấm, giới, nhập sở huân.

Đại Huệ! Tất cả tam giới đều do vọng tƣởng chẳng thật sở sanh, Nhƣ Lai thì chẳng từ vọng tƣởng chẳng thật sanh. Đại Huệ! Vì hai pháp đối đãi nên có thƣờng và vô thƣờng, chẳng phải pháp bất nhị, Pháp bất nhị là tịch tịnh, vì tất cả pháp chẳng có hai tƣớng sanh. Cho nên Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác phi thƣờng phi vô thƣờng. Đại Huệ! Nếu sanh ngôn thuyết phân biệt thì có cái lỗi thƣờng và vô thƣờng. Nếu cái giác phân biệt diệt thì xa lìa kiến chấp Thƣờng, Vô Thƣờng của phàm phu. Kiến chấp phàm phu hƣ vọng phân biệt mỗi mỗi pháp thƣờng, pháp vô thƣờng, phi thƣờng phi vô thƣờng, huân tập theo pháp sanh diệt, dẫu có trí huệ cũng chẳng thể tịch tịnh.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Nói đủ thứ vô nghĩa,

Sanh lỗi thƣờng, vô thƣờng.

Từ đó kiến lập Tông,

Có nhiều nghĩa hỗn tạp.

Nếu chẳng sanh phân biệt,

Lìa hẳn thƣờng, vô thƣờng.

Đẳng quán lƣợng tự tâm,

Ngôn thuyết bất khả đắc.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin Thế Tôn vì chúng con thuyết sự sanh diệt của ấm, giới, nhập, nếu những việc ấy chẳng có tự tánh (ngã) thì ai sanh ai diệt? Phàm phu là y nơi sanh diệt, chẳng biết Niết Bàn, chẳng thể hết khổ.

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay! Hãy chú ý nghe, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Tạng của Nhƣ Lai là hiển bày cái nhân thiện và bất thiện, phổ biến tạo ra các loài chúng sanh, ví nhƣ nhà ảo thuật biến hiện các loài ngƣời huyễn hóa, lìa ngã và ngã sở. Ngoại đạo chẳng biết do ba duyên Căn, Cảnh, Thức hoà hợp phƣơng tiện sanh khởi, lại chấp trƣớc có kẻ tạo tác, ấy là do ác kiến tập khí hƣ ngụy từ vô thỉ sở huân, gọi là Tạng Thức, do đó sanh vô minh trụ

Địa, cùng với thức thứ bảy sanh pháp nhiễm tịnh, nhƣ biển nổi làn sóng, thƣờng khởi chẳng dứt. Nếu lìa lỗi vô thƣờng, và lìa nơi Thần Ngã Chấp Thƣờng Luận của ngoại đạo thì tự tánh vô nhiễm, bổn lai trong sạch.

- Còn các thức kia thì có sanh có diệt, nơi ý thức niệm niệm tạo cái nhân vọng tƣởng chẳng thật, chấp lấy các cảnh giới đủ thứ hình xứ danh tƣớng, chẳng biết sắc tƣớng do tự tâm sở hiện, chẳng lìa khổ vui, chẳng đến giải thoát, bị danh tƣớng trói buộc, tham sanh rồi sanh tham. Nếu nhân duyên các căn nhiếp thọ diệt thì tƣơng tục chẳng sanh, nếu lìa tự tâm vọng tƣởng, chẳng thọ khổ vui, hoặc nhập Diệt Tận Định, hoặc nhập Cõi Tứ 'Thiền, hoặc khéo tu Chơn Đế giải thoát, chỉ chứng lý Thiên Không, ngƣời tu cho là giải thoát, ham trụ Niết Bàn, chẳng lìa chẳng chuyển, gọi là " Nhƣ Lai Tạng Thức Tạng " ( là Tạng thức trong Nhƣ Lai Tạng ).

- Ngoại đạo do thức thứ bảy chấp thức thứ tám làm Thần ngã thì lƣu chuyển chẳng diệt, do đó các thức phan duyên, chẳng phải cảnh giới tu hành của Thanh Văn, Duyên Giác, vì chẳng giác đƣợc Vô Ngã, có tự tƣớng cộng tƣớng nhiếp thọ, sanh ấm giới nhập. Nếu thấy tánh Nhƣ Lai Tạng thì năm pháp tự tánh và nhơn pháp Vô Ngã đều diệt.

- Từng Địa thứ lớp tƣơng tục tiến lên, chẳng bị kiến chấp ngoại đạo lay động, ấy gọi là trụ Bồ Tát Bất Động Địa, chứng đắc mƣời thứ đạo môn an vui của Tam Muội, mà tự nguyện chẳng thọ môn vui của Tam Muội, do huệ

giác của Tam Muội sở trì, quán sát Phật Pháp bất khả tƣ nghì và thật tế

hƣớng lên Tự Giác Thánh Trí, chẳng cùng lối tu hành của tất cả Thanh Văn, Duyên Giác và ngoại đạo, đắc mƣời thứ chủng tánh Hiền Thánh, lìa Tam Muội hạnh, vào nơi Nhƣ Lai ý sanh thân của Trí thân. Cho nên, Đại Huệ!

Đại Bồ Tát muốn cầu thắng tiến, nên tẩy sạch danh tƣớng Nhƣ Lai Tạng và Thức tạng.

- Đại Huệ! Nếu chẳng có danh tƣớng Thức tạng và Nhƣ Lai Tạng thì chẳng có sanh diệt, nhƣng các bậc phàm phu Hiền Thánh đều có sanh diệt. Ngƣời tu hành Tự Giác Thánh Trí chẳng xả phƣơng tiện mà hiện pháp lạc trụ. Đại Huệ! Cái Nhƣ Lai Tạng và thức tạng này là do tâm tƣởng của tất cả Thanh Văn, Duyên Giác sở thấy, dù tự tánh thanh tịnh, nhƣng bị khách trần che lấp,

vẫn thấy bất tịnh, chẳng phải sự thấy của Nhƣ Laị. Đại Huệ! Cảnh giới hiện tiền của Nhƣ Lai, cũng nhƣ xem trái Yêm Ma La trong bàn tay vậy.

- Đại Huệ! Ta ở nơi nghĩa này dùng thần lực kiến lập, khiến Thắng Man Phu Nhân và chƣ Bồ Tát trí sáng đầy đủ v.v... diễn thuyết tuyên dƣơng danh tƣớng Nhƣ Lai Tạng với thức tạng, và sự cùng sanh của bảy thứ thức kia. Vì hàng Thanh Văn chấp trƣớc, còn thấy có nhơn, pháp Vô Ngã, nên Thắng Man Phu Nhân thừa Phật oai thần thuyết cảnh giới Nhƣ Lai chẳng phải cảnh giới của Nhị thừa và ngoại đạo. Đối với Nhƣ Lai Tạng và thức tạng, chỉ có Phật và bậc Bồ Tát y nghĩa lợi trí có cảnh giới trí huệ này. Cho nên ngƣơi và các Đại Bồ Tát nơi Nhƣ Lai Tạng và Thức tạng nên siêng tu học, chớ nên chỉ nghe biết đƣợc cho là đủ.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lập lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Nhƣ Lai Tạng thâm sâu,

Mà cùng với bảy thức,

Sanh hai thứ nhiếp thọ,

Bậc trí nên xa lìa.

Vô thỉ huân tập khí,

Nhƣ tƣợng hiện tâm gƣơng.

Ngƣời quán sát nhƣ thật,

Hữu sự nhƣ vô sự.

Kẻ ngu quán mặt trăng,

Quán chỉ (ngón tay) chẳng quán trăng.

Chấp trƣớc theo văn tự.

Chẳng thấy nghĩa chơn thật.

Tâm làm nghề ảo thuật,

Ý là ngƣời giúp nghề.

Ngũ thức bạn diễn viên,

Vọng tƣởng là khán giả.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết năm pháp tự tánh thức, hai thứ Vô Ngã và Cứu Cánh phân biệt tƣớng, khiến con và các Đại Bồ Tát nơi tất cả

Địa thứ lớp tƣơng tục phân biệt pháp này, vào tất cả Phật Pháp. Nếu vào đƣợc tất cả Phật pháp thì đến Tự Giác Địa của Nhu Lai.

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy lắng nghe và khéo ghi nhớ.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Nay ta thuyết năm pháp tự tánh thức, hai thứ Vô Ngã và phân biệt Trí tƣớng. NĂM PHÁP TỰ TÁNH là : Danh, Tƣớng, Vọng tƣởng, Chánh trí, Nhƣ nhƣ. Nếu ngƣời tu hành tu theo pháp này thì vào Tự Giác Thánh Trí của Nhƣ Lai, lìa những kiến chấp đoạn thƣờng hữu vô v.v..., hiện tiền trụ

nơi chánh định, hiện thọ pháp lạc. Đại Huệ! Nếu chẳng biết năm thứ tự tánh thức, hai thứ Vô Ngã và ngoài tánh tự tâm hiện, là phàm phu vọng tƣởng, chẳng phải Thánh Hiền.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Thế nào là sanh khởi vọng tƣởng phàm phu, chẳng phải Thánh Hiền?

Phật bảo Đại Huệ :

- Phàm phu chấp trƣớc danh tƣớng thế tục, tùy tâm lƣu chuyển. Lúc lƣu chuyển thì hiện đủ thứ tƣớng mạo, đọa kiến chấp ngã và ngã sở, chấp trƣớc hy vọng diệu sắc rồi thành vô tri, bị vô tri chƣớng ngại nên sanh nhiễm trƣớc. Đã nhiễm trƣớc thì tham, sân, si sanh nghiệp tích tụ, đã tích tụ thì sanh vọng tƣởng tự trói, nhƣ con tằm nhả tơ làm kén tự trói vậy. Chúng sanh đọa biển sanh tử, dạo nơi đồng hoang lục đạo, nhƣ bánh xe xoay chuyển chẳng ngừng. Vì họ ngu si, chẳng biết từ tự tâm vọng tƣởng sanh khởi các tƣớng sanh, trụ, diệt, nhƣ huyễn hóa, nhƣ bụi trần lăng xăng, nhƣ mặt trăng trong nƣớc, chẳng do tự tại, thời tiết, vi trần, sự thắng diệu mà sanh.

- Nói DANH, là phàm phu ngu si tùy theo dòng nƣớc danh tƣớng sanh khởi tất cả vọng tƣởng chẳng thật, đặt ra đủ thứ tên gọi, ấy gọi là Danh.

- Nói TƢỚNG, là do nhãn thức chiếu soi gọi là sắc; nhĩ, tỹ, thiệt, thân, ý, ý thức phân biệt gọi là thanh, hƣơng, vị, xúc, pháp. Ấy gọi là Tƣớng.

- Nói VO.NG TƢỞNG, là giả lập nhiều danh để hiển thị các tƣớng, do vọng tƣởng suy nghĩ, vọng lập các tên gọi : Voi, ngựa, xe cộ, nam nữ v.v... gọi là Vọng Tƣởng.

- Nói CHÁNH TRÍ, là tìm danh tƣớng bất khả đắc, cũng nhƣ khách đi đƣờng chẳng có sở trụ. Các thứ phân biệt chẳng sanh, chẳng đoạn chẳng thƣờng, chẳng đọa nơi tất cả ngoại đạo Thanh Văn Duyên Giác, ấy gọi là Chánh Trí.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nói NHƢ NHƢ, là Đại Bồ Tát dùng chánh trí này chẳng lập danh tƣớng, cũng chẳng phải không lập danh tƣớng, lìa bỏ kiến lập với phủ định, và nhị kiến đối đãi thì danh tƣớng chẳng sanh, gọi là Nhƣ Nhƣ.

- Đại Huệ! Đại Bồ Tát trụ nơi Nhƣ Nhƣ rồi, đắc cảnh giới Vô Sở Hữu, chứng đắc Bồ Tát Hoan Hỷ Địa. Đắc Bồ Tát Hoan Hỷ Địa rồi, lìa hẳn ác kiến cuả tất cả ngoại đạo, chánh thức trụ bậc xuất thế gian, pháp tƣớng thành thục, phân biệt tƣớng huyễn của tất cả pháp. Tự giác pháp tƣớng lìa các vọng tƣởng, thấy tánh của các tƣớng khác biệt, thứ lớp tiến lên Pháp Vân Địa. Giữa lúc đó sức Tam muội thần thông đƣợc mở mang khắp nơi, chứng đắc Nhƣ Lai Địa. Đắc Nhƣ Lai Địa rồi, viên chiếu hiển thị đủ thứ biến hóa để thành tựu cho chúng sanh mà chẳng trụ nơi chúng sanh, nhƣ bóng trăng trong nƣớc, nên cứu cánh đầy đủ Thập Vô Tận Cú, vì mỗi mỗi chúng sanh phân biệt thuyết pháp. Pháp thân lìa ý sở tác này, gọi là "Bồ Tát Nhập Nhƣ

Nhƣ Sở Đắc".

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng:

- Thế Tôn! Thế nào? Là ba thứ tự tánh gom vào năm pháp ƣ? Hay là mỗi mỗi có tự tƣớng ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Ba thứ tự tánh, tám thức và hai thứ vô ngã thảy đều gom vào năm pháp.

Đại Huệ! Nói DANH và TƢỚNG là vọng tƣởng tự tánh. Đại Huệ! Nếu dựa theo vọng tƣởng sanh tâm, tâm pháp, gọi là đồng thời sanh, nhƣ ánh sáng mặt trời đồng thời chiếu soi mỗi mỗi tƣớng sai biệt. Do thức thứ sáu phân biệt, thức thứ bảy chấp trì duyên khởi lẫn nhau, gọi là Duyên Khởi Tự Tánh.

Đại Huệ! Nói CHÁNH TRÍ NHƢ NHƢ là tánh chẳng thể hoại, gọi là THÀNH TỰ TÁNH.

- Lại nữa, Đại Huệ! Vọng tƣởng tự tâm hiện tám thứ thức khác nhau, ấy là : Tạng thức (thức thứ tám), ý (thức thứ bảy), ý thức (thức thứ sáu), và Tiền Ngũ Thức (nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt, thân), nếu diệt hẳn tƣớng ngã, ngã sở, năng nhiếp sở nhiếp và tất cả vọng tƣởng chẳng thật, thì hai thứ Vô Ngã sanh khởi. Cho nên, Đại Huệ! Nói năm pháp này là Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ

Tát, Nhƣ Lai, Tự Giác Thánh Trí, chƣ Địa thứ lớp tƣơng tục, tất cả Phật Pháp thảy đều bao gồm trong đó.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nay ta tóm tắt lại năm pháp Tƣớng, Danh, Vọng Tƣởng, Nhƣ Nhƣ và Chánh trí. Nghĩa TƢỚNG là xứ sở, hình tƣớng, sắc tƣợng v.v...

hiện ra tƣớng khác biệt, gọi là Tƣớng. Nghĩa DANH là theo tƣớng đặt tên, nhƣ bình tên là bình, y áo tên là y áo... chẳng phải cái khác, gọi là Danh.

Nghĩa VO.NG TƢỞNG là giả lập nhiều tên để hiển thị các tƣớng, nhƣ phân biệt bình, y áo v.v... hiện trong tâm, tâm pháp, gọi là Vọng tƣởng, Nghĩa NHƢ NHƢ là danh này tƣớng kia chẳng có tri giác, nơi các pháp cũng chẳng thể lần lƣợt sanh nhau, lìa vọng tƣởng chẳng thật, cuối cùng bất khả

đắc, ấy gọi là Nhƣ Nhƣ. Nghĩa CHÁNH TRÍ là sự quyết định chơn thật, cứu cánh tự tánh bất khả đắc, chỉ là nhƣ nhƣ, Ta và chƣ Phật tùy thuận chỗ nhập của chúng sanh phổ biến thuyết pháp, giả lập phƣơng tiện, hiển bày nghĩa nhƣ thật cho họ, khiến họ theo đó đi vào chánh giác, biết pháp phi đoạn phi thƣờng, vọng tƣởng chẳng khởi, tùy thuận Tự Giác Thánh Trí. Pháp tƣớng này tất cả ngoại đạo và Thanh Văn, Duyên Giác chẳng thể đắc, ấy gọi là Chánh Trí. Đại Huệ! Gọi chung là năm pháp. Thật ra, ba thứ tự tánh, tám thức và hai thứ Vô Ngã, tất cả Phật Pháp thảy đều gom vào trong năm pháp này. Cho nên Đại Huệ! Nên theo phƣơng tiện tu học, cũng dạy ngƣời khác theo đúng chánh pháp này, chớ theo pháp khác.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Năm pháp ba tự tánh

Cùng với tám thứ thức

Và hai thứ Vô Ngã

Thảy nhiếp trong Đại Thừa

Tƣớng, Danh và Vọng tƣởng

Thuộc về pháp thế gian

Nhƣ Nhƣ cùng Chánh Trí

Thuộc pháp xuất thế gian

Hai tánh chẳng thể hoại

Nên gọi THÀNH TỰ TÁNH.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng:

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn sở thuyết nghĩa cú, hằng sa chƣ Phật quá khứ, hiện tại, vị lai cũng thuyết nhƣ thế. Thế nào? Thế Tôn! Là tất cả nhƣ thuyết tín thọ ƣ? Hoặc còn có nghĩa khác ƣ? Cúi xin Nhƣ Lai rũ lòng thƣơng xót mà giải thích cho.

Phật bảo Đại Huệ:

- Chớ nói nhƣ thuyết tín thọ. Số lƣợng của tam thế Chƣ Phật chẳng phải nhƣ

hằng sa. Tại sao? Vì siêu việt hy vọng của thế gian, dùng thí dụ chẳng thể thí dụ. Vì phàm phu ngoại đạo vọng tƣởng chấp trƣớc, nuôi dƣỡng ác kiến, đọa nơi sanh tử vô cùng tận, vì muốn khiến họ nhàm chán sanh tử luân hồi, siêng năng tinh tấn tu hành giải thoát, nên giả lập phƣơng tiện nói với họ rằng

"Chƣ Phật dễ thấy, chẳng nhƣ Ƣu Đàm Bát Hoa khó gặp". Nhƣ lập ra Hóa Thành, chỉ là phƣơng tiện để thỏa mãn sự mong cầu của họ. Có khi quán theo căn cơ của ngƣời thọ giáo hóa, lại nói rằng :" Phật rất khó gặp nhƣ hoa Ƣu Đàm. Thật ra hoa Ƣu Đàm chẳng ai đã thấy, nay thấy và sẽ thấy, mà Nhƣ Lai thì khắp thế gian thảy đều đƣợc thấy ". Chẳng vì kiến lập Tự Thông mà nói Nhƣ Lai ra đời nhƣ hoa Ƣu Đàm. Đại Huệ! Kiến lập tự thông, siêu việt hy vọng của thế gian, phàm phu chẳng thể tin nổi, cảnh giới Tự Giác Thánh Trí chẳng có gì để thí dụ, vì Chơn Thật Nhƣ Lai siêu việt tƣớng sở

thấy biết của tâm, ý, ý thức, nên chẳng thể thí dụ. Đại Huệ! Nhƣng ta nói thí dụ "Phật nhƣ hằng sa" chẳng có lỗi lầm.

- Đại Huệ! Ví nhƣ cát sông hằng, mặc cho tất cả con cá, con ba ba, cho đến sƣ tử, voi, ngựa, ngƣời, thú dẫm đạp, cát ấy cũng chẳng nghĩ rằng họ nhiễu loạn Ta mà sanh vọng tƣởng. Cũng thế, Tự Giác Thánh Trí dụ là sông Hằng, sức thần thông tự tại dụ là cát, tất cả ngoại đạo và ngƣời, thú v.v... dụ cho kẻ

nhiễu loạn, Nhƣ Lai chẳng do đó mà khởi niệm sanh vọng tƣởng. Vì Nhƣ

Lai tịch diệt chẳng có niệm tƣởng, do bản nguyện của Nhƣ Lai dùng Tam muội khiến chúng sanh đoạn dứt tham sân, đƣợc sự an lạc, chẳng có sự

nhiễu loạn rong đó. Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác tự tánh trong sạch chẳng có cáu bẩn, cũng nhƣ cát sông Hằng, chẳng có sai biệt vậy.

- Ví nhƣ cát sông Hằng là tự tánh của địa, khi hỏa kiếp đến thiêu hết tất cả

địa đại mà địa đại chẳng xả tự tánh. Vì địa đại với hỏa đại cùng sanh nơi tứ

đại, nhƣng phàm phu vọng tƣởng cho là địa đại bị thiêu, mà thật thì chẳng bị

thiêu, vì hỏa với địa đồng một nhân trong tứ đại vậy. Nhƣ thế, Đại Huệ! Nhƣ

Hằng sa chẳng hoại, vì cùng Nhƣ Lai ở trong một pháp thân vậy. (Vì Pháp thân Nhƣ Lai cùng khắp hƣ không).

- Đại Huệ! Ví nhƣ cát sông Hằng chẳng có hạn lƣợng, ánh sáng Nhƣ Lai cũng nhƣ thế, chẳng có hạn lƣợng, vì thành tựu cho chúng sanh nên phổ

chiếu tất cả đại chúng trong cõi Phật. Đại Huệ! Ví nhƣ cát sông Hằng, ngoài cát muốn cầu cát khác trọn bất khả đắc. Nhƣ thế, Đại Huệ! Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác chẳng có sanh tử sanh diệt, vì đã đoạn dứt nhân duyên sanh diệt vậy.

- Đại Huệ! Ví nhƣ cát sông Hằng thêm bớt đều chẳng thể biết. Nhƣ thế, Đại Huệ! Trí huệ của Nhƣ Lai thành tựu cho chúng sanh chẳng thêm chẳng bớt, vì chẳng phải sắc thân. Sắc thân thì có hoại, mà Pháp thân của Nhƣ Lai chẳng phải sắc thân nên chẳng thể hoại. Nhƣ ép cát sông Hằng chẳng thể

đƣợc dầu. Cũng thế, Nhƣ Lai độ tất cả khổ não chúng sanh, do Tam muội bản nguyện khởi tâm đại bi, chẳng xả pháp giới, dù chúng sanh chƣa chứng Niết Bàn bức bách Nhƣ Lai đến mức nào cũng chẳng nổi sân hận.

- Đại Huệ! Ví nhƣ cát sông Hằng trôi theo dòng nƣớc, cát chẳng thể không có nƣớc mà tự trôi đƣợc. Các pháp của Nhƣ Lai thuyết trôi theo dòng nƣớc Niết Bàn cũng nhƣ thế, pháp chẳng thể lìa Niết Bàn mà tự ra, cũng nhƣ cát chẳng thể lìa nƣớc mà tự trôi. Niết Bàn là bản tế của sanh tử, là tƣớng tịch diệt nên chẳng thể biết. Biết còn chẳng đƣợc, làm sao nói nghĩa đoạn dứt ƣ?

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nếu bản tế của sanh tử chẳng thể biết thì tại sao giải thoát của chúng sanh có thể biết?

Phật bảo Đại Huệ :

- Nếu cái nhân của vọng tƣởng tập khí hƣ ngụy từ vô thỉ diệt thì biết đƣợc ngoài nghĩa tự tâm hiện, thân vọng tƣởng chuyển thành giải thoát, giải thoát bất diệt tức là Tịch Diệt, tịch diệt chẳng có ngằn mé cho nên vô biên, chẳng phải vô sở hữu, nhƣ vọng tƣởng ngoại đạo lại cho là có nhiều tên gọi khác biệt vô lƣợng vô biên v.v... Theo bậc trí quán sát nội tâm ngoại cảnh, lìa nơi vọng tƣởng thì chúng sanh chẳng có khác biệt, trí và nhĩ diệm, tất cả các pháp thảy đều tịch tịnh, vì chẳng biết vọng tƣởng do tự tâm hiện, nên có vọng tƣởng sanh khởi, hể biết đƣợc thì tất cả tịch diệt, gọi là giải thoát.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng:

Quán sát chƣ Đạo sƣ,

Cũng nhƣ cát sông Hằng.

Chẳng hoại chẳng khứ lai,

Cũng chẳng có cứu cánh.

Ấy tức là bình đẳng,

Quán sát chƣ Nhƣ Lai.

Cũng nhƣ cát sông Hằng,

Thảy lìa tất cả lỗi.

Tùy lƣu mà tánh thƣờng,

Ấy là chánh giác Phật.

Khi ấy Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Cúi xin vì đại chúng thuyết tƣớng sát na hoại của tất cả các pháp.

Thế Tôn! Thế nào là tƣớng SÁT NA của tất cả các pháp?

Phật bảo Đại Huệ :

Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

- Đại Huệ! Nói TẤT CẢ PHÁP là những pháp thiện, bất thiện, vô ký, hữu vi vô vi, thế gian, xuất thế gian, có tội, vô tội, hữu lậu vô lậu, thọ bất thọ v.v...

Đại Huệ! Lƣợc thuyết tâm, ý, ý thức và tập khí, là nhân của năm thứ thọ ấm, cũng là tập khí của tâm, ý, ý thức nuôi dƣỡng phàm phu sanh vọng tƣởng thiện và bất thiện.

- Đại Huệ! Ngƣời tu Tam muội, Tam muội chánh thọ, hiện pháp lạc trụ, gọi là Thánh Hiền, thuộc về pháp thiện vô lậu. Đại Huệ! Nói THIỆN, BẤT

THIỆN có tám thứ thức. Thế nào là tám? Ấy là Nhƣ Lai Tạng, gọi là thức tạng, tâm, ý, ý thức và Tiền Ngũ Thức, chẳng phải nhƣ ngoại đạo sở thuyết.

- Đại Huệ! Tiền ngũ thức và tâm, ý, ý thức đều hay phân biệt cảnh trần, tƣớng thiện hay bất thiện; hễ tâm động thì duyên khởi, duyên hội thì tâm sanh, lần lƣợt chuyển biến, Tiền Ngũ Thức chuyển biến theo thức thứ sáu thì có phân biệt thiện ác, chuyển biến theo thức thứ bảy thì có tánh chấp trƣớc, chuyển biến theo thức thứ tám thì có chủng tử. Bảy thức trƣớc tƣơng tục thì có hoại, thức thứ tám lƣu chú thì chẳng hoại. Nhƣng thức thứ tám cùng bảy thức kia thể chẳng có khác, nên bảy thức kia sanh diệt thì thức thứ tám cũng phải theo đó hoặc sanh hoặc diệt. Vì chẳng biết cảnh trần do tự tâm hiện, vốn chƣa từng sanh diệt mà chúng sanh thấy cảnh giới hƣ vọng, sanh tƣởng chấp lấy, nên theo thứ lớp diệt rồi sanh, sanh rồi diệt, thấy hình tƣớng sai

biệt là do ý thức nhiếp thọ, cùng Tiền Ngũ Thức tƣơng ƣng, sanh thời gian sát na chẳng trụ, gọi là Sát Na.

- Đại Huệ! Nói SÁT NA là Tạng Thức trong Nhƣ Lai Tạng, đồng sanh tập khí ý thức sát na, tập khí vô lậu thì chẳng phải sát na, sát na này chẳng phải phàm phu có thể biết. Ngoại đạo chấp trƣớc sát na luận, chẳng biết tất cả

pháp sát na là phi sát na, chấp đoạn kiến phá hoại pháp Vô Vi. Đại Huệ! Nhị

Thừa đã dứt phiền não chƣớng nên thức thứ bảy chẳng lƣu chuyển, chẳng thọ khổ vui mà chẳng phải cái nhân của Niết Bàn. Đại Huệ! Nói Nhƣ Lai Tạng là có thọ sự khổ vui, cùng với nhân kia hoặc sanh hoặc diệt, ngoại đạo say đắm rƣợu của Tứ Trụ Địa Vô Minh (1), phàm phu chẳng biết là do vọng tƣởng huân tập nơi tâm, nên thấy có sát na.

(1) TỨ TRỤ ĐỊA VÔ MINH : Dục ái, sắc ái, hữu ái và kiến ái vô minh.

- Lại nữa, Đại Huệ! Nhƣ vàng ròng, kim cƣơng, Xá lợi của Phật có tánh đặc biệt, trọn chẳng thể hoại. Đại Huệ! Ngƣời chứng Tự Giác Thánh Trí, đắc chánh pháp Vô Gián chẳng có tƣớng sát na sanh diệt. Nếu có sát na thì bậc Thánh chẳng phải Thánh, mà bậc Thánh luôn luôn là Thánh, nhƣ vàng ròng kim cƣơng, dù trải qua vô số kiếp mà chất lƣợng chẳng giảm. Bởi phàm phu chẳng khéo hiểu pháp thuyết vi diệu ẩn mật của Ta, đối với tất cả pháp trong và ngoài tƣởng có sát na sanh diệt.

Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Thế Tôn! Nhƣ Thế Tôn nói "Sáu Ba La Mật đầy đủ thì đƣợc thành Chánh Giác". Thế nào là sáu?

Phật bảo Đại Huệ :

- Ba La Mật chia làm ba loại là : Thế gian, xuất thế gian và siêu việt xuất thế

gian. Đại Huệ! Nói THẾ GIAN BA LA MậT là chấp trƣớc ngã và ngã sở, nhiếp thọ nhị biên, là chỗ đủ thứ thọ sanh, ham sắc, thanh, hƣơng, vị, xúc, đầy đủ Bố Thí Ba La Mật và trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ

cũng nhƣ thế. Phàm phu do đó đắc thần thông và sanh cõi Trời Phạm Thiên.

- Đại Huệ! Nói XUấT THế GIAN BA LA MậT, là vì Thanh Văn, Duyên Giác đọa nơi nhiếp thọ Niết Bàn, dù hành sáu Ba La Mật mà ham trụ sự vui nơi Niết Bàn của chính mình.

- Nói SIÊU VIệT XUấT THế GIAN BA LA MậT, là giác đƣợc vọng tƣởng nhiếp thọ nơi tự tâm hiện và biết tự tâm bất nhị, nên chẳng sanh vọng tƣởng, đối với sự nhiếp thọ của các loài đều chẳng có phần. Chẳng chấp trƣớc sắc tƣớng của tự tâm, nhƣng vì khiến tất cả chúng sanh đƣợc an lạc mà tùy duyên giáo hóa, gọi là Bố Thí Ba La Mật. Tạo phƣơng tiện khéo léo, tùy duyên giữ giới thì vọng tƣởng chẳng sanh, là Trì Giới Ba La mật. Ngay nơi bị nhục mà vọng tƣởng chẳng sanh, biết năng nhiếp sở nhiếp đều chẳng thật, là Nhẫn Nhục Ba La Mật. Ngày đêm tinh tấn, siêng năng tu hành, tùy thuận phƣơng tiện mà vọng tƣởng chẳng sanh, là Tinh Tấn Ba la Mật. Vọng tƣởng dứt sạch, chẳng trụ Niết Bàn của Thanh Văn, là Thiền Định Ba la Mật. Trí huệ quán sát tự tâm vọng tƣởng phi tánh, chẳng đọa kiến chấp nhị biên, chuyển thân này thù thắng hơn trƣớc mà chẳng đoạn dứt, đắc Tự Giác Thánh Trí, là Bát Nhã Ba la Mật.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tánh KHÔNG chẳng sát na,

Phàm phu vọng chấp có.

Nhƣ dòng sông, tim đèn,

Và chủng tử nẩy mầm.

Dời đổi rất nhanh chóng,

Đều do hành ấm chuyển.

Nghĩa sát na Ta thuyết,

Tịch tịnh lìa sở tác.

Sát na dứt phiền não,

Tất cả pháp chẳng sanh.

Có sanh thì có diệt,

Chẳng có kẻ ngu thuyết.

Tánh tƣơng tục chẳng dừng,

Do vọng tƣởng huân tập.

Bởi vô minh làm nhân,

Vọng tâm từ đó sanh.

Khi sắc tƣớng chƣa sanh,

Có gì để phân biệt?

Thấy sanh diệt tƣơng tục,

Theo đó chấp tâm khởi.

Nếu chẳng trụ nơi Sắc,

Theo duyên gì để sanh?

Sanh từ vật khác sanh,

Thì nhân sanh chẳng thật.

Chẳng thật thì chẳng thành,

Sao có sát na hoại?

Ngƣời tu hành chánh định,

Nhƣ kim cƣơng, xá lợi.

Việc đời còn chẳng hoại,

Huống là đắc chánh pháp!

Nhƣ Lai cụ túc trí,

Cùng Tỳ Kheo bình đẳng.

Sao còn thấy sát na?

Tất cả cảnh huyễn hóa,

Sắc tƣớng chẳng sát na,

Nơi sắc tƣớng chẳng thật,

Xem cho là chơn thật.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát lại bạch Phật rằng :

- Bạch Thế Tôn! Tại sao Thế Tôn thọ ký A La Hán sẽ thành Vô Thƣợng Cháng Đẳng Chánh Giác, bằng với các Bồ Tát chẳng có sai biệt? Nếu Phật vì độ tất cả chúng sanh mà chẳng nhập Niết Bàn thì ai đến Phật đạo? Tại sao nói "Từ lúc mới thành Phật cho đến nhập Niết Bàn, ở nơi khoảng giữa chẳng thuyết một chữ chẳng đáp một chữ?" Nói "Nhƣ Lai thƣờng Định" thì chẳng có niệm lự quán sát, tức là vô ngôn vô thuyết thì chẳng thể giáo hóa, sao lại nói Hóa Phật để làm Phật sự? Tại sao nói các thức sát na chẳng trụ mà có tƣớng lần lƣợt biến hoại? Nói "Nhƣ Lai thƣờng định" tại sao lại cần có Kim Cang Lực sĩ thƣờng theo hộ vệ? Bản tế tịch diệt thì xa lìa phiền não, tại sao còn hiện đủ thứ quả báo ma nghiệp ác nghiệp nhƣ ngoại đạo Chiên Giá Ma Nạp giả có thai và Tôn Đà Lợi giết con gái để báng Phật, khất thực thì chẳng ai bố thí, bát không mà trở về v.v... ? Nhƣ Lai đã đắc Nhất Thiết Chủng Trí, sao chẳng lìa đƣợc những lỗi này?

Phật bảo Đại Huệ :

- Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Lành thay, Thế Tôn! Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Ta thuyết Vô Dƣ Niết Bàn để khuyến dụ phàm phu tiến đến bậc Bồ Tát, cũng khuyên các bậc tu hạnh Bồ Tát trong cõi này cõi kia, và những ngƣời

ham Niết Bàn của Thanh Văn thừa, khiến lìa Thanh Văn thừa tiến lên Đại thừa, nên Hóa Phật thọ ký cho hàng Thanh Văn, chứ chẳng phải Pháp Phật thọ ký. Do đó, sự thọ ký Thanh Văn với thọ ký Bồ Tát chẳng khác. Đại Huệ!

Nói "chẳng khác" là Nhị thừa, chƣ Phật Nhƣ Lai đoạn dứt phiền não chƣớng, cùng là một mùi vị giải thoát, chẳng phải nói đoạn dứt trí chƣớng.

Đại Huệ! Nói "Trí chƣớng" là thấy pháp Vô Ngã, thù thắng thanh tịnh; nói

"phiền não chƣớng" là do trƣớc kia tu tập thấy nhơn Vô Ngã. Nghĩa là : Dứt phiền não chƣớng thì chuyển đƣợc thức thứ bảy diệt, ý thức chẳng hành; nếu pháp chƣớng giải thoát thì chuyển đƣợc sự huân tập trong Tạng thức diệt, cứu cánh thanh tịnh, vì pháp bản trụ nên trƣớc sau đều phi tánh.

- Vì bản nguyện vô tận nên Nhƣ Lai Vô niệm lự, Vô quán sát mà thuyết pháp, dùng chánh trí giáo hóa thì niệm chẳng vọng, nên Vô niệm lự, Vô quán sát. Vì tập khí của bốn trụ địa và Vô Minh Trụ Địa dứt thì hai thứ

phiền não dứt, lìa hai thứ sanh tử, giác đƣợc nhơn và pháp Vô Ngã đồng thời cũng doạn dứt hai chƣớng.

- Đại Huệ! Vì lìa cái nhân sát na tập khí của bảy thứ thức trƣớc, là pháp thiện vô lậu thì chẳng còn luân hồi. Đại Huệ! Nói "Nhƣ Lai Tạng", là phàm phu ngoại đạo chấp nơi Không, do chấp Không mà nhiễu loạn ý thức, dù đắc Không Huệ nhƣng chẳng biết Không là vô tri, vô tri thì chẳng có huệ, theo cái nhân khổ vui lƣu chuyển. Nếu giác đƣợc Không mà chẳng Không, ấy là cái nghĩa sát na chơn thật của Nhƣ Lai Tạng. Phàm phu ngoại đạo chẳng thể

giác đƣợc, lại cho là Niết Bàn.

- Đại Huệ! Nói KIM CANG LựC SĨ THƢỜNG THEO Hộ Vệ, ấy là Hóa Phật thôi, chẳng phải Chơn Nhƣ Lai. Đại Huệ! Nói CHƠN NHƢ LAI là lìa tất cả căn lƣợng, nghĩa là tất cả căn lƣợng của phàm phu, Nhị thừa và ngoại đạo thảy đều diệt hết, chứng đắc Hiện Pháp Trụ Lạc, Vô Gián Pháp Trí Nhẫn, chẳng phải Kim Cang Lực Sĩ sở hộ vệ. Tất cả Hóa Phật chẳng từ

nghiệp sanh, nhƣng Hóa Phật chẳng phải Phật mà chẳng lìa Phật, nhƣ thợ

gốm làm ra các đồ gốm, đồ gốm chẳng phải đất nhƣng chẳng lìa đất, theo tƣớng sở tác của chúng sanh mà thuyết pháp, chẳng phải chỗ Tự Thông mà thuyết cảnh giới tự giác.

- Lại nữa, Đại Huệ! Phàm phu dựa theo thức thứ bảy chuyển diệt mà sanh khởi đoạn kiến, do chẳng giác đƣợc Tạng thức mà sanh khởi thƣờng kiến, tất cả đều do tự tâm vọng tƣởng chẳng biết bản tế. Nếu tự tâm vọng tƣởng diệt thì đƣợc giải thoát, giải thoát thì tất cả lỗi tập khí của bốn Trụ Địa và Vô Minh Trụ Địa thảy đều đoạn dứt.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tam Thừa cũng phi thừa,

Nhƣ Lai chẳng nhập diệt.

Tất cả Phật sở ký,

Lìa các lỗi nhiễm tịnh.

Vì khuyến dụ hạ căn,

Nên thuyết pháp ẩn lấp.

Vì bật Vô Gián Trí,

Thuyết Vô Dƣ Niết Bàn.

Chƣ Phật giả lập trí,

Tùy cơ phân biệt thuyết.

Nếu chƣ thừa phi thừa,

Thì chẳng có Niết Bàn.

Dục, sắc, hữu, kiến ái,

Gọi là bốn Trụ Địa.

Do ý thức sanh khởi,

Chủng tử trụ tạng thức.

Căn, trần, sáu thứ thức,

Đoạn diệt nói vô thƣờng.

Hoặc thấy có Niết Bàn,

Lại cho là thƣờng trụ.

Khi ấy, Đại Huệ Bồ Tát dùng kệ nói rằng :

Các bậc Bồ Tát kia,

Lập chí cầu Phật Đạo.

Rƣợu thịt và ngũ tân,

Ăn uống nhƣ thế nào?

Cúi xin Phật thƣơng xót,

Vì đại chúng giải thích.

Do phàm phu tham dục,

Ham ăn đồ hôi thúi.

Sở thích nhƣ cọp sói,

Đồ gì mới nên ăn?

Ăn thứ nào có lỗi?

Cúi xin vì con nói.

Ngƣời ăn hoặc không ăn,

Có những tội phƣớc gì?

Đại Huệ Bồ Tát thuyết kệ xong, lại bạch Phật rằng :

- Cúi xin Thế Tôn vì chúng con nói công đức và tội lỗi của ngƣời ăn thịt và không ăn thịt. Con và các Bồ Tát nơi hiện tại vị lai sẽ vì những chúng sanh ham thích ăn thịt phân biệt thuyết pháp, khiến họ hƣớng về từ tâm. Đắc Từ

Tâm rồi, đối với các Trụ Địa phiền não, thanh tịnh thấu hiểu, chóng đắc Cứu Cánh Vô Thƣợng Bồ Đề. Thanh Văn, Duyên Giác nơi Địa tự chứng ngƣng nghĩ đã rồi, cũng đƣợc tiến lên mau thành Vô Thƣợng Bồ Đề. Bọn ngoại đạo tác ác lập luận, chấp kiến đoạn thƣờng, điên đảo so đo, còn có Pháp Giá (

nhƣ Giá Giới của Phật ) không cho ăn thịt, huống là Nhƣ Lai thành tựu chánh pháp, cứu hộ thế gian mà ăn thịt ƣ?

Phật bảo Đại Huệ :

- Lành thay, lành thay! Hãy chú ý nghe và khéo ghi nhớ, Ta sẽ vì ngƣơi mà thuyết.

Đại Huệ Bồ Tát bạch Phật rằng :

- Cúi xin thọ giáo.

Phật bảo Đại Huệ :

- Có vô lƣợng nhân duyên chẳng nên ăn thịt, nay Ta sẽ vì ngƣơi sơ lƣợc giải thích. Tất cả chúng sanh từ xƣa đến nay, lần lƣợt theo nhân duyên làm lục thân quyến thuộc với nhau, suy nghĩ thịt này là ngƣời thân kiếp trƣớc của mình, do đó không nên ăn thịt.

- Thịt lừa, la, lạc đà, chồn, chó, trâu, ngựa, ngƣời, thú v.v... vì nhiều hàng thịt bán lẫn lộn, do đó không nên ăn thịt.

- Nhƣ thợ săn, đồ tể, cầm thú ngửi mùi họ liền sanh kinh sợ, chó thấy oán ghét sủa vang, do đó không nên ăn thịt.

- Vì khiến ngƣời tu hành chẳng sanh khởi từ tâm, do đó không nên ăn thịt.

Phàm phu ham thích hôi thúi bất tịnh, có tiếng tăm xấu xa, do đó không nên ăn thịt. Vì khiến ngƣời trì chú chẳng thành tựu, do đó không nên ăn thịt.

- Vì ngƣời sát sanh thấy hình súc sinh khởi thức phân biệt, ham đắm mùi vị, do đó không nên ăn thịt. Kẻ ăn thịt bị chƣ Thiên chê bỏ, do đó không nên ăn thịt. Vì khiến miệng hôi hám, do đó không nên ăn thịt. Vì khiến ngƣời có nhiều ác mộng, do đó không nên ăn thịt.

- Vì đến chỗ rừng hoang vắng lặng, cọp sói ngửi đƣợc mùi hƣơng gây sự

nguy hiểm, do đó không nên ăn thịt. Vì làm cho ăn uống thất thƣờng, do đó không nên ăn thịt. Vì khiến ngƣời tu hành chẳng sanh chán lìa, do đó không nên ăn thịt. Ta thƣờng nói rằng : Khi muốn ăn uống, nên nghĩ đây là thịt của con mình hoặc nghĩ là thuốc độc, do đó không nên ăn thịt. Cho Phật tử ăn thịt là không có chỗ đúng.

- Lại nữa, Đại Huệ! Xƣa kia có vua tên Sƣ Tử Đô Đà Ta, ăn đủ thứ thịt, dần dần cho đến ăn thịt ngƣời, dân chúng chịu không nổi, tụ tập mƣu phản, vua liền bị lật đổ, ngƣời ăn thịt có lỗi nhƣ thế, do đó không nên ăn thịt.

- Lại nữa, Đại Huệ! Những ngƣời sát sanh vì ham tài lợi mà sát sanh buôn bán cá thịt, bọn ngu si ăn thịt chúng sanh, dùng tiền làm lƣới mà bắt lấy các thứ thịt. Ngƣời sát sanh ăn thịt, hoặc dùng tài vật, hoặc dùng câu lƣới bắt lấy những chúng sanh bay trên trời, lội dƣới nƣớc và đi trên bờ, đủ thứ giết hại, mua bán cầu lợi, gieo nhân chịu quả, sẽ thọ ác báo. Đại Huệ! Ta dạy Phật tử

nên dùng Pháp thực, không dạy ăn thịt, cho đến không mong cầu, không nghĩ tƣởng đến những cá thịt, do nghĩa này không nên ăn thịt.

- Đại Huệ! Ta có khi phƣơng tiện nói Giá Pháp, cho ăn năm thứ tịnh nhục (1) hoặc là mƣời thứ, nay ở Kinh này xóa bỏ tất cả phƣơng tiện, bất cứ lúc nào, chủng loại nào, phàm thuộc loài thịt chúng sanh, thảy đều đoạn đứt. Đại Huệ! Nhƣ Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác còn chẳng ăn phi thời và tạp thực, huống là ăn cá thịt ƣ? Tự không ăn cũng chẳng bảo ngƣời khác ăn.

Dùng tâm Đại bi dẫn đầu, xem tất cả chúng sanh nhƣ con một của mình, do đó chẳng ăn thịt con.

(1) 5 THỨ TỊNH NHỤC : Tự chết, chẳng nghe, chẳng thấy, chẳng vì

mình giết, cầm thú ăn dƣ.

Khi ấy, Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng : Tất cả thịt chúng sanh,

Xƣa kia là quyến thuộc.

Hoặc hôi thúi hỗn tạp,

Sanh trƣởng nơi bất tịnh.

Hoặc ngửi mùi kinh sợ,

Uống rƣợu với giết hại,

Và ngũ tân vân vân,

Tu hành nên xa lìa.

Rƣợu thịt sanh buông lung,

Buông lung sanh mê đắm.

Mê đắm sanh tham dục,

Do đó không nên ăn.

Do ăn sanh tham dục,

Tham dục khiến tâm mê.

Say mê nuôi ái dục,

Sanh tử chẳng giải thoát.

Vì lợi giết chúng sanh,

Dùng tài bắt cá thịt.

Hai thứ gây ác nghiệp,

Chết đọa ngục Kêu La.

Ta thƣờng dạy Phật tử,

Nên dùng những pháp thực.

Chẳng dạy ăn chúng sanh,

Chẳng vô nhân tự có.

Ăn thịt gây thù oán,

Do đó không nên ăn.

Giết hại, ăn chúng sanh,

Ngƣời tu nên xa lìa.

Mƣời phƣơng chƣ Nhƣ Lai,

Đều quở trách việc này.

Nếu ngƣời tin nhân quả,

Chớ ăn nuốt lẫn nhau.

Chết đọa loài cọp sói,

Thọ sanh thƣờng ngu si.

Đồ tể và thợ săn,

Khiến cầm thú kinh sợ.

Ắt phải chịu ác quả,

Có tánh ham ăn thịt,

Phải đọa loài súc sinh,

Cũng nhƣ mèo chồn kia.

Trong các Kinh Đại Thừa,

Nhƣ Phƣợc Tƣợng, Đại Vân.

Cho đến Kinh Niết Bàn,

Và Kinh Lăng Già nàî

Ta đều khuyến ngƣời tu,

Nên đoạn dứt ăn thịt.

Bồ Tát và Thanh Văn,

Chƣ Phật đều quở trách.

Ngƣời giết hại ăn thịt,

Ăn thịt chẳng hổ thẹn.

Đời đời thƣờng ngu dốt,

Trƣớc nói kiến văn nghi.

Đã dứt tất cả thịt,

Ngƣời vọng tƣởng chẳng biết.

Thọ sanh loài ăn thịt,

Do lỗi họ tham dục.

Chƣớng ngại sự giải thoát.

Rƣợu thịt và ngũ tân,

Thảy đều chƣớng Thánh đạo.

Chúng sanh đời vị lai,

Ngu si mới ăn thịt.

Hoặc có ngƣời chấp trƣớc,

Ăn tịnh nhục vô tội,

Vì Phật đã cho ăn.

Họ lại quên lời Phật,

Ghi trong nhiều kinh điển.

Có lời nói nhƣ thế :

Ăn thịt nhƣ ăn con.

Cũng nhƣ uống thuốc độc.

Khiến ngƣời tu chán lìa.

Thƣờng theo hạnh khất thực,

An trụ nơi từ tâm.

Những ác thú cọp sói,

Có thể cùng dạo chơi.

Nếu ăn loài máu thịt,

Chúng sanh đều kinh sợ.

Cho nên ngƣời tu hành,

Từ tâm chẳng ăn thịt.

Ăn thịt mất trí huệ,

Trái hẳn chánh giải thoát.

Nghịch tƣớng mạo bậc Thánh,

Do đó không nên ăn.

"Đƣợc sanh dòng Phạm Chí,

Và các chỗ tu hành,

Nhà giàu sang trí huệ,

Đều do chẳng ăn thịt".

Là lời ta thƣờng thuyết.

HẾT

Table of Contents

Lời Dịch Giả

PHẨM NHẤT THIẾT PHẬT NGỮ TÂM

QUYỂN THỨ NHÌ

QUYỂN THỨ BA

QUYỂN BỐN

HẾT