NHÀ XỤÂT BAN

T R ID U C B O O K S

HÓNG ĐỨC

house or knovv/eóge

https://thuviensach.vn

íĩìol vinh - Hgoc Lon (Bièn soạn]

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

L Ò IN Ó ỈĐ ềv

ứng trước thế giới với bao điều kỳ

^ ^ L l d i ệ u , mang trong mình sự tò mò, khát vọng tìm hiểu, câu nói thường

thấy nhất ở trẻ là "Vì sao?". "Vì sao phải hít thở?",

"Vì sao Vịt có thể bơi trên mặt nước?", "Vì sao cây mía có một đầu ngọt hơn?", "Vì sao Mặt Trăng đi theo chúng ta?", "Vì sao chuông nứt đánh không kêu?..." Quá thực, những câu hỏi "Vì sao?" đó, khiến đôi lúc người lớn chúng ta cũng khó mà trả

lời để con trẻ hiểu được.

Bước vào tuổi thiếu niên, các em nhỏ đồng thời bước vào một lứa tuổi ham học hỏi, thích tìm hiểu những kiến thức khoa học và tri thức nhân loại. Có thể nói, thời điểm này các thông tin, tri thức được bộ não các em ghi nhớ rõ rcàng và sâu đậm nhất.

Vì vậy, việc đưa đến cho các em những kiến thức khoa học chuẩn xác là rất quan trọng.

Xuất phát từ những suy nghĩ trên, chúng tôi đã su'u tầm và biên soạn bộ sách ”10 vạn câu hỏi vì sao" này, bộ sách mang lại những câu trả lời cho các em theo từng chủ đề. "10 vạn câu hỏi vì sao"

gồm 5 chủ đề: Cơ thể người, động vật, thực vật, vũ

5

https://thuviensach.vn

trụ kỳ bí và bí ẩn quanh ta. Bộ sách được giải đáp ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu, kết hợp những hình ảnh minh họa sinh động sẽ đem đến cho các em nhừng kiến thức cơ bản, chứa đựng nội dung phong phú. Từ đó, giúp các em nắm bắt các kiến thức một cách nhanh nhất. Và củng từ đó giúp các em thỏa mãn trí tò mò của mình, tự tin hơn về kiến thức khoa học để bước vào cuộc sống.

Bộ 5 cuốn sách trên chính là món quà vô cùng ý nghĩa mà các bậc phụ huynh dành tặng cho bé dam mê tìm hiểu khoa học, giúp bé phcát triển toàn diện nhất.

Trân trọng!

6

https://thuviensach.vn

Tại sao nttvc

ỉạỉ dập tắt dược lứa?

Sớ dĩ, nước có thể dập tắt được lửa là nhờ lí do sau:

- Thứ nhất, hễ nước gặp một vật đang cháy thì nó biến thành hơi và hơi này lây đi rất nhiều nhiệt của vật đang cháy. Nhiệt cần thiết để biến nước sôi thành hơi nhiều gấp 5 lần nhiệt cần thiết để

đun cùng thể tích nước lạnh ấy lên 100°c.

- Thứ hai, hơi nước hình thành lúc ấy chiếm một thể tích lớn gâp mấy trăm lần thể tích của khối nước sinh ra nó. Khối hơi nước này bao vây xung quanh vật đang cháy, không cho nó tiếp xúc với không khí. Thiếu không

khí, sự cháy sẽ không thể

duy trì dược.

Đê tăng cường khả

năng dập lứa của

nước, đôi khi người

ta còn cho thêm

thuốc

súng

vào

nước. Điều này thoạt

nghe thì thấy lạ,

nhưng rất có lý:

thuốc súng bị đốt hếl

BÍ ẩn quanh ta

7

https://thuviensach.vn

rất nhanh, đồng thời sinh ra rất nhiều chất khí không cháy. Những chất khí này bao vây lấy vật thể, làm cho sự cháy gặp khó khăn.

Vì sao chuỡng nia

đánh không kêu?

Đó là do chỗ bị nứt làm chuông mất đi sự

đối xứng, độ đàn hổi và dao dộng riêng, chỗ

đó khổng thể củng ba mặt khác dao động

đổng bộ, tạo ra âm thanh.

Chuông

hoạt

dộng theo nguyên lý

sau: khi bị ngoại lực

đánh vào, dao động

của nó sẽ hướng về

hai phía đối nhau

từng đôi một. Chẳng

hạn, khi bạn gõ vào

mặt phái, thì mặt

phải và mặt trái sẽ

đồng thời ép vào

trong, còn mặt trước và mặt sau thì dãn ra phía ngoài. Tiếp đó, hai mặt trái phải lại dãn ra phía ngoài, đồng thời hai mặt trước sau lại ép vào phía trong. Chính do dao động của các mặt chuông 8

https://thuviensach.vn

không ngừng đan xen nhau, lúc dãn ra phía ngoài, lúc ép vào phía trong, mà chuông phát ra được âm thanh du dương rồi yếu dần đi.

Nếu chuông được đúc dày, mỏng không đều thì dao động của hai mặt đối xứng sẽ không hòa nhịp, âm thanh phát ra không những khó nghe mà thời gian ngân vang cũng ngắn.

Có đúng là kẹo cao su có thể ỏ trm g

cơ thế ngươi nhiêu núm Hhỡng?

Có thê khắng dịnh rằng: Kẹo cao su không thể

ở trong cơ thê người trong thời gian dài. Kẹo cao su không bị tiêu hóa nhưng nó không có những đặc tính thần kỳ để không bị đây ra ngoài cơ thể

theo con đường bài tiết. Thường thì nó không ở

trong cơ thể người quá ba ngày, nó sẽ được thải ra nhờ sự chuyển động của ruột.

\ì sao khi sử dụng mọt sẽ dê điện

gia dụng phải nổi dãy liếp đất?

Rất nhiều đồ điện gia dụng được sử dụng với điện áp 220V, muốn đảm bảo an toàn thì vỏ kim BÍ ẩn quanh ta

9

https://thuviensach.vn

loại cua chúng phải được nê)i với dây tiếp đất. Đặc biệt, là khi sử dụng máy giặt và tú lạnh, nhất thiết phải có dây tiếp đất.

Nước là chât dẫn điện rất tốt. Nếu động cơ điện và mạch điện trong máy giặt bị ẩm ướt hoặc vì một lí do nào đó mà lớp cách diện của nó giảm di sẽ gây ra hiện tượng hở điện, làm cho lớp vỏ kim loại bên ngoài máy giặt mang điện, đồng thời các bộ phận quay, vắt làm bằng kim loại bén trong máy giặt mang diện. Lúc đó, nước trong máy giặt cũng mang điện. Khi người giặt tiếp xúc với nước trong máy giặt hoặc vô tình chạm vào ĩớp vỏ kim loại sẽ bị điện giật, nguy hiểm đến tính mạng.

10

https://thuviensach.vn

Tất nhiên là trước khi xuâl xưởng, nhà sán xuất đã kiểm tra kỹ lưỡng. Nhưng đê đề phòng bất trắc, chúng ta nên áp dụng phương pháp phòng tránh điện giật hết sức đơn giản, đó là làm tốt công tác tiếp đất của máy giặt.

Tù lạnh cũng giông như máy giặt, củng thường xuyên tiếp xúc với nước hoặc đá, điều kiện hoạt động cũng khá ẩm ướt. Máy thu hở điện áp và mạch điều khiển điện trong tủ lạnh cũng có khả

năng bị hở điện làm cho bộ phận kim loại của vỏ

tú lạnh bị nhiễm điện. Vì vậy, để phòng bất trắc, lớp vỏ kim loại của tủ lạnh cũng phải được nối với dây tiếp đất.

Một sô dồ điện gia dụng có lớp vỏ kim loại nhu': lò vi sóng, điều hòa, nồi cơm điện, quạt điện, máy giữ nhiệt,... cũng phải chú ý nối dây tiếp đất.

Đối với những thiết bị âm thanh nhu': ti vi, máy ảnh,... các bộ phận mang điện dã hoàn toàn cách diện nên có thể không cần dùng dây tiếp đất.

\ì sao người trcĩig (itiằ

nhìn thcc chúng la?

Thực ra bí mật này chỉ là một loại ảo giác của thị giác mà thôi. Toàn bộ lý do là: con người trên những bức chân dung đó được đặt ở chính giữa BÍ ẩn quanh ta

11

https://thuviensach.vn

mắt. Khi một người nhìn thẳng vào bạn, bạn sẽ

thấy mặt anh ta chính là như vậy, nhưng khi người đó nhìn đi chỗ khác, bạn sẽ thây con ngươi và tất cả lòng đen của anh ta không ở chính giữa mắt mà chuyển dời đôi chút về phía bên.

Khi bạn đi về một phía xa bức chân dung thì hai con mắt của bức chân dung không hề thay đổi vị trí của chúng, nghĩa là vẫn ở nguyên chính giữa mắt. Ngoài lý do trên ra, toàn bộ bộ mặt mà bạn tiếp tục trông thây vẫn ở nguyên vị trí cũ, cho nên tự nhiên bạn có cám tưỏng rằng hình như bức chân dung quay đầu và theo dõi mình.

Vỉ S(W sò vờo kìm

loại thay lạnh?

Khi chạm vào một vật bằng kim loại, ta cảm thấy lạnh, mặc dù bản thân vật đó không phải như vậy. Bởi vì, kim loại dẫn nhiệt tốt: nhiệt lượng của tay ta đã truyền sang vật đó. Nói cách khác, tay ta bị mất nhiệt lượng, và chính kim loại đã tạo cho ta cảm giác lạnh.

Các vật bằng kim loại có khả năng truyền dẫn nhiệt một cách dễ dàng. Da của tay ta là nơi nóng nhâd, sự di chuyển của nhiệt sẽ diễn ra theo chiều từ tay sang kim loại. Chính vì thế mà ta có https://thuviensach.vn

cảm giác bị lạnh đi khi chạm vào kim loại.

Ngược lại, gỗ và vải là những chât dẫn nhiệt kém nên chúng không "hấp thụ" được nhiệt lượng do tay ta phát ra. Vì thế, chúng không tạo cho ta cảm giác lạnh.

Xì sao càng ăn nhiêu hem

lại cứng thấy hhúi?

Không mặn như ô mai, không cay

như mứt gừng, nhưng kcm vẫn

hoàn toàn có thể gây cảm giác

khát chẳng kém cho người ăn.

Sở dĩ, có điều này là bởi kem

được làm bằng sữa và trứng

gà, đẽ tiêu hóa kem, cơ thế của

chúng ta đã phải tốn rất nhiều

nước. Vì vậy, càng ăn kem, ta sẽ

càng thây khát.

Xì sao ngôi g h ẽ sau

tụi khiên ta say xe hen?

Lý do khiến cho ta có cảm giác say xe nhiều hơn khi ngồi ở ghê sau là bởi tầm nhìn của ta bị hạn chế.

BÍ ẩn quanh ta

13

https://thuviensach.vn

Cảm giác say do chuyến động xảy ra khi cơ chế

cân bằng trong tai ta ghi nhận sự chuyển động. Song, mắt ta lại khẳng định rằng ta đang đứng yên một chỗ.

Sự khập khiễng này chính là lý do khiến ta mất cân bằng và say xe.

Vi en (Ịạtì và liêng nắ

lả đ ệ nào nhanh h m ?

Tốc độ viên đạn khi đi ra khỏi nòng súng là 900m/s, âm thanh ở nhiệt độ bình thường có tốc độ truyền di là 340m/s. Viên đạn bay nhanh gấp hai lần âm thanh. Vì vậy, viên đạn có tốc độ nhanh hơn tiếng nổ.

Tại sao mèn đá lạnh lại n ầ lỉm trời nước?

Viên đá lạnh nổi được trên nước là bởi vì nó có tỷ trọng thấp hơn. Điều đó có nghĩa là một khối nước đá nhẹ hơn một khối nước có cùng thể tích. Tỷ

14

https://thuviensach.vn

trọng này nhẹ hơn không nhiều làm. Chính vì thế

nước đá nổi nhưng lại vẫn chìm một nửa trong nước.

Khi nước bị đông lạnh để chuyến thành đá, các phân tử nước sắp thẳng theo các hàng. Lúc đó, chúng nằm hơi cách xa nhau một chút, làm tăng thể

tích của chúng lên đôi chút. Vì trọng lượng của nước khi đông đặc không đổi, nên tỷ trọng giảm xuống.

Lực liên kết giữa các phân tứ nước với nhau rất mạnh. Đến nỗi khi tăng thể tích để chuyển thành băng, nước có thể phá vỡ chiếc cốc chứa nó. Chính vì thế, các hệ thống ống dẫn có thể bị phá vỡ về

mùa đông, khi trời vô cùng lạnh giá.

Vì sac cõc thủy linh đê vở

khỉ đ ê nuúc sõi vào?

Đó là do sức nóng làm

cho cốc bị giãn nở gây ra.

Nước sôi vừa được rót vào

trong cốc, mặt trong của nó

dột ngột nóng lên và giãn

,_ ú -

'h

nở, còn mặt ngoài của cốc

ị

chịu nhiệt tương đối chậm nên

vẫn giữ nguyên nhu' cũ. Mặt trong

và mặt ngoài của cốc chịu nhiệt không

như nhau, nó liền vỡ toác ra.

BÍ ẩn quanh ta

15

https://thuviensach.vn

Vì sao nước đun sôi cổ beng bứng noi lên?

Đó là hiện tượng chuyển hóa nhanh và mạnh của một chất lỏng từ nước sang thể khí khi đạt tới một nhiệt lượng nhất định. Lúc ấy chẳng những bề mặt chất lỏng sinh ra hóa hơi, mà ngay cả trong lòng chất lóng cũng sinh ra hóa hơi, gâv thành bong bóng, lm l nước có thể biến thành 1600ml hơi nước.

Vì sao nước có ga rót vào ircm gcẽc

sẽ n ã bọt?

£

/

Nước có ga được làm

ra bằng cách nén, để cho

C 0 2 hòa tan vào trong

dung dịch nước đường

hoặc nước quả, đựng

trong chai đậy nắp kín.

COo hoặc nước sô đa mà

người ta thường nói,

củng còn gọi là đồ uống

mát lạnh.

Ở nhiệt độ bình

thường, COo là chât khí. Jếu chỉ bơm nó vào trong chất lỏng thì đại bộ ph n của nó không hòa tan 16

https://thuviensach.vn

được. Khi chịu một áp lực nhât định, C 0 2 liền hòa tan vào trong nước. Sau đó, đậy kỹ nắp lại, áp lực được duy trì ở một trạng thái nhất định, C 0 2 sẽ

hoà tan một cách ổn định trong nước. Nếu bật nắp ra, áp lực trong chai nhỏ đi, C 0 2 trồi lên và bay đi liền xuâd hiện bọt hơi. Rót nước ga vào trong cốc thì thấy nổi bọt củng chính vì lẽ đó. Nếu bạn khuấy động nước có ga trong cốc một chút, bạn sẽ

thây bọt tăng lên nhiều.

Tại sao Khi m ài dao phải cho

m ệt ít nước vào phía trên của dao?

Khi mài dao ta phải cho thêm ít nước vào phía trên của dao để giảm nhiệt độ của dao. Bởi vì, khi mài dao sẽ sinh ra nhiệt lượng làm cho dao nóng lên.

Mùa đông trời lạnh chúng ta thường xoa hai bàn tay vào nhau, tạo ra nhiệt lượng làm ấm tay; đầu que diêm mài vào hộp diêm tạo ra nhiệt lượng làm cháy lớp thuốc trên que diêm. Đó là quá trình sinh nhiệt của ma sát. Khi dao được mài đi mài lại trên phiến đá sẽ sinh rất nhiều nhiệt lượng. Nếu chúng ta không có các biện pháp làm giảm nhiệt BÍ ẩn quanh ta

17

https://thuviensach.vn

lượng của dao thì nhiệt độ của dao sẽ ngày càng cao, làm hại lưỡi dao. Sau khi tạo thành hình con dao, con dao phải trải qua quá trình xử lý nhiệt gọi là "tôi sắt". Tức là, tăng nhiệt độ của dao đến một mức độ nhâl định. Sau đó, lập tức cho dao vào nước, dầu hoặc không khí để làm Tạnh nhanh chóng, làm tăng độ cứng và khỏe của dao. Nhưng nếu nhiệt độ của dao quá cao, lưỡi dao sẽ mất đi quá trình xử lý "tôi sắt" nên không thể cứng, sắc và bền như trước nữa. Khi chặt xương hoặc các đồ vật cứng, lưỡi dao sẽ bị cong hoặc sứt mẻ.

Do vậy, khi mài dao người ta phải cho nước vào phía trên của dao để làm giảm nhiệt độ của dao.

Trẽn mặt sừa đun sõi

vì S(W có tóp váng?

Trong sữa bò có rất nhiều thành phần dinh dưỡng.

Prôtêin là thành phần quan trọng trong sữa bò.

Prôtêin là chất hóa học hữu cơ cao phân tử thiên nhiên. Nó có đặc điểm là kết cứng lại khi gặp nhiệt.

Chất prôtêin trong sữa bò củng sẽ đóng cứng lại khi bị đun nóng. Sữa bò sau khi đun sôi, trên mặt hình thành lên một lớp váng. Đó là prôtêin đông cứng.

18

https://thuviensach.vn

Prôtêin đặc biệt là prôtêin trong sữa bò, cho dù không bị đun nóng, cũng đóng cứng lại bị biến chât và hỏng đi. Có nghĩa là, khi sữa bò bị hỏng sẽ hình thành châl axít. Loại châì axít này làm cho sữa bò đóng cứng lại. Váng sữa chua do tác động của vi khuân axít tractic mà thành đặc lại. Và sữa chua do sự lên men nhân tạo chế ra đều ăn được.

Nhưng sữa bị đặc lại do biến chất, hỏng tự nhiên thì không nên ăn, vì bạn không nắm được nó do loại vi khuẩn nào gây nên.

\ì sao có loại đông hô phải lên dây CỐI

có loai đó hhõng?

Đồng hồ mà con người

sử dụng chẳng những có

đủ kiểu, đủ dcạng, mà sự

bôi trí bên trong cũng

không giông nhau. Có loại

đồng hồ bên trong có lắp

dây cót co giãn rất tốt. Sau

khi lên dây cót chặt rồi, nó

sẽ từ từ lỏng ra, làm quay

bánh răng và kim đồng

hồ. Loại đồng hồ lên dây

cót là loại đồng hồ cơ học.

BÍ ẩn quanh ta

19

https://thuviensach.vn

Những năm gần đây, loài người lại phát minh ra đồng hồ điện tử. Một loại dùng pin cực nhỏ để

quay kim đồng hồ gọi là đồng hồ điện tử thạch anh (quarts); còn một loại nữa không có kim quay mà chỉ hiện số ra thôi, gọi là đồng hồ điện tử. Cả

hai loại đồng hồ này đều chạy bằng pin, không cần phải lên dây cót.

Vì sao sãt d ê bị g ỉ?

Sắt bị gỉ bắt nguồn từ tính chất hoá học của nó.

Khi sắt tiếp xúc với không khí tạo thành ôxít sắt.

Lớp ôxít sắt này thường nhẹ, xốp nên sau đó dễ

tróc ra khỏi bề mặt của sắt làm lộ ra bề mặt mới của sắt. Lớp sắt mới lộ ra lại tiếp tục bị ôxy hóa rồi bị gỉ ra. Hiện tượng gỉ sắt có sức phá hoại lớn với những đồ dùng bằng sắt.

Vậy nên để đồ sắt ở nơi nào cho thích hợp và hạn chế bị gỉ? Nếu như bạn để đồ sắt ở nơi không khí ẩm thì tốc độ ôxy hóa sẽ tăng lên. Vì vậy, tốt nhâd là nên để đồ sắt ở nơi khô ráo, thoáng mát sẽ giảm được tốc độ ôxy hóa cuả sắt.

Phương pháp chủ yếu để chống gỉ sắt là sơn phủ lên bề mặt lớp ngoài của sắt một lớp sơn chống gỉ.

20

https://thuviensach.vn

Vì sao tủ lạnh lại kêu 7 ’0 rc~?

Đó là vì khi động cơ chính làm việc thì tủ lạnh bắt đầu chấn động, tiếng ro ro mà chúng nghe thây chủ yếu là do âm thanh chấn động phát ra khi động cơ chính làm việc. Những âm thanh đó không phải là có mãi mà khi nhiệt độ tủ lạnh hạ

đến nhiệt độ thấp nhất định thì động cơ chính tự

động dừng lại, tiếng kêu sẽ mất đi. Khi nhiệt độ

tủ lạnh tăng cao, tiếng ro ro lại vang lên, đó là do động cơ chính lại khởi động và làm việc.

Vào mùa hè, nếu cứ liên tục mở tủ lạnh sẽ dẫn đến nhiệt độ tủ lạnh tăng lên, từ đó dẫn đến thời gian làm việc của động cơ chính kéo dài làm cho tiếng ro ro cũng dài hơn, lượng điện phải sử dụng cũng tăng lên tương ứng. Thông qua tiếng ro ro của tủ lạnh, ta có thể hiểu được tình trạng làm việc bình thường. Còn tiếng kêu mà to, ồn thì có thể

động cơ chính có sự cố, cần kịp thời tiến hành kiểm tra, xử lý và bảo dưỡng tủ lạnh.

Đưa tay vào cứ; nước có làm

tăng trọng lượng khùng?

Trọng lượng tăng lên nhưng chỉ tăng bằng

trọng lượng của khôi nước mà các ngón tay đã BÍ ẩn quanh ta

21

https://thuviensach.vn

chiếm chỗ. Theo định luật Archimedes, khi có một vật nhúng chìm vào trong nước, thí dụ như

bốn ngón tay, thì nước sẽ sinh ra một lực đẩy bằng trọng lượng của lực nổi hướng lên trên.

Cũng theo định luật Newton, đã có lực nổi hướng lên trên thì có phán lực ấn đĩa cân xuống dưới củng bằng với lực nổi. Do đó, đĩa cân nặng thêm lên và trọng lượng nặng thêm này vừa đúng bằng trọng lượng khối nước do bốn ngón tay chiếm chỗ trong nước.

Tại sao thái hành lúm la

chảy nước m ất?

Khi bạn đưa dao cắt qua lát hành, nó sẽ xé ngang các tế bào, làm giải phóng các chất bên trong. Những hóa chất này sẽ phản ứng với nhau để tạo ra một khí gây khó chịu cho mắt.

Khí này tiếp xúc với lớp nước bao phủ con mắt, sẽ tạo nên axit suníuric, một chất gây khó chịu. Và để loại bỏ những kẻ xâm nhập đó, tuyến lệ của bạn đi vào hoạt động.

Nếu bạn không thích phải sụt sùi khi làm bếp, hãy tránh mặt thật xa ra khỏi những củ hành. Như

thế, khí sẽ bay hơi hết trước khi chạm tới được mắt bạn.

22

https://thuviensach.vn

Vì S(W trên m iếng đậu phụ đủng lạnh

có nhiêu lô nhẻ?

Nước có một đặc tính rất lớn là nó sẽ đông cứng thành băng trong môi trường nhiệt độ không khí lạnh buốt dưới 0°c. Sau khi đông kết thành băng, thể tích của nó sẽ lớn hơn so với khi còn ở

dạng lỏng một chút. Vậy thì, điều đó có liên quan gì đến đậu phụ?

Thì ra các lỗ nhỏ trên đậu phụ đông do đó mà ra. Trong miếng đậu phụ có chứa nhiều nước. Lượng nước này chứa trong vô sô" các lỗ

nhỏ. Khi nhiệt độ xung quanh hạ xuống dưới 0°c, nước trong đậu phụ liền đông lại thành băng, thể tích của nó lớn lên một chút so với BÍ ấn quanh ta

23

https://thuviensach.vn

ban đầu. Kết quả là những lỗ chứa nước bị tông ra. Đến khi băng trên đậu phụ tan đi liền để lại nhiều lỗ nhỏ trên mặt.

Vi sao quẩn áo ướt

lại có màu đậm ?

Quần áo ướt sẽ có màu sắc đậm hơn, nguyên nhân bởi mắt nhìn thây được vật thể là do ánh sáng chiếu vào vật thể được phản hồi trở lại mắt.

Quần áo sau khi ngâm nước, do các sợi lông ngâm nước bị bết lại. Phản chiếu ít ánh sáng, đồng thời do lớp nước bao phủ lên bề mặt quần áo nên chỉ

có một phần ánh sáng xuyên qua lớp nước này phản chiếu trở lại. Do vậy, quần áo sau khi ướt sẽ

có màu sắc đậm hơn.

24

https://thuviensach.vn

Tại sac phích nưòc tứmg cò thê g iừ nhiệt?

Sở dĩ, phích nước nóng giữ nhiệt được, ià do đặc điểm câu tạo của ruột phích quyết định. Ruột phích là do hai tầng vỏ thủy tinh cấu thành, giữa hai tầng vỏ là một lớp không khí, bên trong của ruột phích được tráng một lớp bạc.

Trên miệng phích dược đậy bằng nắp gỗ mềm.

Chính những cấu tạo như vậy làm cho phích nước nóng giữ được nhiệt "bên trong thì nóng, bên ngoài thì lạnh".

Sau khi rót nước sôi vào phích,

kết cấu của phích nước nóng làm

cho nhiệt lượng nóng của nước

không thể theo phương thức

thông thường mà truyền ra ngoài.

Thứ nhất là do dòng đối lưu

nóng bị đứt đoạn. Khí nóng ở

trong phích cũng không thể

thoát ra miệng phích,

mà khí lanh bên ngoài

cũng không thể vào

được. Nhưng, do miệng

phích lại được nắp gỗ

đóng chặt, bởi vậy dòng đối lưu bị đứt đoạn. Thứ hai là dẫn nhiệt bị chặn đứng. Tuy nhiên so với những vận dụng bằng kim loại, khả năng dẫn nhiệt tương đối kém, nhưng nhiệt lượng trong phích vẫn thông BÍ ẩn quanh ta

25

https://thuviensach.vn

qua lớp thủy tinh ngoài truyền đến luồng không khí bên ngoài phích. Nhưng do ruột phích có hai lớp thúy tinh, giữa hai lớp lại có chân không, vì thế mà vật môi giới để truyền nhiệt ra ngoài không khí bị

biến đổi thành thể loãng, đường dẫn nhiệt cũng bị

chặn đứng. Thứ ba, là bức xạ nhiệt được ngăn chặn triệt đê. Mùa dông, dưới ánh sáng mặt trời, chúng ta đều cảm thây rất ấm áp, dó chính là do bức xạ

nhiệt của Mặt Trời tạo thành. Do đó, trên ruột phích nước nóng tráng một lớp bạc mà bị chặn lại trong lòng ruột phích, điều này làm cho đường bức xạ nhiệt cũng bị ngăn chặn triệt dê.

Lý tưởng nhất là sau khi cả ba hình thức truyền nhiệt của ruột phích đều bị cản trở. Nước nóng trong phích có thể vĩnh viễn không bị nguội. Nhưng trên thực tế hiệu quả cách nhiệt của phích lại không hoàn thiện như thế. Vì vậy, việc giữ nhiệt của phích luôn có một giới hạn thời gian, khi vượt qua giới hạn*thời gian này, phích nước sẽ không giữ nóng được nữa.

Vì sao giãy ờáo cù

lại chuyển sang màu váng?

Giấy thường được làm nguyên liệu từ gỗ, bản thân gỗ có chứa xenlulôzơ. Giấy có độ dai đó là dựa 26

https://thuviensach.vn

vào sự dẻo dai có trong xenlulôzơ. Màu trắng của xenlulôzơ sau khi kết hợp với ôxy sẽ dần dần chuyển sang màu vàng. Giấy còn có một kẻ thù, đó chính là ánh sáng. Ánh sáng sẽ có tác dụng quang học tới chất xenlulôzơ có trong giấy, có thể làm lộ

ra màu sắc vốn có của giấy trước khi được tẩy trắng trong quá trình lcàm giấy. Do đó, ngày qua ngày, giấy báo sẽ chuyển sang màu vàng.

Vì vậy, mà trong thư viện, các tủ sách được trang bị thêm các loại kính đa màu, để các màu đỏ, vàng, vàng cam,... trong ánh sáng sẽ bị các loại kính màu hấp thụ, hoặc phản quang lại một phần ánh sáng.

Như vậy, có thể giảm bớt tính chất có hại của ánh sáng đối với sách, duy trì được tuổi thọ của sách.

Vì S(W trên nắp ấm nước

lại có lõ?

Nếu trên nắp ấm không

có lỗ này, nước sẽ khó có thể

được rót ra ngoài. Nguyên

nhân là do khi chúng ta

nghiêng ấm, theo nguyên lý

bình thông nhau, nước sẽ

chạy ra từ vòi nước. Sau khi

BÍ ẩn quanh ta

27

https://thuviensach.vn

nước chảy ra một phần, thể tích không khí trong bình tăng lên, áp lực sẽ giảm xuống, lúc này bề

mặt của nước ở vòi chịu áp lực của không khí bên ngoài lớn hơn bề mặt nước trong ấm, vì vậy nước sẽ rất khó chạy ra ngoài.

Nếu chúng ta để một lỗ trên nắp ấm, khoảng không trong ấm sẽ thông với bên ngoài, nên tránh được hiện tượng không rót được nước, đó là lý do vì sao trên mọi nắp ấm đều phải có lỗ

đây các bạn ạ!

M iẽng đá lạnh tan ra

có lúm lăng mục nước?

Khi nước kết thành đá lạnh, thể tích tăng lên.

Do dó, tỷ trọng nhẹ nên nó mới có thể nổi một phần trên mặt nước. Căn cứ nguyên lý

Archimedes, trọng lượng miếng đá lạnh bằng với trọng lượng của thể tích nước giải khát mà phần đá chìm chiếm chỗ. Khi đá lạnh hoàn toàn tan ra thành nước thì thể tích nằm trong nước lúc ban đầu mà thể tích này cũng không có gì thay đổi.

Vì thế, cho nên khi viên đá trong cốc (ly) tan ra, thể tích nước không hề thay đổi và độ cao mực nước trong cốc (ly) vẫn giữ nguyên vậy.

28

https://thuviensach.vn

Vì sao khùng được dùng tay ướt

chạm vác cõng tăc điện?

Nếu tay, chân bị ướt và chúng ta đi chân đất thì các bạn tuyệt đối không được chạm tay vào các thiết bị điện. Vì như thế sẽ rất nguy hiểm.

Điều cần thiết trong an toàn sử dụng điện là cần phòng ngừa bị điện giật. Bởi cơ thể con người có khả năng dẫn điện, trong khi đó nước là một chất dẫn điện, ngoài ra có một số ổ cắm, phích cắm, công tắc điện châd lượng không đảm bảo, luôn thường trực nguy cơ gây rò điện. Nếu chúng ta dùng tay dính nước để mở công tắc điện, rất dễ

bị điện giật, có thể bị thương, thậm chí gây tử

vong. Chính vì vậy, các bạn hãy ghi nhớ và cẩn trọng, không được tự tiện dùng tay ướt chạm vào công tắc và các đồ điện nhé!

Vì sao quả bùng lại phải trùn?

Nếu bạn đi xem thi đâu bóng rổ thì sẽ biết. Các cầu thủ nếu cần đập, đưa bóng về phía trước, khi đập thì mắt của cầu thủ không cần nhìn bóng mà chỉ nhìn vào các cầu thủ trên sân nhưng vẫn điều khiển bóng theo ý mình. Đó là vì quả bóng tròn có BÍ ấn quanh ta

29

https://thuviensach.vn

quy luật nhâd định, nếu bạn nắm vững quy luật bóng nảy, bóng sẽ chạy theo bạn.

Ngoài bóng tròn ra, những quả bóng có hình chạng khác khi nảy sẽ loạn xạ làm bạn không thể

nắm vững được quy luật của nó. Cho nên, quả

bóng phải tròn là như vậy.

\ì S(W đèn chớp của m áy ảnh

có thê phát sáng m ạnh?

Chúng ta đều biết, chụp ảnh ở nơi ánh sáng yếu (tối) đều cần dùng đến đèn chớp sáng để chiếu 30

https://thuviensach.vn

sáng nhân tạo. Đèn chớp sáng có thể trong thời gian cực ngắn phát ra ánh sáng mãnh liệt. Đó là vì sao? Bộ phận sáng của đèn chiếu sáng đó là ống đèn xeon (xe). Trong ống đèn có chứa đầy khí xeon. Ông đèn xeon có lắp một mạch điện tử để

đem dòng điện một chiều biến thành dòng điện cao áp xoay chiều, rồi lại biến thành điện cao áp một chiều. Nó có thể mang diện áp thâp hơn hai chiếc pin tổng hợp 3Vôn (V) chuyển thành điện cao áp 10.000V.

Khi ấn cửa mỏ nhanh của máy chụp ảnh thì cao áp của mạch điện 10.000V với ông đèn xeon làm xeon trong bình đèn nhanh chóng biến

thành trạng thái điện ly, phát ra ánh sáng mãnh liệt, đủ chiếu sáng vật ở ông kính máy ảnh lOm, vừa vặn đáp ứng về độ sáng mà

phim chụp cần có.

BÍ ấn quanh ta

31

https://thuviensach.vn

\ì sao irứng gà ung

lại nổi lên irên mật nước?

Trọng lượng riêng của trứng gà nặng hơn nước một chút, dễ chìm xuống đáy nước vì không khí bên trong rất ít. Vì thế, loại trứng gà này ăn râ"t ngon và bể. Còn trứng gà để lâu, một sô" nước bên trong bị thoát ra ngoài qua các lỗ nhỏ trên vỏ

trứng làm cho trứng bị ung, khi â"y lòng trắng trứng có mùi thối, lại sinh ra nhiều chất khí. Châ"t khí ây cũng luôn bốc hơi ra ngoài. Cả nước và châ"t khí trong lòng quả trứng đều tranh nhau chui ra khỏi vỏ trứng, trọng lượng của trứng gà sẽ nhẹ

đi. Cho nên bỏ trứng vào nước, những trứng nào đã nổi lên thì đó là những quả trứng đã bị ung.

Vi sao loại dao căt thưừng,

lại khùng căt được kính?

Nếu lây đất sét nặn thành hình một đồ vật, bạn có thể vẽ hoa lá lên đồ vật ấy bằng que diêm. Ngày hôm sau, đồ vật đó khô đi, bạn lây que diêm khác vẽ lên đồ vật ấy thì không vẽ được nữa. Vì sao vậy?

Vì lúc này, que diêm bằng gỗ mềm hơn đất sét ấy.

Dao làm bằng thép cứng hơn đất sét khô. Bây giờ

thì bạn đã biết vật cứng có thể rạch được vật mềm.

32

https://thuviensach.vn

Kính là vật cứng, sắt, thép cũng cứng nhưng không cắt được kính. Trên thế giới có một loại đá gọi là kim cương. Loại kim cương này cứng hơn kính rất nhiều. Vì vậy, dao cắt kính ở đầu có lắp kim cương, chắc chắn bạn sẽ cắt rời được kính.

Vì sao khùng nên ăn vé khoai lang?

Trong khoai lang có rất nhiều chất dinh dưỡng, còn vỏ khoai thì rất khô, đó là những tế bào chết không có giá trị dinh dưỡng gì cả, không nên ăn.

Nếu bạn ăn nhiều vỏ khoai sẽ làm tăng sự vất vả

cho dạ dày và ruột, làm ảnh hưởng đến sự tiêu hóa.

Nhiều người do không biết tác hại của vỏ khoai nên họ đã ăn cả vỏ. Vì họ nghĩ bỏ vỏ khoai thì lãng phí, điều này thật không hợp lý một chút nào.

Vì sao trong thang m úy có nhiêu

cõng lấc điện và bóng đèn ?

Công tắc điện và bóng đèn trong thang máy dùng để điều hành và khống chế cái thang đó.

Rất nhiều nút bấm màu trắng có đánh số bên trên. Những con số đó biểu thị số thứ tự của tầng lầu mà thang máy đi qua. Còn có nút điện bên trên BÍ ẩn quanh ta

33

https://thuviensach.vn

có mủi tên chỉ lèn hoặc chỉ xuống. Nó điều khiên thang máy chạy lên hoặc chạy xuống. Còn có công tắc điện dùng để điều khiên, mở cửa, đóng cứa và khởi động thang.

Bên dưới tất cả các nút điện đều có bóng đèn.

Bạn vừa ân xong một nút điện nào đó thì đèn ở

dưới nó bật sáng ngay. Qua các công tắc điện và bóng dèn này, người đi cầu thang máy có thể dễ

dàng điều khiển sự vận hành của thang máy.

Vì sao ông khói nhà máy lại C(W thể?

Không khí gần mặt đất di động chậm, áp lực lớn; không khí trên cao di động nhanh, áp lực nhỏ.

https://thuviensach.vn

Ông khói nhà xây cao, không khí xung quanh miệng ống di động nhanh, áp lực nhỏ, khí nóng sau khi bị nung đốt sẽ từ ống khói bay ra càng nhanh. Như vậy, lửa trong lò sẽ cháy càng mạnh.

Ngoài ra, khói trong ống khói bốc ra chứa những chất có hại cho cơ thê con người. Sau khi ống khói xây cao, những chất có hại ấy sẽ theo dòng không khí ở miệng ống khói mà bay đến những nơi rất xa, giảm nhẹ sự ô nhiễm đối với khu dân cư, thành phố và thị trấn lân cận.

Đáy chím hoa phải có lẽ Uuỉng lủ vì sao?

Tât cá các chậu trồng hoa ở

đáy đều có một lỗ nhỏ. Vậy lỗ

nhỏ này có tác dụng gì nhỉ?

Đó là khi chúng ta tưới hoa,

nếu tưới nhiều nước quá mà

đáy chậu không có lỗ thoát,

nước không chảy ra ngoài, rễ

cây ngâm trong nước lâu ngày

sẽ bị thối nát làm cây trồng bị

chết. Vì vậy, các chậu trồng

cây cảnh thường có lỗ nhỏ để

nếu chẳng may ta tưới nhiều

nước quá, số nước thừa sẽ

chảy theo lỗ nhỏ ra ngoài.

BÍ ẩn quanh ta

35

https://thuviensach.vn

Vì sao khi uống Ihuèc phái nâng nước?

Khi uống thuốc có thêm một ngụm nước có thê giúp cho thuốc dễ trôi xuống họng. Nước còn có thể bảo vệ niêm mạc của thực quản, có tác dụng làm trơn mềm. Ngoài ra trong dạ dày, nước còn có tác dụng làm cho thuốc loãng ra và tan đi, tiện lợi cho cơ thể hấp thu thuốc.

Có người khi uống thuốc không uống nước mà chỉ uống khan. Làm như vậy có hại đối với cơ thể, tuyệt đối không nên làm thế. Tất nhiên, khi dùng thuốc khan của đông y đã sắc kỹ, hoặc thuốc nước, vì trong bản thân thuốc đã có chứa tương đối nhiều nước rồi nên uống ít nước cũng không sao cả.

Vì sao thây thuồc tiểp xúc vã bệnh nhẩn

tnầ ít khi lăy bệnh?

Các thầy thuốc, các hộ lý thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân nói chung ít lây bệnh vì cơ thể

của họ đã có tác dụng miễn dịch bảo vệ họ. Tính miễn dịch cũng là một đặc điểm sinh lý của cơ thể

người, giúp cơ thể tiêu diệt, loại bỏ các châT kháng nguyên xâm nhập vào hoặc các chất lạ do tự cơ thể

mình sinh ra. Khi cơ thể đã có sức đề kháng thì khó bị lây bệnh; nếu mất sức đề kháng thì dễ dàng bị cảm, cúm, sốt, tiêu chảy và các bệnh khác.

36

https://thuviensach.vn

Ngoài sự miễn dịch dã nói ở trên, một điều cần chú ý nữa là họ luôn luôn có ý thức phòng bệnh tốt khi tiếp xúc với người bệnh như: đeo khẩu trang, rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng, cồn sát trùng, vả lại có rất nhiều bệnh không lây qua tiếp xúc thông thường.

Vi sao sổ ngày trong môi tháng

khùng giông nhau?

Chúng ta đều biết rằng một năm có 12 tháng, tương ứng 365 ngày. Vậy thì mỗi tháng nên có bao nhiêu ngày là hợp lý? Nếu tính theo 30 ngày thì một năm nên có 7 tháng 30 ngày, 5 tháng 31 ngày.

Nhưng hiện nay số ngày trong mỗi tháng không tính theo cách đó. Tại sao vậy nhỉ?

Theo ghi chép từ rất lâu về trước, có một vị

Hoàng đế La Mã cho rằng tháng 2 không tốt lành BÍ ấn quanh ta

37

https://thuviensach.vn

nên ra lệnh bớt đi một ngày của tháng 2 đem nhập vào tháng 7. về sau lại có một vị Hoàng đế La Mã nói ông sinh ra vào tháng 8, tháng đó củng phải được thêm một ngày. Thế là lại lấy bớt của tháng 2 một ngày nữa. Thành thử, tháng 2 chí còn 28

ngày, về sau, khi người ta biên soạn dương lịch vẫn giữ nguyên không sứa đổi. Cho nên dương lịch hiện nay có 7 tháng 31 ngày; đó là các tháng 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12 và 4 tháng 30 ngày; đó là tháng 4, 6, 9, 11. Riêng tháng 2 chỉ có 28 ngày hoặc 29 ngày.

Vì sao gương ch iếu ra được đo lật?

Gương được làm từ kính, vừa trơn láng, vừa sáng bóng, tia nắng vừa chiếu lên mặt gương liền phán xạ trở lại, cho nên chiếu ra được mọi đồ vật.

Nếu phết một lớp bạc mòng lên mặt sau của gương thì sự phcản xạ ánh sáng càng tốt, đồ vật chiếu ra càng rõ ràng hơn.

Tạ i sao dưừtig di ỏ ùm g tuii

tại quanh co uon lượn ?

Đường càng thẳng càng dễ di, càng dốc càng khó đi. Các phương tiện có thể lao vun vút. Nhưng ỲCV'

38

https://thuviensach.vn

khi lên đèo nó chạy rất chậm. Còn nếu đèo quá dốc thì các phương tiện không thể lên được.

Nếu làm một con đường dốc đứng từ chân lên thẳng tới đính núi, thì có rút ngắn được doạn dường nhưng lại quá dốc, người và xe không sao đi được. Vì vậy, đường đi ở vùng núi đều phải được xây vòng quanh núi, vòng sau cao hơn vòng trước. Dường như thế gọi là dường uốn quanh theo núi. Người đi bộ lên núi, hoặc ô tô lên núi trên con đường như vậy sẽ ít mất sức hơn.

VÌ S(W trên que kem

có khci trăng ỈM tên?

Không kể ở xứ lạnh, nhiệt dộ

không khí bao giờ củng cao hơn

nhiệt độ của que kem. Toàn

thân que kem lạnh buốt nên

nó liền hút lấy nhiệt lượng

trong không khí nóng xung

^ quanh và biến thành hơi

nước. Thêm vào đó không

khí gần kề xung quanh que kem cũng

bị lạnh đi, làm cho hơi nước trong không

khí que kem ngu'ng dọng lại thành vô vàn hạt nước li ti. Lại thêm không khí không ngừng BÍ ấn quanh ta

39

https://thuviensach.vn

chuyển động, cho nên xem ra có vẻ như có từng luồng, từng luồng "khói trắng" đang bốc lên từ que kem. Trên thực tế, làn "khói trắng" đó là tập hợp của vô vàn hạt nước li ti, mắt thường không nhìn rõ được, trông giống như làn "khói trắng" lờ mờ vậy.

Xì sao phải (tùng chăn bùng

bọc lấy thùng dựng que hem?

Các cô, các chú bán kem que thường dùng chăn bông bọc kín mít thùng đựng kem vì sợ chúng tan nhanh thành hơi nước. Đó là do chăn bông có thê giữ â'm trong mùa đông, lại còn có thể cách nhiệt trong mùa hè nữa. Thùng đựng kem được bọc kín bằng chăn bông thì Mặt Trời sẽ không trực tiếp chiếu đến nó trong mùa hè. Hơi nóng bên ngoài không dễ gì lọt vào trong thùng đựng kem được, que kem sẽ tan rất chậm. Nếu không dùng chăn bông bọc kín, không khí nóng bên ngoài sẽ luồn vào trong thùng đựng kem, que kem gặp phải không khí nóng liền tan thành nước rất nhanh.

Xì sao ngọn lửa bao giở cũng vuon lên?

Vì khí nóng nhẹ hơn khí lạnh nên nó bao giờ

cũng bốc lên trên. Xung quanh ngọn lửa đều là khí 40

https://thuviensach.vn

ý

/ j

nóng, chúng bốc lên rất nhanh, từ bốn phương tám hướng đổ dồn vào ngọn lửa, làm cho nó không còn con đường nào khác ngoài việc vươn lên phía trên cùng với khí nóng. Nguyên lý này củng giống như

khi triều dâng, những sóng xung quanh đều xô về

phía trước làm cho con sóng trước mặt đành phải nhào tới luôn.

Xì sao báo sỉ khoác áo choàng tráng

và đọi núi tráng?

Khi chẩn đoán chữa trị và chăm sóc người bệnh, các bác sĩ và y tá đều mặc áo choàng trắng và đội mũ chụp trắng. Y phục của các thầy thuốc mặc lên người phải vừa sạch vừa chỉnh tề. Đó là vì người bệnh trong bệnh viện rất nhiều, đặc biệt cần giữ

BÍ ẩn quanh ta

41

https://thuviensach.vn

vệ sinh. Mặc quần áo màu trắng dễ phát hiện ra các thứ bẩn dây vào. Điều đó muôn nhắc nhớ

người ta không riêng gì bác sĩ và y tá khi làm việc đều phải mặc áo choàng trắng, đội mủ chụp trắng.

Cả những nơi rất cần giữ vệ sinh nhu' nhà hàng ăn, cửa hàng thực phẩm,... củng yêu cầu phải mặc quần áo làm việc màu trắng.

Vì sao có the đùng ống hút

đẽ hút aôuẽng?

Khi chúng ta dùng ống hút để

hút đồ uống, đầu tiên chúng ta

hút hết không khí trong Ống, khiến

trong ống bị mất áp lực, từ đó áp

lực không khí bên ngoài sẽ đẩy đồ

uống vào trong Ống. Vậy là chúng

ta có thể uống được đồ uống một

cách thoải mái.

Vì sao trên lẽp xe tại có rãnh?

Xe chạy được là nhờ chuvển động quay của bánh xe. Nếu lực ma sát giữa bánh xe và mặt đâd nhổ sẽ xảy ra hiện tượng trượt. Bánh xe quay tròn 42

https://thuviensach.vn

tại chỗ mà không nhích lên được. Vì vậy, bánh xe cần phải bám vào mặt đất ở một mức độ nào đó để lăn tới trước. Để cho bánh xe lăn trên mặt đất một cách thuận lợi, trên mặt lốp xe tiếp giáp với hướng tới của xe (chu vi lốp xe) đều có nhiều đường rãnh nhăn.

Ngoài ra, khi bánh xe lăn tới với tốc độ cao, thường hay sinh ra hiện tượng trượt ngang. Điều đó rất nguy hiểm. Đặc biệt, khi xe chạy với tốc độ

siêu cao, nếu sinh ra sự trượt ngang thì dễ gây nên sự cố lớn. Vì vậy, để đảm bảo cho xe ô tô chạy thẳng, trên mặt lốp xe được đúc nhiều rãnh sâu theo chiều dọc. Nếu thấy lốp ô tô, xe máy xe đạp bị mài mòn tới một mức nào dó, các rãnh trở thành nông, bạn phải thay lốp khác.

Các bạn hãy nhìn chiếc xe máy hai bánh. Bánh trước chỉ có rãnh dọc, bánh sau có cả hai loại BÍ ẩn quanh ta

43

https://thuviensach.vn

rãnh. Đó là vì bánh trước chỉ có rãnh tránh trượt ngang, còn bánh sau là bánh phát động nối với xích tuyến chuyển động nên cần có ma sát với mặt đường để tiến về phía trước vừa phải tránh trượt ngang.

Như vậy, các rãnh dọc ngang hay dích dắc trên lốp xe là làm tăng độ bám của xe lên mặt đường, đảm bảo cho xe chạy an toàn, nhâT là xe có tốc độ cao.

Vì S(W đông hô đặt cạnh nam chăm

thì khùng chính xức nữa?

Nếu đem kim loại như thép đặt gần nam châm mạnh thì sẽ bị từ hóa. Tính chất của nam châm từ

hóa chất thép và làm cho nó trở thành nam châm.

Đương nhiên, có loại dễ bị từ hóa như: đồng, nhôm,... và có loại khó bị từ hóa như: sắt, niken,...

Đồng hồ do nhiều thứ kim loại chế thành, có thép không gỉ là hợp kim sắt, có hợp kim đồng và các loại khác nữa. Trong số đó có kim loại dễ bị

ảnh hưởng của nam châm. Nếu lò xo xoắn Ốc (dây tóc) đẩy bánh xe lắc bị từ hóa, thì đồng hồ chạy không chính xác nữa. Thế là việc tính đếm thời gian cũng bị sai lệch đi.

44

https://thuviensach.vn

Gần đây, đồng hồ thạch anh xuất hiện nhiều lên.

Nguyên lý hoạt động của loại đồng hồ này là do một điện áp có tính chu kỳ tác động lên miếng tinh thể thạch anh rất nhỏ để nó sinh ra dao động có qui luật. Thông qua mạch điện tích phân (IC) làm cho dao động đó trở thành dao động tần số thấp (như

con lắc đồng hồ cơ) loại đồng hồ này đạt được mục dích đo thời gian chuẩn xác. Nếu đặt những sản phẩm đó vào gần nam châm mạnh thì sẽ không nhậy nữa, việc tính thời gian cũng không chuẩn.

Làm thể ÌÙU) để (íc nhiệt độ hơn ICCC °c

Nhiệt kế ru'Ợu và nhiệt kế thủy ngân chỉ thích hợp cho nhiệt độ ở miền thích hợp. Với nhiệt độ

quá cao thì rượu và thủy ngân trong nhiệt kế sẽ

bay hơi, làm hỏng nhiệt kế.

Loại nhiệt kê điện tử bạch kim có thể đo được nhiệt độ cao, nhưng nó chỉ đo được nhiệt độ đến 1.000°c. Dùng loại quang hỏa kế chuyên dùng cũng chỉ đo được đến 3.200°c. Ngoài ra, người ta còn đo nhiệt độ bằng cách sử dụng phương pháp đo năng do vật chât ở nhiệt độ cao phát ra. Chẳng qua đối với nhiệt độ cao hàng vạn độ, dù có dùng phương pháp đo nào thì củng không thể đo trực tiếp được nhiệt độ mà chỉ có thể thông qua việc tính toán để xác định nhiệt độ.

BÍ ẩn quanh ta

45

https://thuviensach.vn

Ví như với nhiệt độ ở

trung tâm Mặt Trời là 1,5

triệu độ là chi qua năng

lượng hết sức lớn cùa phán

ứng nhiệt hạch mà tính ra.

Đê tiến hành phản ứng

nhiệt hạch nhân tạo, người

ta phải tạo được nhiệt độ

siêu cao như ở trung tâm

Mcặt Trời. Trước mắt các

chuyên gia của nhiều nước

trên thế giới đang tập trung

nghiên cứu vân đề này.

Hiện nay, đã có công bố về kết quả việc tạo được nhiệt độ gần một triệu độ trong điều kiện lý tưởng. Đương nhiên là các số liệu này đưa ra không phải do đo trực tiếp. Có lúc thì dựa vào các bức xạ do các ion phát ra, có lúc thì dựa vào hình trạng của quang phổ phát ra củng như mật độ điện tử mà tính ra.

Vi sao khỉ rót nước sõi nước lạnh

lại có tiêng kêu kháo nhom?

Tiếng kêu ấy phát ra là do nước va chạm vào thành cốc. Nước sôi và nước lạnh có tỉ trọng khác 46

https://thuviensach.vn

nhau. Tỉ trọng nước lạnh lớn hơn nước sôi, vì vậy nước lạnh đập vào thành cốc với lực mạnh hơn nước sôi, nên tiếng kêu khi đổ nước lạnh sẽ to hơn khi đổ nước sôi. Ngoài ra, so với nước lạnh xung quanh dòng nước sôi có nhiều hơi nước, khi đổ

nước sôi sẽ xuât hiện nhiều bóng hơi nước, các bóng nước này củng gây nên tiếng vang.

Nếu nhiệt độ không khí thấp thì âm thanh sẽ

to, nhiệt độ cao âm thanh sẽ nhỏ.

Thực ra, không chỉ âm thanh chịu ảnh hưởng của nhiệt độ; mà gỗ, không khí, nước sôi đều chịu ảnh hưdng của nhiệt độ.

Xì sao bọt xủ phùng có nhiêu màu sào?

Bong bóng xà phòng thổi ra, chúng có màng mỏng trông như giây bóng kính vậy. Khi Mặt Trời chiếu lên màng xà phòng thì mặt trong và mặt ngoài của nó đều sản sinh ra phản xạ. Khi ánh nắng mặt trời xuyên qua mặt ngoài, tới bên trong của bong bóng xà phòng thì lập tức phản xạ trở

lại, và khi ánh sáng đã quay trở lại có hệ số phcần xạ nhất định. Chúng ta đều biết màng xà phòng rất là mỏng nên hai lần phản xạ rất dễ chồng chéo lên nhau. Ở những nơi mà màng xà phòng có độ

dày khác nhau, có khi ánh sáng dược tăng cường BÍ ân quanh ta

47

https://thuviensach.vn

và có khi ánh sáng được giảm đi, thậm chí có khi bị tiêu diệt mất. Anh sáng mặt trời trông như

không màu nhưng thực tế có 7 màu: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím, hợp thành. Nếu một chỗ nào đó trên màng xà phòng vừa hay là ánh sáng đỏ phản xạ trở lại và triệt tiêu lẫn nhau, thì nơi đó không nhìn thây ánh sáng đỏ mà thể hiện lên màu lam. Củng bởi lý do đó, ở một chỗ khác, một loại ánh sáng được tăng cường thì lại xuâ't hiện một màu sắc khác. Đỏ là do sự trùng lặp ánh sáng lên nhau mà bọt xà phòng có nhiều màu sắc khác nhau.

Vi sao Hhỉ xe chạy ạua

lại gây nên luông gió?

https://thuviensach.vn

Có nhiều cách giải thích về vấn đề này: Phương pháp thứ nhất là dựa vào việc đo các vân. Trước hết, ta chụp ảnh với một nguồn sáng mạnh, sau đó, thông qua độ đậm nhcỊt khác nhau trên âm bản do dòng khí tạo nên. Ngoài ra, gần đây người ta còn dùng phương pháp quan sát đường biên của dòng khí chuyển động khi có xe chạy qua. Ớ các nhà máy chế tạo ô tô lớn, người ta có lắp đặt các mô hình thổi gió lớn. Qua quan sát, người ta thây phía trước dầu xe, không khí bị nén. Phía sau xe, không khí bị giãn nở.

Vì vậy, khi xe chạy đến rồi lướt qua, phía sau xe sẽ hình thành dòng khí đến lấp chỗ khí bị giãn mà sinh ra một luồng gió mạnh. Dùng mắt để

quan sát dòng khí thì không phải là một việc dễ

mà cần phải chuẩn bị một thiết bị đặc biệt.

So với việc quan sát dòng khí thì việc quan sát dòng nước cuốn khi tàu thuyền chạy qua thì sẽ dễ

dàng nhìn thấy một dòng nước lớn cuốn theo sau.

Vì sao nước giếng mua đùng đm,

mùa h è mút?

Nước giếng vốn là nước ngầm dưới đất, dù bốn mùa xuân - hạ - thu - đông nhiệt độ của nước gần như không thay dôi. Nhưng không khí trên mặt BÍ ấn quanh ta

49

https://thuviensach.vn

đất trong bốn mùa lại thay đổi rất lớn, mùa đông lạnh, mùa hè rất nóng, cho nôn nước giếng mùa đông thây ấm, nước giống mùa hè thây mát.

\ì sao nấu c ơm băng noi áp suất

lại mau chín?

Khi chúng ta phải hầm nhừ thức ăn thì sự lựa chọn tốt nhất là nồi áp suât Thông thường, nước sôi ở 100°c. Với các nồi đun nước, thức ăn bình thường, nhiệt độ khi đun khó có thể tăng hơn 100°c bởi vì hơi nước sẽ thoát ra ngoài, cân bằng lại nhiệt độ với môi trường. Nồi áp suất thì khác, khi đun hơi nước dược giữ lại, áp suất trong nồi ngày càng tăng lên và hơi nước trong nồi sẽ tạo áp https://thuviensach.vn

lực lên bề mặt của nước (dạng lỏng) trong nồi, khiến cho nước (ở dạng lõng) không thể biến thành hơi nước nữa. Do vậy, nhiệt không bị mất ra bên ngoài, nhiệt độ tăng hơn 100°c và giúp thức ăn chín nhanh hơn.

Cũng chính bởi lý do không thoát hơi nước ra ngoài, nên vitamin và các khoáng châd trong thức ăn cũng được giữ lại.

Vì sao trên nóc nhà cao tăng

lại phải lăp cột chưng sét?

Trên các nóc nhà cao tầng người ta đều lắp dặt cột chống sét nhọn hoắt, có nhừng nhà rất cao phải đặt nhiều cột chống sét. Vì sao lại thế?

Khi trời mu'a, mây trên không trung mang điện, hai đám mây mang điện lại gần nhau sẽ có khả

năng phóng điện, khi phóng điện lóe ra ánh chớp và sinh ra tiếng nổ dữ dội, đó chính là chớp và sấm sét.

Có những khi đám mây mang điện ở gần mặt đất phóng điện xuống, người ta sẽ nói là "sét đánh". Khi ấy, những gì bị sét đánh sẽ cháy đen.

Nhà cao tầng gần mây nhất dễ bị sét đánh, cho nên nhà càng cao càng cần lắp đặt cột chống sét.

Có cột chông sét sẽ không bị sét đánh nữa.

BÍ ẩn q https://thuviensach.vn

uanh ta

51

Vì sao khùng được tránh mưa

dưới gốc cây to?

Vào mùa hè, thường có mưa rào kèm theo sấm chớp. Khi có mu’a, có sâm, mây đen che kín bầu trời, từng ánh chớp lóe lên, kèm theo là tiếng sâm sét nổ inh tai. Mưa to như trút nước sẽ làm cho người đi đưừng chẳng mấy chốc bị ướt. Cho nên khi gặp mưa to người ta thường phài tìm nơi trú mưa, song bạn đừng bao giờ trú mưa dưới gốc cây to. Bời vì, sâm sét hay đánh vào nhừng gì ở gần nó nhất. Cây to cao hơn các vật xung quanh, gần đám https://thuviensach.vn

người đứng dưới gốc cây cũng bị sét đánh.

Vì sao mùa hè thức ăn dê bị thỉu?

Xung quanh chúng ta có rất nhiều vi khuẩn.

Kích thước vi khuẩn vô cùng bé nhỏ, mắt thường không nhìn thây được. Vi khuân có rất nhiều, rất nhiều loài, trong đó có loài vi khuẩn gây ôi thiu.

Loài vi khuân này thích nóng. Chúng chuyên thích

"ăn" những món giàu dinh dưỡng. Cứ đến mùa hè là chúng hoạt động mạnh hắn lên. Hễ gặp thứ gì ngon là chúng vào đó sinh sống. Chúng như có phép biến hóa, hai thành bốn, bốn thành tám, sinh sôi rất nhanh.

Cơm và thức ăn đều bị chúng làm hỏng, chuyên mùi ôi thiu. Người ăn phái cơm và thức ăn đó thường bị nôn mửa, tiêu chảy.

Nếu

dem

nấu lại cơm và

thức ăn thừa,

giết

chết

vi

khuấn đi, sau đó

để nơi thoáng

mát sẽ không dễ

bị ôi thiu.

BÍ ẩn quanh ta

53

https://thuviensach.vn

Vỉ sao một năm có 12 tháng?

Phải mất một năm Trái Đất mới quay đủ một vòng quanh Mặt Trời. Trong thời gian đó Mặt Trăng đã quay quanh Trái Đất 12 lần. 12 tháng tương dương với thời gian một vòng quay của Trái Đất. Lịch được dựng lên là để tính theo thời gian vận chuyển đó.

Truơc kỷ nguyên của chúng ta, dân tộc Babilon lấy đơn vị thời gian là thời kỳ trôi qua giữa hai tuần trăng non và tính bằng "trăng" hay dó là tháng. Nhưng các mùa lại chi phối bởi sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời. Phải mất nhiều sự tu chỉnh suốt cả một chặng đường lịch sử dài nguơi ta mới lập được lịch trùng khớp với các mùa. Thời gian hiện nay của tháng tính theo dương lịch so với thời gian một tuần trăng. Tức tháng tính theo âm lịch không cách xa bao nhiêu.

Vì sao một tuần lẽ có 7 ngày?

Mặt Trăng quay quanh Trái Đất mất khoảng 28

ngày. Và trong thời gian đó, Mặt Trăng hiện ra dưới bốn nét mặt khác nhau: trăng non, trăng thượng huyền, trăng tròn, trăng hạ huyền. Chia 28

với 4 người ta có 7 ngày hay một tuần lễ.

54

https://thuviensach.vn

Việc chia tuần lê bằng 7

ngày do sáng kiến của

dân tộc Chaldee. Dân

tộc Hebreux thêm

vào việc chia đó một

ý nghĩa bí ân, 6

ngày đầu có liên hệ

đến việc tạo dựng

thế giới và ngày thứ

bảy, ngày nghi hay ngày

Sabat. Ớ Rome, dưới

triều

hoàng

đế

Auguste, việc phân

chia được thông qua và mỗi ngày được dành cho một vị thần trong đó có thần Mặt Trăng, Hỏa tinh (Mars), Thủy tinh (Mercure), Mộc tinh Qupiter), Kim tinh (Venus), Thổ tinh (Saturne), theo cách gọi ngày nay. Chủ nhật là ngày Mặt Trời dành cho chúa theo nghi lễ dạo cơ đốc.

Vi sao mọt thìa (tường cho vào CẾC nước

mà hhữĩig đãng tên?

Đường và nước đều do những hạt vô cùng nhỏ

bé tạo nên. Những hạt cực nhỏ ấy được gọi là phân tử. Phân tử không những không nhìn thấy BÍ ẩn quanh ta

55

https://thuviensach.vn

được bằng mắt thường mà ngay cả dùng kính phóng đại cũng không nhìn thây. Như vậy, bạn mới biết nó nhỏ đến chừng nào.

Giữa những phân tử có những kẽ hở vô cùng nhỏ, những kẽ hở ấy mắt chúng ta không nhìn thây được, nhưng phân tử lại lọt qua dễ dàng. Khi chúng ta cho đường vào nước, phân tử đường chui dần vào phân tứ nước. Cho nên bạn thây dấy, đường tan nhung nước trong cốc lại không thấy dâng đầy thêm.

Vì sao bị điện giật lại chết?

Điện là một phát minh lớn của nhân loại. Đối với cuộc sống, điện vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, điện cũng rất nguy hiểm: Nếu ta bị diện giật nhẹ thì tê dại cả người, nặng thì cơ thể dẫn tới tử vong. Vậy tại sao điện giật lại có thế gây chết người được?

Cơ thể con người củng chính là một vật dẫn diện. Khi cơ thể tiếp xúc với dòng diện mạnh, nó sẽ làm tổn thương đại não và tim, khiến trung khu thần kinh do đại não điều khiên mất khá năng làm việc, làm cơ thê ngừng hô hấp. Đồng thời, dòng điện củng kích thích mạnh vào tim, làm tim ngừng đập ngav lập tức. Do vậy, khi bị điện mạnh giật, con người sẽ chết ngay lập tức.

56

https://thuviensach.vn

Vì thế, các bạn cần hết sức chú ý, giữ gìn khi tiếp xúc với điện nhé!

Tại sao lai có muôi?

Muôi là một trong những chât khoáng phô biến nhất. Về mặt hóa chất, muối có tên khoa học là

"sodium chloride" - là một hợp chất gồm sodium và chloride. Muôi ta dùng hàng ngày là muối nhà bếp, được sàn xuất bằng nhiều cách: từ nước biển, nước hồ mặn, suối mặn, mó muối.

Trong một "gallon" (khoáng 4,5 lít) nước biển có khoảng hơn lOOg muối. Ớ một vài hồ "mặn" như

Biển Chết" (Dead Sea) hoặc "Hồ Mặn Lớn" (Great Salt Lake) thì nồng độ muối cao hơn nhiều, ơ

nhiều nơi trên thế giới có những "mỏ" muối mà lớp muối có khi dày tới hàng mấy trăm mét. Những mỏ muối này có lẽ là do nơi đó xưa kia là các đáy biên cô bị lấp. Các suối nước mặn là do nước mu'a ngâm vào mỏ muối chảy ra ngoài.

Hầu hết các muối thương mại (hay muối công nghiệp) dều là muối mỏ. Đê khai thác mỏ muối, người ta đào những giếng sâu xuống tận lớp muối, sau dó bơm nước vào để cho nước hoà tan muối, nước đó được bơm lên và cho bốc hơi là thành muối. Loại muối này hạt rất mịn.

BÍ ấn quanh ta

57

https://thuviensach.vn

Dc đău que diêm phát ra lửa?

Theo nghiên cứu, các loại

diêm hiện nay chúng ta dùng

có thể có nguồn gốc từ sự phát

hiện chất phốt pho (P). Đó là

một nguyên tố có thể cháv

dược ở nhiệt độ thấp. Ngày

nay, chúng ta thường dùng hai

loại diêm. Một loại là diêm ma

sát, quẹt que diêm lên bất cứ

mặt thô ráp nào cũng có thể

xoè lửa. Một loại nữa là diêm an toàn, nó chỉ xòe lửa khi quẹt que diêm lên một bề mặt xử lý đặc biệt.

Diêm ma sát được chế tạo theo cách nhúng đầu que diêm vào dung dịch photphoric. Sau đó, nhúng đầu diêm vào sáp ong nóng chảy rồi lại nhúng vào một hỗn hợp chất có chứa chất keo dính, oxit chì và phốt pho.

Nguyên lý cháy của diêm là: Sự cọ sát làm cho hợp châd phốt pho và chì phát nổ, lửa phát ra truyền đến lớp sáp rồi đến que gỗ của diêm.

Trong loại diêm an toàn, đầu que diêm có chứa hai hóa chất là sunĩua stibium (Stibium ký hiệu Sb) và Kali clorua. Hai má bao diêm (dùng để quẹt que diêm) có chứa phốt pho đỏ. Chất ở trong đầu que diêm này chỉ khi quẹt vào một mặt xử lý đặc biệt thì mới xòe lửa. Khi cọ xát, một lượng nhỏ phốt pho đỏ sẽ bốc hơi, làm cho đầu diêm xòe lửa.

https://thuviensach.vn

Vỉ sao võ lăng õ lô lại có hình trùn?

Thời kỳ đầu, ôtô không có vô lăng mà chỉ dùng một cây gậy dài để điều khiển hướng xe. Khi xe chạy, cây gậy này thường xuyên chuyển động đột ngột, có lúc còn làm bị thương cả người lái xe. Dần dần các nhà chế tạo xe đã thay thế cây gậy dài đó bằng chiếc vòng hình tròn và gọi nó là vô lăng như ngày nay.

\ì sao làu hỏa phải

chạy trên ứuừng ray?

Sở dĩ, tàu hỏa phải chuyển động trên đường ray là để giảm bớt lực ma sát. Hơn 100 năm trước, sau khi động cơ hơi nước được phát minh thì con người đã nghĩ ra việc phải cho tàu chạy trên đường ray.

Khi chạy trên đường ray, trợ lực chuyển động của bánh xe sẽ giảm đi rất nhiều. Ngoài ra, trọng BÍ ẩn quanh ta

59

https://thuviensach.vn

lượng của tàu hỏa là rât lớn nếu đê tàu hỏa chuyển động trên những chiếc lốp như ô tô thì những con đường quốc lộ sẽ không chịu nổi sức ép của đoàn tàu. Việc lắp những đệm gỗ trên đường ray cỏ tác dụng làm giảm áp lực của đoàn tàu lên mặt đất.

Vì sao ủ những đẩu nôi (tường ray

phái tó Hhoảng trông?

Tuyến đường sắt dài, uốn lượn được làm nôn từ những doạn đường ray kim loại có độ dài tương dương nhau. Khi ghép các thanh ray này lại thì ở giữa các thanh ray với nhau người ta luôn đê một khoáng trống. Mục đích của khoảng trông này là để phòng khi các thanh sắt nóng lên nớ dài 60

https://thuviensach.vn

ra. Các nhà khoa học tính toán rằng, chi cần nhiệt độ tăng lên 10°c thì mỗi mét đường ray sẽ dài ra 1,8 micrômét. Nếu không có khoáng trống giữa các thanh ray thì khi nhiệt dộ nóng lên các thanh ray sẽ nở ra và đây nhau dẫn đến cong hoặc gẫy gập lên trôn, khi đó tàu sẽ không thê di lại được.

Vì sao bẽn dưới đường ray

phái rải đá?

Nếu nền dường ray bằng nền dât thì khi đoàn tàu có trọng lượng lớn chạy qua sẽ rất dễ bị biến dạng, lún sụt gây đổ tàu. Còn khi nền dược rải bằng đá thì mặt đường sẽ có độ vững chắc rất cao, bảo đám an toàn cho tàu chạy. Khi mưa, nước mưa sẽ dễ dàng chảy qua các khe giữa những viên đá thoát ra ngoài, như vậy nước sẽ không đọng ở trên dường ray lâu làm hỏng đệm gỗ và các vật liệu kim loại khác.

Tai sao tan thuyên

khùng chạy ngang dược?

Có phải đúng là tàu, thuyền không thể chạy ngang không nhỉ? Chúng ta hãy xem xét hình dạng BÍ ẩn quanh ta

61

https://thuviensach.vn

của chúng trước đã. Nếu tàu được đóng thành dạng tròn như chậu thau, thì lực cản ở bâT cứ

hướng nào cũng đều bằng nhau. Cho nên, nó có thể chạy tới, chạy ngang một cách tự do. Tuy nói là "một cách tự do" nhưng thực ra không làm sao phân biệt được hướng nào là hướng tới, hướng nào là hướng ngang cả, có lẽ là quay lung tung. Vì vậy, dể tàu thuyền lướt tứi phía trước được thuận lợi, thông thường người ta đóng tàu có dạng thon dài, mũi tàu nhọn để giảm nhỏ lực cản, tránh bị dạt ngang. Hình dạng thon dài có đầu nhọn đó được gọi là "dạng dường dòng". Vì người ta dùng dỏng chảy để nghiên cứu lực cản của các vật chuyển động trong chất lỏng.

Không riêng gì tàu thuyền, các máy bay nhanh cũng được chế tạo theo "dạng đường dòng", cũng nhằm mục đích làm giám nhỏ lực cản phía trước, bảo đảm cho máy bay bay về phía trước, phòng ngừa nó bị dạt ngang.

Đã lừ rất

lâu,

con

con

người biết đóng

Ip^

tàu

thuyền có

hình dạng thon dài

và đầu nhọn. Song,

mỗi khi cập bến, nhâd

thiết phải diều khiển cho nó

62

https://thuviensach.vn

chuyển động ngang. Khi ấy, chỉ cần điều chỉnh tốc độ quay cùa cánh quạt thì nó sẽ từ từ, nhích dần từng tí một cập vào bến.

Vì sao phải sơn màu đô ủ đáy làu?

Loại sơn màu đỏ sơn ở đáy tàu không phải là sơn thông thường, iruà người ta đã cho vào dỏ một số châd độc. Chúng được sơn vào đáy tàu để chống các sinh vật trên biển bám vào đáy tàu sinh sống.

Nếu những con vật này bám vào thành dáy tàu sẽ

khiến tốc độ tàu giảm xuống, ngoài ra chúng còn làm hỏng thành tàu.

Vì sao làu lạ i ph a i cập bở

ngược vã dùng nước chảy?

Tàu thuyền khi muốn cập vào bờ đa phần phải chọn chiều cập ngược với chiều nước chảy. Sở dĩ

phải như vậy là vì, khi cập bờ, tàu cần phải giảm tốc độ. Nếu cập bờ theo hướng xuôi dòng nước, quán tính chuyển động của tàu kết hợp với lực đẩy của nước sẽ khiến vận tốc tàu không giảm được. Còn khi đi ngược dòng nước có thể lợi dụng sức cản của nước đê làm giảm tốc độ của tàu. Như vậy, tàu mới có thể cập bến một cách an toàn và nhanh chóng.

BÍ ẩn quanh ta

63

https://thuviensach.vn

Vì sao khi bay, máy bay

lạỉ có khói tráng?

Phần trắng dê lại phía sau máy bay không phải hoàn toàn là khói mà dó hà hơi nước được đông kết lại sau khi máy bay đi qua. Phần khí nóng ướt do mcáy bay thải ra trong quá trình bay gặp phần không khí lạnh ở trên cao thì đông lại thành các hạt nước nhỏ và tụ thành đám như đám mây, khi chúng đạt đến một dộ dày nhất định thì chúng ta có thể nhìn thấy từ mặt đất. Phần mây trắng kết thành dải dài phía sau máy bay này phái sau khoảng nửa giờ mới tan hoàn toàn.

Vì sao chim tại có thể làm hỏng máy bay?

Mặc dù, trọng lượng của một con chim cực nhó so với trọng lượng của máy bay. Hơn nữa, tốc độ

64

https://thuviensach.vn

bay của chim cũng không thê bằng máy bay, nhưng nếu nó dâm thắng vào một máy bay đang bay với tốc độ cao thì lực va đập sẽ rất lớn. Các nhà khoa học đâ tính toán rằng, một con chim nặng 7,2kg va vào một chiếc máy bay đang bay với vận tốc 960km/h thì lực va đập cùa con chim gây ra lên tới 1.270.000 (N). hực này không hề nhỏ so với sức công phá của một quả đạn pháo băn vào thân máy bay.

Vì sao người ò trang tàu ngâm Hhi tàu lặn

mong nước tại khùng trị chết ngạt?

Bình dưỡng khí trong tàu ngầm đã được nén ép thu nhỏ thể tích, thông thường nó có thể cung cấp dưỡng khí cho thủy thú đoàn trong vòng 90 ngày.

Ngoài ra, trong tàu ngầm còn dùng phương pháp tái sinh dưỡng khí. Một số hóa chất đặc biệt khi phàn ứng sẽ hút khí cácboníc và giải phóng ra khí ôxy. Điều này giúp người ờ trong tàu ngầm sẽ

không bị "chết ngạt" khi làm việc lâu dưới biển.

Vì sao xe tăng lại phải lấp bánh xích?

Xe tăng là loại phương tiện tác chiến trên các loại địa hình khác nhau. Nếu như dùng lốp cho xe BÍ ấn quanh ta

65

https://thuviensach.vn

tăng, thì diện tích tiếp xúc của lốp với mặt đất nhỏ

mà trọng lượng của xe tăng rất lớn (lên đến hàng chục tân) nên khi xe tăng đi vào vùng đất mềm sẽ

bị xa lầy. Phần xích sắt bao bọc toàn bộ hệ thống bánh xe, khi xe vào vùng lầy lội, bùn ướt hoặc có tuyết rơi, với diện tích tiếp xúc rộng, xích sắt sẽ

phân tán trọng lượng của xe tăng, còn bánh xe phía trong thì vẫn cứ chạy dều như chạy trên đường bộ. Như vậy, người lái xe sẽ không phải lo xe mình bị mắc kẹt ở chỗ nào.

\ì sao lên lửa có Ihể bay xa?

Tên lửa có thể bay xa dược là vì bên trong quả

đạn có lắp động cơ đẩy, động cơ này sẽ cung câp lực bay cho tên lửa. Động cơ này dùng nhiên liệu có thể là dạng lỏng hoặc rắn. Khi nhiên liệu được đốt cháy sẽ sinh ra lượng khí nóng cực lớn, lượng 66

https://thuviensach.vn

khí này sẽ phụt ra ngoài với tốc độ lớn, đồng thời sản sinh ra một phản lực, đẩy tên lửa tiến về phía trước. Do đó, tên lửa chỉ cần nạp đủ lượng nhiên liệu cần thiết là có thể bay rất xa.

Tại sao khả năng gỉừ nhiệt

của phích nước giảm dẩn?

Phích nước là một chai hai lớp, giữa hai lớp là một lớp cách nhiệt bằng cách rút hết không khí trong đó ra.

Khả năng giữ nhiệt của bình đựng nước nóng phụ thuộc hai điều kiện: một là khoảng giữa của hai vỏ thủy tinh của bình phải đảm bảo độ chân không, hai là lởp tráng gương ở mặt trong phải phản xạ tốt. Nhờ đó mà khả năng giữ nhiệt của bình tốt hơn. Bình đựng nước nóng dùng lâu, độ

chân không sẽ giảm, hơn nữa lớp kim loại mạ

phản xạ nhiệt có thể bị hu' hỏng một phần, khả

năng phản xạ nhiệt sẽ giảm đi, do đó khả năng giữ

nhiệt của bình cũng giảm.

Gần đây người ta dùng vật liệu thép không gỉ

thay thủy tinh chế tạo bình nước nóng, kết câu chân không vẫn không thay dôi. So với bình thủy tinh, loại bình này có độ bền cao, độ chân không cũng rất tốt, nên tuổi thọ sử dụng tương đối dài.

BÍ âh quanh ta

67

https://thuviensach.vn

Thực ra, loại bình thép không gí sau một thời gian sử dụng độ chân không cũng giảm nên không thê giữ nhiệt tốt được nữa.

Vì S(W (Uw phay dê bị gỉ?

Không chỉ dao phay dễ bị gỉ mà các vật dụng bằng sắt khác để ngoài trời cũng dễ bị gỉ. Thực ra có hai loại sắt gỉ. Một loại gỉ đỏ, một loại gỉ đen.

Gỉ dó sinh ra ở nhiệt độ thường, gỉ den sinh ra khi nung sắt ở nhiệt độ cao hơn hoặc khi đốt sắt trong ôxy. Bất luận gỉ đỏ hay gỉ đen chúng đều sinh ra trên bề mặt của sắt. Bởi vì thành phần chú yếu của gí sắt là sắt ôxit, các hựp chất như sắt ôxit ngậm nước, nên gỉ sắt chi sinh ra trên bề mặt ngoài mà không phải từ bên trong của khôi sắt.

Với không khí khô và ở nhiệt độ thường, sắt khó bị gỉ. Nhưng trong không khí âm, dưới tác dụng của cacbon điôxit và nước, trên bề mặt của sắt sẽ tạo thành ôxit sắt II và hyđrô ôxit sắt II, đó là gỉ sắt màu đỏ mà chúng ta thường thấy. Gỉ sắt trên dao phay là loại gỉ đó.

Chúng ta có thể làm một thí nghiệm nhỏ đê thây quá trình hình thành cúa gỉ sắt. Trước hết ta tráng qua Ống nghiệm bằng nước rồi đô bột sắt vào trong ống nghiệm. Sau đó, úp ngược ống

:'r ý r

68

https://thuviensach.vn

nghiệm vào một cốc nước. Sau một thời gian không lâu, trên thành ống nghiệm sẽ xuất hiện gỉ

sắt đỏ. Lúc bấy giờ, nước sẽ dâng lên trong ống nghiệm. Đó là sau khi ôxy và sắt hòa hợp với nhau, áp suất khí trong ống giảm xuống.

Vì sao nam thảm hút được sát?

Nam châm hay sắt từ đều hút sắt. Nam châm không chỉ hút sắt mà còn hút ni ken, cô ban và quặng ôxit sắt từ.

Các vật thể không có từ tính này khi tiếp xúc với nam châm sẽ nhanh chóng bám chặt vào nam châm. Khi các tấm sắt bị hút vào nam châm có đặc tính là lại tiếp tục hút các tấm sắt khác. Như vậy, sắt bị nam châm hút cũng có hiện tượng cảm ứng từ nên biến thành loại sắt có từ tính. Một tâm sắt khi đcặt gần cực N (cực nam) của nam châm thì nơi tcâm sắt chcạm vào nam châm sẽ biến thành cực s (cực bắc), vì vậy chúng có thể hút lẫn nhau. Còn chỗ tấm sắt không chạm vào nam châm sẽ biến thcành cực N. Chúng lại cũng có thê đẩy cực nam của nam chcâm khác. Nếu đem một nam chàm cắt thành những miếng nhỏ, thì ta lại có các mảnh nam chcâm nhỏ hơn. Trái lại, nếu đem các tấm sắt cho hút trên nam châm thì tâm sắt từ sẽ càng ngày BÍ ẩn quanh ta

69

https://thuviensach.vn

càng lớn. Như vậy, những chất dễ dàng bị nam châm hút, là những châd có từ tính, khi bị nam châm hút, chúng lại trở thành những nam châm (có tính chất giống nam châm).

V / sao khùng nên ăn nhiêu mì ăn liên?

Mì ăn liền tuy được làm từ bột mì, nhưng thành phần chú yếu vẫn là hiđrat cacbon, mì chính, muôi và châd phụ gia. Hàm lượng thịt bò, thịt gà, tôm trong mì rất tháp, thậm chí là không có, về cơ bản không thể đáp ứng nhu cầu năng lượng cùa cơ thể.

Thêm vào đó, trong mì ăn liền thường có châd chống mốc và phẩm màu, những chât này nếu sử

70

https://thuviensach.vn

dụng lâu dài sẽ gây phán ứng phụ. Do vậy, bạn nên hạn chế ăn mì ăn liền.

Vì sao chứng la căn lăng cường ăn cá?

Cá chứa hàm lượng prôtêin cao, thịt cá ngon, dễ

hâp thu, ngoài ra hàm lượng chất béo trong cá củng không cao. Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng, trong cá giàu kali có tác dụng thúc đẩy sự

phát triển của cơ thể, rất có ích đối với sự phát triển trí tuệ ở trẻ. Có điều khi ăn cá các bé phải cẩn thận với những chiếc xương nhé!

Vi sao phải ăn cả rau và hoa ợuá?

Nhiều người cho rằng cả hoa quả và rau đều chứa khối lượng lớn các vitamin và muối hữu cơ, do vậy có thê ăn hoa quả để thay cho rau. Thực ra BÍ ẩn quanh ta

71

https://thuviensach.vn

chât dinh dưỡng trong hoa quả không phong phú như ờ rau. Không những thế, sau quá trình báo quản nhiều ngày, giá trị dinh dưỡng trong hoa quà cũng đã giám sút, trong khi dó rau là thực phẩm tươi sẵn có theo mùa. Trong rau rất giàu vitamin, có tác dụng thúc dẩy các chức năng của hệ thống tiêu hóa, tăng cường hoạt dộng cúa nhu động ruột, diều này hoa quả không thể so sánh được.

Vì sao không nen ăn quá mặn?

Ăn mặn có nguy cơ gây ra bệnh cao huyết áp.

Trong muối có chứa natri, chất này có dặc tính giữ

nước. Khi khối lượng lớn natri và nước đi vào trong máu, khiến lượng máu tăng lên, các thành mạch phồng nên sẽ gây tăng huyết áp. Chính vì vậy, chúng ta cần kiêm soát lượng muối hấp thu hàng ngày. Với người bình thường lượng muối hấp thu trong ngày nên dưới lOg. Với người cao huyết áp nên duy trì ở mức từ 5g đến 8g là phù hợp.

Vì sao san bữa ăn khùng nên

vận động mạnh?

Sau bữa ăn, dạ dày chứa dầy thức ăn, hệ thông tiêu hóa cần có lượng máu khá lơn để hỗ trợ hoạt 72

https://thuviensach.vn

động tiêu hóa. Nêu lúc này hoạt động mạnh, sẽ

khiến máu phân tán đến các cơ bắp, gây cản trở

cho sự tiêu hóa, hấp thu chất dinh dưỡng, ảnh hường đến sức khỏe của cơ thể.

Vì sao món ăn đê trong tủ tạnh

cẩn đun nóng roi mói ăn?

Nhiệt độ trong tú lạnh tuy thấp nhưng chỉ có tác dụng hạn chế sự sinh sôi của vi khuẩn mà không thê tiêu diệt vi khuẩn. Có một số loại trực khuân trực tràng như trực khuân thương hàn, trực khuẩn viêm ruột, cho dù nằm trong băng tuyết thì chúng vẫn có thê sống tới ba tháng. Do vậy, với các món ăn bào quán trong tú lạnh, cần đun nóng rồi mới ăn, nếu không có thê gây bệnh, thậm chí gây ngộ độc thức ăn.

Tại sao dưa cải muôi

tại bị váng trăng?

Du'a cải muối có váng trắng là do nước muối bị

nhạt hay hộp, lọ dùng để muối dưa bị dính nước lạnh, dưa cũng dễ bị nhớt và nổi váng trắng. Nếu BÍ ẩn quanh ta

73

https://thuviensach.vn

dùng đôi đũa ướt có dính nước hạnh hoặc đũa bẩn có khuẩn để gắp thì củng gây tình trạng tương tự.

Dưa bị nhớt do nhiều nguyên nhân: rửa dưa không sạch; nồng độ ngọt - mặn không đủ để bảo quản dưa hoặc có trường hợp khi đã muối xong nhưng nếm thây vị nước ngâm ngọt, mặn hơn liền cho thêm nước lạnh vào.

Nếu dưa đã bị lên váng trắng thì không nên ăn sống nữa. Khi dó nên vớt bỏ lớp váng, xả sạch dưa, vắt ráo nước và dùng để xào, nấu canh, chế

biến thcành món khác.

Nếu nước đã bị nhớt, vớt dưa khỏi nước ngâm, rửa sạch nhớt bằng nước đun sôi đến khoảng 80°c.

Sau đó, dùng khăn khô, sạch vắt ráo nước và ngâm bằng nước muối mới.

Tại sao trẽn lá cờ Olympỉc

lũi có năm vùng trùn?

Đại hội thể dục thể thao long trọng và có quy mô lớn nhâd trên thế giới là Thế vận hội Olympic.

Mỗi khi khai mạc Thê vận hội Olympic, trên hội trường bao giờ cũng phải kéo lên lá cờ Thế vận hội. Vì trên lá cờ này có in năm cái vòng, cho nên nó củng được gọi là cờ "năm vòng tròn".

74

https://thuviensach.vn

về sau người ta lại có một cách giải thích khác về màu sắc của năm cái vòng, cho rằng năm cái vòng này tượng trưng cho năm lục địa trên thế

giới: màu xanh tượng trưng cho châu Âu, màu vàng tượng trưng cho châu A, màu đen tượng trưng cho châu Phi, màu lục tượng trưng cho châu Dại Dương, còn màu đỏ tượng trưng cho châu Mỹ.

Người ta cũng có thể có những cách giải thích khác nhau về lá cờ năm cái vòng. Năm 1979 tờ tạp chí Olympic, Uỷ ban Olympic Quốc tế đã chính thức nêu rõ rcằng dựa theo hiến chương Olympic, ý nghĩa của năm cái vòng này là tượng trưng cho sự

đoàn kết giữa năm lục địa. Đồng thời, tượng trưng cho tinh thần thi đua công bằng thẳng thắn và hữu nghị giữa các vận động viên toàn thể thế giới đến tập trung tại Thế vận hội Olympic.

Bắt đầu Thế vận hội Olympic lần thứ 7, khi khai mạc Thế vận hội Olympic, bao giờ cũng cử hành BĨ ẩn quanh ta

75

https://thuviensach.vn

nghi thức đại biểu thành phô chú nhà của Thế vận hội lần này đem lá cờ Olympic trao cho thị trưởng thành phố tố chức Thế vận hội Olympic lần sau.

Tiếp đó, thành phố này sẽ giữ lá cờ tại phòng chính của tòa thị chính, rồi bốn năm sau sẽ lại cứ

hành một nghi thức như thế.

Thê giời có Ờ(W nhiêu dãn tộc?

Theo những thống kê chưa đầy đủ, thế giới có chừng 2000 dân tộc.

Số lượng nhân khâu của các dân tộc trên thế

giới khác nhau rất xa. Dân tộc lớn nhất lèn tới nghìn triệu, dân tộc nhỏ nhất chi có vài chục người. Bảy dân tộc có tông số nhân khâu lên tới quá 100 triệu người là người Hán, người Inđuxtan, người Mỹ, người Bănggan, người Nga, người Nhật, người Braxin, 60 dân tộc có nhân khâu từ 10 triệu, 92 dân tộc có nhân khẩu từ mười vạn đến một triệu người. Nhân khâu các dân tộc khác không có đủ mười vạn người.

Tống số các dân tộc ờ châu A là trên một nghìn, đại khái chiếm nửa tông dân số trên thế giới. Châu Á là đại lục có nhiều dân tộc nhất trên thê giới, châu Âu ước tính có 170 dân tộc, khoảng 20 quốc gia cơ bản chỉ có một dân tộc.

76

https://thuviensach.vn

0 °c la nhiệt độ cùa nước hau hăng?

Khi hạ nhiệt độ xuống 0 ° c thì nước hoàn toàn đóng băng rắn. Khi tăng nhiệt độ cao hơn 0 ° c thì đồng thời tồn tại cả nước lóng lẫn băng rắn. Khi nước và băng cùng đồng thời tồn tại dù chì có một ít mảnh băng trôi nôi trong nước thì nhiệt độ của nước vẫn là 0 ° c . Khi ta tăng nhiệt độ để cho băng tan hết, nhiệt độ của nước củng không hề thay đổi.

Bởi vì trong lúc này, khi tăng nhiệt độ thì toàn bộ

nhiệt lượng chí để làm tan nước đá. Vì băng cần lượng nhiệt này đê chuyên hóa thành nước.

Người ta gọi nhiệt lượng cần thiết để hóa lỏng lgam vật chất là nhiệt dung, dơn vị calo/gam. Các loại chất kết tinh khác nhau thì có nhiệt dung khác nhau. Ví dụ với băng là 79,7calo/gam, còn với chì là 6,5 calo/gam.

CÓ phải Im g đỏ và tùng tráng trứng

đùng đặi ủ nhiệt đệ giống nhau?

Nếu dùng nước 7 0 °c để luộc trứng thì lòng đỏ

nhanh chóng đặc lại. Còn lòng trắng thì không đông đặc dược. Nếu muốn cho lòng trắng trứng đông đặc được thì phải tăng nhiệt độ. Thê thì tại sao? Nguyên nhân là lòng dỏ và lòng trắng trứng BÍ ẩn quanh ta

77

https://thuviensach.vn

dông dặc ở nhiệt dộ khác nhau. Lòng đỏ đông đặc ở nhiệt độ 6 7 ° c - 6 8 ° c , còn lòng trắng đông đặc ở

nhiệt độ 80°c.

Thế nhưng nếu rán trứng bằng dầu thì lòng trắng trứng lại dặc nhanh hớn, còn lòng đỏ lại đông đặc chậm hơn. Tại sao vậy? Nguyên nhân là dù lòng đỏ đông dặc ở nhiệt độ thấp hơn lòng trắng nhưng vì lòng đỏ bị bao bên trong lòng trắng, nên ở nhiệt độ đó thì lòng trắng nhanh chóng đông đặc còn lòng đỏ vẫn chưa đông. Muốn cho lòng đỏ đặc lại thì cần phải rán lâu hơn một chút.

\ì sao khùng thể dùng nước

dập lát dái đang cháy ?

Vì dầu nhẹ hơn nước, nên vừa dội nước vào là dầu nổi lên mặt nước, diện tích cháy sẽ mở rộng ra nhanh chóng, nhu' thế càng thêm nguy hiểm. Khi dầu, xăng đang cháy, phải bình tĩnh hạ thấp nhiệt điểm cháy bằng cách dùng bao tải đang ướt trùm kín điểm cháy thì có thể dập tắt được lửa. Nếu diêm cháy bị lan rộng ra ta phái lập tức gọi đội cứu hỏa đến.

Mặt khác, đê dập tắt được lửa, phải cách lv tuyệt đối ôxy. Không cho ôxy tiếp xúc với ngọn lửa, hoặc dầu nhiên liệu, vì ôxy là chất gâv cháy.

Ngày nay, có nhiều phương tiện cứu hỏa cho việc cháy xăng dầu như: dùng bình chứa bọt khí 78

https://thuviensach.vn

c o , và các loại bọt khác nhằm ngăn cản sự tiếp xúc của lửa với không khí.

Khi áo quần trên người bị dính xăng dầu bốc cháy thì bạn có thể lấy chăn ướt trùm kín người lại để không cho ngọn lửa tiếp xúc với không khí và ngọn lửa sẽ bị dập tắt.

CÓ phải mùi thơm là ở dạng khí?

Mùi từ các sinh vật bay ra kích thích thần kinh khứu giác của người và động vật gây nên một loạt các cảm giác.

Loại vật chất gây nên cảm giác này ở người và dộng vật có thê ở thể khí, thể lỏng và thể rắn.

Nói chung, chất gây nên cảm giác mùi không chỉ có tính chất bay hơi mạnh mà còn hâp thụ

BÍ ẩn quanh ta

79

https://thuviensach.vn

mạnh lên bề mặt vật chất và hòa tan tốt trong mờ.

Người ta chia hương liệu làm hai loại lớn: hương liệu thiên nhiên và hương liệu nhân tạo. Mùi thơm của các loại hoa cũng như mùi thơm của các loại quả thuộc loại hương liệu thiên nhiên. Hương liệu dộng v ật ngoài xạ hương còn có loại chát thơm kết thành đá ở trong gan cá voi gọi là long diên hương.

Cần hết sức cân thận trong việc trích lấy hương liệu từ thực vật: để thu dược mùi thơm của loại hương liệu lấy từ hoa trước hết hòa tan vào dầu, sau đó cẩn thận dùng cồn tinh khiết để phcân ly, ngoài ra còn có thể dùng phương pháp nén, chưng hơi nước để lấy chất có mùi thơm.

Tại sao xát xứ ph ùng lên da lại l)ị tron?

Khi ta tắm, lúc xát xà phòng lèn mình, ta thấy thân mình dần dần trơn. Thực ra đó là một hiện tượng bình thường. Trong đời sống, đúng là có không ít chất rắn được hòa tan. Ví dụ: nước có thể hòa tan được đường trắng và muối ăn, nhiệt độ hơi cao thì băng tuyết tan ra nước,... Thế nhưng xà phòng tuyệt đối không thê hòa tan da người, trái lại lúc ta xát xà phòng lên mình là giúp ta tây sạch hết bấn trên da.

Khi xát xà phòng lên, da bị trơn, cũng như khi ta xát xà phòng lên bình, lên cốc thủy tinh,... thì 80

https://thuviensach.vn

các đồ vật này cũng trở nên trơn. Xà phòng cũng như các chất có tính kiềm, khi hòa tan vào nước đều làm cho các chất bị trơn. Cacbonat, nước kiềm, nước tro, amoniac đều có tính chất này.

Vì sao pháo hoa lại có nhiêu màu sác?

Phần dưới của pháo hoa dược làm bởi hỗn hợp của châd: Kalinitrat, lưu huỳnh và bột than gỗ.

Nhiệm vụ của nó là sau khi thuốc nô được đốt lên thì nó sẽ đẩy pháo hoa lên trời. Phần trên của pháo hoa mới là phần trọng tâm, bên trong nó là nguyên liệu đốt, chất trợ cháy, chúng có thể tạo ra một sô màu sắc, làm tăng thêm độ sáng cho pháo hoa.

Nhưng thuốc phát sáng mới là nguyên nhân

làm cho pháo hoa có nhiều màu sắc như vậy.

BÍ ấn quanh ta

81

https://thuviensach.vn

Thuốc tạo màu sắc là các loại muối kim loại khác nhau. Các loại muối này ở nhiệt độ cao có thc thể hiện rõ được 'bản sắc" riêng của mình. Ví dụ muối Stơrôn sẽ phát ra màu đỏ, bari lại cho màu xanh, còn muối đồng - đồng axít cacbonnic lại cho màu xanh lam.

Con người đang lợi dụng những nguyên lý phản ứng ôxy hoá của các muối kim loại khác nhau, có thê phát sáng những màu sắc khác nhau để làm ra nhiều chủng loại pháo hoa đẹp khcác nhau.

Vì sav xe lứt, ô lô vận chuyển đẩu xứng

ứấi dùng cái thung chứa hình trụ trùn?

Thùng chứa hình trụ tròn có đặc tính chịu lực rất tốt, dó là khắp mọi nơi trên nó đều chịu lực rất đều và đối xứng. Như thế, bảo đảm cho thùng chứa không dễ bị hư hỏng. Giả sử, làm thcành hình khối hay các hình khác thì ở các rìa góc sẽ chịu lực đặc biệt mạnh, đó chính là nơi dễ bị phá vỡ. Có khi chẳng có va đập gì cũng tự nhiên bị vỡ gây nên sự cô nghiêm trọng.

Dùng thùng chứa hình trụ tròn để chuyên

chở châT lỏng vừa tiết kiệm vật liệu lại vừa vững chắc.

82

https://thuviensach.vn

Vi sao tàu ngẩm có thể tận mong, nổi lên?

Dó là trò ảo thuật của sự thay đổi trọng lực và sức đẩy. Bất kỳ vật thể nào ở trong nước, ngoài việc phải chịu đựng lực theo hướng thẳng đứng xuống dưới ra còn chịu lực nâng lên của nước. Lực nâng lên đó chính là sức dẩy. Khi sức đẩy lớn hơn trọng lực, vật thể sẽ nôi lên mặt nước, khi sức đẩy nhỏ hơn trọng lực, vật thể sẽ chìm xuống, khi sức đấy bằng trọng lực hoặc chênh lệch rất ít thì vật thể sẽ "lơ lửng" ớ bất kỳ vị trí nào trong nước. Nếu điều chỉnh độ chênh lệch giữa trọng lực và sức dấy của tàu ngầm thì nó có thể chìm xuống, nổi lên.

Nhúng thân tàu ngầm là cố dịnh không thay đổi, nên sức đẩy mà nó chịu trong nước là không thay đổi. Vì vậy, muốn điều chỉnh độ chênh lệch này chỉ có thê tiến hành bằng cách thay đổi trọng lượng bản thân tàu.

Các nhà thiết kế tàu ngầm đã thiết kế tàu ngầm thành một thân tàu gồm hai lớp vỏ trong và ngoài.

Trong khoảng không giữa vỏ trong và vỏ ngoài chia thành một số khoang nước. Mỗi khoang nước đều lắp van dẫn nước vào và van xả nước ra. Tàu ngầm đang nổi trên mặt nước muốn lặn xuống, thì chỉ cần mở van dẫn nước vào các khoang chứa nước đê cho nước biển nhanh chóng chảy đầy vào, lúc đó trọng lượng tàu ngầm đã tăng lên và khi trọng lượng vượt quá sức đẩy thì tàu sẽ chìm. Nêu BÍ ẩn quanh ta

83

https://thuviensach.vn

như tàu ngầm đang lặn dưới nước muôn nôi lên thì chí cần dùng van dẫn nước vào rồi dùng không khí nén có áp lực cực lớn phun nước ở trong các khoang chứa nước qua van xả cháy ra ngoài. Lúc đó trọng lượng giảm, sức đây của tàu ngầm lớn hơn trọng lực nên tàu nổi lèn khỏi mặt nước. Nếu tàu ngầm muốn chạy trong khoảng nước ở giữa mặt biển và đáy biển thì có thể cho nước vào một phần khoang chứa nước. Hoặc tàu ngầm xả một phần nước ở khoang chứa nước ra nhằm điều tiết trọng lượng tàu ngầm bằng hoặc lớn hơn sức đẩy một ít. Lúc đó, tàu ngầm cớ thể di trong khu vực nước có độ sâu, nông khác nhau.

Vi sac xe lăng lạ i có thể guay đâu?

Xe tăng có thê chuyên hướng là do bộ phận chuyển hướng có trong xe thực hiện. Bộ phận này có thể làm cho tốc độ chuyển dộng của hai bánh xích khác nhau. Bên nào chuyển dộng chậm thì xe sẽ quay về bên đó. Nếu muốn quay đầu lại 180°

thì chỉ cần cho một bên xích đứng im không chuyên động, còn bên kia chuyên động là có thê quay dầu được. Nếu muốn quay đầu nhanh thì chỉ

cần cho một bên xích chạy tiến còn một bên xích chạy lui là có thể ngay lập tức quay đầu xe.

84

https://thuviensach.vn

Vì sao xe lăng ~Uuỉy lực" cố thê bơi

qua sùng?

Xe tăng "thủy lực" có kết cấu thân xe to hơn những xe tăng bình thường và có hình của một chiếc thuyền. Khi xuống nước nó sẽ lợi dụng chân vịt hoặc chức năng đặc biệt của xích xe đê "bơi".

Sở dĩ, nó có thê lặn lcà vì nó được thiết kế có thể

bịt kín tất cả các lỗ vào khoang xe. Lúc đó không khí cho những người trên xe thở chủ yếu được lấy từ dinh tháp pháo, sau khi qua sông xe tăng lại hoạt dộng ở trên cạn như thường.

Vi sao điện thoại có thê

chuyên được tiếng nói?

Khi gọi diện thoại, tiếng người được chuyển vào micro trong ống nói, màng của micro sẽ rung động theo sự thay đổi to nhỏ, cao, thâp của giọng nói. Từ

những rung động này, tiếng nói của chúng ta đã BÍ ẩn quanh ta

85

https://thuviensach.vn

được chuyến thành tín hiệu điện. Tín hiệu điện này được khuếch đại sau đó chuyển đến phần loa trong máy điện thoại của người nghe. Tín hiệu điện sẽ làm màng loa rung theo đúng sự chuyển đổi được ghi lại từ giọng người nói. Màng loa rung sẽ đẩy không khí đến tai người nghe, chính là âm thanh. Hai bên cứ

như vậy trao đôi giữa người nói với người nghe và điện thoại hoàn thành nhiệm vụ chuyển tải tiếng nói.

Vì sao máy vỉ tính có thể

nhớ được rất nhiêu thú?

Máy tính nhớ số liệu về văn bán, hình ảnh,...

vào trong ổ đĩa cú'ng, đĩa mềm, khi nào cần có thê lấy ra bất cứ lúc nào. Một đĩa mềm phô thông có 86

https://thuviensach.vn

dung lượng là 1,44MB có thể chứa một bộ tiểu thuyết có tới 700.000 chữ, còn một ổ đĩa cứng có dung lượng 1GB có dung lượng lớn hơn 600 lần đĩa mềm. Khi có ổ đĩa cứng, ổ dĩa mềm, USB,... thì máy tính của chúng ta có thể ghi nhớ rất nhiều thứ.

Xì sao tủ tạnh tạ i tủm tạnh được?

Trong tủ lạnh có hệ thống làm lạnh. Hệ thống làm lạnh này hoạt động sẽ khiến chất làm lạnh chuyển từ thế khí sang thể lỏng và ngược lại. Quá trình từ thể lông sang thể khí là một quá trình hấp thụ rất nhiều nhiệt. Đây là lý do vì sao tủ lạnh lại có thể làm lạnh được.

Xì sao máy giặt tại có thể

giặt sạch ợuân ác?

ớ trong thùng máy giặt có thiết kế một mô tơ

chuyển động. Mô tơ này có thể quay ngược quay xuôi với tốc độ từ 300 - 500 vòng trên phút. Khi nước chuyển động trong vòng quay như vậy thì nước củng có lực li tâm nhất định. Lực này giúp nước "lôi" hết các chất bân ở quần áo ra. Kết hợp với bột giặt, nước xả, hệ thống vắt,... khiến cho quần áo được giặt sạch, vắt khô.

BÍ ẩn quanh ta

87

https://thuviensach.vn

Vì sao tín hiệu điện thoại

có thê truyền đi rất xa?

Tín hiệu điện thoại sẽ giảm dần cùng sự tăng lên của cự ly. Tuy nhiên, trong quá trình truyền thông tin, người ta đã lắp đặt rất nhiều trạm thu phát chuyển tiếp. Nhu' vậy, tín hiệu điện thoại khi yếu lại được khuếch đại khỏe lèn rồi lại chuyển đi tiếp. Như vậy, cho dù là gọi điện thoại đường dài bạn nghe tiếng vẫn rõ nét như người nói chuyện ở

bên cạnh.

Vì sao khi mỏ livỉ tên ỉại nghe

thấy tiếng trước khi thây hình?

Tín hiệu tiếng và tín hiệu hình đến ti vi cùng một lúc. Tuy nhiên, khi mới bật ti vi lên bạn sẽ

nghe thấy tiếng nói trước sau đó mới nhìn thây https://thuviensach.vn

hình. Sở dĩ như vậy, là vì phần hình cần phải đợi cho đèn hình được dốt nóng, quá trình này mất vài giây, còn phần tiếng thì chỉ cần cấp điện là có thể

hoạt động được ngay.

Vì sao pin lại có điện ?

Pin có điện là vì trong pin có chứa chất hóa học.

Khi xảy ra phản ứng giữa các châd hóa học này thì năng lượng hóa học sẽ chuyển thành năng lượng diện. Do năng lượng hóa học trong pin là có hạn nên lượng diện do pin sản sinh ra củng có hạn. Các bạn cần chú ý, chất hóa học có trong cục pin là các chất cực trường. Do đó, các bạn không được bóc pin ra dể chơi hoặc cho vào miệng cắn. Ngoài ra, khi pin dã hết điện cần phcái bỏ pin củ vào nơi xử

lý riêng, không tuỳ tiện vứt ra môi trường để tránh ô nhiễm môi trường từ pin gây ra.

Vì sao bóng đèn lại có hình guả lê?

Việc thiết kế bóng đèn hình quả lê sẽ phù hợp với nguyên lý vận động của chât khí là luôn hướng lên trên. Khi dòng điện chạy qua dây tóc bóng đèn, ở đó sẽ sinh ra các hạt màu đen, các hạt BÍ ẩn quanh ta

89

https://thuviensach.vn

này sẽ bị luồng khí

nóng trong đó hút

lên trên và "dán"

vào

phần

đầu

bóng đèn, các hạt

này không thê

chìm xuống phần

tròn

phía

dưới.

Nếu nó chìm xuống

dưới thì phần thủy tinh

bên trong sẽ bị "muội" đen

từ đó ảnh hưởng đến độ sáng của bóng đèn. Đó chính là lý do vì sao người ta lại làm bóng dèn điện hình quả lê và treo ngược.

Tại sao ánh sáng lại có màu trăng?

Anh sáng phát ra từ Mặt Trời hoặc từ những bóng đèn diện có màu trắng. Trôn thực tế, đó là sự hoà trộn của bảy sắc cầu vồng.

Nếu như người ta cho ánh sáng qua một lăng kính, ví dụ một viên kim cương, chúng sẽ được phân tích thành bảy sắc màu, và cái đó người ta gọi là quang phô. Ngược lại, chúng ta lại cho ánh sáng đó qua tiếp một lăng kính thứ hai, những màu sắc dó lại hoà lẫn với nhau và cho ta ánh sáng màu trắng.

https://thuviensach.vn

Trong hiện tượng cầu vồng, những giọt nước mưa hoạt dộng như một dạng lăng kính: khi di qua dó, những tia sáng di chệch hướng so với quỹ dạo của chúng và khi đó chúng xuâT hiện với các sắc màu của cầu vồng: đỏ, da cam, vàng, xanh lá cây, xanh da trời, chàm và tím. Tóm lại, ba màu trong đó - màu đỏ, màu xanh lá cây, màu xanh da trời, là ba màu cơ bản, và ở những đoạn nằm chồng lên nhau, chúng tạo ra những màu khác.

Chúng ta cảm nhận ánh sáng nhờ có đôi mắt của mình. Những tê bào hình que cùa mắt chúng ta cho chúng ta cảm giác màu den hay trắng, còn những tế bào hình nón cho ta cảm giác màu sắc.

Trái bóng làm sao nẩy lên được?

Hai yếu tô làm trái bóng nẩy lên được là tính đàn hồi (co giãn) và vì bóng có hình thức tròn.

Trái bóng thường được làm bằng cao su là chất liệu có tính đàn hồi, co vào, giãn ra mà vẫn giữ

dược nguyên trạng của nó. Và vì bóng hình tròn, nên khi chạm đất, nó chì tiếp xúc với đất tại một diêm, lực co giãn tập trung vào một điểm đó, đủ

sức làm trái bóng nấy lên. Nó cứ lặp đi lặp lại như vậy nhờ vào hai yếu tô trên cho đến khi lực vếu dần.

BÍ ẩn quanh ta

91

https://thuviensach.vn

Những vật hình vuông, cho dù bằng cao su, khi ném xuống đất không nẩy lên xuống như trái bóng dược, vì bề mặt tiếp xúc với dát lớn hơn, lực đàn hồi không tập trung nôn không đủ sức làm vật vuông nẩy lên được.

Tạ i sao dái ăn có t ính axỉt

lại diữig dược trong h ộp sát?

Chúng ta biết rằng khi sắt tiếp xúc với các chất có tính axit sẽ dễ bị gỉ. Thê tại sao các hộp đựng thức ăn bằng sắt lại không hề bị gỉ khi tiếp xúc với dầu ăn có tính axit.

Dó là vì bề mặt bên trong của hộp sắt có tráng một lớp kim loại chịu dược axit mà chủ yếu là 92

https://thuviensach.vn

thiếc. Bên trong của hộp có lứp bảo vệ này sẽ

không sự thức ăn có tính axit ăn mòn. Thực ra nói lớp bảo vệ này không sợ axit thì chi là loại axit yếu

- là loại axit tác dụng kém. Trong nước quả tuy có chứa axit nhưng chỉ là các axit hữu cơ, mà các axít hữu cơ thường là các axit yếu. Vì vậy, các hộp sắt đựng thức ăn không sự loại thức ăn có axit yếu ăn mòn. Tuy thế, loại hộp sắt có lớp bảo vệ kiểu này vẫn có nhược điểm. Ví như loại lớp bảo vệ bằng thiếc khi gặp ôxy có thê bị ôxy hóa và sẽ bị gỉ. Trừ

các kim loại quí, các kim loại khác khi tiếp xúc với ôxy ít nhiều đều bị ôxy hóa do đó sẽ sinh ra các ôxit và sắt bị gỉ. Khi tiếp xúc trực tiếp với không khí thì quá trình gỉ càng xảy ra nhanh, vì vậy với các đồ hộp đã mớ thì không nên để lâu.

Vì sao khi sở lay len thúy tinh lạnh thì

thủy lỉnh xung quanh ngón tay bị m ủ?

Đó là do hơi nước ở tay mà mắt bcạn không nhìn thây gây nên. Vì tay bạn bị âm, hơi nước bị khí Lạnh trên bề mặt thủy tinh làm ngu'ng lại thành các giọt nước nhỏ, ncn làm mờ kính thuỷ tinh.

Hơi nước là chất khí không màu, mắt ta

không nhìn thây được. Nhưng khi hơi nước

ngưng tụ lại thành giọt nước nhỏ thì ta lại nhìn thây được. Ta có thể làm một thí nghiệm nhỏ: ta BÍ ẩn quanh ta

93

https://thuviensach.vn

lấy một cục đá nhó từ tù lạnh, cho vào cốc đựng nước mát, sau một lúc, thành cốc thủy tinh sẽ

biến thành màu trắng. Dó là do hơi nước trong không khí đã biến thành các giọt nước nhò và phủ trên bề mặt của cốc thủy tinh lạnh gây nên.

Điều đó hoàn toàn giống với việc khi ta sờ tay lên mặt kính thủy tinh hạnh, thủy tinh ờ xung quanh tay ta bị mờ đi.

Vào các ngày lạnh, khi bạn sờ tay lên các thanh thép hoặc sợi thép, bạn có cảm giác là tay bị các sợi thép hút chặt. Đó củng là do nước trên tay bị

các sợi thép lạnh dóng băng gây nên. Nhìn bên ngoài tay ta tựa hồ rất khô nhúng trên thực tê có khá nhiều nước.

Vì sao lại gio cù trăng Hhi đái háng?

94

https://thuviensach.vn

tham chiến giơ cờ trắng, đối phương sẽ ra lệnh tạm ngừng cuộc chiến. Bên giơ cờ trắng sẽ cứ người đến chàm phán. Từ thời điểm giơ cờ trắng chơ đến khi đàm phán trở về, người đàm phán được hưởng quyền bất khả xâm phạm. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, giơ cờ trắng dược coi là dấu hiệu của sự đầu hàng.

Vì sao trên vô của tom\

ma luộc lại có màu đỏ?

Trên vỏ của tôm, cua đã luộc chín có lớp sắc tố

màu đỏ tươi, có tên khoa học là astaxanthin. Các loại giáp xác như tôm, cua khi còn sống, sắc tố của chúng kết hợp với prôtêin đóng vai trò nhất định đối với cơ thể, lúc này chúng không có màu gì đặc biệt. Tuy nhiên, khi luộc chín, dưới tác dụng của nhiệt độ, sắc tô và prôtêin có sự thay đổi, sắc tố bị tách riêng ra, khiến vỏ ngoài của tôm, cua trở thành màu đỏ.

Vi sao nước uong chứa cơn

có thể làm ngitõi bị say?

cồn, rượu là một chất gây tê, mê. Chat gây mê là những chất có thể nhanh chóng đi vào tế bào BÍ ẩn quanh ta

95

https://thuviensach.vn

thần kinh và làm thần kinh bị tê liệt. Tất cá mọi chát gây mê trước khi có tác dụng gây mê đều kích thích tế bào thần kinh làm cho nó ở vào trạng thái hưng phấn. Cho nên, rượu, cồn trước hết có tác dụng của chât kích thích.

Dưới tác dụng của rượu, những sợi thần kinh ức chế nói trên bị tô liệt, làm giảm năng lực tự

kiểm soát bản thân, con người trở nôn lú lẫn trong việc suy xét, có thể làm những việc mà một người đầu óc bình thường chẳng bao giờ làm. Rượu làm người ta say. Vì rưựu trước tiên có tác dụng kích thích hưng phân, nên nếu uống ru‘Ợu có độ cồn thcâp (ru'Ợu nhẹ) thì nó chỉ gây tác dụng kích thích chứ không làm người ta say xỉn.

Vì sao tư thể viết chữ phải ngay ngăn?

Vì sao tư thế viết chữ phải ngay ngăn, thế nào mới là tư thê đúng đắn khi viết chữ? Bạn trẻ viết chữ trước hết cái đầu phải ngay ngắn, hơi cúi xuống một chút, hai vai ngang bằng, mắt cách trang giây khoảng 33cm. Nếu để gần quá sẽ trở

thảnh cận thị. Ngực không được tỳ sát vào bàn, nếu không như thê' sẽ ép mạnh lên phổi và tim, gây trở ngại cho việc hô hấp và tuần hoàn máu.

Hãy chú ý ngồi thẳng, như vậy xương sống mới 96

https://thuviensach.vn

không bị gập cong, hai chân buông lỏng tự nhiên dưới gầm bàn, nếu không, ngày qua thcáng lại sẽ

có thể trở thành người gù lưng và dị dcing.

Viết chữ ở tư thế đúng đắn chẳng những không có hại cho mình, mà còn có thê làm chữ đẹp lên.

Tại sao kh ùn g nên uông

n ước sôi ăê lau?

Nước sôi để nguội, tuy

không còn vi trùng, nhưng

trong quá trình sôi nước

không ngừng bị khí hóa.

Những khoáng chất tan

trong nước cũng như nồng

độ chất có hại trong kim loại

nặng tăng lên, có thể gây

độc trong máu. Ngoài ra, các

hạt axit nitrat còn có thể hóa

hợp thành axit nitrat rất

mạnh, dễ dẫn tới ung thư.

Vì vậy, không nên uống nước sôi để lâu ngày.

Cần cân thận thay nước lọc mới luôn luôn, phòng tránh bệnh tật, giữ gìn sức khỏe cho bản thân và gia đình.

BÍ ẩn quanh ta

97

https://thuviensach.vn

Khi vừa vào bóng lốỉ vì sao

lại Khùng nhìn thấy gì?

Khi bạn vừa ở chỗ sáng vào chỗ tối sẽ cảm thấy nhìn không rõ ràng, phái chờ một lúc mới có thê từ từ nhìn thây những thứ xung quanh. Vì sao vậy?

Thực ra, mắt của chúng ta có hai hệ thống: một là hệ thống triết quang bẻ cong ánh sáng giúp ánh sáng bên ngoài thông qua hộ thống này tới võng mạc. Còn một hệ thống nữa là cảm quang, có thê thông qua các tế bào cảm quang nằm ở võng mạc đê truyền tín hiệu lên não. Não lập tức tiến hành phân tích, gia công và sinh sản thị giác. Tế bào cảm quang có hai loại. Một loại gọi là tế bào thị cảm, có khoảng 1,2 trăm triệu tế bào, chi mẫn cảm với ánh sáng yếu và phát huy tác dụng trong bóng tối. Một loại tế bào khác gọi là tế bào thị thuỳ, có khocáng 6 triệu tế bào, mẫn cảm với ánh sáng mạnh, chủ yếu phát huy tác dụng ở nơi có ánh sáng. Khi ta từ nơi có ánh sáng vào nơi tối, các tê bào thị thuỳ đột nhiên mât tác dụng, không thể sinh sản thị giác. Còn tê bào thị

cảm chỉ phát huy tác dụng trong bóng tối, lại do chất thị tử hồng trong tế bào bị ánh sáng mạnh phân giải.

Vì thế, nơi tối thị cảm và thị thùy phải hợp thành lại mới có thể phát huy tác dụng. Do vậy mới sinh ra bóng tối tạm thời đó. Y học gọi quá trình tiến hóa này là thích ứng với bóng tối.

.ỳOb

98

https://thuviensach.vn

Vì sav sưởi than củi có thể gãy chẽt người?

Than củi cháy trong điều kiện thiếu không khí sẽ tạo ra một loại khí cực độc là cacbon monoxide (CO) - là chất gây ngạt toàn thân do nó tranh châp với ôxy gây giảm ôxy máu ờ tất cả các cơ quan của cơ thể. Vì thế, những cơ quan nào sử dụng nhiều ôxy nhất sẽ bị tổn thương nặng nhât. Theo đó, não và tim sẽ bị tổn thương nghiêm trọng. Nạn nhân khi hít phải khí này nặng thì bị tử vong, nhẹ hơn thì để lại di chứng thần kinh - tâm thần. Khí co dược tạo ra từ các nhiên liệu cháy không hocàn toàn, nhu': than để đun nâu, sưởi âm, khói từ các vụ cháy nhà, khói xả từ máy phát điện, động cơ xe máy, ô tô. Hoặc ở nhừng nơi có thông khí kém như: phòng đóng kín cửa, khu vực ít lưu thông khí, sử dụng lò nướng bằng khí đốt để sưởi...

Tại sac que diêm bị um cong Hằi cháy?

Các nhà khoa học người Anh đã tiến hành

nghiên cứu hiện tượng này và phát hiện ra rằng, nếu đê que diêm nằm ngang thì hiện tượng này sẽ

xảy ra. Còn nếu để que diêm thẳng đứng, nó sẽ

không bị uốn cong.

Nguyên nhân khiến que diêm bị uốn cong chính là luồng không khí thẳng đứng trong khu vực bị

BÍ âh quanh ta

99

https://thuviensach.vn

dốt cháy. Luồng không khí này chuyên dộng từ

dưới lên trôn theo nguyên lý đối lưu. Nhiệt độ

phía trên luôn cao hơn nhiệt độ phía dưới. Chính vì vậy, phần gỗ phía trên luôn cháy với nhiệt độ

cao hơn phần dưới.

Trong quá trình bị đốt cháy, thê tích và khối lượng của que diêm đều bị giảm đi. Nhiệt độ càng cao thì sự thay đổi càng lớn. Như vậy, phần phía trên cháy với nhiệt độ cao hơn sẽ thay đổi với mức độ lớn hơn. Phần phía dưới có nhiệt độ thấp hơn sẽ có sự thay đổi ít hơn. Kết quá là que diêm bị

cong lên trong quá trình bị đốt cháy.

Tuy nhiên, nếu đê que diêm thẳng dứng, sự

chênh lệch này tác dộng không dáng kể và không thể khiến que diêm bị cong trong quá trình cháy.

Vì sao thủy tỉnh trong suẽt?

Chúng ta có thể nhìn qua hầu hết các chất thể

khí và thê lỏng như không khí, nước, rượu, xăng dầu,... nhưng khó nhìn thấu qua những chất rắn như

sắt, dồng, gỗ,... Ày vậy mà thủy tinh tuy cũng là châd rắn, nhưng lại trong suốt, có thể nhìn qua được.

Sở dĩ, chúng ta nhìn được qua chất khí và chất lỏng vì các phân tử của chúng sắp xếp rất lởng lẻo, sóng ánh sáng có thê dễ dàng lọt qua. Ngược lại, 100

https://thuviensach.vn

phan tử chât rắn liên kết với nhau theo trật tự dày đặc, như các viên gạch xếp xít lại với nhau thành các bức tường chắn ánh sáng.

Ở nhiệt độ cao, thủy tinh tan chảy thành chất lỏng. Khi đó, các phân tử sắp xếp rất ngẫu nhiên, không theo một trật tự nào. Nhúng vì thủy tinh đông đặc rất nhanh, các phân tử vẫn giữ nguyên ở trạng thái hỗn loạn, nên khi đã ở thể rắn, ánh sáng vẫn dễ dàng lọt qua.

Tại sac nước rau đang xanh nhưng khỉ vát

chanh vàc íá chugẽn sang màu đó hông?

Có một sô hợp chất hóa học gọi là chất chỉ thị

màu (indicater). Chúng làm cho dung dịch thay đổi BÍ ẩn quanh ta 101

https://thuviensach.vn

màu khi độ axit thay đổi. Trong rau muống (và vài loại rau khác) có chất chỉ thị màu này. Trong canh có chứa 7% axit xitric. vắt chanh vào nước rau làm thay đổi độ axit, do đó làm đổi màu nước rau.

Xì S(W phía trẽn cùng của ngọn lúa

lại có màu xanh?

Vì ở chỗ đó nhiệt độ của ngọn lửa là cao nhât.

Bình thường khi nhiệt độ vượt quá 1000°c thì ngọn lửa sẽ có màu xanh hoặc màu trắng, dưới 1000°c có màu dỏ. Nếu thèm một sô kim loại vào vật cháy (như Sr, Li, Al, Mg, Ba, Cu,...) thì màu của ngọn lửa sẽ rực rỡ đú loại.

Xì sao Him đông hô chugên động?

Bẽn trong các đồng hồ cơ,

có hệ thống dây cót và nhiều

bánh răng nhỏ. Lò xo bị cuộn

chặt khi dãn ra sẽ giải phóng

năng lượng, truyền đến các

bánh răng, khi các bánh răng

quay sẽ kéo theo kim đồng

hồ dịch chuvển từng nâc một.

102

https://thuviensach.vn

Với loại đồng hồ thạch anh, kim đồng hồ dịch chuyên nhờ vào sự chuyển động của tinh thể thạch anh.

Vì sao xú phùng lại lây niu được?

Xà phòng có đặc tính loại bỏ được những bụi bẩn và dầu mỡ. Bới vì, xà phòng được tạo nên từ

những phân tử hóa học dài, chúng liên kết với nước và dầu mỡ bẩn. Bằng cách đó, chất dầu mỡ

và bụi bẩn dược loại bỏ, trôi di cùng với nước rửa và đồ vật lại trở nên sạch sẽ.

Vi sao tượng Thẩn Vệ Nữ

3

lụi khùng có lay?

Thần Vệ Nữ Venus là nữ thần tượng

trưng cho tình yêu và sắc dẹp trong thần thoại cô La Mã.

Năm 1820, tượng Thần Vệ Nữ dược

một nông dân tình cờ đào dược trên đảo

Milos - Hy Lcạp, sau nhiều trắc trở, bức tượng đã được đưa tới nước Pháp đặt tại

Điện Louvre. Nhà vua Pháp Louis

XVIII đã cho mời nhửng bậc thầy

BÍ ẩn quanh ta 103

https://thuviensach.vn

điêu khắc nổi tiếng thế giới người Pháp, mong muốn nối lại cánh tay cho Thần Vệ Nữ. Vậy nhưng, cho dù đã cố gắng nhiều lần, nhưng cánh tay dược ghép vào vẫn không hài hoà với vẻ đẹp cao quý, thanh thoát của nguyên tác. Cuối cùng, người ta quyết định giữ

nguyên hình dáng ban đầu của bức tượng.

Vi sao không được dùng lay không

để kéo người kh ái đang bị điện giật?

Nếu bạn thây người khác bị điện giật, cần chú ý khi tìm cách cấp cứu. Lúc này, cơ thê người bị

điện giật cũng dẫn điện, nếu chúng ta dùng tay không dê kéo người bị tai nạn ra xa, sẽ gây nguy hiểm cho chính bản thân mình.

Do vậy, khi phát hiện có người bị điện giật, cần tìm một chiếc gậy khô, nhanh chóng gạt dây điện ra khỏi người bị tai nạn. Sau khi đã loại bỏ nguồn điện, chúng ta mới chạm vào người họ.

Vì sao khi di chuyên trong vùng lửa cháy

thì nên bò?

Khi xảy ra hoả loạn, khối lượng lớn khí cacbon monoxit và hơi nóng tập trung ở phần trên của toà 104

https://thuviensach.vn

nhà, ở vị trí càng cao so với mặt đất nhiệt độ càng lớn, thêm vào đó là khói dày đặc che lấp tầm nhìn, khiến chúng ta không nhận biết được phương hướng. Trong khi đó không khí ở gần sát mặt đất lại khá sạch, nhiệt độ tương đối thấp, con người có thể hít thở dễ hơn. Chính vì vậy, khi di chuyển trong khu vực có lửa cháy, tốt nhất là di chuyển người ở tư thế bò.

Vì sao cân vẩy cặp nhiệt độ

trước khỉ sử dụng?

Trước khi dùng cặp nhiệt độ, chúng ta thường phài vẩy vài lần, vì sao lại như vậy? Thì ra ở phía trên giọt thuỷ ngân bị ngắt quãng ở đoạn co hẹp lại này, cột thuỷ ngân trong ống do vậy không hạ

xuống được, trên cột vẫn chi vào mức đo nhiệt độ

lần trước. Vì vậy, khi cần dùng cặp nhiệt độ, cần phải vẩy vài lần cho thuỷ ngân dồn về chỗ giọt thuỷ ngân, thì kết quả do mới chính xác.

BÍ ẩn quanh ta

105

https://thuviensach.vn

Vì sao đần vlclon được gọ i là

Hoàng hậu ciia nhạo cụ"?

Cây đàn violon có nguồn gốc từ Á Rập, vào thế

kỷ XI được truyền vào Italy, tới thế kỷ XV đã dần dần được cải tiến để có hình dáng như ngày nay.

Đàn violon có âm thanh du dương, gần với tiếng nói của con người, âm vực rộng, sức biêu cảm mạnh. Từ khi dược tạo nên, nó luôn chiếm vị

trí quan trọng trong các nhạc cụ diễn tấu, rất được mọi người ưa chuộng.

Vì thế, đàn violon được gọi là "Hoàng hậu của nhac cu".

https://thuviensach.vn

Vi sao gọi đàn piano là 'Vua nhạc cụ 7

Năm 1709, Bartolommeo Critoíori người Italy đã cải tiến chiếc đàn Harpsichord và Clavichord chế

tạo thành chiếc piano đầu tiên (Piano et Porte).

NhcỊC cụ này sử dụng các bàn phím cơ khí có các búa nhò đê kiêm soát âm sắc và âm lượng, nhờ

đó hiệu quả diễn tấu được nâng cao dáng kể, đây chính là hình mẫu sớm nhất của cây đàn piano hiện đại.

Đàn piano tông cộng có 85 hoặc 88 phím, phím trắng là thang âm "Si" tự nhiên, phím đen là âm biến đôi của nó, củng có thể là âm tự nhiên của các nốt khác. Đàn piano có âm vực rộng, âm lượng lớn, có sức biểu cảm rất mạnh. Có thể diễn tấu bản BÍ ẩn quanh ta 107

https://thuviensach.vn

nhạc với nhiều phong cách và yêu cầu nghẹ thuật khác nhau, chính vì vậy mà người ta gọi đó là

"Vua nhạc cụ".

Tại sao cả thể g iã lại lẩy liếng Anh

làm liếng phổ Ihữìig?

Hiện nay, có 440 triệu người dùng tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ. Ngoài ra, còn có 660 triệu người khác sử

dụng tiếng Anh trong giao tiếp. Như vậy, là có 1,1 tỷ

người dùng tiếng Anh trên thế giới. Mặc dù, có tới 1,5 tỉ người trên thế giới đang sử dụng tiếng Trung Quốc (Hoa ngữ) nhưng lại chỉ có một nước Trung Hoa và các Hoa kiều sử dụng ngôn ngữ này nên không thể so sánh được với tiếng Anh. cần nói thèm số người sử dụng các ngôn ngữ khác là như sau (triệu người): Tiếng Hindi - 355, Tây Ban Nha - 292, Ẩ Rập

- 199, Began - 184, Bồ Đào Nha - 174, Mã Lai - 142, Nhật - 125, Pháp -121, Đức - 118 triệu người.

Vì sao lại cận thị?

Cận thị (Mvopia) là chứng bệnh khiến cho ta khó nhìn rõ các vật ở xa. Đó là hiện tượng sai khúc xạ, nhãn cầu kéo dài ra phía sau, làm cho hình ảnh 108

https://thuviensach.vn

không rơi đúng vào chỗ hội tụ trên võng mạc, mà lại rơi vào phía trước võng mạc. Khi đó ta thấy hình ảnh mờ, phải nhìn thật gần vào mới thấy rõ.

Cận thị có nguyên nhân di truyền nhưng cũng có nguyên nhân do ngay từ nhỏ trẻ đã đọc sách ở chỗ

thiếu ánh sáng, để sách quá gần mắt, đọc sách có

"cỡ" chữ quá nhỏ. Khoảng mười năm nay các nhà khoa học còn phát hiện thấy có nhiều yếu tố khác có liên quan đến cận thị. Dó là chế độ ăn uống thiếu Canxi (Ca) và thiếu Crôm (Cr) do thức ăn đơn giản, ít thức ăn có nguồn gốc động vật. Hoặc là do thiếu ngủ khi còn nhỏ. Có thể còn là do bắt nguồn từ một số bệnh nhu': cảm cúm, viêm phối, ho gà; do sốt cao mà các mô nhãn cầu trở nên xốp, yếu và nhãn áp tăng cao, làm dẫn đến sai lệch khúc xạ. Tác dung phụ của một số loại thuốc, chắng hạn thuốc lợi tiểu, cũng có thê làm tăng chứng cận thị...

Vì S(W bánh xe lại hình trùn?

Người ta làm bánh xe hình tròn vì dựa trên hai lý do sau:

- Thứ nhất, nếu bánh xe là một hình tròn, trục của xe đặt tại tâm diêm thì khi bánh xe lăn trên dường, khoáng cách từ trục đến mặt đất là không đổi và BÍ ẩn quanh ta 109

https://thuviensach.vn

bằng bán kính của bánh xe. Vì vậy, nếu thùng xe đặt trên trục bánh xe, người ngồi sẽ có cảm giác như

luôn được thăng bằng trong quá trinh xe chạy. Còn nếu bánh xe không phải là hình tròn, nghĩa là khoảng cách từ trục xe đến mặt dất có độ cao khác nhau trong quá trình xe chạy. Vì vậy, người ngồi trên xe sẽ luôn luôn bị nâng lên hạ xuống, mặc dù mặt đường là hoàn toàn bằng phẳng.

- Thứ hai, nếu có hai vật trọng lượng như nhau, một vật có dạng hình tròn, có thê lăn được, vật kia có dạng không phải hình tròn sẽ không lăn được, thì ta lăn vật hình tròn sẽ nhẹ hơn rất nhiều so với khi ta kéo vật không phải là hình tròn trượt trên mặt đất. Rõ ràng lực ma sát lăn nhỏ hơn trượt nên 110

https://thuviensach.vn

hai bánh xe hình tròn có tác dụng giảm nhẹ rất nhiều lực kéo xe. Từ rất sớm, con người đã biết lợi dụng đặc tính này của hình tròn đê phục vụ cuộc sống lao động của mình đạt hiệu quả tốt.

Máy ảnh chụp ảnh như thế nào?

Trong mắt, ánh sáng tác động lèn bề mặt võng mạc rất nhạy cảm. Còn trong máy ảnh, ánh sáng tác động vào bề mặt cuộn phim dưới. Xử lý bằng hoá chất cảm quang. Nếu ánh sáng không có tác dụng gì đối với vật chcất đã được xử lý bằng hóa chất nào đó, thì không thể chụp được ảnh.

Vậy đó là tác dụng gì vậy? Dó là ánh sáng làm cho hóa chất nitrat bạc biến từ màu trắng sang màu đen. Nhiều loại máy ảnh đều dùng phản ứng này trong quá trình chụp ảnh. Ớ dây vân đề thứ

nhất là phải lcàm cho ánh sáng tụ vào lớp vật liệu cảm quang trên phim ảnh. Việc đó là do thâu kính máy ảnh thực hiện. Nó làm cho tia sáng tụ lại, khúc xạ và hình thành một hình ảnh. Mỗi chiếc thcâTi kính nhu’ một "cái phễu lọc ánh sáng", khi di qua nó, ánh sáng sẽ chiếu vào phim ảnh.

Khi ta mở đóng, thật nhanh Ống kính máy ảnh, ánh sáng sẽ lọt vào máy ảnh và chiếu lên phim nhựa. Khi đó trên mặt phim nhựa sẽ xảy ra phản BÍ ẩn quanh ta

111

https://thuviensach.vn

ứng hoá học. Những hạt nitrat bạc nhỏ li ti sẽ phát sinh biến đổi hóa học. Sau khi tháo phim ra khỏi máy ảnh, và dùng các dung dịch xứ lý phim, những hạt chịu tác động của ánh sáng sẽ chuyên thành phần tối trên phim. Anh sáng càng mạnh, phần tương ứng trên phim sẽ càng tối, càng đen. Phim ảnh lúc này gọi là âm bản,-vì độ dậm nhạt của màu sắc ngược với thực tế. Trong ảnh chụp được trên phim này, phần tối cúa ảnh lại là phần sáng trên phim, và ngược lại, phần ánh sáng thì lại tối.

Sau khi đã có phim âm bản, bước tiếp theo là phải biến thành ra hình ảnh thật, tức "dương" phim được đặt tên trên mặt giấy ảnh, giấy này củng chịu tác dụng của ánh sáng, ánh sáng lọt qua phim chiếu lên giấy ảnh. Phần tối trên phim chỉ cho lọt qua ít ánh sáng, cho nên phần này trên giấy ảnh sẽ sáng hơn. Như vậy, ta sẽ dược độ đậm nhạt hệt như vật được chụp ảnh. Nghĩa là: hình ảnh xuâT

hiện trên giấy ánh dã trải qua quá trình âm bản và dương bản, đó chính là ánh chụp dược.

Ẩm thanh ă m ghi hàng Cíkh nào?

Am thanh dù là âm nhạc phcát ra từ nhạc cụ, hoặc tiếng nói, hay tiếng động, tất cả đều là sự rung động của không khí. Muốn tái hiện lại các âm thanh, trước hết phái "bắt được" các rung động dó. Sau đây là một 112

https://thuviensach.vn

thí dụ về cách "tóm bắt" âm thanh. Chắng hạn, khi ta thổi sáo, ở đầu ngậm miệng vào ống sáo, từ miệng người thổi sáo phát ra sự rung động không khí. Nếu ở đầu kia của ống sáo ta lắp một cái đĩa tròn và một bộ dao. Khi rung động truyền từ đầu bên kia đến đầu này của ống sáo, đĩa tròn sẽ rung theo, đồng thời ciao củng rung theo. Nếu phía dưới dao có đặt một đĩa tròn bằng sáp mềm luôn quay tròn, trên đĩa này có vạch sẵn một rãnh tròn liên tục để theo hình xoắn ốc từ ngoài vào trung tâm đĩa. Mũi dao đè lên rãnh này.

Khi dao rung dộng, mũi dao sẽ hằn vết lồi lõm lên trên hai bờ rãnh của dĩa sáp. Bằng cách đó đã ghi lại được rung động của không khí.

BÍ ẩn quanh ta

113

https://thuviensach.vn

Giả thử thay mũi dao bằng một cái kim, kim này cũng chạy trong rãnh của đĩa, kim sẽ rung động (lên xuống) theo vết hằn ở 2 bờ rãnh. Rung động từ

kim truyền tới đĩa tròn, làm đĩa rung động theo.

Đĩa tròn rung động sẽ làm không khí trong ống kính rung động theo. Bằng cách đó, sẽ sinh ra tiếng động (âm thanh) mà ta đã ghi được.

Dĩ nhiên, trên đây chỉ là nguyên lý cơ bản của máy hát và đĩa hát. Phương pháp ghi âm hiện đại phức tạp hơn nhiều. Thí dụ, âm thanh có thể biến ra thành dòng điện, âm thanh to nhỏ sẽ sinh ra dòng điện to nhỏ sau khi khuếch đại, dòng điện sẽ

lại dược cấp cho nam châm điện có lắp dao.

Khi cho máy hát chạy (để phát ra âm thanh), kim máy hát được gắn vào tinh thể ở trong cánh tay thu tiếng. Tinh thể này sinh ra dòng điện có biên độ tương ứng mới rung động của kim máy hát. Khuếch đại dòng điện này và đưa nó vào cuộn dây loa, từ loa sẽ phát ra âm thanh.

Bảng đen được chế tạo nhưthẽ nùe?

Không trường học nào không cần dùng bảng

viết. Nếu không có bảng đen thì sao còn gọi là lớp học? Những năm tháng đi học, chúng ta đều viết trên bảng hoặc được đọc chữ thầy cô giáo viết trên bảng. Vậy thì, bảng đen được làm bằng vật liệu gì?

114

https://thuviensach.vn

Thông thường, bảng đen dược làm bằng loại đá gọi là "đá tấm". Loại đá này đã tồn tại hàng triệu năm nay. Cách đây nhiều triệu năm, các hạt đâ't sét bắt đầu chìm lắng xuống đáy hồ hoặc đáy biển.

Chúng dần dần biến thành một thứ bùn nhão. Sau nhiều năm, bùn trở nên cứng dần, biến thành

"diệp nham". Trong quá trình biến đổi của Trái Đất, có thời kỳ, có nơi vỏ Trái Đất chứa diệp nham bị trồi lên cao, khiến cho tầng diệp nham gâp thành nếp uốn. Dưới sức ép của các tầng nham thạch, các nếp uốn diệp nham bị ép thành dạng bằng phẳng và rất cứng, trở thành đá tấm.

Vì hình thành từ các lớp bùn trầm tích dưới đáy biển, nên đá tâhn cũng chia thành nhiều lớp. Chính vì vậy mà đá târn có nhiều công dụng. Không những chỉ dùng làm bảng viết ở lớp học, đá tâTn còn dùng làm ngói lợp nhà, làm máng rửa, máng nước,... Đá tấm lây từ bãi khai thác đá đều là những tấm lớn, để vận chuyển phải cắt chúng thành những tấm nhỏ. Từ những tấm đá dày khoảng 8cm, người ta dùng búa mở một lỗ nhỏ ở

góc tấm đá, sẽ thấy hiện ra những lớp cắt. Tách tấm đá này làm hai, sẽ được hai tấm đá bằng phẳng như tấm phản gỗ. Sau đó, lại tách tiếp các tấm mới tách này, cho đến khi tách được 16 đến 18

tấm. Nếu để làm ngói lợp nhà, thì độ dày của mỗi tấm đá cuối cùng bằng khoảng 0,42cm.

BÍ ẩn quanh ta 115

https://thuviensach.vn

Đá tâm có nhiều màu: đen, lam, tím, đò, lục hoặc xám, tuỳ theo vật liệu trầm tích. Dá tấm có màu đen là do trong lớp bùn nguyên thủy có xác các sinh vật biến thành than.

Phác hoa được làm như thê nàc?

Vật liệu chủ yếu dùng làm pháo hoa là nitrat kali, lưu huỳnh và than hoạt tính, các chất đó trộn với nhau rồi nghiền thành bột. Sau đó, để pháo hoa khi nô sẽ tạo ra tia lửa có các hình thức dẹp và lạ, thì cần phải pha trộn thêm một sô chất như: muối nitrat, chì, bari, nhôm,...

Màu sắc của tia lửa pháo hoa làm cho cảnh bắn pháo hoa thật là ngoạn mục, là nhờ dã pha chê thêm các loại muối kim loại, màu đỏ cần strontium (Sr), màu xanh lá cây cần chất bari (Ba), màu vàng cần natri (Na), màu lam cần đồng (Cu). Pha thêm bột sắt sẽ làm pháo hoa tung ra những tia màu nhu'

một trận mưa lửa.

Có một cách đctn giản đê chế tạo pháo hoa La Mã: Lấy dất sét và thạch cao bịt kín đáy một ống các tông. Nhét thuốc nổ vào đáy ống, phía trên nhét một viên thuốc nô rắn hình tròn, nhu' vậy thuốc nô chỉ

dùng làm chất cháy chứ không thể nô. Xung quanh cục (viên) thuốc nổ là một lớp "chất pháo hoa" tức là 116

https://thuviensach.vn

*

một chât dễ bốc cháy và phóng ra hoa lửa, tầng trên cùng là bột chất cháy chậm gọi là "kíp", đó là một loại thuốc nổ khác. Trên lớp này, xếp một viên thuốc nổ rắn thứ hai và "chất pháo hoa". Khi đã nhồi đầy ống các tông, người ta lắp kíp nổ ở bên ngoài ống các tòng, ở vào lỗ khoét trên Ống.

Khi điếm hỏa, trước hết làm cháy thuốc nổ cháv chậm; dần dần cháy lan lên "chất pháo hoa" và viên thuốc nô rắn. Sau đó, viên thuốc này cháy và BÍ ẩn quanh ta 117

https://thuviensach.vn

nổ. Quá trình này lặp đi lặp lại cho tới lúc tất cả

các viên đều bắn ra. Qua đó, có thể thây nghề làm pháo hoa là một công nghệ.

Him la bàn chỉ vê hường nào?

Đa số chúng ta đều cho rằng kim la bàn chỉ

phương Bắc, về địa lý là Bắc Cực. Có điều, kim la bàn chỉ về phương Bắc nhưng không phải là Bắc Cực.

Tại Bắc bán cầu, kim của tất cả các la bàn đều chỉ

về một nơi gọi là Bắc từ cực. Nơi đó nằm trên bán đảo Bôxia, là điểm cực Bắc của bờ biển phía Bắc châu Mỹ.

118

https://thuviensach.vn

Tại Nam bán cầu, kim của tất cả các la bàn đều chi về Nam từ cực, là nơi nằm ở châu Nam Cực, phía nam Australia.

Ngày nay, chúng ta đã biết rõ sự phân biệt giữa Bắc từ cực với Bắc Cực trên địa lý (sau đây gọi tắt là sự khác biệt hai cực). Thế nhưng, người ngày xưa chưa hiểu được điều đó. Họ ở rất xa hai địa điểm ấy; đối với họ, kim la bàn hầu như bao giờ cũng chỉ về

phương Bắc. về sau, khi các nhà thám hiểm hàng hải đến vùng biển xung quanh Greenland mới thấy sự

khác biệt nói trên nảy sinh ra những chuyện lạ

không thể giải thích được: tại một số địa điểm ở

vùng này, kim la bàn hầu như chỉ về hướng Tây!

Tại phần lớn các vùng trên Trái Đất, sự khác biệt hai cực là rất rõ ràng. Bởi vậy, các thuyền trưởng khi đi biển bao giờ cũng căn cứ vào những hải đồ có ghi rõ vấn đề này. Họ có thể căn cứ vào đó để sửa đổi, cho tàu chạy đúng hướng.

Tại sao đường có vị ngọt?

Thức ăn gây tác dụng lên thần kinh vị giác của chúng ta. Tác dụng đó trên mức độ nào đấy là có liên quan đến kết câu hóa học của chất ấy. Thí dụ, khi tồn tại ion clo thì có thể có vị chua; gốc axit amoniac thì có vị ngọt. Chính là đường có chất axit đó, là một hợp chất làm ta cảm thấy vị ngọt.

BÍ ẩn quanh ta

119

https://thuviensach.vn

Lưỡi chúng ta có thế biếu đạt 4 loại vị giác: ngọt, mặn, đắng, chua. Thế nhưng, mỗi vị trí trên lưỡi lại có độ nhạy cảm khác nhau với 4 vị nói trên.

Đầu lưỡi rất nhạy cám với vị ngọt, mặt lưỡi nhạy cảm với vị đắng, còn hai thành lưỡi lại có phản ứng mạnh với vị chua và đắng. Thật ra, không tồn tại vị giác "thuần". Lưỡi chúng ta chẳng những có phản ứng với các vị ngọt hoặc mặn, mà nó còn rất nhạy cầm với các tác động nặng nhẹ, thô ráp hoặc trơn nhẩn, nhiệt độ, mềm hoặc cứng, và các tác 120

https://thuviensach.vn

nhân khác. Tổng hợp tất cả các cảm giác đó kết quả

là hình thành cái gọi là mùi vị cúa thức ăn.

Thuật thổi miên có ngmj hỉỂm không?

Nhiều người có những ý nghĩ kỳ quặc về thuật thôi miên. Chắng hạn, họ cho rằng một người đã bị thôi miên rồi thì hoặc là không thể tỉnh lại được, hoặc là có thế bị sai khiến làm những việc không tốt, có hại. Dó đều là những suy nghĩ

không đúng.

Thuật thỏi miên đúng là có những tác hại nguy hiếm - đó là do người ta chưa được huân luyện (huân luyện về tâm lý học). Vì trong một sô trưởng hợp, thuật thôi miên có thể gày tổn hại đối với tính cách của người bị thôi miên.

Thế nhưng, ngày nav người ta vẫn dùng thuật thôi miên đê điều trị một sô bệnh. Trong phẫu thuật răng, dùng thôi miên có thể làm bệnh nhân bớt cảm giác đau dớn. Trong phẫu thuật ngoại khoa và trong diều trị tâm lý con người, cũng dùng thôi miên.

Khi một người tiếp nhận thuật thôi miên, ở mức độ nào dó, người ây trong trạng thái mơ mơ màng màng gần như khi ngủ. Thê nhưng, dộ sâu của trạng thái ngủ lại rất khác nhau . Có người khi tiếp BÍ ẩn quanh ta 121

https://thuviensach.vn

nhận thuật thôi miên thì vẫn có thê hoàn toàn tỉnh táo, nhận rõ mọi sự việc xảy ra xung quanh mình, có người thì lại ở vào tình trạng giấc ngủ sâu, không hay biết gì về sự việc xảy ra xung quanh mình, chỉ biết những gì mà người thôi miên áp đặt lên mình, nhu' suy nghĩ, mệnh lệnh hoặc kiến nghị

của người thôi miên.

Người bị thôi miên sẽ tuân theo những mệnh lệnh và kiến nghị đó, có thể kể cả lệnh đứng lên, ngồi xuống, run rẩy hoặc để mồ hôi. Người thôi miên có thể làm cho người bị thôi miên tim đập nhanh hơn hoặc chậm đi, sắc mặt trở nên ửng đỏ

hoặc tái nhợt.

Điều lý thú nhâ t là người thôi miên có thể điều khiển tình cảm của người bị thôi miên, khiến người đó chán ghét món ăn mà ngày thường thích ăn nhất, hoặc thích ăn món đó mà ngày thường ghét nhât. Sự thay đổi chỉ diễn ra trong thời kỳ bị

thôi miên, nghĩa là có thể kéo dài đến vài tháng.

Trong một số trường hợp, sự thay đổi ây có thể

kéo dài mãi.

Khí cẩu lên cao như thể núi)?

Khí cầu là một khí cụ bay đơn giản nhẫt. Khí cầu thường có hình cầu hoặc hình viên trụ (ông), 122

https://thuviensach.vn

làm bằng giây, cao su, vải dệt bằng sợi có tẩm nhựa cao su, bên trong khí cầu bơm đầy không khí nóng, hoặc hyđrô, hay khí heli. Dùng dây thừng hoặc lưới dây buộc (treo) một cái giỏ hoặc một khoang chứa vào túi đựng đầy khí dó; giỏ hoặc khoang này dùng để chở người hoặc đồ vật.

Khí cầu có thể bay trong không khí, nguyên lý của nó hoàn toàn như con cá bơi trong nước. Khí cầu ở trong không khí hoặc con cá ở trong nước, đều chiếm mất một lượng không khí hoặc nước.

Lượng không khí hoặc nước bị chiếm chỗ này có thể tích bằng với thể tích khí cầu hoặc con cá, nhưng trọng lượng thì lớn hơn

trọng lượng của khí cầu

hoặc của con cá.

Trên khí cầu có lắp

(chằng buộc) một số

thiết bị. Khi nào trọng

lượng của khí cầu cùng

các thiết bị đó nhẹ hơn

trọng lượng của lượng

không khí bị chúng chiếm

thì khí cầu vẫn bay lên

Nếu khí cầu bị mất đi một

chât khí làm nó bay lên,

dung tích khí cầu sẽ thu

BÍ ẩn quanh ta 123

https://thuviensach.vn

hẹp lại, khí cầu sẽ rơi xuống. Người ta dủng không khí nóng, khí hyđrô hoặc khí heli làm chât khí để bay lên, vì cả ba chất khí này đều nhẹ hơn không khí thường.

Sau khi đã bay lên, khí cầu sẽ đạt tới một độ

cao nhất định: ờ độ cao đó, trọng lương của lượng không khí bị khí cầu chiếm chỗ thì vừa bằng với trọng lượng của khí cầu. Người lái khí cầu có thể điều khiên thay dôi độ cao của khí cầu khi bay. Khi cần hạ khí cầu xuống, người lái phải tìm cách giám lực nôi của khí cầu. Khí cầu bay lên cao thì cần giảm trọng lượng của khí cầu.

Đố hạ khí cầu xuông, phải tháo bớt chất khí trong túi khí, qua một van ở trên đỉnh khí cầu.

Để khí cầu bay lên cao, thì phái vứt bớt ra khỏi khí cầu một số trọng vật (như bao cát,...). Vì trong quá trình đang bay, rất khó có thể thay dôi chât khí hoặc thêm bớt các trọng vật, cho nên ta dỏ hiếu là năng lực diều khiên khí cầu của người lái khí cầu rất bị hạn chế, và phụ thuộc vào kích thước cứa khí cầu.

Sau khi lên cao, khí cầu hoàn toàn chịu sự diều khiển của gió mà không thê tùy ý bay theo chiều ta muốn. Vì khí cầu chỉ trôi theo chiều gió, nên nếu dùng khí cầu làm phương tiện giao thông di từ nơi này đến nơi khác, thì công dụng của khí cầu rất bị hạn chế.

vvv

124

https://thuviensach.vn

Làm sạcằ nước để nông ntiưtỉiể nùc?

Trước tiên ta cần làm rõ, tại sao nước phải chế

biến rồi mới được uống? Tại sao không được uống ngay? Bởi vì nước mà ta có được chưa phải là nước sạch.

Co lê tuyết là nguồn nước thiên nhiên thuần khiết nhât, rồi đến nước mưa. Thê nhưng nước mu'a trong quá trình rơi xuống đất đều có hòa tan các chât khí trong không khí và một vi lượng CO7, Clo, muối suníat, muốt nitrat và amoniac. Ngay cả

trong nước sông suối hồ ở giữa các dãy núi cũng chứa các loại muối vô cơ hòa tan. Nước sông hồ ở

các vùng dất trũng thường bị ô nhiễm nặng. Nước suối, nước giếng tuy đã được lọc qua các tầng đât, nhưng cũng chứa một số chất muối vô cơ.

Bới vậy, tất cả các loại nước ta uống đều cần phài được làm sạch với một mức độ nào đó. Có nhiều phương pháp làm sạch nước. Phương pháp dơn giản nhất là chứa nước trong các bồn chứa, khi dó trong nước sẽ xảy ra một số biến đổi. Các tạp chất thê rắn sẽ lắng xuống đáy, quá trình này gọi là lắng đọng. Khi nước chứa trong bồn chứa, nhiều vi khuân sẽ bị yếu đi, không còn đú sức gây bệnh tật.

Nhưng phương pháp này không thể làm nước

sạch hoàn toàn, bởi thế người ta thường pha thêm vào nước một số hóa chất để tất cả các tạp chất BÍ ẩn quanh ta

125

https://thuviensach.vn

đều lắng đọng hết. Nge. ; lu, còn mở nắp bồn chứa để các chất có mùi và các chât khí tan trong nước sẽ bay hơi hết.

Từ xu'a, người ta đã phát hiện, nếu dùng cát để

lọc nước thì có thể khư được nhiều tạp chất và vi khuẩn trong nước. Do đó, người ta đã thiết kế

nhiều phương pháp lọc nước bằng cát kể cả phương pháp cơ khí cho nước lọc qua cát với tốc độ nhanh.

Phương pháp làm sạch nước thường dùng là

phương pháp clo hóa nước. Dây là một phương pháp rẻ tiền, nhanh chóng và hiệu quả. Trong một triệu galông (1 galông bằng 4,546 lít) nước, cho vào 2 - 8 pao (1 pao bằng 0,454 kg) khí clo đã đủ tiêu diệt hết phần lớn các loài vi khuẩn gây bệnh có thể

tồn tại trong nước.

Chất tẩy nỉa lù gì?

Chât tẩy rửa là loại châT dùng để làm sạch một vật. Xà phòng là một chất tẩy rứa thực sự. Nhưng khi nhắc đến xà phòng, ta thường nói về loại chât tẩy rửa làm bằng nguyên liệu thiên nhiên, còn

"chất tẩy rửa" nói ở đây thì thông thường là chất làm bằng nguyên liệu tổng hợp.

Chất tẩy rửa tổng hợp được chế tạo từ các hoá chẫt khác nhau, sử dụng một công nghệ phức tạp.

126

https://thuviensach.vn

Dầu mỏ, mỡ, hắc ín và một số vật liệu khác là thành phần chế tạo ra chât tẩy rửa tổng hợp. Quá trình công nghệ tổng hợp dược tiến hành trong một thiết bị đặc biệt trong nhà máy hóa chất.

Thành phần thực sự có tác dụng khử chât bân là một chât gọi là "chất hoạt tính bề mặt".

Chat hoạt tính bề mặt có thể làm từ nhiều loại nguyên liệu trong đó gồm có dầu mỏ, mỡ động vật và dầu thực vật. Quá trình biến đối hóa học trong châT hoạt tính bề mặt râ’t phức tạp. Thí dụ, mỡ động vật phải dược xử lý bằng một loạt hóa châT như: rượu, cồn, hyđrô, axít suníuric và kiềm, qua đó chế ra được chẩ"t hoạt tính bề mặt.

Còn phải pha thêm các hóa chất khác thì chất tẩy rửa mới có tác dụng triệt đê khử hết các châd bẩn và tránh để bụi bẩn lại bám vào vật cần tẩy BÍ ẩn quanh ta 127

https://thuviensach.vn

sạch. Ngoài ra, có thể còn pha thêm chất tẩy trắng, chât nhuộm màu và chất ổn định dung dịch nhũ hóa (dạng sữa).

Xăng cháy như thế nài)?

Xăng là nhiên liệu dùng cho ô tô, một thứ

nhiên liệu cực kỳ quan trọng đối với chúng ta.

Xăng là loại nhiên liệu lỏng, có thể cháy rát nhanh và sinh ra nhiệt lượng lớn, cho nên khi đốt xăng rât giống sự nổ!

Xăng là một loại hỗn hợp của chất hvđrô và cacbon. Hợp chất này là một thể lỏng nhẹ, có độ

sôi rấ t thấp. Cacbon và ôxy có thể hút nhau như

sắt và nam châm. Khi cacbon kết hợp với ôxy, sẽ

sinh ra sự cháy, tức sinh ra nhiệt lượng. Khi xăng cháy, hyđrô và ôxy kết hợp với nhau sinh ra hơi nước, còn cacbon kết hựp với ôxy sẽ hình thành COt.

Tại sao đ€t xứng lại có thể

làm 0 lõ chạy được?

Xăng dễ bốc hơi vào hỗn hợp với không khí ở

trong bộ chế hòa khí của dộng cơ. Chât khí hỗn 128

https://thuviensach.vn

hợp đó đi vào xi lanh và bị pittông nén xuống.

Đúng lúc đó, bugi phát ra tia lửa làm hỗn hợp khí này cháy với tốc độ cực nhanh, sinh ra một lượng khí cực lớn. Lượng khí này tạo ra một áp lực lớn đẩy pittông chạy xuống phía dưới xi lanh. Pittông được nối vào một trục khuỷu có thể tự do quay.

Như vậy, khi xăng được dốt cháy, nó sẽ đẩy trục khuỷu quay tay, trục này kéo bánh xe quay theo làm ô tô chạy được.

Vì S(W người đi xe đạp

có Itiê giữ được thăng bàng?

Có ít nhâd 2 loại lực làm cho giữ được thăng bằng trên chiếc xe đạp đang lăn bánh.

Lực thứ nhất là lực tác dụng trên con quay. Con quay là một trục bánh.xe có một đáy nặng, dù đẩy nó thế nào thì phần trung tâm của nó đều vẫn giữ

nguyên bất động tại chỗ. Khi trục bánh xe bắt đầu quay, nó luôn luôn được giữ ở một vị trí nhất định cho tới khi có ngoại lực tác động vào làm thay đổi trạng thái của nó.

Khi bánh xe đạp quay, nó sẽ được giữ ở trên cùng một mặt phẳng vận động, trừ phi có một lực tác dụng rất mạnh tác động vào nó, làm bánh xe BÍ ẩn quanh ta 129

https://thuviensach.vn

thay đổi hướng vận động. Cho nên, lực con quay làm cho bánh xe đạp luôn luôn giữ ở tư thế đứng thẳng không đổi.

Lực thứ hai là lực ly tâm, nó làm cho vật thể

vận động theo hướng rời xa trung tâm quay. Chính là lực này làm cho khi ô tô đột ngột ngoặt vào đường cong, người sẽ bị nghiêng ra phía ngoài.

Khi đang đi trên xe đạp mà sắp ngã, chúng ta có thể cho bánh xe đằng trước quay về hướng sắp bị ngã, lực ly tâm sẽ trở lại trạng thái thăng bằng.

Mỗi lần xe đạp sắp đổ, ta sẽ quay ghi đông liên tục sang phải, sang trái để giữ cho xe không đổ.

Nói cách khác, chúng ta không cần suy nghĩ mà cứ

thay đổi hướng tiến của bánh xe để làm cho lực ly tâm giúp ta giữ được thăng bằng.

130

https://thuviensach.vn

Loài ngươi bẩt đái ăn kẹo từ bao giò?

Vào khoảng năm 500 người Ba Tư đã sản xuất được loại kẹo cứng. Hồi đó người Ba Tư gọi đường trắng là "kandi - seíid" - từ này về sau gọi là "can-dy", trong tiếng Anh, nghĩa là kẹo.

Thời cổ đại, đa số các dân tộc đều có những loại thực phẩm có thể coi là kẹo, dù chúng không chứa đường. Thí dụ, người Ai Cập còn để lại những bản văn tự hoặc hình vẽ ghi chép rằng họ

có kẹo và có công nghệ làm kẹo, nhưng họ chưa biết cách tinh luyện đường, mà dùng mật ong để

làm chât ngọt và dùng quả chà là làm đồ ăn ngọt. Tại nhiều vùng viễn đông, nhiều bộ tộc còn cắt cử người chuyên làm kẹo và có những cách pha chế bí mật thành phần các nguyên liệu dùng làm kẹo. Họ dùng hạnh nhân, mật ong và quả để

làm kẹo.

Rất kỳ quặc là người châu Âu cho đến trước thời cận đại còn chưa biết ăn đồ ngọt. Họ chỉ biết dùng mật đê giảm vị dắng của thuốc chữa bệnh.

Đến thế kỷ XVII, họ bắt đầu chuyên chở đường từ

các thuộc địa về châu Âu. Từ đó, ngành làm kẹo bắt đầu ra đời ở châu Âu.

Trước hết, người Pháp đã dùng đường để nâu mứt quả và họ nghiên cứu được nhiều cách pha chế, chẳng hạn cách dùng hạt dẻ nấu với nước đường.

BÍ ân quanh ta

131

https://thuviensach.vn

Những người Mỹ khai hoang ở các thuộc địa đầu tiên dùng cách nâu kẹo. Họ còn biết làm đường phèn bằng cách để cho đường kết tinh. Vào quãng năm 1850, bắt đầu xuất hiện một số loại kẹo thanh, thường là có hình trái tim, trên có những câu chữ viết lãng mạn. về sau, các hiệu bánh kẹo bán kẹo bạc hà và sôcôla, từ đó ngành sản xuất kẹo hưng thịnh.

Cát lủ gì?

Trong thực tế, cát là một thể tập hợp của vụn nham thạch, cát là sản phẩm của sự nứt vỡ bề mặt các tầng nham thạch trong quá trình hàng triệu năm.

Một số vụn nham thạch chịu tác dụng hoá học nào dó, dần dần hòa tan vào một thê dung dịch rất 132

https://thuviensach.vn

đặc, dung dịch dó về sau dần dần biến thành dầu mỏ. Những vụn nham thạch quá rắn hoặc có thể

chịu được tác dụng hóa học thì trở thành những hạt mà ta gọi là cát. Mỗi hạt cát thường có đường kính khoảng từ 0,254 - 0,254cm.

Khi nham thạch cổ xưa bị nứt vỡ, các mảnh vỡ

của nó bị nước lũ hoặc nước sông cuốn đi, chúng theo dòng nước trôi vào những chỗ trũng là lòng sông. Trong quá trình trôi như vậy nhiều mảnh vụn đá sỏi bị đập vụn nhỏ và dần dần bị bào mòn, trở thành những hạt cát.

Nếu dùng kính lúp quan sát các hạt cát, chúng ta sẽ thấy cát có rất nhiều dạng. Một số hạt tròn và nhẵn nhụi, đó là những hạt đã trôi được rất xa, hoặc là những hạt cát bị nước thủy triều khuây đảo nhiều lần. Những hạt cát sắc nhọn thì là những vụn nham thạch mới bị vỡ vụn trôi theo nước chưa xa lắm!

Thông thường, một thành phần của hạt cát là một loại vật liệu. Nhưng trong cả một vốc cát thì có thể có nhiều loại khoáng chất khác nhau. Thạch anh là loại khoáng chất thường thây nhất trong cát.

Nếu trong cát có hợp chất của sắt, thì nó sẽ có những màu sắc thú vị. Một số hạt cát có chứa những chất hiếm như vàng, zirconium (Zr) và đá thạch lựu. "Cát trắng" ở vùng New Mexico hầu như là thạch cao nguyên chất.

BÍ ẩn quanh ta 133

https://thuviensach.vn

Một số loại cát rất bền vững, chúng dính kết với nhau. Loại cát này thường dùng để làm đường đua ô tô. Tính chất bền vững đó là do giữa các hạt cát nhỏ li ti đã chứa đầy nước.

Muôi íả g ì?

Muối là một trong những loại khoáng châd

thường thây nhất. Phân tích về thành phần hóa học, thì muối cloruanatri (Nacl) là hợp chất của natri và clo. Muối ăn được chế tạo theo nhiều cách: Có loại lấy từ nước biển hoặc nước hồ mặn, có loại lây từ suôi nước muối, có loại lấy từ mỏ muôi.

Một lít nước biển thông thường chứa khoảng 100 gam muối. Một số hồ nước mặn, thí dụ Biển Chết hoặc hồ muối lớn ở phía Bắc bang Ưtah nước Mỹ có hàm lượng muôi cao hơn.

134

https://thuviensach.vn

Mỏ muôi có ở khắp nơi trên thế giới, có những mỏ dày đến cả trăm mét. Mỏ muối có thể là biển thời cổ đại bị cạn hết nước, đáy biểp về sau bị bùn và cát lấp kín. Suối nước muối có thể là dòng nước chảy qua những tầng mỏ muối đó mà ra.

Muối dùng trong công nghiệp phần lớn lấy từ

mỏ muối. Trước tiên, phái khoan giếng xuống mỏ

muối, sau đó bơm nước sạch qua đường ống xuống giếng. Nước làm muối bị hòa tan. Dùng một đường ống khác hút nước muôi ấy lên, chứa vào máng lộ thiên hoặc bồn chứa chân không, rồi đun cho nước bốc hơi, còn lại muôi kết tinh. Phơi khô muối kết tinh rồi phân loại. Muôi ăn là loại muối có hạt nhỏ. Ngày nay, muối có rất nhiều công dụng trong các ngành công nghiệp, như công nghiệp thủy tinh, xà phòng, thuộc da...

Ngụy trang lủ gì?

Từ xa xưa, loài người đã chú ý quan sát thấy nhiều loài động vật, chim chóc và côn trùng đều có màu sắc tương tự màu sắc của môi trường sống xung quanh chúng, và chúng dựa vào sự tương tự

màu sắc ây để ẩn giấu mình tránh bị kẻ địch (hoặc kẻ săn bắn chúng) phát hiện. Nhưng ngày ấy con người chưa biết lợi dụng nguyên lý đó để vận BÍ ấn quanh ta 135

https://thuviensach.vn

dụng cho mình, về sau, trong các cuộc chiến tranh hiện đại, có rất nhiều mục tiêu kể cả quân đội, cần được ẩn náu. Do đó, người ta bắt đầu ứng dụng nguyên lý ngụy trang cho con người.

Trên thực tế, Ân Độ vào khoảng giữa thế kỷ

XIX lần đầu tiên áp dụng nguy trang trong chiến trận. Quân đội Ân Độ không còn mặc quân phục thường dùng có màu đỏ tươi và màu lam nữa, mà khi ra trận họ đều mặc quân phục màu đất, nhờ

đó quân địch khó phát hiện được họ.

Phương pháp ngụy trang dần dần được phát

triển sang các lĩnh vực khác. Khi ra trận, binh sĩ

đều được câp phát quân phục có màu sắc lợi cho việc ẩn giấu bản thân. Các tàu thuyền đều sơn màu xám để khó bị phát hiện.

Từ "ngụy trang" vốn là một từ trong tiếng Pháp, nghĩa là "mặc giả" cho đến đại chiến thế

giới lần thứ nhâd, kỹ thuật ngụy trang vẫn còn khá kém. Dần dần, ngụy trang trở thành một bộ

phận .quan trọng tạo ra khả năng tự bảo vệ, nó hầu như được áp dụng cho tất cả các binh chúng lục quân và hải quân.

Trong đại chiến thế giới lần thứ II, ngụy trang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, không những chỉ dùng để bảo vệ người lính mà còn dùng để bảo vệ nhà máy và các kiến trúc cầu đường.

136

https://thuviensach.vn

Cái gì làm ctw xỉ măng trớ nên cứng?

Xi măng là một trong những vật liệu hữu dụng nhất trong ngành xây dựng. Bản thân xi măng là một dạng bột mềm, nhưng khi hòa nước thì đông cứng lại, nó có thể kết hợp với cát hoặc đá vụn để

trở thành một vật thể rắn rất kiên cố.

Xi măng là thành phần chính của vữa và bê tông. Vữa xây là vật hỗn hợp của xi măng, cát và nước. Bê tông là loại vữa có trộn thêm đá vụn.

Hiện nay, xi măng được chế tạo theo cách nung dá vôi, đất sét hoặc xỉ quặng khoáng ở nhiệt độ

cao. Các thứ trên phải cùng nung nóng cho tới khi thành một sản phẩm thiêu kết có dạng như thủy tinh, sau đó nghiền vụn thành bột.

Khi pha nước vào bột xi măng, sẽ xảy ra một phản ứng hóa học cực kỳ phức tạp, kết quả

hình thành một loại đá nhân tạo không hoà tan trong nước và có độ bền mài mòn cao. Vậy đã xảy ra một phản ứng hoá học như thế nào? Xi măng trở nên cứng lại ra sao? vấn đề này các nhà hoá học cho tới nay vẫn chưa tìm được lời giải đáp chính xác. Trong xi măng chủ yếu có bon hợp châd. Người ta cho rằng sau khi pha nước vào các hợp châT đó, chúng sẽ biến thành tinh thể. Các tinh thể đó móc nốì với nhau, trở

thành một loại đá cứng.

BÍ ẩn quanh ta 137

https://thuviensach.vn

Một diều làm ta ngạc nhiên là, ngay từ thế kỷ

II, III Tr.CN, người La Mã cổ đã biết chế tạo ra một loại xi măng cứng ở trong nước. Cách làm của họ

là: trộn tro bụi núi lửa với bột đá vôi. Đây là một cống hiến nổi bật của người La Mã cổ.

Xì sao bạo bị xỉn màu?

Bạc là một kim loại quý có những tính chât đặc biệt. Thừi tiền sử, loài người đã biết cách sử

dụng bạc.

Bạc dẫn điện và dẫn nhiệt tốt hơn bất kỳ kim loại nào, nó cũng là kim loại có màu trắng nhất so với tất cả các kim loại khác. Bạc cũng phản quang mạnh hơn bất kỳ kim loại nào, đây là lý do người ta dùng bạc làm vật liệu phủ sau gương soi.

Độ dẻo của bạc chỉ kém vàng. Bạc nguyên

chất 100% rất mềm. Bởi thế, để tăng độ củng, người ta thường pha thêm vào bạc một sô" lượng nhỏ các kim loại khác, như vậy bạc mới dùng được. Bạc thành phần tiêu chuẩn chứa 92,5% bạc và 7,5% đồng.

Những người dùng đồ bằng bạc thường phàn

nàn là đồ bạc hay bị xỉn màu. Đó là vì bạc dễ phát sinh tác dụng với lưu huỳnh và các hợp chất của lưu huỳnh.

138

https://thuviensach.vn

Lu'u huỳnh và chât khí HoS làm cho bề mặt đồ

bạc sinh ra một lớp suníua bạc, chính là lớp màu đen trên bề mặt đồ bạc. Một số thực phẩm như

trứng gà có chứa lu'u huỳnh, trong không khí cũng chứa một lượng nhỏ chât khí H2S. Khi ta sưởi bằng than hoặc dầu, cũng sinh ra khí HoS.

Co trường hựp bạc tồn tại ờ trạng thái nguyên chất, nhưng nói chung, nó thường tồn tại dưới dạng quặng là hợp chất với các kim loại khác hoặc á kim.

Động cơ vĩnh cihi là gì?

Hàng trăm năm qua, nhiều người mơ ước chế

tạo được một loại động cơ vĩnh cửu, tức là loại động cơ không cần cung cấp năng lượng mà vẫn có thể hoạt động. Cho tới nay, tất cá các loại BÍ ẩn quanh ta 139

https://thuviensach.vn

động cơ dã biết đều phải cung cấp năng lượng thì động cơ mới chạy.

Về nguyên tắc, động cơ vĩnh cửu phải dùng hình thức chuyển động để tạo ra năng lượng cho bản thân. Mỗi khi một chu kì quay hoàn chỉnh của động cơ kết thúc, nó phải phát ra một năng lượng nhiều hơn năng lượng đã nhận được.

Phần lớn những người chế tạo động cơ vĩnh cửu đều nhằm mục dích thực dụng. Họ nghĩ rằng thật là tuyệt vời nếu tạo ra được một loại máy không cần cung câ'p năng lượng mà vẫn có thể lây nước từ giếng lên hoặc xay được thóc gạo.

CÓ thê chể lạc được động cc

vĩnh cứu haij Hhùng?

Bất cứ một nhà khoa học nào cũng đều trả lời là không? Câu trả lời này dựa vào một trong những định luật khoa học quan trọng nhất - Định luật bảo toàn năng lượng. Định luật này chỉ rõ, năng lượng trong thiên nhiên không sinh ra và củng không mất đi. Năng lượng có thể chuyển từ

nơi này sang nơi khác, năng lượng có thể được giải phóng ra, nhưng lại không thể tạo ra. Cũng tức là, bất cứ cỗ máy nào làm ra công đều phải được cung cấp năng lượng.

140

https://thuviensach.vn

Trong lịch sử, người ta đã làm hàng chục triệu thí nghiệm về động cơ vĩnh cửu. Thời gian đầu, khi làm các thí nghiệm người ta chưa biết định luật bảo toàn năng lượng. Sau này nhiều loại động cơ

vĩnh cửu đưa ra chỉ là những trò bịp.

Chuông phát ra tiếng kêu nhưthẽ tuk)?

Mây trăm năm qua,

gác chuông các

nhà thờ đều

rung chuông

với những mục

đích khác nhau.

Tiếng chuông nhắc

nhở các tín đồ đạo

Kitô luôn ghi nhớ nhà

thờ có môi quan hệ gắn bó

với đời sống của họ. Những

chiếc chuông đó gióng chuông vào buổi sớm khi sương vừa tan, nhu' đánh thức mọi người ngủ dậy để làm lễ cầu nguyện buổi sáng. Ban ngày, cứ cách 15 phút, hoặc nửa giờ, hoặc một giờ, tiếng chuông lại cất lên báo giờ giấc. Lễ cưới củng phải gióng chuông. Tang lễ cũng vậy. Lễ Phục sinh và lễ Noel lại càng không thể vắng tiếng chuông.

BÍ ẩn quanh ta 141

https://thuviensach.vn

Có hai cách gióng chuông: làm rung chuông để

quả chuông chạm vào thành chuông, hoặc dùng quả

chuông hay một vật bên ngoài đập vào chuông. Vùng Viễn Đông có những chiếc chuông khổng lồ bất động, người ta dùng một cây gỗ lớn đâm vào chuông, tương tự nhu’ kiểu dùng quả chuỳ đâm vào cổng thành, ơ

Myanma có một quả chuông khổng lồ nặng đến 90 tấn.

Người Nga từng đúc một quả chuông nặng gáp đôi quả chuông ở Myanma, nhưng cái chuông này nứt vỡ thành hai mảnh. Đê gióng chuông, cần đến mâ'y người khỏe mạnh kéo một sợi dây móc vào quả chuông.

Người Anh phát minh ra một kiểu gióng chuông độc đáo, gọi là thuật biến đổi rung chuông. Đó là cách để cho một loạt chuông gióng lên theo trình tự nhất định. Mỗi chuông có một âm điệu khác nhau, làm thành một âm giai hoàn chỉnh. Tiếng chuông gióng lên theo một âm giai hạ thẫp dần.

Tiếng chuông không hình thành âm luật (giai điệu) nhưng rất có tiết tấu nhịp điệu, hơn nữa còn có thể

liên tục gióng hàng tiếng đổng hồ.

Nước Anh có hơn 5000 gác chuông, mỗi gác chuông đều có một bộ chuông dùng thuật biến đổi gióng chuông. Mỗi bộ chuông có từ 3 đến 12 cái chuông, mỗi cái chuông do một thợ đánh chuông thao tác, người này dùng dây và bánh xe làm dụng cụ gióng chuông.

142

https://thuviensach.vn

Có một loại chuông gọi là chuông báo giờ, đầu tiên được dùng trong các tu viện ở châu Âu. Vì trong tu viện, mỗi ngày được chia làm một số thời gian giảng kinh (gọi là thời gian hành lễ cầu nguyện). Tại một số tu viện, chuông được gióng 7

lần trong một ngày.

Thời xưa, không có chuông tự dộng báo giờ.

Ngày nay, người ta dùng máy tự động gióng chuông thay cho người kéo chuông. Máy có thể

rung nhiều chuông và phát ra một bản nhạc trước khi chuông kêu báo giờ.

Âm nhại ỉà g ì?

Khi ta gõ xuống bàn gỗ, ta thấy cái bàn phát ra tiếng. Nếu ta gõ vào một cái chuông, nó củng phát ra tiếng chuông. Tiếng chuông có thể gọi là tiếng nhạc (nốt nhạc). Một tiếng nhạc là một âm thanh âm nhạc đơn giản nhất.

Âm nhạc là một loại hình âm thanh có ý nghĩa, do nhiều tiếng nhạc tổ hợp thành. Ta có thể gọi đó là ngôn ngữ của tiếng nhạc. Có trường hợp ngôn ngữ của âm nhạc biểu hiện một giai điệu nối tiếp thứ tự trước sau của tiếng nhạc, có trường hợp lại là giai điệu của nhiều tiếng nhạc đồng thời phát ra hoà vào nhau.

BÍ ẩn quanh ta 143

https://thuviensach.vn

Một số tiếng (nôT) nhạc không hợp với nhau, chúng làm thành âm giai không hài hòa, thế

nhưng, sự không hài hoà đó thường lại có ý nghĩa phong phú. Nhiều điệu nhạc du dương diễn tả

được ý của tác giả chính là nhờ các tiếng nhạc cao, thấp, lên xuống, trầm bổng theo một trình tự

thời gian. Âm nhạc còn thể hiện chủ đề thông qua nhịp điệu, tốc độ và sự thay đổi độ mạnh yếu của âm thanh.

Những điều kể trên có thể làm cho ta cảm thây tính kỹ thuật của âm nhạc rất cao, nhưng khi ta thưởng thức âm nhạc thì lại không cần phải hiểu biết tất cả những kỹ thuật đó. Âm nhạc có thể diễn tả những thứ không thể dùng ngôn ngừ để diễn tả.

Thông qua âm nhạc, ta có thể cảm nhận được những sự vật và tình cảm như: vui, buồn, trữ tình, tình yêu, sự căm ghét,...

Khi thưởng thức âm nhạc, có thể chỉ cần thưởng thức cái dẹp của nó mà không cần phải hiểu được 144

https://thuviensach.vn

ý bên trong. Qua mỗi âm điệu phát ra từ ca sĩ, từ

các nhạc cụ như vĩ cầm, kèn,... ta có thể có được niềm vui. Có thể trong nhiều năm liền ta vẫn ưa thích được nghe một bài ca hoặc một điệu nhạc hay, nghe không bao giờ chán.

Dĩ nhiên, âm nhạc có nhiều thể loại: Từ bài ca cho đến nhạc giao hưởng, từ nhạc dân gian cho đến ca kịch opera,...

Đập nưúc lú g ì?

Đập nước là một kiến trúc chắn ngang dòng sông và điều khiển sự chảy của dòng sông đó.

Phía sau đập nước có xây dựng hồ chứa nước để

trữ nước và điều chỉnh lượng nước.

BÍ ẩn quanh ta 145

https://thuviensach.vn

Đập nước giúp con người bảo vệ và sử dụng tài nguyên nước và dất đai. Đập nước đắp tại vị trí thích hợp còn có tác dụng ngăn lũ lụt. Hồ chứa nước dùng để lấy nước phục vụ nhu cầu nước uống của người và gia súc. Đập nước còn cung câp nguồn nước tưới cho cây trồng. Bên cạnh nhiều đập nước còn có thể xây nhà máy phát điện, lợi dụng sự chênh lệch rất lớn của mức nước dể sinh ra lực làm chạy máy tua bin phát điện.

Có nhiều loại đập nước hiện đại. Đập trọng lực bê tông sử dụng trọng lượng lớn của khối đập bê tông chông lại áp lực của lượng nước bên trong đập, qua đó tránh được tình trạng lở đất hoặc sụp đổ đập. Loại dập này gọi là đập trọng lực, vì nó dùng trọng lực để giữ đập được cô định bất động.

Đập bê tông cốt thép có cấu trúc bê tông bên trong là cốt thép. Loại đập này dùng ít bê tông hơn đập bê tông, cho nên kinh phí xây dựng rẻ

hơn. Loại đập đắp bằng đâ't hoặc đá gọi là đập đẩt hoặc đập đá. Đê và đê ngăn lũ là con đê đắp dọc bờ biển hoặc dọc sông dùng để ngăn nước tràn qua đê, đề phòng lũ lụt hoặc nước biển tràn vào bên trong.

Kênh xả lũ có tác dụng rất quan trọng đối với phần lớn các đập nước. Kênh xả lũ là một kênh đào nghiêng ra phía ngoài đập, có thể từ từ xả

nước chứa trong hồ chứa nước. Người ta dùng 146

https://thuviensach.vn

kênh xả lủ để điều tiết mực nước của hồ chứa nhằm đề phòng nước đột ngột tràn qua đập.

Việc xây dựng đê đập đã có lịch sử mấy nghìn năm trên toàn thế giới. Cách đây hơn 4500 năm, người Ai Cập đã biết đắp đê đập ngăn nước.

M nào amg căp sát đê lUỊỊện thép?

Thép là một loại hợp kim của cacbon và sắt.

Trong thép có thể còn có một số thành phần khác, nhằm làm cho thép có những đặc tính về

độ cứng, độ bền và độ đàn hồi. sắt là nguyên liệu chủ yếu nhất để luyện thép. Trong thiên nhiên, sắt không tồn tại ở dạng nguyên chất mà đều ở dạng hợp chất với các nguyên tố khác tồn tại trong quặng sắt.

Nguồn quặng sắt của Mỹ chủ yếu phân bố

xung quanh hồ Superior, gồm các bang Michigan, Minnesota và VVisconsin. Vùng này cung cấp 80%

nhu cầu quặng cho hai nước Mỹ và Canada. Thế

nhưng, hiện nay nước Mỹ đang nhập khẩu càng ngày càng nhiều quặng sắt.

Quặng sắt vùng hồ Superior bình quàn có hàm lượng sắt 51%. Nhừng quặng sắt chất lượng cao này đều ở gần mặt đất chỉ cần bóc lớp đất phủ

BÍ ẩn quanh ta 147

https://thuviensach.vn

trên là lây được quặng. Thế nhưng, trữ lượng quặng sắt này đã càng ngày càng ít.

Kim loại sắt chủ yếu nằm trong các loại quặng sắt từ tính, quặng sắt đỏ, quặng sắt nâu. Quặng từ

tính có hàm lượng sắt cao hơn cả, có thể đến 72%.

Đây là một loại quặng màu đen có tỷ lệ sắt so với ôxy là 3 : 4. Một s<ấ nơi ở bang New York có trữ

lượng lớn loại quặng này. Thụy Điển, Liên Xô cũ

và Đức củng có loại quặng từ tính.

Quặng sắt đỏ là loại quặng có giá trị thương mại được dùng rộng rãi nhâl hiện nay. Nó có màu đỏ, mềm, vụn như cát hoặc như đất sét. Quặng sắt đỏ loại tốt nhất có hàm lượng sắt 70%.

Gạiìỉ xây được lùm như thể nầc?

Gạch là vật liệu xây dựng các kiến trúc vĩnh cửu cổ xưa nhất của loài người. Hơn 5000 năm trước, người ta đã bắt đầu dùng gạch xây.

Tất cả các loại gạch đều làm bằng đất sét. Đất sét là một khoáng vật phổ biến có thành phần là các hạt nham thạch cực kỳ nhỏ. Một scí loại đất sét được hình thành bởi sự nứt vỡ của nham thạch dưới tác dụng phong hóa. Rất nhiều vùng trên bề

mặt Trái Đất đều có đất sét tồn tại nhất là dưới lòng hồ và lòng sông.

148

https://thuviensach.vn

Đất sét khi bị ướt thì rất trơn và có tính đàn hồi tốt. Khi khô, đất sét trở nên rất cứng. Nếu nung nóng đất sét (khoảng 450°C) thì trong đất sét sẽ

phát sinh phản ứng hóa học, khiến cho đât sét nung sẽ không bị mềm và biến dạng khi gặp nước.

Nhiệt độ lò nung gạch có thể cao đến 870°c -

1200°c. Ở nhiệt độ dưới 5400°c, gạch sẽ chuyển sang có màu hồng, sau dỏ khi nhiệt độ càng cao thì màu gạch càng sẫm lại.

Từ xưa đến nay, công nghệ nung gạch không thay đổi về bản chất, chỉ có điều là các lò nung hiện đại đã được cơ khí hóa. Trước tiên, người ta dùng máy xúc đào lấy đất sét. Sau khi phơi khô, đất sét được máy nghiền vụn rồi qua máy sàng, lọc lấy những hạt đâT có kích thước nhất định. Tiếp đó hòa nước vào để đất trở thành một dạng bùn đặc quánh dẻo. Nguyên liệu này được đưa vào khuôn ép thành một thỏi hình vuông dài. Máy cắt BÍ ẩn quanh ta 149

https://thuviensach.vn

sẽ cắt thỏi đất dài thành từng viên gạch có kích thước yêu cầu. Loại máy cắt này có thể dùng dao hoặc dây thép để cắt đất. Những viên gạch mềm đó sẽ dược sây khô trong đường Ống hun nóng.

Cuối cùng qua băng chuyền được đưa vào lò nung.

Với loại gạch thông thường, có thể chịu được áp lực 350kg/cm2, khi đó gạch mới bị vỡ.

Chẽ lạo sợi teng hẹp như thế nào?

Một số loại sợi như bông, lông cừu, tơ, đay và lông súc vật đều là sợi thiên nhiên, lấy từ các loài cây và động vật. Các loại sợi như nilông và sợi chất dẻo đều là sợi tông hợp. Để hiểu cách chế tạo sợi tống hợp, ta cần biết một sô điều về sợi.

Phần lớn các loại sợi đều có thành phần là chất hữu cơ (có chứa cacbon). Châd hữu cơ có ở trong tất cả các loài sinh vật. Một số chất hữu cơ có những tính châd đặc biệt, phân tử chất này có thê hình thành kết cấu dạng chuỗi mắt xích, gọi là tác dụng tổng hợp? Mỗi một sợi là do hàng chục triệu chuỗi xích phân tử này hợp thành, nhờ một lực thiên nhiên gọi là liên kết hóa học.

Loại sợi khác nhau thì số lượng nguyên tử trong mỗi phân tử khác nhau, phương thức sắp xếp cũng khác nhau.

https://thuviensach.vn

Khi chế tạo sợi tổng hợp, các nhà hóa học sắp xếp các nguyên tô" cacbon, hyđrô, ôxy và các nguyên tố khác để hình thành một chất mới.

Nguyên liệu chế tạo sợi tông hựp là than, dầu mỏ, không khí và nước.

Nguyên tử trong các nguvên liệu dó được sắp xếp trong các chuỗi phân tử dài, loại chuỗi này gọi là chát tông hợp. Nói cách khác, tác dụng tổng hợp này là do các nhà hỏa học dùng biện pháp nhân tạo làm ra chứ không phải là sản phẩm sinh ra một cách tự nhiên.

Loại chcít tổng hợp đó khi bị nung nóng thì sẽ

chảy ra. Người ta nấu chúng và dúc thành những táng chất dẻo lớn hoặc màng mỏng, cũng có thể ép thành sợi (dùng một miệng ống có nhiều lỗ nhỏ, ép châ"t dẻo lỏng qua các lỗ đó). Sợi tổng hợp có thể dùng để dệt thành vải.

Sợi tổng hợp chiếm khoảng 1/5 tổng số sợi được sản xuâ"t trên toàn thế giới.

Sữa bù có những thành phẩn núc?

Nhiều người cho rằng sữa bò là loại thức ăn gần như hoàn hảo nhất, có thể cung câp các chát hữu ích cho cơ thể. Trong sữa bò có chất anbumin đê tăng cường và phục hồi cơ bắp. Một thành BÍ ẩn quanh ta 151

https://thuviensach.vn

phần quan trọng khác của sữa bò là mỡ, có thể

cung cấp năng lượng cho cơ thể. Mỡ trong sữa bò gọi là "bơ".

Trong sữa bò còn có đường, là một hợp chất cacbua - hyđrô, có thể cung cãp năng lượng.

Đường trong sữa bò là nhũ đường, độ ngọt kém đường mía, nhưng cơ thể người lại dễ dàng hấp thu nhất.

Sữa còn có thể cung cấp những khoáng chất quan trọng cho cơ thể, dùng để tạo ra xương và máu. Trong đó, khoáng châl nhiều nhất là canxi và phốtpho. Canxi trong sữa bò nhiều hơn trong bất kỳ một loại thức ăn nào.

152

https://thuviensach.vn

Trong sữa bò còn có các khoáng chất khác như sắt, đồng, mangan, magie, natri, kali, clo, iot, côban và kẽm. Sữa bò còn cung cấp cho chúng ta rất nhiều loại vitamin, vitamin A và vitamin D, Bị, B2. Dĩ nhiên sữa bò còn chứa nhiều nước. Điều làm ta ngạc nhiên là trong một lít sữa bò có tới 100 gam thức ăn thể rắn!

Som ríủgì?

Trước hết ta hãy xem xét tiếng dội lại (âm thanh phản xạ) là gì? Khi âm thanh bị một vật thể

lớn phản xạ lại, âm thanh dội ngược trở lại đó được gọi là tiếng vọng. Tín hiệu âm thanh vô tuyến điện bị vật thể phản xạ trở lại gọi là âm thanh vô tuyến dội lại. Thiết bị phát hoặc thu tín hiệu âm thanh vô tuyến dội lại còn gọi là ra đa.

Ra đa có thể phát ra tín hiệu vô tuyến, tín hiệu này qua anten bức xạ vào không trung. Khi tín hiệu vô tuyến chạm vào một vật thể thì một phần tín hiệu đó bị phản xạ trở lại anten và ra đa. Ra đa nhận được tín hiệu âm thanh dội lại, và có thể biến tín hiệu đó thành hình ảnh. Sonar là tên viết tắt những chữ cái đầu của Tiếng Anh "Sound Navigation Ranging" nghĩa là "dẫn đường và đo cự

ly bằng sóng âm thanh", nó rất gần với ra đa. Thiết bị sonar dùng sóng âm thanh dội lại để dò tìm và BÍ ẩn quanh ta 153

https://thuviensach.vn

xác định vị trí của một vật ở dưới nước. Vì tín hiệu vô tuvến khi truyền trong nước không đi được xa nên người ta thay nó bằng tín hiệu âm thanh sonar.

So với âm thanh bình thường, tín hiệu âm thanh của sonar mạnh hơn rất nhiều. Phần lớn các thiết bị sonar có thể phát ra những âm thanh rruạnh gấp hàng triệu lần tiếng gào của người.

Tín hiệu do sonar phát ra là loại tín hiệu xung, cứ cách một thời gian giãn cách (khoảng 1 phần mấy của 1 giây) thì sonar lại phát ra một tín hiệu xung.

Một số thiết bị sonar phát ra tín hiệu có thể

nghe thấy. Một sô tín hiệu sonar lại rất giống tiếng còi gọi chó, có tần số rất cao trong dải tần số âm thanh, tai người không thể nghe thây (nhưng chó thì nghe thấy). Trong thiết bị sonar có một máy thu đặc biệt, có thể nhận được âm thanh dội lại (phản xạ) của loại âm thanh tần số cao đó. Người ta dùng âm thanh phản xạ này để xác định vị trí của vật thê ử dưới nước (thí dụ tàu ngầm).

Thiết bị sonar còn dùng để thăm dò mỏ dầu trên đất liền. Nó phát tín hiệu xung xuống dưới đất, âm thanh phản xạ được truyền trở lại từ các tầng đá khác nhau, giúp các nhà khoa học xác định được ở các mạch nước ngầm sâu dưới đất có thể

có những vỉa dầu mỏ ẩn giấu dưới đó.

154

https://thuviensach.vn

Vì sac có h iện tượng "ma chơi 7

Sự tồn tại của những quả cầu ánh sáng kỳ lạ, bay liệng phía trên bầu trời như đã trở thành câu hỏi hóc búa đối với các nhà khoa học suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tuyên bố

vừa giải mã được bí ẩn này.

Được biết đến với tên gọi "hiện tượng Hessdalen”, các quả cầu "ma chơi" có thể to tới kích thước của xe hơi và thậm chí thu hút sự chú ý của các thợ săn UFO. Một vài trong số những quả cầu ánh sáng kỳ lạ đó trôi nổi nhẹ nhàng qua bầu trời suốt gần 2 tiếng, trong khi số còn lại lập lòe ánh sáng trắng hoặc xanh dương, dịch chuyển rất nhanh qua thung lũng và biến mất trong vòng vài giây.

Erling Strand, một

kỹ sư máy tính thuộc

Đại học Ostíold (Na

Uy), đã tìm kiếm các

đặc điểm vật lý ẩn

sau hiện tượng tự

nhiên nói trên kể từ

năm 1982, khi các

màn

trình

diễn

thường xuyên của

ánh sáng "ma chơi"

thu hút sự quan tâm

BÍ ẩn quanh ta 155

https://thuviensach.vn

của cả báo chí và giới khoa học. Ông Strand đã xây dựng Dự án Hessdalen trong một nỗ lực nhằm quy tụ các chuyên gia đang cố gắng giải đáp cách hình thành các quả cầu ánh sáng bí ẩn, củng như nhanh chóng bác bỏ những giả thuyết cho rằng, ánh sáng bắt nguồn từ máy bay, các phương tiện giao thông hoặc tòa nhà. Nhưng thực châT đó chính là hiện tượng "ma chơi' như mọi người thường thây.

Màng tiên cá có thực sự tân tại?

Nếu ai đã từng đọc truyện cổ tích Andersen hẳn sẽ biết đến câu chuyện cảm động về Nàng tiên cá xinh dẹp. Nhiều người cho rằng, Nàng tiên cá đơn thuần chỉ là nhân vật hư cấu và không có thật. Tuy nhiên, có khá nhiều bằng chứng được đưa ra chứng minh Nàng tiên cá là có thật.

Sinh vật có một nửa hình dáng giống con người (được gọi chung là chimera) cũng từng "làm mưa làm gió" trong rất nhiều câu chuyện thần thoại, truyền thuyết. Và kể từ năm 1403, việc phát hiện ra không ít xác ướp người cá lại càng khiến giới khảo cổ học trên thế giới vô cùng bối rối.

Những truyền thuyết đầu tiên của Nàng tiên cá có nguồn gốc khoảng 1.000 năm Trước công nguyên

- câu chuyện kể về nữ thần Syria nhảy xuống hồ để

156

https://thuviensach.vn

biến thành một con cá. Tuy nhiên, vẻ đẹp tuyệt vời của Syria đã không thể biến hoàn toàn thành cá mà chỉ có nửa dưới biến đổi được thôi. Kể từ đó, nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới cùng tạo ra các câu chuyện về sinh vật kỳ lạ này.

Trong suốt lịch sử, các nhà thám hiểm cũng cho biết họ nhìn thây Nàng tiên cá, nổi tiếng nhất trong số đó là Christopher Columbus. Columbus tuyên bô" nhìn thây Nàng tiên cá gần Haiti vào năm 1493 và mô tả rằng "Nàny tiên cá không xinh đẹp như truyền thuyết, khuôn mặt của Nàng trông giông nam giớ i nhiều hơn".

vẫn còn rất nhiều bằng chứng

khác chỉ ra sự tồn tại của

Nàng tiên cá củng như

nhiều hóa thạch có hình

dáng của "mỹ nhân ngư”.

Tuy nhiên, nhóm chuyên

gia NOAA xác nhận:

Đủng là có không ít nhà

khoa học tin tưởng vào giả

thuyết cho rằng, tổ tiên

loài người từng là một sinh

vật sông dưới biển nhưng

hiện tại, các chuyên gia vẫn

chita từng ghi nhận bất kỳ

bằng chứng thuyết phục nào

liên quan đến ngiíời cá".

BÍ ẩn quanh ta

157

https://thuviensach.vn

Xát biểt hút" có đúng khủng?

Trong nhiều thế kỷ qua, hiện tượng một số

vùng sa mạc trên thế giới phát ra thứ âm thanh kỳ

lạ nghe như những bản nhạc đã mê hoặc biết bao du khách và nhà thám hiểm.

Người xưa cho rằng đó có thể là tiếng thét của quỷ thần chốn địa ngục hoặc là tiếng hát mà nàng tiên cá cất lên nhằm dụ dỗ các thủy thủ. Tuy nhiên, với khoa học hiện đại, nguồn gốc thực sự

của nó vẫn là một câu hỏi chưa thể làm rõ.

Để trả lời câu hỏi này, các chuyên gia nghiên cứu âm thanh đã tiến hành thử nghiệm tại hai dim cát khác nhau: một ở sa mạc Sahara, phía Tây Nam Marôc và một ở gần Al- Askharah - thị trấn ven biển Đông Nam Oman, trên bán dảo Ả Rập. Kết quả: tại Marôc, nhiều bãi cát tạo ra tần số đều đều ở mức 105Hertz, trong khi ở Oman đôi khi lại xuất hiện thứ âm tạp chói tai với tần số lên xuống thất thường, từ 90 đến 150Hertz.

Ngoài ra, trong khi cát ở sa mạc Marôc có kích thước tương đối dồng đều thì ở Oman lại không.

Tiến hành phân lập những hạt kích cỡ khác nhau và ghi lại âm thanh khi chúng di chuyển qua không khí trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học kết luận "cát biết hát" là hiện tượng phụ thuộc vào kích thước và tốc độ chuyển động của cát, tức là hạt có kích thước khác nhau sẽ di chuyển ở vận tốc khác nhau.

158

https://thuviensach.vn

Tuy nhiên, họ vẫn không hiểu làm thế nào chuyên động thất thường lại có thể kết hợp thành những bản nhạc khá mạch lạc. Giả thuyết được châ'p nhận rộng rãi chính là sự di chuyển của hcỊt cát xảy ra đồng thời, hoặc dao động ở cùng một tần số. Hàng ngàn rung động nhỏ kết hợp dễ dẫn đến sự chấn động của không khí, từ đó mà phát ra âm thanh, tác giả chính Simon Dagois - Bohy cho biết.

Truyện cố tích không chỉ là tưởng tượng?

Trẻ em trên khắp thế giới đều yêu thích truyện cổ tích. Những câu chuyện có cốt truyện gắn liền với phép thuật và ma quỷ, các chàng hoàng tử đẹp trai và các nàng công chúa hoặc thiếu nữ xinh dẹp, luôn khơi gợi trí tưởng tượng phong phú và cuốn bọn trẻ vào thế giới thần tiên.

Dẫu vậy, đối với người lớn, hầu hết truyện cổ

tích dường như phi thực tế và không được xây dựng dựa trên bất kỳ nền tảng sự thật nào. Tuy nhiên, nếu nhìn truyện cổ tích dưới lăng kính khoa học, chúng ta có thể nhận thây một vài trong số

chúng không hẳn là sản phẩm của trí tưởng tượng.

Quả táo độc trong truyện "Nàng Bạch Tuyết và 7 chú lùn", công chúa Bạch Tuyết cắn một quả táo BÍ ẩn quanh ta

159

https://thuviensach.vn

và lập tức ngã lăn bất tỉnh, rồi chỉ tỉnh dậy nhờ nụ

hôn của người yêu đích thực - chàng hoàng tử đẹp trai. Các nhà khoa học có một cách lý giải đơn giản cho giâc ngủ dài, tạm thời của Bạch Tuyết. Đó chính là vi khuẩn Listeria monocytogenesis.

Đây là một loại vi khuẩn hình que, trú ngụ

trong nhiều loại thực phẩm, kể cả táo. "Nó gây ra bệnh viêm màng não và thường là hội đủ khả

năng gây rối loạn, choáng sốc để dẫn tới tình trạng hôn mê ở người" - Tiến sĩ George Thompson, phó 160

https://thuviensach.vn

giáo sư chuyên ngành dược thuộc Dại học

Calitornia (Mỹ) cho biết.

Khác với truyện cô tích, ngoài đời thực, chúng ta không chí cần nụ hôn đê làm thức tỉnh người bị hôn mê do viêm màng não, trừ phi nụ hôn đó, băng cách nào đó, thấm đẫm một liều kháng sinh nặng.

Tuy nhiên, nụ hôn của tình yêu chân thật cũng có thể tạo nên phép màu. Năm 2009, một phụ nữ

ở Anh bị rơi vào trạng thái hôn mê sau một cơn dau tim. Cô chỉ cựa quậy 2 tuần sau đó khi người chồng đau khổ cầu xin vợ một nụ hôn. Và người vợ dường như đáp từ bằng cách quay đầu lại và chu môi sẵn sàng hôn, theo tờ Daily Mail.

Hay quái vật và người sói cũng vậy: Thế giới cổ tích đầy rẫy các ví dụ về những sinh vật giống như người sói, ví dụ như nhân vật Quái vật trong truyện "Người đẹp và Quái vật" hay chó sói trong truvện cổ tích "Cô bé quàng khăn đỏ". Tuy nhiên, những người sói đáng sợ này có thể chỉ là nạn nhân bất hạnh của một căn bệnh nan y.

Hypertrichosis hay gọi nôm na là "hội chứng người sói" đặc trưng bằng sự xuất hiện quá mức của lông trên toàn bộ hoặc chì một số vùng nhât định trên cơ thể. Đôi khi một người sinh ra đã đầy lông lá vì đột biến gen hiếm gặp. Trong khi đó, sô khác có thể mắc "hội chứng người sói" khi lớn lên BÍ ẩn quanh ta

161

https://thuviensach.vn

do tác dụng phụ của một sô loại thuốc hoặc hỏa chát nhất định hay thậm chí cả các bệnh ung thư.

Trường hợp mắc "hội chứng người sói" đầu tiên dược ghi nhận trên thế giới thuộc về gia đình Gonzales ở quần đảo Canary vào những năm 1600.

Căn bệnh lạ xuâd hiện ở cả ông Petrus Gonzales, 2

con gái, cậu con trai và cháu trai của ông. Đến thế

kỷ XIX, những người mắc chứng Hypertrichosis như Jo-Jo "cậu bé mặt chó", Lionel "người đàn ông mặt su' tử"và "quý bà râu ria" đều trở thành ngôi sao trong các chương trình biểu diễn của gánh xiếc do sức thu hút sự tò mò của mọi người.

Nàng Mcna Lỉsa có chị em khùng?

Các chuyên gia nghệ thuật tại Thụy Sỹ đã nắm được chứng cứ cho thấy phiên bản bức họa Mona Lisa đầu tiên cũng là một tác phẩm của Leonardo da Vinci.

Trong hơn ba thế kỷ, bức Mona Lisa ở bảo tàng Louvre tại Paris luôn được cho là bức họa duy nhất vẽ người mẫu này của họa sĩ thiên tài người Ý.

Tuy nhiên, mới đây, Tổ chức Mona Lisa tại Zurich cho hay, các cuộc kiểm tra khoa học và dữ

liệu lịch sử cung câp thêm những chứng cứ thuyết phục ủng hộ tuycn bố trước đó của nhóm chuyên gia rằng, bức họa Islevvorth Mona Lisa thực chât là https://thuviensach.vn

chân dung của cùng một phụ nữ đã hóa thành biểu tượng bất tử trong tác phẩm vô giá của nhà danh họa Leonardo da Vinci.

Theo Art Daily, Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ tại Zurich, sau khi bức Islevvorth Mona Lisa được công bố tại Geneva hồi tháng 9 năm ngoái, đã sử

dụng phương pháp xác định đồng vị cacbon trên bức tranh Isleworth, và phát hiện nó được hoàn thành trong giai đoạn từ năm 1410 đến năm 1455.

BÍ ẩn quanh ta 163

https://thuviensach.vn

Trong khi đó, bức Mona Lisa nôi tiếng được vẽ

vào đầu những năm 1500.

Cuộc nghiên cứu phân tích nét vẽ trước đó của nhà vật lý học người Mỹ Ịohn Asmus củng đã kết luận rằng bản Islevvorth và bản ở Lourve là cùng một người vẽ. Điều này chứng minh rằng, nàng Mona Lisa có một "chị gái".

Một chiếc quân có thê tôn lại

3300 năm không?

Viện khảo cổ Đức tại Berlin vừa khai quật được một quần cổ, khá nguyên vẹn có niên đại 3.300

năm tuổi tại khu mộ Yanghai (Trung Quốc), được cho là chiếc quần cổ nhất hiện nay.

Các nhà khảo cổ học cho rằng, quần cổ 3.300

năm tuổi được thiết kế nhằm mục đích cho việc cưỡi ngựa. Độ tuổi của quần cổ này cũng tương ứng với thời kì cưỡi ngựa đầu tiên của con người, cách đây khoảng 4.000 năm trước. Dồng thời, vị trí tìm thấy quần cô tại lòng chảo Tarim Basin, nơi tập trung phần lớn các dân tộc sống trên lưng ngựa.

Nhà ngôn ngữ học Victor Mair thuộc trường Đại học Pennsylvania, cho biết: "Cùng với dụng cụ

cưỡi ngựa và vũ khí được tìm thấy tronẹ ngôi mộ, chúng tôi giả định rằng việc phát minh ra quần có phần dưới 164

https://thuviensach.vn

xoc ra có thể liên quan đến kỷ nguyên mới trong việc cưỡi ngựa kết hợp với khả năng linh động trong các trận chiến. Vì vậy, những người sử dụng quần cổ có thể

là những ngiíời chăn nuôi hay những chiến binh".

Hóa thạch chim có thụ phấn

chc căij được tỉhùng?

Các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu

Senckenberg ừ Frankfurt (Đức) đã mô tả về một con chim hóa thạch được cho là xưa nhâl so với những mẫu vật thu thập được trước đây về một loài chim thụ phân cho cây.

Nhờ dạ dày của hóa thạch chim này được bảo quản khá tốt qua thời gian nên các nhcà khoa học phát hiện và xác định có chứa nhiều loại phân hoa BÍ ẩn quanh ta 165

https://thuviensach.vn

của các thực vật khác nhau. Xác định niên đại cho thây ít nhất mối liên hệ giữa hoa và chim có từ 47

triệu năm trước.

Hóa thạch chim này được thu thập từ khu vực mệnh danh là "Missel Pit" (Đức) nơi từng thu thập nhiều hóa thạch nổi tiếng. Toàn văn bài báo đã được công bcí trên tạp chí Biology Letters.

Loài chim này bay từ đóa hoa này đến đóa hoa kia, với cái mỏ thanh mảnh của mình đã giúp thụ

phân cho thực vật, râ’t quan trọng để giúp cây sinh sản. Đặc biệt, ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới thì chim củng tham gia thụ phân cho cây tích cực không kém côn trùng.

Tạp chí Science Daily dẫn lời tiến sĩ Gerald Mayr cho biết đã từng có gợi ý về hình thể của chim thụ phấn cho cây nhưng chưa có bằng chứng cụ thể như mẫu hóa thạch này.

Cho đến nay chỉ có rất ít mẫu chim ruồi sông cách đây chừng 30 triệu năm cung cấp bằng chứng khá mơ hồ về việc động vật có xương sống giúp cây sinh sản.

Mẫu hóa thạch có niên đại cách đây 47 triệu năm cho thây nhiều hạt phân với các kích cỡ khác nhau còn được bảo quản khá tốt trong cơ thể nó.

Như vậy, có thể kết luận rằng, hóa thạch chim có thể thụ phân cho cây.

166

https://thuviensach.vn

Kỉnh viên vọng cổ nhất thể giói ó (kĩu?

Các nhà khảo cổ ở Hà Lan mới đây phát hiện ống kính viễn vọng có từ đầu thế kỷ XVII và dược cho là cổ nhất thế giới, khi đang đcào đường hầm xe lửa trong thành phố.

Netherlands Times cho hay, chiếc kính thiên văn ban đầu được suy doán chỉ là một ống thiếc gỉ

và có thể là một ổ dạn. Nhóm chuyên gia của Bảo tàng Boerhaven tại Leiden xác nhận đây là kính viễn vọng sau khi quan sát và nghiên cứu kỹ hơn.

BÍ ẩn quanh ta 167

https://thuviensach.vn

Kính viễn vọng có thể được chế tạo từ trước năm 1650. Kết quá kiểm tra trong phòng thí nghiệm cho thấy nó có độ phóng đại vật thê lên gâp 5 lần.

Trong trường hợp này “ đây là ông kính viễn vọng cổ nhất ở Hà Lan, và thậm chí có thể là cổ nhất thế

ỳ ớ i" , giáo su' lịch sử khoa học Albert van Helden, một chuyên gia về lĩnh vực quang học, cho hay.

Helden tin rằng chiếc kính viễn vọng này có thể bị gì do được làm bằng thiếc. Các loại kính làm bằng đồng, được sử dụng phổ biến ở Pháp hay Italy trong các giai đoạn sau dó, thường ít gặp hiện tượng này hơn.

Độ phóng đại của Ống kính viễn vọng không đủ

lớn để được ứng dụng trong mục đích quân sự và có thể chỉ được sử dụng trong một cộng đồng dân cu'.

Kính viễn vọng dược một nhà chế tạo kính mắt sống tại Middelburg, Hà Lan, phát minh năm 1608.

Giai đoạn dược xác định là lưu giữ những dụng cụ

quan sát cổ nhất ở Hà Lan là từ nửa sau của thê kỷ XVII.

Tiên rách lủm thể nào?

Tuổi thọ bình quân của một tờ tiền giấy vào khoảng một năm. Những đồng tiền cũ rách nhăn nhúm gây nhiều phiền phức, rất bất tiện trong sử dụng.

168

https://thuviensach.vn

Cho nên hàng ngày Bộ Tài chính đều phái thư

hồi những đồng tiền cũ rách bẩn thỉu từ các ngân hàng, rồi thay chúng bằng các đồng tiền mới.

Tiền rách thu hồi phải bỏ đi, nghĩa là không cho nó lưu thông trên thị trường nữa. Sau đó, dùng máy tiêu hủy chúng.

Nếu sơ ý làm hỏng đồng tiền giấy thì cũng không phải là đồng tiền đó đcã mất hết giá trị. Nếu tiền giấy vẫn còn giữ được 3/5 diện tích, ta có thê dem đến Bộ Tài chính, người ta sẽ dôi lấy tiền mới theo nguyên giá. Nếu đồng tiền còn lại không đủ

3 /5 nhưng nhiều hơn 1/2 thì có thể đôi được một nửa giá trị.

BÍ ẩn quanh ta

169

https://thuviensach.vn

Mụcìục

L ờ i nó i đầu................................................................... 5

T ạ i sao nước lạ i dập tắ t được lửa? .......................... 7

Vì sao chuông nứ t đánh không kêu? ....................... 8

Có dáng là kẹo cao su có th ể ở trong

cơ th ể người nhiều năm không? .............................. 9

Vì sao k h i sử dụng m ột sô đồ điệ n g ia dụng

p h ả i n ố i dây tiế p đ ấ t? ............................................... 9

Vì sao ngiểời trong ảnh nhìn theo chúng ta ? .......... 11

Vì sao sờ vào kim lo ạ i th ấ y lạn h? ............................12

Vì sao càng ăn nhiều kem lạ i càng thấy kh á t? .......13

Vì sao ngồi g hế sau lạ i kh iế n ta say xe hơn? ......... 13

Viên đạn và tiến g nổ, tốc độ nào nhanh hơn? ....... 14

T ạ i sao viên đá lạnh lạ i n ổ i lê n trê n nước? ......... 14

Vt sao cốc thúy tin h dễ vỡ k h i đổ mtớc sôi vào? ........ 15

Vì sao nitóc đun sôi có bong bóng n ổ i lê n ? ............. 16

Vì sao nước có ga ró t vào trong cốc sẽ nổ i bọt? ...... 16

T ạ i sao k h i m à i dao p h á i cho m ột í t nước

vào phía trê n a ỉa dao? .............................................. 17

Trên m ặ t sữa đun sôi vì sao có lớp váng? ............. 18

170

https://thuviensach.vn

Vì sao có lo ạ i đồn<ị hồ p h ả i lên dây cót, có lo ạ i đó không? ........................................

19

Vì sao sắt dễ b ị g ỉ? ..................................................... 20

Vì sao tú lạnh lạ i kêu "ro ro "? ................................ 21

Đưa tay vào cốc nước có làm tăng

trọng lượng không? .............................................

21

T ạ i sao th á i hành làm ta chày nước m ắ t? ............. 22

Vì sao trê n m iếng đậu phụ đông lạnh

có nhiều lỗ nhỏ? ..........................................................23

Vì sao quần áo ítớ t lạ i có màu đậm ? .......................24

T ạ i sao phích nước nóng có th ể g iữ n h iệ t? ............25

Vì sao giấy báo cũ lạ i chuyển sang màu vàng? ........ 26

Vì sao trê n nắp ấm nước lạ i có lỗ ? ......................... 27

M iến g đá lạnh tan ra có làm tăng mực nước? ......... 28

Vì sao không đuỤc dùng tay ướt

chạm vào công tắc đ iệ n ? ...........................................29

Vì sao quả bóng lạ i p h ả i trò n ? .................................29

Vì sao đèn chớp a ỉa m áy ảnh

có th ể p h á t sáng m ạnh? ............................................ 30

Vì sao tríủxg gà ung lạ i nổi lên trên m ặt nước? ..........32

Vì sao lo ạ i dao cắt thường,

lạ i không cắt được kính ? ........................................... 32

Vì sao không nên ăn vỏ khoai latíg? .......................33

BÍ ẩn quanh ta 171

https://thuviensach.vn

Vì sao trong thang m áy có nhiều

công tắc điện và bổng đèn? ...................................... 33

Vì sao ống kh ó i nhà m áy lạ i cao th ế ? .....................34

Đ áy chậu hoa p h ả i có lố thủng là vì sao? .............. 35

Vì sao k h i uống thuốc p h ả i nông nước? .................. 36

Vì sao thầy thuôc tiế p xúc v ớ i

bệnh nhân mà ít k h i lâ y bệnh? ................................36

Vi sao số ngày trcnig mồi tháng không giốìĩy nhau? ........37

Vì sao gương chiếu ra đưực đồ v ậ t? ......................... 38

Tại sao đuờng đ i ởvìtng ma lạ i quanh co uốn lượn? ....... 38

Vì sao trê n que kem có k h ó i trắ ng bốc lê n ? ..........39

Ví sao phải dùnẹ chăn bông bọc lấy tlnmg đióìg que kem?..AO

Vì sao ngọn lửa bao g iờ cũng vươn lê n ? ................. 40

Vì sao bác sĩ khoác áo choàng trắng

và đ ộ i mũ trắ ng? ........................................................41

Vì sao có th ể dừng ống h ú t đ ể h ú t đồ uống? .........42

Vì sao trê n lốp xe lạ i có rãnh?. ................................ 42

Vì sao đồng hồ đ ặ t cạnh nam châm

th ì không chính xác nữa? ......................................... 44

Làm th ế nào đ ể đo n h iệ t độ hơn l.oo obc? ............45

Vì sao k h i ró t nước sôi, nước lạnh

lạ i có tiê n g kêu khác nhau? .....................................46

Vì sao bọt xà phòng có nhiều màu sắc? ................. 47

172

https://thuviensach.vn

Vì sao kh i xe chạy qua lạ i gây nên luồng gió? ........... 48

Vì sao nước giếng mùa đông ấm, mùa hè m át? ......... 49

1/7 sao nấu cơm băng nồi áp suất lạ i mau chín? ......... 50

Vì sao trẽn nóc nhà cao tíữig lại phái lắp cột chóng sét? .... 51

Vì sao không được tránh mưa dươi gốc cây to? .......52

Vì sao mùa hè thức ăn dễ b ị th iu ? .......................... 53

Vì sao m ột năm có 12 tháng? ................................... 54

Vì sao m ột tuần lề có 7 ngày? .................................. 54

Vì sao m ột thìa đường cho vào

cốc nước mà không dâng lê n ? .................................. 55

Vì sao b ị điệ n g iậ t lạ i chết? .....................................56

T ạ i sao lạ i có m uối? ................................................... 57

Do đáu que diêm p h á t ra lửa? ................................ 58

Vì sao vô lăng ô tô lạ i có hình trò n ? ....................... 59

Vì sao tàu hóa p h ả i chạy trê n duừng ra y? ............. 59

Vì sao ở những đầu n ố i đường ray

p h á i có khoảng trông? ............................................... 60

Vì sao bên dưới đường ray p h á i rả i đá? ................ 61

T ạ i sao tàu, thuyền không chạy ngang được? ...... 61

Vì sao p h ả i sơn màu đó ớ đáy tàu? ......................... 63

Vì sao tàu lạ i p h ả i cập bơ ngược vơ i

dòng nươc chày? .......................................................... 63

Vì sao k h i bay, máy bay lạ i có khó i trắng? ...........64

BÍ ấn quanh ta

173

https://thuviensach.vn

Vì sao chim lạ t có th ể làm hỏng m áy bay? ............64

Vì sao người ở trong tàu ngầm

k h i tàu lặn xuống nước lạ i không b ị chết ngạt? ........ 65

Vì sao xe tăng lạ i p h ả i lắ p bánh xích? ...................65

Vì sao tên lứa có th ể bay xa? ...................................66

T ạ i sao khả năng g iữ n h iệ t

a ìa phích niỉớc giả m dần? ........................................ 67

Vì sao dao phay dể b ị g ỉ? .......................................... 68

V? sao nam châm hú t được sắt? ................................69

Vỉ sao không nên ăn nhiều m ì ăn liề n ? ..................70

Vì sao chúng ta cần tăng cường ăn cá? ...................71

Ví sao ph ái ăn cả rau và hoa quả? ...........................71

Vì sao không nên ăn quá m ặn? ................................ 72

Vì sao sau bữa ăn không nên vận động mạnh? ......... 72

Vì sao món ăn đ ể trong tủ lạnh

cần đun nóng rồ i m ới ăn? ......................................... 73

T ạ i sao dưa cải m uối lạ i b ị váng trắ n g ? ................ 73

Tại sao trên lá cờ O lym pic lạ i có năm vòng tròn? .... 74

T hế g iớ i có bao nhiêu dân tộc? ................................76

(P c là n h iệ t độ của nước hay băng? ....................... 77

Có p h ả i lòng đỏ và lòng trắ ng trứng

đông đặc ở n h iệ t độ giống nhau? ............................ 77

Vì sao không thể dùng nước dập tắ t dầu đang cháy? ....78

174

https://thuviensach.vn

Có p h ả i m ù i thơm là ở dạng k h í? .......................... 79

T ạ i sao x á t xà phòng lên da lạ i b ị trơ n ? ............... 80

Vì sao pháo hoa lạ i có nhiều màu sắc? .................. 81

Vì sao xe lửa, ô tô vận chuyển dầu xăng

đều dũng các thùng chứa hình trụ trò n ? ................ 82

Vì sao tàu ngầm có th ể lặn xuống, nổi lên? ..........83

V? sao xe tăng lạ t có th ể quay đầu? ........................84

Vì sao xe tăng " thủy lực" có th ể bơi qua sông? .........85

Vì sao điện tho ại có th ể chuyển được tiên g nói?...85

Vì sao máy v i tính có th ể nhớ được râ t nhiều th íứ ....86

Vì sao tủ lạnh lạ i làm lạnh đtỉỢc? ........................... 87

Vì sao máy g iặ t lạ i có th ể g iặ t sạch quần áo? ........ 87

Vì sao tín hiệu điện thoại có th ể truyền đ i rá t xa?...88

Vì sao k h i m ở t iv i lên, lạ i nghe th ấ y tiê n g

trước k h ỉ th ấ y hình? ..................................................88

Vì sao pin lạ i có điệ n? ...............................................89

Vì sao bóng đèn lạ i có hình quả lê ? ........................89

T ạ i sao ánh sáng lạ i có màu trắ ng? ........................90

T rá i bóng làm sao nẩy lên được? ............................ 91

T ạ i sao dầu ăn có tín h a x it

lạ i đựng được trong hộp sắt? ....................................92

Vì sao k h i sờ tay lên thủy tin h lạnh thì

thủ y tin h xung quanh ngón tay b ị mờ? ...................93

BÍ ẩn quanh ta

175

https://thuviensach.vn

Vì sao lạ i g iơ cờ trắ n g k h i đầu hàng? ............

.94

Vì sao trên vỏ á ia tôm , cua luộc lạ i có màu đỏ? ........95

Vĩ sao nuớc uống chửa cồn có thể làm nguời bị say? ....... 95

Vì sao tư thê v iế t chữ p h ả i ngay ngắn? ................. 96

T ại sao không nên uống nước sôi đ ể lâu ? .............. 97

K h i vìứi vào bóng tố i vì sao lạ i không nhìn thấy gì? .....98

Vì sao sưởi than a ìi có th ế gây chết người? ...........99

T ạ i sao que diêm b ị uốn cong k h i cháy? ................ 99

Vỉ sao thúy tin h trong suốt? .....................................100

T ạ i sao nước rau dang xanh nhưng hễ

v ắ t chanh vào là chuyển sang màu dỏ hồng? ........101

Vì sao phía trê n cùng aía ngọn lứa

lạ i có màu xanh? ......................................................... 102

V/ sao kim đồng hồ chuyển dộng? .......................... 102

Vì sao xà phòng lạ i tâ y rứa đưực? .......................... 103

V? sao tượng Thần Vệ N ữ lạ i không có tay? ..........103

Vỉ sao không đưực dùng tay không

đ ể kéo người khác đang b ị điệ n g iậ t? ....................104

V? sao k h i d i chuyển trong vùng lứa cháy

th ì nên bò? .................................................................... 104

V/ sao cần vấy cặp n h iệ t độ trước k h i sử dụng? .... 105

Ví sao dàn vỉolon được gọ i là

“ Hoàng hậu cỉia nhạc c ụ "? ........................................106

176

https://thuviensach.vn

Vì sao gọ i đàn piano là " Vua nhạc cụ” ? ................ 107

T ại sao cả th ế g iớ i lạ i lấ y tiế n g A nh

làm tiế n g phổ thông? ................................................. 108

Vì sao lạ i cận th ị? .......................................................108

V/ sao bánh xe lạ i hình trò n? ...................................109

M á y ánh chụp ảnh như th ế nào? .............................111

Ảm thanh được ghi bằng cách nào? ......................... 112

Bảng đen được chê tạo như thê nào? ...................... 114

Pháo hoa đưực làm như thê nào? .............................116

K im la bàn chỉ về hướng nào? ................................ 118

T ạ i sao đường có v ị ngọt? ......................................... 119

Thuật th ô i m iên có nguy hiểm không? .................. 121

K h í cầu lên cao như th ế nào? ................................... 122

Làm sạch nước đ ể uổng như thê nào? .....................125

Chất tẩ y rửa là g ì? ..................................................... 126

X ăng cháy như th ế nào? ............................................128

Tại sao đốt xăng lạ i có thê làm ô tô chạy được? ..... 128

Vì sao người đ i xe đạp có thểgiữ đư ợc thăng bằng?..129

Loài người bắt đầu ăn kẹo từ bao giờ ? .................. 131

C át là g ì? ...................................................................... 132

M u ô i là gì? ...................................................................134

Ngụy trang là g ì? ........................................................ 135

C ái g ì làm cho x i măng trờ nên cưng? ................... 137

Bí ẩn quanh ta 177

https://thuviensach.vn

Vì sao bạc b ị xỉn m àu? ...............................................138

Động cơ vĩn h cửu là g ì? .............................................139

Có th ể chế tạo đưực động cơ vĩnh á ù i hay không? .... 140

Chuông p h á t ra tiế n g kêu như th ế nào? ................ 141

Ả m nhạc là g ì? ............................................................143

Đ ập nước là g ì? .......................................................... 145

N ơi nào cung cấp sắt đ ể luyện thép? ......................147

Gạch xây được làm như thê nào? ........................... 148

Chế tạo sỢi tổng hợp như thê nào? ........................ 150

Sữa bò có những thành phần nào? ......................... 151

Sonar là g ì? ................................................................. 153

Vì sao có hiện tượng "m a ch ơ i"? ............................. 155

Nàng tiê n cá có thực sự tồn tạ i? ............................. 156

" C át b iế t h á t” có đúng không? ................................158

Truyện cổ tích không chỉ là tưởng tượng? ............. 159

Nàng M ona Lisa có chị em không? ......................... 162

M ộ t chiếc quần có th ể tồn tạ i 3300 năm không? ..164

Hóa thạch chim có thụ phấn cho cây đitỢc không? .....165

K ín h viễ n vọng cổ n h ấ t th ế g iớ i ở đàu? ................167

Tiền rách làm thê nào? .............................................169

178

https://thuviensach.vn

10 VẠN CÂU H Ỏ I VÌ SAO?

BÍ ẨN QUANH TA

NHÀ XUẤT BẢN HỔNG ĐỨC

65 Tràng Thi, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam Tcl: 043 926 0024 - Fax: 043 926 0031

E-mail: nhaxuatbanhongduc@yahoo.com

Chịu trách n h iệm xu ất bán

G iám đốc. Bùi Việt Bắc

Chịu trách n hiệm nội dung:

Tổng b iên tập: Lý Bá Toàn

Biên tập: Nguyễn Thế Vinh

Thiết k ế bìa: Lê Thu Hiền

Sửa bản in: Mai Vinh - Ngọc Lam

LIÊN KẾT XUẤT BẢN:

CÔNG TY TNHH ĐT & PT VĂN HOÁ VIỆT

NHÀ SÁCH TRÍ ĐỨC

808 Đường Láng - Đống Đa - Hà Nội

Tel: (04) 37757091 - Fax: (04) 32595016

www.nhasachtriduc.com.vn

In 3000 cuốn, khổ 13x20.5cm, tại Công ty TNHH TM

Thuận Phát, Thôn Văn Trì, Xã Minh Khai, Huyện Từ Liêm, Hà Nội. Căn cứ trên sô đăng ký kế hoạch xuất bản: 1045-2015/CXBIPH/46-25/HĐ và quyết định số: 1118/QĐ-NXBHĐ

ngày 11/5/2015. In xong và nộp lưu chiểu quý III năm 2015.

https://thuviensach.vn

vì SAO BÁNH XE LẠI

HÌNH TRÒN?

í/iể m nằm chính của

vòng tròn được gọi là

tâm. Tất cả các điểm trên

vòng tròn đểu có khoảng

cách đến tâm như nhau

và được gọi là bán kính.

Bánh xe được thiết kế

hình tròn, trục bánh xe

được đặt vào tâm hình

tròn đó, khi xe chuyển

động, trục xe luôn cách

mặt đất một khoảng

bằng bán kính bánh xe,

do đó người ngổi trên xe

mới có thể giữ thăng

bằng ổn định như ngồi

dưới mặt đất. Giả sử

bánh xe không phải là

hình tròn, khi xe chạy

trục của xe sẽ lúc cao lúc

thấp, xe sẽ không thể ổn

định vững chắc và an

toàn được.

https://thuviensach.vn

Vì soo nuớc lọi dập tố t ỡuợc lủo?

Vi SQO bóng ỡèn lọi có hình quả lê?

1 SQO tuợng thổn Vệ riữ lọi không có toụ?

ì SQO người trong ỏnh nhìn theo chúng to?

Do ỡôu que diêm phót sóng?

Vì soo tòu hỏo chọụ trên ờuừng roụ?

Vi sqo xe tông lọi phải lốp bónh xích?

isBí\k 9 /ÌIĨ;0 m .

10 vạn câu hỏi vì sao? - Bí ấn quanh ta

©TRIDUCBOOKS 9 3 50 3 9 012 2 5 5

house of knovvleơge

https://thuviensach.vn

GIÁ : ĩ 2.000 VNĐ

Table of Contents

L ờ i nó i đầu................................................................... 5

Vì sao chuông nứ t đánh không kêu? ....................... 8

T ạ i sao th á i hành làm ta chày nước m ắ t? ............. 22

Vi sao số ngày trcnig mồi tháng không giốìĩy nhau? ........37

Vì sao trê n que kem có k h ó i trắ ng bốc lê n ? ..........39

Vì sao ngọn lửa bao g iờ cũng vươn lê n ? ................. 40

Vỉ sao không nên ăn nhiều m ì ăn liề n ? ..................70

Pháo hoa đưực làm như thê nào? .............................116

Chuông p h á t ra tiế n g kêu như th ế nào? ................ 141

Gạch xây được làm như thê nào? ........................... 148

Sữa bò có những thành phần nào? ......................... 151

Nàng M ona Lisa có chị em không? ......................... 162

Hóa thạch chim có thụ phấn cho cây đitỢc không? .....165